විදුරුමස් රෝගය, හෘද රෝග, දියවැඩියාව හා සමහර විට ඇල්සයිමර් සමග සම්බන්ධ කරන මෑත කාලීන පර්යේෂණ මගින් අපට බොහෝ දේ වටහා ගත හැකිය. නමුත් ඔබේ දත් සහ විදුරුමස් රැකබලා ගැනීම කොතරම් වැදගත්ද ? එය කළ හැකි හොඳම ක්රමය කුමක්ද? යන්න ගැන ඔබ නිවැරදිව දැනුවත් විය යුතුය. මන්ද බොහෝ දේ ඔබ පහසුවෙන් නොතකා හරින විදුරුමස් හා සම්බන්ධව පවතින බව දැන් තහවුරු වී ඇති බැවිණි.
මහා බ්රිතාන්යයේ ජාතික සෞඛ්ය සේවයේ වාර්ත වලට අනුව එක්සත් රාජධානියේ වැඩිහිටියන් බහුතරයකට විදුරුමස් රෝග යම් තරමකට හෝ ඇති අතර බොහෝ මිනිසුන් අවම වශයෙන් එක් වරක්වත් එය එය අත්විඳිති. එය සිදුවන්නේ දත් මත බැක්ටීරියා පදිංචිවීම මගිනි. මේවායින් සමහරක් හානිකර නොවන නමුත් සමහරක් පෝර්ෆිරොමොනාස් ඉඟුරු (Porphyromonas gingivalis) වැනි විදුරුමස් වලට හානි කර දැවිල්ල ඇති කරයි.
අපගේ ආහාර පුරුදු මගින් අපගේ දන්ත සෞඛ්යයට වෙනසක් කළ හැකිද යන්න සහ අපේ මුඛය නිරෝගීව තබා ගැනීමට අපට කළ හැක්කේ කුමක්දැයි අපි විශේෂඥයින්ගෙන් විමසමු.
අත්යවශ්ය දෛනික සත්කාර
ඔබේ මූලික මුඛ සෞඛ්යාරක්ෂාව නිවැරදිව ලබා ගැනීම යහපත් දන්ත සෞඛ්යයක් සඳහා වන පළමු පියවරයි. දිනකට දෙවරක් දත් මැදීම නිර්දේශ කරන බව අපි කවුරුත් දනිමු. නමුත් අතර මැදි කාලය ගැන කුමක් කිව හැකිද? වඩාත් සුදුසු කෑමට පෙර හෝ පසු දත් මදින්නද?
“සමහරු කෑමට පෙර දත් මදින්න කැමතියි. සමහරු උදේ ආහාරයෙන් පසුව දත් මදින්න කැමතයි. නමුත් ඔබ උදේ ආහාරයෙන් පසු දත් මදින්නේ නම්, විනාඩි 30ක් රැඳී සිටින්නැයි අපි ඔබට කියන්න කැමතියි. මන්ද ඔබ ආම්ලික හෝ සීනි සහිත යමක් අනුභව කළහොත් ඔබේ දත් මත එනමලය මෘදු වනු ඇති අතර දත් මැදීමට පෙර එය නැවත ඛනිජකරණයට ලක් කිරීමට ඉඩ දිය යුතුයි‘‘ දන්ත වෛද්ය විශේෂඥ සකීනා සෙයිඩ් Sakina Syed කියයි.
“අපි සාමාන්යයෙන් කියන්නේ ඔබේ දෛනික අවසාන කාර්යය ලෙස රාත්රියේ දත් මදින්න කියායි. රාත්රියේදී ඔබේ මුඛයේ ඇති අන්තිම දෙය දන්තාලේප විය යුතයි‘
සීනි අධික ආහාර දත් සඳහා නරක බව කවුරුත් දන්නා කරුණකි. නමුත් ගැටළු ඇති කළ හැකි වෙනත් ආහාර මොනවාද? ඔබේ දන්ත සෞඛ්යය පවත්වා ගැනීම සඳහා ඇතැම් විටමින් හා ඛනිජ ලවණ සහිත ආහාර අනුභව කළ යුතුද?
“වැදගත්ම විටමින් වන්නේ දත් සඳහා විටමින් D සහ විදුරුමස් සෞඛ්යයට විටමින් C යි. වැදගත් ඛනිජ වන්නේ කැල්සියම් සහ පොස්පරස්” යනුවෙන් බ්රිතාන්ය දන්ත වෛද්ය සංගමයේ British Dental Association (BDA) ප්රකාශක ඇනා ග්රූම් (Anna Groom) පැහැදිලි කරයි.
විටමින් සී කොලජන් සංස්ලේෂණයට සම්බන්ධ වන අතර එම නිසා නිරෝගී පටක පවත්වා ගනී. සුව කිරීම සඳහා එය වැදගත් වන අතර විදුරුමස් වල ලේ ගැලීම සමඟ දැඩි ඌනතාවය සම්බන්ධ වේ.
අස්ථි හා දත් සෞඛ්යයට අවශ්ය කැල්සියම් රඳවා ගැනීමට ශරීරයට හැකි වන පරිදි විටමින් ඩී අත්යවශ්ය වේ. පොස්පරස් දත් සෞඛ්යය පවත්වා ගැනීම සඳහා කැල්සියම් සමඟ එක්ව ක්රියා කරයි”
විටමින් සී ඌනතාවය දුර්ලභ ය. නමුත් ඔබ ඔබේ ආහාර වේලෙන් ප්රමාණවත් නොවේ නම් ඔබේ ප්රමාණය වැඩි කිරීම පහසුය. තක්කාලි, ගම්මිරිස්, බ්රොකොලි සහ අර්තාපල් පවා විටමින් සී අඩංගු අමු ද්රව්ය කිහිපයකි.
ආහාර වලින් විටමින් ඩී ලබා ගැනීම අපහසය. එය තෙල් සහිත මාළු, බිත්තර, මස් සහ ශක්තිමත් ආහාරවල තිබියදීත්, බ්රිතාන්ය සෞඛ්ය සේවය උපදෙස් දෙන්නේ එය හිරු එළියෙන් ලබා ගැනීමට පියවර ගන්නා ලෙසයි.
හොඳ කැල්සියම් ප්රභවයන් අතර කිරි, කිරි ආහාර, බ්රොකොලි සහ පළා වර්ග, දොඩම්, ටෝෆු සහ ද පරළු පාන් ද ඇතුළත් වේ.
මස්, බිත්තර, ධාන්ය වර්ග, කිරි, සම්පූර්ණ ධන්ය වර්ග සහ වියළි පලතුරු වල පොස්ෆොරස් අඩංගු වේ.
පසුගිය අපේ්රල් මාසයේදී සිදු කළ සාමාන්ය අධ්යයනකින් හෙළි වූයේ විටමින් සී වලට වඩා පෝෂ්ය පදාර්ථ විදුරුමස් සෞඛ්යයට බලපාන බවයි.
සති අටක අහඹු ලෙස පාලනය කරන ලද අධ්යයනය මගින් පුද්ගලයින් 30 දෙනෙකු කණ්ඩායම් දෙකකට බෙදා ඇත.
සත්ව ප්රෝටීන සහ සැකසූ කාබෝහයිඩ්රේට් අඩු කිරීම සහ ඔමේගා -3 මේද අම්ල, විටමින් සී, විටමින් ඩී, ප්රතිඔක්සිකාරක, ශාක නයිට්රේට් සහ තන්තු වැඩි කිරීම පර්යේෂණාත්මක කණ්ඩායම විසින් අනුගමනය කරන ලදී.
පාලක කණ්ඩායමට සාපේක්ෂව විදුරුමස් දැවිල්ල හා ලේ ගැලීම සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවීම මෙම කණ්ඩායම පෙන්නුම් කරයි. එය කුඩා අධ්යයනයක් වන අතර නිශ්චිත නිගමනවලට එළඹීමට පෙර තවත් පර්යේෂණ කළ යුතුය.
“ පළා වර්ග, ඇට වර්ග සහ වෙනත් එළවළු ඇතුළු සමබර ආහාර වේලක් සඳහා අපි උපදෙස් දෙමු” යැයි සයිඩ් පවසයි.
පැණිරස කළ රසවත් බීම සහ පිරිපහදු කළ සීනි අධික ආහාර වලට අමතරව පහත සදහන් දෑ දත් වලට හානි කිරීම සඳහා නරකම (හා සමහර විට පුදුම සහගත) වැරදිකරුවන් වේ:
- උණු වතුර මිශ්රකළ ලෙමන් – දත් එනමල් ඛාදනය කරයි.
- වියළි පලතුරු – දත් වලට ඇලී ඇති අතර ඉවත් කිරීමට අපහසු වේ.
- Crisps – දත් වලට ඇලී සිටී.
- සමහර පළතුරු සහ සීනි අධික තේ – සීනි අධික විය හැකිය.
- කාබනීකෘත ජලය – කාබනික වායුව මගින් ජලය වඩාත් ආම්ලික කරයි, එබැවින් එය ආහාර වේල සඳහා ඉතිරි කළ යුතුය.
- Fruity snack bars – දත් වලට ඇලී සිටී.
- පැසුණු ආහාර – සාමාන්යයෙන් ආම්ලික වන අතර එමගින් දත් එනමලය ඛාදනය වේ.
ඔබ ආහාර වේලාවට අමතරව ඉහත සඳහන් කිසිවක් අනුභව කරන්නේ නම් හෝ පානය කරන්නේ නම් ඊට පසුව ජලය සමග මෙයට පිළියමක් යෙදීය යුතුය.
සීනි රහිත චුයින්ගම් හැපීමෙන් හෝ (අපගේ ප්රියතම ඉඟිය our favourite tip) කුඩා චීස් කැබැල්ලක් අනුභව කිරීමෙන් උදාසීන බලපෑමක් ඇති කරයි.
කෙටි කෑමවල අනතුර
ඔබ සීනි සහිත ආහාරයක් හෝ පිෂ්ඨය ආහාර අනුභව කරන සෑම අවස්ථාවකම ඔබේ මුඛයේ PH මට්ටම පහත වැටෙන අතර බැක්ටීරියා සීනි වලින් පෝෂණය වී අම්ලය මුදා හරිනු ඇත. එබැවින් ඔබ සෑම පැය භාගයකට වරක් ආහාරයට ගන්නේ නම්, ඔබේ දත් ආම්ලික පරිසරයෙන් විවේකයක් ලබා නොගන්නා අතර එය දත් දිරායාමට හේතු වේ.
බ්රිතාන්ය දන්ත වෛද්ය සංගමයේ විද්යාත්මක උපදේශක මහාචාර්ය ඩේමියන් වොල්ම්ස්ලි (Professor Damien Walmsley) පවසන්නේ “ඔබ නිරන්තරයෙන් කෙටි ආහාර අනුභව කරන්නේ නම් ඔබේ දත්වල ඉක්මනින් කුහර ඇති වේ‘‘
අවාසනාවකට මෙන්, මෙම ආහාරවල පලතුරු ද ඇතුළත් වේ. “ඔබ දවස පුරා ස්වාභාවික සීනි අධික පලතුරු ආහාරයට ගන්නවා නම්, එය තවමත් ඔබේ දිරාපත්වීමේ අවදානම වැඩි කරයි” යැයි සෞඛ්යාරක්ෂක සයිඩ් පවසයි.
දිනකට ආහාර වේල් දෙකකට හෝ තුනකට සීමා කිරීම සහ ආහාර වේල සඳහා සීනි හෝ ආම්ලික ආහාර සහ බීම නොගෙන සිටීමට හැකි නම් එය දන්ත සෞඛ්යය සදහා වඩාත් සුදුසුය.
“ආහාර ගන්නා වේලාවේදී, ආහාර හපන විට ක්ෂාරීය වන ලවණ නිෂ්පාදනය වැඩි වන අතර සීනි හෝ ආම්ලික ආහාර හා බීම තනුක කිරීමට බෆරයක් ලෙස ක්රියා කරනවා. ආහාර වේලෙහි ලවණ නිෂ්පාදනය උත්තේජනය කිරීමෙන් හානිකර අම්ල හා ආහාර අංශු දත් වලින් ඈත් වෙනවා. එසේම ඒවා අම්ලය උදාසීන කිරීමට උපකාරී වන අතර ඒවා දිරාපත්වීමෙන් ආරක්ෂා වෙනවා”වෝල්ම්ස්ලි පවසයි.
ඔබේ දත් රැකබලා ගන්නේ කෙසේද
“දන්ත දෘෂ්ටි කෝණයෙන් බලන විට බැක්ටීරියා පරිසරය දන්ත සෞඛ්යයට බලපාන ප්රධාන කරුණු වේ. ආහාර වේලෙහි වෙනසක් කිරීම මෙහිදි වැදගත් වේ. දත් මැදීම සහ අන්තර් දන්ත පිරිසිදු කිරීම (such as flossing) එකට එකතු විය යුතුය. එබැවින් ඔබ මේ දෙකම කරන බවට සහතික වන්න. මෙය එම බැක්ටීරියා වෙනස් කිරීමට උපකාරී වනු ඇත, ” සයිඩ් වැඩි දුරටත් සදහන් කරයි.
මෙම ලිපිය බී.බී.සී හි පසුගිය මැයි 24 වැනි දින පළ වූ ලිපියකි – සකස් කළේ තුෂාධවි
