Category: සුපිරි Surprises

ශ්‍රී ලංකා රුපියල අද (26) දින නැවත වරක් ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියල් 201 සීමාව ඉක්මවා පහළ ගිය බව මහ බැංකුව කියයි. ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව දෛනිකව නිකුත් කරන විනිමය අනුපාතිකවලට අනුව ඇමෙරිකානු ඩොලරයක විකුණුම් අගය අද (26) රුපියල් 201.60ක් ලෙසත් ගැනුම් අගය රුපියල් 196.72ක් ලෙසත් සටහන් විය.

මේ අතර 2021 වසරේ ජනවාරි 1 වැනිදා සිට මාර්තු 19 වැනිදා දක්වා කාලයේ දී ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියල සියයට 6.5කින් අවප්‍රමාණය වී ඇති බවයි මහ බැංකු වාර්තා දක්වන්නේ.

දශක ගණනාවක සංරක්ෂණ ප්‍රයත්නයන් යෝධ පැන්ඩා ගණන යළිත් වර්ධනය වීමට හේතු වී තිබේ

යෝධ පැන්ඩා සුරැකීම සංරක්ෂණයේ විශාල සාර්ථක කතාවකි. යෝධ පැන්ඩාවුන් සංරක්ෂණය සදහා ආරක්ෂිත වාසස්ථාන නිර්මාණය කිරීමට දශක ගණනාවක් තිස්සේ දැරූ උත්සාහයන් සාර්ථක වී ඇති අතර දැන් ඔවුන් වඳවීමේ තර්ජනයෙන් ගැළවී ඇත.

එහෙත්, නව අධ්‍යයනයකට අනුව, එකම භූ දර්ශනයේ සිටින තවත් බොහෝ සතුන් මෙම සංරක්ෂණ කටයුතුවලින් ප්‍රයෝජන ලබා ඇති අතර සමහර සතුන් තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර දිවියන්, හිම දිවියන්, වෘකයන් සහ ආසියානු වල් බල්ලන් බොහෝ ආරක්ෂිත ප්‍රදේශවලින් අතුරුදහන් වී ඇත.

සතුන් දඩයම් කිරීම හා රෝග නිසා මෙම සතුන් ආසන්න වශයෙන් වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර, මේ තත්ත්වය මත “පරිසර පද්ධතිවල විශාල වෙනස්කම්, බිඳවැටීම් පවා” සිදුවිය හැකි බව චීනයේ පර්යේෂකයෝ පවසති.

දිවියන් හා වෘකයන් වැනි සතුන් නොමැතිව මුවන් ඇතුළු ක්ෂිරපායින්ට පාලනයකින් තොරව සැරිසැරීමට හැකි වන අතර එය ස්වභාවික පරිසරයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇත.

පැන්ඩා වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීමෙන් සංරක්ෂණඥයින් විශ්වාස කළේ පැන්ඩාවුන් පමණක් නොව එකම වාසස්ථානයක සැරිසරන තවත් බොහෝ විශේෂයන් ආරක්ෂා කරනු ඇති බවයි. නමුත් එය වෙනත් වන ජීවීන් සඳහා ධනාත්මක බලපෑමක් කර ඇති අතර, දිවියන් සහ වෘකයා වැනි විශාල මාංශ භක්ෂකයින් සඳහා උත්සාහයන් දැරූ බවක් නොපෙනේ.

පැන්ඩා ජීවත්වන පරිසර පද්ධතිය කළමනාකරණය කිරීම සඳහා පුළුල් – පරිපූර්ණ – ප්‍රවේශයක් අවශ්‍ය බව පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් දැන් පවසයි. (ප්‍රධාන විශේෂයන් නැති නොවන බවට සහතික වන)

“යෝධ පැන්ඩා සඳහා පමණක් නොව අනෙකුත් වන ජීවීන් සඳහා ද පරිසර පද්ධතිවල ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව සහ තිරසාර බව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා විවේචනාත්මකව අවශ්‍යවේ” යැයි බීජිංහි පීකිං විශ්ව විද්‍යාලයේ සම කර්තෘ ආචාර්ය ෂෙන්ග් ලී පැවසීය.

මෙය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා පර්යේෂකයන් විශාල මාංශ භක්ෂකයින් ආහාරයට ගන්නා සතුන් සඳහා දඩයම් කිරීම සහ වාසස්ථාන ප්‍රතිෂ්ථාපනය කිරීම ඇතුළු පියවර ගණනාවක් ගෙනහැර දක්වයි.

යෝධ පැන්ඩා සංරක්ෂණය ක්‍රියාත්මක වන බවට ජීවමාන සාක්ෂියක් ලෙස සැලකේ. වසර ගණනාවක පසුබෑමෙන් පසු ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාව අවසානයේදී යළිත් වර්ධනය වන අතර, 2016 දී නිල වඳ වී යාමේ රතු ලැයිස්තුවේ “වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වූ” සිට “අවදානමට” ලක්විය දක්වා ධනාත්මක වර්ධනයක් වාර්තා කර ඇත.

පැන්ඩා සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔවුන් ජීවත් වන වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීම කුරුල්ලන් හා කුඩා මාංශ භක්ෂකයින් ඇතුළු තවත් බොහෝ සතුන් හා ශාක සඳහා ධනාත්මක වී ඇත.

එහෙත්, දිවියන්, වෘකයන් සහ එතරම් ප්‍රසිද්ධ නැති ආසියානු වල් බල්ලා හෝ ඩොල් වැනි විශාල විලෝපිකයන් දුර ඈත ප්‍රදේශවලට නැඹුරු වී ඇති බව පෙනේ.

පැන්ඩා සංචිත 1960 ගණන්වලදී පිහිටුවන ලද බැවින්, විශේෂ හතරම විශාල සංචිතයකින් අහිමි වී ඇත. දිවියන් සංචිතවලින් 81% ක් ද හිම දිවියන් 38% ක් ද වෘකයන් 77% ක් ද ආසියානු වල් බල්ලන් 95% ක් ද අතුරුදහන් වී ඇත.

ආසියානු වල් බල්ලා නොබෝ දිනකින් මිහිමතින් තුරන් වනු ඇත. නිදසුනක් වශයෙන්, සමීක්ෂණ මධ්‍යස්ථාන 8,000 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක කැමරා දින මිලියන 1.5කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින්ආසියානු වල් බල්ලා වාර්තා වී ඇත්තේ දර්ශන හතරක් පමණි.

මෙම අධ්‍යයනයට සම්බන්ධ නැති ZSL (ලන්ඩනයේ සත්ව විද්‍යා සංගමය) හි මහාචාර්ය සැමුවෙල් ටර්වී පැවසුවේ චීනයේ සහ ලෝකයේ වෙනත් තැන්වල සංරක්ෂණය බොහෝ විට නිශ්චිත “ප්‍රමුඛ විශේෂ” සඳහා භූ දර්ශන ආරක්ෂාව මත පදනම් වී ඇති බවත්, කලාපීය ජෛව විවිධත්වයට අනුමාන පුළුල් ප්‍රතිලාභ ලබා දෙන බවත්ය.

“මෙය සමහර වැදගත් විශේෂයන් යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට හේතු වී ඇත. නමුත් තර්ජනයට ලක් වූ ජෛව විවිධත්වය පවත්වා ගැනීමට දරන උත්සාහයන් පුළුල් පරිසර පද්ධති මට්ටමින් මානව ක්‍රියාකාරකම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය. එසේ නොවුවහොත් ඉලක්ක නොවන විශේෂයන් නොදැනුවත්වම ගිලිහී යනු ඇත” යනුවෙන් මහාචාර්ය ටර්වී පැවසීය.

අධ්‍යනයේදී පර්යේෂකයන් යෝධ පැන්ඩා ස්වභාවික සංචිත 66 ක් ඇතුළුව ආරක්ෂිත ප්‍රදේශ 73ෙක දත්ත විශ්ලේෂණය කළ අතර ඓතිහාසික සමීක්ෂණ දත්ත දශකයක් වටිනා විස්තීර්ණ කැමරා-උගුල් සමීක්ෂණ සමඟ සසඳා බලා ඇත.

බී.බී.සී. වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම ළමා අක්මා බද්ධ සැත්කම උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහලේ දී ඉතා සාර්ථකව  සිදු කරයි

දිවයින පුරා සේවය කරන බොහෝ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ සක්‍රීය දායකත්වය ද සමග උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහලේ අක්මා බද්ධ කිරීමේ ඒකකය මගින් ජීවී දායකයෙකුගේ අක්මාවකින් කොටසක් උපයෝගී කරගනිමින් වයස අවුරුදු 09 ක් වන සිරෝසීස් රෝගයෙන් දීර්ඝකාලීනව අපහසුතා විඳී දරුවෙකුගේ අක්මා බද්ධයක් විශේෂඥ ශල්‍ය වෛද්‍ය මහාචාර්ය රොහාන් සිරිවර්ධන මහතා ප්‍රධාන ශල්‍ය වෛද්‍ය කණ්ඩායම විසින් 2020 ජුලි 14 වන දින සාර්ථකව සිදු කරන ලදි. කුඩා දරුවෙකුගේ අක්මා බද්ධ කිරීමක් ශ්‍රි ලංකාවේ දී  සාර්ථකව සිදුකල ප්‍රථම අවස්ථාව මෙය වන අතර, උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහලේ අක්මා බද්ධ කිරීමේ ඒකකයේ සාර්ථක 50 වැනි වැඩිහිටි අක්මා බද්ධ කිරීම ද මේ සමගම සුවිශේෂි ලෙසින් සනිටුහන් වෙයි.

මෙරට පළමු වරට සිදුකරන ලද කුඩා දරුවෙකුගේ අක්මා බද්ධ කිරීමේ සැත්කම සහ එහි ප්‍රගතිය පිළිබද මාධ්‍ය දැනුවත් කිරීම සදහා විශේෂ මාධ්‍ය හමුවක් පසුගියදා උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහලේ ශ්‍රවණාගාරයේ දී පැවැති අතර, එහිදී අක්මා බද්ධ සැත්කමට දායක වූ විශේෂඥ වෛද්‍යවරු, වෛද්‍යවරු සැත්කම පිළිබද කරුණු දක්වන ලදි.

දුර්ලභ ලෙස හමුවන ජානමය පසුබිමක් සහිත අක්මාව ආශ්‍රිත රෝගී තත්වයකින් කුඩා කල සිටම පෙලෙන මෙම කිශානු  නමැති දැරිවිය යාපනය ප්‍රදේශයේ දුෂ්කර ග්‍රාමයක උපත ලද ඇති අතර, සාර්ථක ශල්‍ය කර්මයකින් පසු එම කුඩා දැරියත්, අක්මා දායක කල ඇගේ 38 හැවිරිදි මවත් මේ වනවිට උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහලේ ඉතා  ඉක්මන් සුවය ලබමින් සිටියි.

පසුගිය වසරක කාලයක් පුරාවට කිශානු නමැති දැරිවියගේ අක්මාවේ ක්‍රියාකාරිත්වය දැඩිලෙස දුර්වල තත්වයට පත්ව තිබු හෙයින්, ඇයට ශෝචනීය ලෙස දීර්ඝ කාලයක් දැඩි සත්කාර ඒකකවල ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමට සිදුව ඇත. ළමා විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ මතය වී ඇත්තේ ඇයගේ ජීවිතය බේරාගැනීමට ඉක්මනින් අක්මා බද්ධ කිරීමක් අවශ්‍ය බවටය. නමුත් ඇයට සහනයක් සැලසීමට තිබු ප්‍රධානතම බාධකය වී ඇත්තේ ඒ වනවිට ලංකාව තුළ ළමා අක්මා බද්ධ කිරීමේ ක්‍රමවේදයක්‌ සකස් නොවී තිබීමයි. එම නිසා එම දෙමාපියන්ට තිබු එකම විසදුම වී ඇත්තේ විදේශ රටකට ගොස් එම ශල්‍ය කර්මය සිදු කර ගැනීම වන අතර ඔවුන්ගේ ආර්ථික තත්වය හමුවේ එය ඔවුන්ට සිහිනයක් පමණක් වී ඇත. එබදු පසුබිමක වෛද්‍ය වී.තුෂාන්තන් සහ වෛද්‍ය කේ.අරුල්මොලි යන විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් මෙම දරුවා රෝහලේ අක්මා බද්ධ කිරීමේ ඒකකයට යොමු කොට ඇත. දරුවාගේ රෝගී තත්ත්වය අධ්‍යනය කල උතුරු කොළඹ ශික්‍ෂණ රෝහලේ වෛද්‍ය කණ්ඩායමට අවබෝධ වී ඇත්තේ 38 හැවිරිදි ඇගේ මව ඉතා යහපත් සෞඛ්‍ය තත්ත්වයෙන් පසුවන  බවත්, ඇය දරුවාගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමට තම අක්මාවෙන් කොටසක් ලබාදීමට ඉතා සතුටින් දායක වීමට කැමැත්තෙන් සිටින බවත්ය. ඒ අනුව විශේෂඥ ශල්‍ය වෛද්‍ය මහාචාර්ය රොහාන් සිරිවර්ධන මහතා ඇතුලු ප්‍රධාන ශල්‍ය වෛද්‍ය කණ්ඩායම විසින් 2020 ජුලි 14 වන දින මෙම දරුවාට නව ජීවිතයක් ලබා දීමේ සංකීර්ණ ශල්‍ය කර්මය සිදු කොට ඇති අතර, ඉතා සංකීර්ණ වූ මෙම ශල්‍ය කර්මය සදහා පැය 12 කට වඩා වැඩි කාලයක් ගත වී ඇත. මෙම ශල්‍යකර්මය සදහා දිවයින පුරා වෙසෙන බොහෝ විශේෂඥ වෛද්‍යවරු පිරිසක් සහය දක්වා ඇත.  

ඉතා සාර්ථක ශල්‍යකර්මයකින් පසු දරුවා දැඩි සත්කාර ප්‍රතිකාර සදහා යොමු කොට ඇති අතර, ඒ වන විට උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහලේ ඒ සදහා විශේෂ දැඩි සත්කාර ඒකකවල තිබු අඩුපාඩුව හේතුවෙන්, දරුවා දැඩි සත්කාර ප්‍රතිකාර සදහා වත්තල හේමාස් රෝහල වෙත යැවීමට තීරණය කොට ඇත. එහිදී දින 7 ක්‌ තුළ සිදුකල දැඩි සත්කාර ප්‍රතිකාර සම්පූර්ණයෙන්ම නොමිලයේ ලබා දීමට එම රෝහල සියළු කටයුතු යොදා ඇත. මේ වනවිට දරුවා උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහලේ සුවය ලබමින් ඇයගේ මව සමග සතුටින් කාලය ගත කරන අතර ඇයගේ දෙමාපියන් සහ පවුලේ සාමාජිකයන් දරුවාගේ ජීවිතය බේරාගැනීම වෙනුවෙන් සෞඛ්‍ය අංශ වෙත අතිශය කෘතඥතාව පල කරයි.

මෙම අක්මා බද්ධ සැත්කම සදහා විශේෂඥ ශල්‍ය වෛද්‍ය මහාචාර්ය රොහාන් සිරිවර්ධන මහතා ප්‍රමුඛ 07 කගෙන් යුත් ප්‍රධාන ශල්‍ය වෛද්‍ය කණ්ඩායම වෙත විශේෂඥ වෛද්‍යවරු,  නිර්වින්දන කාර්ය මණ්ඩලය, හෙද කාර්ය මණ්ඩලය. ළමා රෝග අංශයේ වෛද්‍ය හා හෙද කණ්ඩායම්, විකිරණවේදී වෛද්‍ය කාර්ය මණ්ඩලය, ශල්‍යගාර  හෙද කාර්ය මණ්ඩලය සහ  හේමාස් රෝහලේ කාර්ය මණ්ඩලය  ද සහයෝගය ලබාදී ඇති අතර ඔවුන්ගේ සේවය අගයමින් සමරු සිහිවටන ලබාදීම ද මෙහිදී සිදු විය.

වසරකට ලොව පුරා අක්මා බද්ධ සැත්කම් 30,000 පමණ සිදු කෙරෙන අතර, අසල්වැසි ඉන්දියාවේ වසරකට අක්මා බද්ධ සැත්කම් 3000-4000 ක් පමණ සිදු කෙරේ. සිරෝසීස් රෝගය සහ අක්මාවේ දැඩි අකර්මන්‍යතාවයන් දරුවන්ගේ ජීවිතවලට ඉතා භයානක ලෙස බලපාන අතර ඒ සදහා එකම ප්‍රතිකර්මය වනුයේ සාර්ථක අක්මා බද්ධය වන අතර, ඉන් පසු ඔවුන්ට සාමාන්‍ය පරිදි වැඩිහිටි අවධිය තෙක් ජීවිතය ගත කිරීමට අවස්ථාව ලැබේ. අක්මා බද්ධ කිරීමේ ශල්‍ය කර්මය ඉතා සංකීර්ණ ශල්‍ය කර්මයක් වන අතර, ජීවී දායකයෙකුගේ අක්මාවක් යොදාගෙන සිදුකරන බද්ධ කිරීමේ දී දායකයා හා ප්‍රතිග්‍රාහකයා යන ජීවිත දෙක පිළිබදවම දැඩි ලෙස සැලකිලිමත් විය යුතුය.වැඩිහිටියන්ට සාපේක්ෂව දරුවන්ගේ ශල්‍ය කර්මයන් සංකීර්ණ හා අවදානම් සහගත වන අතර ළමයින්ගේ අක්මා බද්ධ කිරීම ඒ හා සසදන විට ඉතා අවදානම් සහගත වේ. වැඩිහිටි දායකයෙකුගෙන් (ආසන්න වශයෙන් 40%) ලබාගත් පසු එම පුද්ගලයාගේ ඉතිරි අක්මා කොටස වර්ධනය වන අතර එය සාමාන්‍ය ජීවිතයක් ගත කිරීම සදහා  ප්‍රමාණවත් වේ. දරුවාගේ ද ප්‍රතිග්‍රහණය වන අක්මා කොටස ඉතා හොදින් වැඩී දරුවාට සාමාන්‍ය ජීවිතයක් ගත කිරීම සදහා හැකියාව ලැබීම ද සුවිශේෂිතාවයකි. මේ දක්වා අක්මාවේ දැඩි රෝගී තත්ත්වයන්ගෙන් පෙලෙන දරුවන් සදහා ශල්‍ය කර්මයක් සිදුකිරීමට විදේශ රටවලට යාමට සිදුවු අතර ඒ සදහා රුපියල් මිලියන 10 කට වඩා වැඩි මුදලක් වැයවේ.

මෙම මාධ්‍ය හමුවේ දී අදහස් දක්වමින් වෛද්‍යවරුන් කියා සිටියේ උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහලේ අක්මා බද්ධ කිරීමේ ඒකකය වශයෙන් ඔවුන් තුළ ශල්‍ය කර්ම සිදුකිරීම හා පසු ප්‍රතිකාර කිරීම පිළිබද ඔවුන්ගේ ඇති විශේෂඥ දැනුම හා අත්දැකීම් සම්බන්ධයෙන් දැඩි විශ්වාසයක් පවතින බවයි. අවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් සහ නවීන උපකරණ වන්නේ නම් විශේෂයෙන්ම උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහලේ අක්මා බද්ධ කිරීමේ ඒකකය වශයෙන් ඔවුන් සිදු කරගෙන යන මේ කර්තව්‍ය තවත් මල්ඵල ගැන්වෙන බවත්,  බලදාරීන්ගේ සහ පරිත්‍යාගශීලීන්ගේ නොමද සහයෝගය ලදුව අංග සම්පූර්ණ, පහසුකම් සහිත අක්මා බද්ධ කිරීමේ ඒකකයක් නුදුරු අනාගතයේ දී  රටට දායක කිරීමට ඔවුන්යුහුසුලුව බලා සිටින බවත් ප්‍රකාශ කරන ලදි.  

“මට අලුත් අක්මාවක් සමගම අලුත් ජීවිතයක් ලබා දුන් ඔබට ස්තූතියි. ඔබ මට ඉටු කලා මෙන් හොදම දෙයක් ලෝකයට සිදු කිරීමට මම පොරොන්දු වෙමි. කරුණාකර  අනෙක් යාළුවන්ටත් උදව් කරන්න. අපට ජීවත් වෙන්න තව එක අවස්ථාවක් උදා කර දෙන්න.”  යැයි සුවය ලද කිශානු දැරිය පවසා ඇත.

මෙම මාධ්‍ය හමුව සදහා රාගම වෛද්‍ය පීඨයේ ශල්‍ය වෛද්‍ය අංශ ප්‍රධානී මහාචාර්ය, විශේෂඥ වෛද්‍ය රනිල් ප්‍රනාන්දු මහතා, රාගම වෛද්‍ය පීඨයේ පිඨාධිපති කැළණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ උපකුලපති ඡ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය ප්‍රශාන්ත විඡේසිංහ මහතා, රාගම රෝහලේ නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ වෛද්‍ය සරත් ප්‍රේමසිරි මහතා, රාගම වෛද්‍ය පීඨයේ ළමා රෝග අධ්‍යයන අංශයේ ළමා රෝග පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍ය මෙරන්ති ප්‍රනාන්දු මහත්මිය, රාගම වෛද්‍ය පීඨයේ නිර්වින්දනය පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍ය ඡ්‍යෙෂ්ඨ කථීකාචාර්ය භාග්‍ය ගුණතිලක මහතා, රාගම වෛද්‍ය පීඨයේ ශල්‍ය වෛද්‍ය අධ්‍යයන අංශයේ මහාචාර්ය අක්මාව, අග්න්‍යාසය, අවයව බද්ධ කිරීම පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍ය රෝහාන් සිරිවර්ධන මහතා ඇතුලු වෛද්‍ය, හෙද සහ රෝහල් කාර්ය මණ්ඩලය එක්ව සිටියහ.

එක්සත් රාජධානිය අගුළු දැමීම ආරම්භ කරන විට, ඡායාරූප ශිල්පී ටොම් ස්කිප් Tom Skipp රැකවරණ නිවාසයක ජීවත් වන ඔහුගේ මව බැලීමට නියමිතව තිබුණි. ඒ එදින ‘මවගේ දිනය Mother’s Day‘ යෙදී තිබූ නිසයි.

එහෙත් රට අගුළු දැමීම නිසා ඔහුට පැය හතරක් පමණ වූ මව ජීවත් වන රැකවරණ නිවාසයට යාමට නොහැකි වුණා.

එම ඉරිදා සංචාරය කරනවා වෙනුවට, ඔහු බ්‍රිස්ටල් හා ඒ අවට හටගත් දේදුණු රැසක් ඡායාරූප ගත කළා.

“ඊළඟ සතියේ, රැකවරණ නිවාසවල තත්වය පිළිබඳ ප්‍රවෘත්ති අසතුටුදායක වුණා” ස්කිප් පවසයි.

දේදුන්න එතරම්ම බලාපොරොත්තු සහගත හා ධනාත්මක දෙයක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටී.

“ මගේ මව වසර 40ක් ජාතික සෞඛ්‍ය සේවයේ සේවය කළා. ඒ නිසා ජාතික සෞඛ්‍ය සේවයේ සහයෝගය මගේ අම්මාට අහිමි නොවනු ඇතැයි මම විශ්වාස කළා‘‘

“ හදිසියේ දහස් ගණනින් පායා තිබූ දේදුණුවල නිර්මාතෘවරුන් හඳුනාගෙන ඔවුන්ට ගෞරවය දැක්වීමටත්, ඔවුන් මට ලබා දුන් බලාපොරොත්තුව වැඩි පිරිසකට පතුරුවා හැරීමටත් මට අවශ්‍ය වුණා.

“මම ඡායාරූප ගනිමින් සිටිද්දී බොහෝ ළමයින් මට කිව්වා ඔවුන් එදින ලෙගෝ හදනවා කියලා, හරියටම මම මගේ අම්මා සමඟ කළ දේ.”

ස්කිප් සිය මව වන කේට් වෙනුවෙන් කැප කර ඇති කදිම ඡායාරූප කිහිපයක් මෙන්න.

සියලුම ඡායාරූප අනුග්‍රහය ටොම් ස්කිප් – බී.බී.සී ඇසුරිණි

COVID-19 වෛරසයට එරෙහිව සිදුවන ගෝලීය සටන සමග නිරන්තරයෙන් දෙවැනි ලෝක සංග්‍රාමයත් සිහිපත් කරනවා. ඒත් එය සිහිපත් කිරීමට නොහැකි තරම් නීරස මතකයක්. විශේෂයෙන් හිරෝෂීමා සහ නාගසාකි – පරමාණු බෝම්බයේ මිලේච්ඡ ප්‍රහාරයට ලක් වූ මේ ජපන් මහා නගර දෙක යුද්ධයේ කුරිරු බව කියාපාන ජීවමාන සංකේත.

මේ දිග ලිපිය පදනම් වෙන්නේ ඒ හිරෝෂීමාවේ ඛේදවාචකයෝ 75 වන සමරුව වෙනුවෙන්.

එය දුර්වර්ණ වූ කොන්ක්‍රීට් තට්ටුවක්, නිවර්තන ආර්ද්‍රතාවය නිසා එය දුර්වර්ණ වෙලා. නමුත් මෙම ස්ලැබ් එක මත, බීච් කැබින් එකක අඩිපාරට වඩා විශාල නොවූවත් ඉතිහාසය වෙනස් විය.

එය කලක් දොරටුවක් වූ බව පැහැදිලිය, අභ්‍යන්තර බිත්ති කිහිපයක් සඳහා පාදම සහ විශාල ගරාජයක් වැනි දොරටුවකට විවරයක්…

මම දොරටුව හරහා, අභ්‍යන්තරය හරහා සහ ගරාජයෙන් පිටතට යමි. මගේ මාර්ගෝපදේශකයා යමක් කියයි.

“ඔබ පරමාණු බෝම්බයේ මාවතේ ගමන් කරනවා.”

මීට වසර 75 කට පෙර හිරෝෂිමා සහ නාගසාකි වෙත හෙළන ලද පරමාණු බෝම්බ ගබඩා කර තිබූ ස්ථානය ආවරණය කර ඇත්තේ මෙම ස්ලැබ් එකයි. එය පරමාණු බෝම්බ එකලස් කිරීමේ ස්ථානයයි. ජපානයට පරමාණු බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල කළ එක්සත් ජනපද හමුදා ගුවන් හමුදා බී -29 බෝම්බකරුවන් පිටත්ව ගිය පැසිෆික් දූපතක් වන ටීනියන් Pacific island of Tinian දූපතේ දැන් එය නොසලකා හැර තිබේ.

උතුරු පෙරමුණ

ටීනියන් යනු උතුරු මරියානා දූපත් වල කොටසකි, එය දැන් පැසිෆික් සාගරයේ එක්සත් ජනපද භූමියකි. 2020 දී එය පදිංචිකරුවන් 3,000 කගේ නිහඩ රළු, නිවර්තන පාරාදීසයකි. වර්ග සැතපුම් 39ක් පමණ වන දූපතෙහි අවන්හල් අතලොස්සක්, කුඩා හෝටල් කිහිපයක් සහ තනි ගෑස් මධ්‍යස්ථානයක් ඇත. 1944 දී, ටීනියන් සහ එහි සහෝදර දූපත වන සයිපාන් (සැතපුම් පහක් උතුරට වන්නට පිහිටි) එක්සත් ජනපදය සහ ජපානය අතර කුරිරු සටන් වල දර්ශන තලය විය.

එක්සත් ජනපදයට දූපත් අවශ්‍ය වූ අතර එහි සිට අති නවීන බී -29 බෝම්බකරුවන්ට සැතපුම් 1,500 ක් ඈතින් පිහිටි ජපානයට පහර දිය හැකිය. 

1944 ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේදී පැසිෆික් සාගරයේ ලේවැකි මාස තුනක සටනකින් පසුව එක්සත් ජනපදය ටීනියානු දූපත් ආරක්ෂා කර ගත් අතර, නව බෝම්බකරුවන් සඳහා විශාල ගුවන් කඳවුරු ඉක්මනින් ඉදි කළේය.

අවුරුදු 75 කට පසු ජනවාරි උදෑසනක, මම එම කඳවුරු වලින් එකක් වන නෝර්ත් ෆීල්ඩ් ගවේෂණය කරමි.

මම සහ මගේ මාර්ගෝපදේශකයා කුලියට ගත් ටොයොටා කොරොල්ලා රථයෙන් පරමාණු බෝම්බ එකලස් කිරීමේ ගොඩනැගිල්ලේ සිට බෝම්බ ගමනේ ඊළඟ පියවර සඳහා යාමට බලාපොරොත්තු වෙමු.

උතුරු ෆීල්ඩ් අවට දශක ගණනාවක් තිස්සේ උස තණකොළ හා පදුරු වර්ධනය වී තිබේ. ඒවා අපේ මෝටර් රථය වෙත සමීප වන අතර සමහර ස්ථානවල එහි පැති පවා සීරීමට ලක් කරයි.

නමුත් 1945 දී මෙය අතිෂය කාර්යබහුල කූඩාරම්, ගුවන් යානා සහ මිනිසුන්ගෙන් පිරුණු විවෘත තැනිතලාවක් විය. මෙය දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේ දී ලෝකයේ කාර්යබහුලම ගුවන් තොටුපළක් බවට කෙටි කලක් පවත්ව තිබුණේය.

මෙම නිවර්තන කලාපීය උදෑසන අප වටා ඇති දේ වෙනස් වී ඇති අතර, යටින් ඇත්තේ මීට වසර 75 කට පෙර එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා ඉදිකිරීම් බලඇණි විසින් තැබූ කොන්ක්‍රීට්ය.

හිරෝෂිමා පරමාණු බෝම්බයේ කාල සටහනක්

• අගෝස්තු 1, 1944 ටීනියානු දූපත සඳහා වන සටනේදී එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් ජපාන හමුදාවන්ට එරෙහිව ජයග්‍රහණය ප්‍රකාශ කරයි. එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා ඉදිකිරීම් බළඇණිය විසින් එක්සත් ජනපද බී -29 බෝම්බ හෙලන ගුවන් යානා සඳහා කඳවුරු ඉදිකිරීමේ කටයුතු ආරම්භ කරනු ඇත.
• 1945 ජූලි 16 – න්‍යෂ්ටික යුගය ආරම්භ වන්නේ නිව් මෙක්සිකෝවේ පළමු පරමාණු බෝම්බ පිපිරීමෙනි. පරීක්ෂණය පැවැත් වුණේ ජපානයේ නාගසාකි වෙත හෙළීමට භාවිතා කරන ප්ලූටෝනියම් බෝම්බයක් සඳහා ය. මේ අතර, හිරෝෂිමා හි භාවිතා කරන යුරේනියම් බෝම්බයක් සඳහා අවශ්‍ය වන උපකරණ සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ සිට එක්සත් ජනපද නාවික නෞකාවේ යූඑස්එස් ඉන්ඩියානාපොලිස් නෞකාවෙන් ප්‍රවාහනය කරන ලදි
• 1945 ජූලි 20 – පරමාණු බෝම්බ මෙහෙයුම් සිදුකරන 509 වන සංයුක්ත කණ්ඩායමේ බී -29 බෝම්බකරුවන් ජපානය පුරා පුහුණුවීම් ආරම්භ කරයි.
• 1945 ජූලි 26 – එක්සත් ජනපද ජනාධිපති හැරී ටෘෘමන් ‘පොට්ස්ඩෑම් ප්‍රකාශය Potsdam Declaration‘ නිකුත් කරමින් ජපානයට කොන්දේසි විරහිතව යටත් වන ලෙස හෝ “කඩිනම් හා සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශයට” මුහුණ දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. මේ අතර, යූඑස්එස් ඉන්ඩියානාපොලිස් නෞකාව හිරෝෂිමා බෝම්බයේ කොටස් ටීනියන් වෙත ලබා දෙයි.
• 1945 ජූලි 29- ජපානය පෝස්ට්ඩෑම් ප්‍රකාශය ප්‍රතික්ෂේප කරයි.
• 1945 ජූලි 31- “ලිට්ල් බෝයි Little Boy” යුරේනියම් බෝම්බයේ එකලස් කිරීම ටීනියන් හිදී අවසන් වේ.
• අගෝස්තු 1, 1945 – ජපානයට පරමාණු බෝම්බ හෙලීමේ නියෝගය කෙටුම්පත් කරනු ලැබුවේ මෙහෙයුම් අණදෙන නිලධාරී කර්නල් පෝල් ටිබෙට්ස් mission commander, Col. Paul Tibbets විසිනි.
• 1945 අගෝස්තු 5- ජපානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද බෝම්බ ප‍්‍රහාරයේ අණදෙන නිලධාරී ජෙනරාල් කර්ටිස් ලෙමේ Gen. Curtis LeMay, commander අගෝස්තු 6 සඳහා වූ පළමු මෙහෙයුම සනාථ කරයි.
• 1945 අගෝස්තු 6- බී -29 ඉනෝලා ගේ The B-29 Enola Gay පළමු පරමාණු බෝම්බය පෙරවරු 8: 16 ට හිරෝෂීමාවට ඉහළ අහසේ අඩි 2,000දී පුපුරා යයි.
• මූලාශ්‍රය: පරමාණුක උරුම පදනම, ජාතික උද්‍යාන සේවය

එම ඉදිකිරීමේ දීර්ඝායුෂ කැපී පෙනේ. ඔබ ධාවනය කරන මාර්ග සහ නිදහස් මාර්ග ගැන, ඔබේ කෙටිකාලීන මතකය තුළ වලවල් වර්ධනය වන ආකාරය සහ මතුපිට කඩා වැටෙන ආකාරය ගැන සිතන්න. අපට පහළින් ඇති පදික වේදිකාව දශක හතකට වැඩි කාලයක් තුළ ස්පර්ශ වී නොමැත. අප ධාවනය කරන මාවත සුපිරි වෙළඳසැල්වල වාහන නැවැත්වීමේ ස්ථානයක් වැනිය. අඩි හතරක් හෝ පහක් උස වීදුරු ව්‍යුහ දෙකක් කුඩා පෑඩයේ එකම පැත්තේ වෙනම කොන් වල දක්නට ලැබේ.

මගේ මාර්ගෝපදේශකයා වන්නේ 1970 දශකයේ පැසිෆික් දූපත් වලට සංක්‍රමණය වූ කැලිෆෝනියාවේ වෙසෙන දොන් ෆැරල්  Don Farrell ය. ප්‍රදේශවාසීන් ඔහුව ටීනියන් හි ප්‍රධාන ඉතිහාසඥයා ලෙස පිළිගන්නා අතර ඔහු 1945 දී ඔහුගේ “ටීනියන් සහ බෝම්බය ” නම් පොතේ මෙහි සිදු වූ දේ පිළිබඳ විස්තරාත්මකව විස්තර කරයි.

දශකයකට පමණ පෙර මෙම බෝම්බ වළවල් කැණීම් කර සංරක්ෂණය කිරීමට ඔහු නායකත්වය දුන් අතර පරමාණු බෝම්බ බී -29 යානා තුළට පටවන ආකාරය විස්තර කරයි.

ඔබ ඔබේ මෝටර් රථය සර්විස් කරන්නේ කවදාදැයි සිතා බලන්න. හයිඩ්‍රොලික් සෝපානයක් එය ඔබේ හිසට ඉහළින් ගෙන එනු ඇත, එවිට යාන්ත්‍රිකයන්ට යටින් වැඩ කළ හැකිය. බෝම්බ ගුවන් යානා වල බඩට වැටුණේ එලෙස බව ඔහු පවසයි.

මම කුලී කාරය බෝම්බ වළේ අද්දරට ළං කරමි.”ඔබ කවදා හෝ ඔබේ ධාවන පථයේ ට්‍රේලරයක් උපස්ථ කර තිබේද?” ෆැරල් අසයි. “බී -29 සමඟ එය කිරීම ගැන සිතා බලන්න.”

ඒ සමඟම, අපි උතුරු ෆීල්ඩ් හි ධාවන පථයේ අවසානය දක්වා කෙටි ගමනක් යාමට සූදානම්ව සිටිමු. හිරෝෂීමාවට හෙළීම සදහා කි‍ලෝ ග්‍රෑම් 4400ක බරකින් යුත් පරමාණු බෝම්බය රැගත් බී -29 Enola Gay ගුවන් යානය මෙම ධාවන පඨයෙන් 1945 අගෝස්තු 6 වන දින අළුයම 2: 45 ට පිටත් විය.

එම ගුවන් යානය (Enola Gay) දැන් වොෂිංටන් ඩී.සී.හි තදාසන්න ප්‍රදේශයකදී ඔබට දැක ගත හැකිය.

වර්ජිනියාවේ චැන්ටලි හි ස්මිත්සෝනියානු ගුවන් හා අභ්‍යවකාශ කෞතුකාගාරයේ පිහිටි  The Steven F. Udvar-Hazy Center කෞතුකාගාරය‘ මැද පිහිටා ඇති අතර, සෑම වයස් කාණ්ඩයකම ගුවන් යානා දුසිම් ගණනකින් එය වටවී ඇත. ( පියාසැරි ආරම්භයේ සිට අභ්‍යවකාශ ෂටලය ඩිස්කවරි දක්වා)

2019 නොවැම්බරයේ සංචාරයක් අතරතුර පළමු වතාවට එය දුටු විට, මම ඒ දෙසට ඇවිද යන විට, මට සීතලක් දැනේ.

කෞතුකාගාරයේ භාරකරු ජෙරමි කින්නි Jeremy Kinney, curator at the museum​​පවසන්නේ මෙය ඉතා වටින කෞතුක වස්තුවක් බවයි.

එක් අතකින්, එය දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේ එක්සත් ජනපද යුද ප්‍රයත්නයේ හොඳම දේ නියෝජනය කරයි, එය තාක්‍ෂණයේ පිම්මකි.

අනෙක් අතට, එය මෙතෙක් භාවිතා කළ පළමු පරමාණු බෝම්බය රැගෙන ගිය අතර, එය හිරෝෂීමාවට හෙළීමෙන් පසු පළමු මොහොතේදී මිනිසුන් 70,000 ක් මිය ගිය අතර තවත් දස දහස් ගණනක් එහි බලපෑම් වලින් විනාශ විය.

‘Enola Gay ස්මිත්සෝනියන් සහ එක්සත් ජනපදයේ‍ෙ මතභේදාත්මක වස්තුවක් වී තිබේ” කින්නි ​​පවසයි.

කින්නි ​​සහ කෞතුකාගාරය Enola Gay ගැන රසවත් කරුණු කිහිපයක් ඉදිරිපත් කරයි:

බී -29 නිර්මාණය කර ඇත්තේ අන්තර් මහද්වීපික intercontinental bomber බෝම්බකරුවෙකු ලෙස ය. බ්‍රිතාන්‍යය නාසි ජර්මනියට යටත් වුවහොත් මහාද්වීපික එක්සත් ජනපදයේ සිට යුරෝපයට පියාසර කළ හැකි ය.

එය දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී එක්සත් ජනපදය විසින් නිපදවන ලද ගුවන් යානා 300,000 න් එකක් වන අතර පරමාණු බෝම්බ රැගෙන යාම සඳහා විශේෂයෙන් නිපදවන ලද බී -29 යානා 15 න් එකක් පමණි.

නියමු ටිබෙට්ස් මෙම යානය පරමාණු බෝම්බ මෙහෙයුම් සඳහා භාවිතා කිරීම සඳහා නෙබ්‍රස්කාහි ඔමාහාහි එකලස් කිරීමේ මධ්‍යස්ථානයේ සිටියදී තෝරා ගත්තේය. එහෙත් එහි ඓතිහාසික මෙහෙයුමට පිටත් වීමට ටික වේලාවකට පෙර එහි නම ලැබුණේ නැත. 

කෞතුකාගාරයේ Enola Gay සම්බන්ධ වෙබ් පිටුවේ හිරෝෂිමා හි මියගිය සංඛ්‍යාව සඳහන් නොවේ. නමුත් රිදී අවරණයක් සහිත බෝම්බකරු ඉදිරිපිට සිටගෙන සිටින කින්නි ​​පවසන්නේ එය තවමත් වැදගත් පණිවිඩයක් යවන බවයි.

“තාක්ෂණයේ බලය සම්බන්ධයෙන් එය අපට බොහෝ විරාමයක් ලබා දෙනවා. අපට මෙය ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය වූ නිසා මිනිසුන්ට එය දැක ගත හැකි වුණා. මිනිසුන්ට ඔවුන්ගේ කථා, ඔවුන්ගේ ඉදිරිදර්ශනය ගෙන ඒමට, මානව ඉතිහාසයේ මෙම තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානය දෙස බැලීමට පුළුවන්. (පරමාණුක යුගය, දෙවන ලෝක යුද්ධයේ අවසානය) නමුත් මෙමගින් නියෝජනය වන්නේ විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේදී ගුවන් යානා ඉංජිනේරු විද්‍යාව දියුණු කිරීමයි‘

ස්මිත්සෝනියන් හි සංචාරයට පැමිණි ජපන් ජාතික (50 හැවිරිදි) ටොෂිහයිඩ් නාගනුමා ඔහු සමඟ ගෙදර ගෙන යන පණිවිඩය එයයි.

“මම ගුවන් යානය ගැන පුදුමයට පත්වුණා,” නාගනුමා පවසයි. 

“එවැනි දෙයක් නිෂ්පාදනය කිරීමේ තාක්ෂණික හැකියාවන් සහ ආර්ථික ශක්තිය එයින් පෙන්නුම් කරයි.”ජපන් ජාතිකයෙකු ලෙස ඔහුගේ හැඟීම් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, නාගනුමා චිත්තවේගීය නොවේ.

“මම ඉපදුණේ යුද්ධයෙන් පසුවයි. එබැවින් මට එය ඉතිහාසයේ කොටසක් පමණයි” ඔහු පවසයි.

හිරෝෂිමා

හිරෝෂීමාවට හෙළන ලද පරමාණු බෝම්බයේ ආරම්භක පිපිරීමෙන් මිනිසුන් 70,000 ක් මිය ගිය අතර තවත් දස දහස් ගණනක් පිළිස්සුම් හෝ විකිරණ ආශ්‍රිත රෝගවලින් සෙමෙන් මිය ගියහ. ඉතිහාසය තවමත් අමු විය හැකි අතර එහි කථා හදවතට ඇද දමයි.

හිරෝෂිමා සාම අනුස්මරණ කෞතුකාගාරය Hiroshima Peace Memorial Museumතුළ, ස්ථිර ප්‍රදර්ශනයක් මඟින් බෝම්බයෙන් මියගිය සමහර පාසල් දරුවන්ගේ තොරතුරු සපයයි.

ශාලාව අඳුරු හා නිහය. වීදුරු නඩු පිටුපස, පින්තූර, ඇඳුම් පැළඳුම්, බයිසිකල්, බෝනික්කන් සහ මියගිය අයගේ චිත්‍ර ඔවුන්ගේ කථා සමඟ ප්‍රදර්ශනය කෙරේ.

ඔවුන් තම මව්වරුන් වෙනුවෙන් තම ජීවිතය පූජා කළ හැකි යැයි සිතන දරුවන් ගැන පවසන අතර, ඉදිරිපස දොරට තට්ටු කිරීම ඇය වසර ගණනාවක් තිස්සේ දැක නැති දරුවා යැයි සිතන මව්වරුන් ගැන ය.

කඳුළු නැවත යටපත් කිරීම දුෂ්කර ය.මඳක් ඈතින් පිහිටි හිරෝෂිමා ප්‍රාන්ත කාර්මික ප්‍රවර්ධන ශාලාවේ සුවිශේෂී අවශේෂය වන ‘හිරෝෂිමා සාම අනුස්මරණය‘  Hiroshima Peace Memorial.ලෙස හැඳින්වේ. එය ටී හැඩැති පාලමකට ආසන්නව ඇති අතර එය ඉනෝලා ගේ ඉලක්කය විය. 

“ලිට්ල් බෝයි Little Boy ” යන අන්වර්ථ නාමයෙන් යුත් පරමාණු බෝම්බය අඩි 2,000 ක් ඉහළින් පුපුරා ගියේය.

74 හැවිදිරි ‘කොසෙයි මිටෝ Kosei Mito සිය බයිසිකලය නවතා ඔහුගේ කතාව කීමට සූදානම් වේ.(මෙහි සිදුවූ දේ විස්තර කිරීමට අවශ්‍ය ලියකියවිලි සකස් කර ඇති අතර එය නැවත කිසි තැනක සිදු නොවීමට වග බලා ගන්න)

මිටෝ යනු ගර්භාෂයේ සිටියදී පරමාණු බෝම්බයෙන් දිවි ගලවා ගත් අයෙකි. (ඔහුගේ මව 1945 අගෝස්තු 6 වන දින මාස හතරක ගැබනියක් වී සිටියාය) දැන් විශ්‍රාමික ගුරුවරයෙකු වන ඔහු පවසන්නේ තම නිවසේ සිට කිලෝමීටර් 10 ක් (සැතපුම් හයක්) දුරින් බයිසිකලය පැදවූ ඔහු වසර 13 ක් තිස්සේ සෑම දිනකම පාහේ මෙතැනට පැමිණ ඇති බවයි.

හිරෝෂිමාවට බෝම්බ හෙලීම හා එහි ප්‍රතිඵල පිළිබඳ ලියකියවිලි බයිසිකලය මත පටවා ඇත. එය ජපන්, ඉංග්‍රීසි සහ චීන භාෂාවලින් ඇති නමුත් ඔබට අවශ්‍ය නම් ඔහු ඔබට වෙනත් භාෂාවකින් වුවත් එය ලබා දෙනු ඇත.

“මෙය මගේ විවෘත පන්තියයි. සෑම කෙනෙකුටම දැන ගැනීමට අවශ්‍ය දේ මට පැවසිය හැකිය,” මිටෝ පවසයි.

ඔහු උනන්දුවක් දක්වන ඕනෑම අමුත්තෙකු සමඟ ඔහුගේ ලිහිල්-කොළ බන්ධනවල ලැමිෙන්ටඩ් පිටු හරහා ගමන් කරයි. (ඔහුගේ සුවිශේෂී හා මතවාදී හිරෝෂිමා ආඛ්‍යානය එක් ඉලක්කයක් මතකයේ තබා ගැනීම සඳහා ඔහු පැසිෆික් සාගරයේ දෙපැත්තෙන්ම කරන ලද අධ්‍යයන සහ ලේඛන උපුටා දක්වනු ඇත)

‘ඓතිහාසික කරුණු නොදැන සිටින විට අපට එම වැරදි නැවත නැවතත් කළ හැකියි” මිටෝ කියයි.

ඔහු කාර්යබහුල හෝ අවට නොසිටින්නේ නම්, තවත් ඓතිහාසික තොරතුරු සහිතව ඔබට පිටියේ නොමිලේ සංචාරයක් ලබා දෙන තවත් ප්‍රදේශවාසීන් කිහිප දෙනෙක් සිටිති.

නමුත් මිටෝගේ ආශාව සහ අත්දැකීම් දෙවන දින බලා සිටීම හෝ නැවත පැමිණීම වටී.‍

1984 දී හිරෝෂිමා හි සංචාරයකදී දෙවන ජෝන් පෝල් පාප්තුමා විසින් හිරෝෂිමා සාම කෞතුකාගාරයේදී කළ සුවිශෛ්ෂ ප්‍රකාශයක්  (කෞතුකාගාරය තුළ ඇති ස්මාරකයක් මත එය කොටා ඇත) උපුටා දැක්වීමට මීටෝ කැමැත්තක් දක්වයි.

“අතීතය මතක තබා ගැනීම යනු අනාගතය වෙනුවෙන් කැපවීමයි”

මිටෝ පවසන්නේ ඔහු ජීවත් වන වචන එය බවයි.

“අතීතයේ සිදුවූ දේ සම්බන්ධයෙන් අපට කිසිදු වගකීමක් නැත, නමුත් අනාගතය පිළිබඳ වගකීම අපට ඇත,” ඔහු පවසයි.

මිටෝ සිය කතාව පවසන තැනින් යාර පනහක් හෝ ඊට වැඩි දුරක් බටහිර මිනිසෙක් බංකුවක වාඩි වී සිගරට් බොමින් ගුහාවේ නිරාවරණය වූ සුපිරි ව්‍යුහය දෙස බලා සිටී. ඔහු ටෙක්සාස්හි බේලර් විශ්ව විද්‍යාලයේ  Baylor University in Texas ටී ෂර්ට් එකක් ඇඳ සිටින අතර ඔහුව ඇමරිකානුවෙකු ලෙස හුවා දක්වයි.

නමුත් රේමන්ඩ් ගොඩ්සිස් Raymond Godzisz  පවසන්නේ ඔහු සැබවින්ම උතුරු කැරොලිනාවේ වින්ස්ටන්-සේලම්හි සිට පැමිණි බවය. එය ඔහුගේ පළමු ජපාන සංචාරය වන අතර, පැමිණීමට පෙර ඔහු දැන් දකින්නේ කුමක්දැයි නොදැන සිටියේය.

එයින් අදහස් කරන්නේ කුමක්දැයි ඇසූ විට ඔහු වචන සඳහා අරගල කරයි.

“ඇමරිකානුවෙක් නිසා අපේ රට මේක කළා. ඒත් මට ඒකට කිසිම සම්බන්ධයක් තිබුණේ නැහැ.”ඔවුන් (ජපන් ජාතිකයන්) අපව ඈත් නොකිරීම ගැන මට සතුටුයි,” ඔහු පවසයි.

මෙම අත්දැකීම ඔහු සමඟ දීර්ඝ කාලයක් රැඳී සිටින බව පැහැදිලිය.

“මට එය දෙස බැලීම නතර කළ නොහැකිය,” ඔහු පවසයි.

ලංකාවේ අපට දෙන පාඩම

මේ සටහන සී.එන්.එන්. වාර්තාවේ නැහැ. මේ ලිපිය කියවන විට මට මතක් වුණේ 30 වසරක බෙදුම්වාදී යුද්ධයේ නිමාවෙන් පසු උතුරේ සංචාරය කරන දකුණේ සිංහලයින් කියන කරන දේවල් සහ සිතන පතන ආකාරයයි. ඒ ගැන මම කතා කළ යුතු නෑ. මිටෝ උපුටා දැක්වීමට වඩා රේමන්ඩ් ගොඩ්සිස් උපුටා දැක්වීම සුදුසුයි.

“ඇමරිකානුවෙක් නිසා අපේ රට මේක කළා. ඒත් මට ඒකට කිසිම සම්බන්ධයක් තිබුණේ නැහැ.”ඔවුන් (ජපන් ජාතිකයන්) අපව ඈත් නොකිරීම ගැන මට සතුටුයි,”

CNN වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තුෂාධවි

covid 19 වයිරසය මගින් මිහිතලය පුරා මානව ප්‍රජාව දහස් ගණනින් මරණයට පත්වෙමින් පවතින අතරවාරයේ මිහිතලයට එල්ල විය හැකි තවත් අනතුරක් පිළිබඳව මෙම ලිපිය මගින් පෙන්නුම් කෙරේ.

මිනිසාගේ ළඟ ම ජීවීන් ලෙස සැලකෙන දියුණු වානර කුලයේ සතුන් (great apes) කොරෝනාවෛරසයට ගොදුරු වීමෙන් වළක්වා ගනිමින් එම ජීවීන් රැක ගැනීම සඳහා ඉක්මන් පියවර ගත යුතු බවට පරිසර විද්‍යාඥයෝ අනතුරු අඟවති.

‘Nature’ විද්‍යා සඟරාවට සපයන ලිපියක් මගින් කරුණු පැහැදිලි කරන එම විද්‍යාඥයන් කණ්ඩායම ගොරිල්ලන්, චිම්පන්සීන් සහ ඔරන්උටන් වැනි වනජීවීන්ට Covid -19 වෛරසය ආසාදනය වීම වළක්වා ගැනීමට අලුත් ක්‍රියාමාර්ග ගතයුතුව ඇති බව පෙන්වා දෙති.

එම දියුණු වානර වර්ගයාගේ පැවැත්ම සම්බන්ධයෙන් එම සතුන්ගේ වාසභූමි වැනසීම සහ දඩයමට ගොදුරුවීම හේතුවී තිබුණත්, දැන් ඔවුන්ට තවත් අලුත් තර්ජනයකට මුහුණ දීමට සිදුවී ඇත.

එනම් Covid -19 කොරෝනාවෛරසයයි.

එය දියුණු වානර ජීවීන්ටත් බෝවීමට ඉඩකඩ ඇති බවට විද්‍යාඥයෝ කනස්සල්ල පළකරති.

විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ, දැනට පැතිර යමින් පවතින වෛරසය, දියුණු වානර කුලයේ ජීවීන්ට දරුණු අන්තරායක් එල්ල කරන බවය.

ගොරිල්ලන්, චිම්පන්සීන් සහ ඔරන්උටන් වැනි දියුණු වානර ජීවීන් වර්ග තුන අතර ආසාදනය නිසා වැළඳෙන දැනට හඳුනාගනු ලැබ ඇති ව්‍යාධීන් ඇතැම් දියුණු වානර කුලයේ සතුන්ට තර්ජනයක් බවත් ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබ ඇත.

”අපි දන්නේ නැහැ-මේ වෛරසය වානරයන්ට බලපාන්නේ කොහොම ද? කියල. ඒත් අපි කලින් පරෙස්සම් වීමේ පූර්වෝපායික මූලධර්ම අනුගමනය කරන්න ඕන.කොරෝනා වෛරසය එම ජීවීන්ට ආසාදනය වීමේ අනතුර එමගින් අවම කරගන්න පුළුවන් ”එක්සත් රාජධානියේ ‘ලිවර්පූල් ජෝන් මුවර්ස්’ සරසවියේ මහාචාර්ය සර්ජ් විච් (Prof Serge Wich) පවසයි.

”ඒකෙ තේරුම සංචාරකයන් පැමිණීම නතර කරන්න ඕන කියන එකයි. රටවල් කිහිපයක් ඒ සඳහා දැනටමත් පියවර අරගෙන තියෙනව. දියුණු වානරයන් සම්බන්ධයෙන් දැනට සිදුකෙරෙන පර්යේෂණ අඩුකරන්න අවශ්‍යයි. දියුණු වානරයන් අතරට මිනිසුන් සමීප වීමට හේතුවෙන ක්‍රියාකාරකම් නතර කළ යුතුයි. වෛරසය මිනිසාගෙන් දියුණු වානරයන්ටත් බෝවීමේ විශාල ඉඩකඩක් තියෙන නිසා ”

බොහෝ වයිරස් වර්ග, බැක්ටීරියා සහ පිළිල (parasites) ආදිය අපේ දියුණු වානර ජීවීන් අතර ඔවුන්ට අනතුරකින් තොරව පැතිර යන අතරවාරයේ, ඉන් ඇතැම් ඒවා රෝගාබාධවලට හේතුවෙන බව දැනගන්නට ඇත.

චිම්පන්සීන් සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හේතුවෙන වෛරසයට ගොදුරු විය හැකි බව කලින් සිදුකරනු ලැබ ඇති පර්යේෂණ මගින් පෙන්නුම් කෙරේ.

මේ අතර අප්‍රිකානු රටවල් කිහිපයක පැතිරගිය ඉබෝලා (Ebola) වෛරසයට ගොදුරුවීමෙන් චිම්පන්සීන් සහ ගොරිල්ලන් දහස් ගණනක් මරණයට පත්වන්නට ඇතැයි සැළකේ.

පවතින අනතුර තක්සේරු කිරීම සඳහා දියුණු වානර ජනාවාසවල සියලු ව්‍යාපෘතීන් පිලිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු අවශ්‍ය කරන බව මහාචාර්ය විච් පවසයි.

”සංඛ්‍යාව අතින් ඉතා සුළුතරයක් වෙන ‘ටපනුලි ඔරන්උටන්’ (Tapanuli orangutan) දියුණු වානරයන් අතර වයිරසයක් පැතිර ගියහොත්, එම ජීවීන් මිහිතලයෙන් සහමුලින්ම වඳ වීයාමේ අවදානමක් පවතිනවා ” මහාචාර්යවරයා පෙන්වා දෙයි.

‘ටපනුලි ඔරන්උටන්’ (Tapanuli orangutan) වානරයා ඉන්දුනීසියාවේ ‘සුමාත්‍රා’ දූපතේ එක් කලාපයකට පමණක් සීමා වූ දුර්ලභ සත්ව විශේෂයකි.

එම වානර වර්ගයාගෙන් දැනට වනයට ඉතිරිව ඇත්තේ අටසීයක් පමණ සංඛ්‍යාවකි. මහාචාර්ය සර්ජ් විච් එම වානරයන් වඳවෙමින් ඇති සත්ත්ව කොට්ඨාසයක් බව 2017 වසරේ තහවුරු කරන ලද විද්‍යාඥයන් අතරින් එක් ප්‍රාඥයෙකි.

අප ජීවත්වන වත්මන් මිහිතලයේ දියුණු වානර වර්ග හතරක් ජීවත් වෙති. එනම්; ගොරිල්ලා (අප්‍රිකාව) ඔරන්උටන් (ගිනිකොන ආසියාව) බෝනොබෝස් (අප්‍රිකාව) සහ චිම්පන්සි (අප්‍රිකාව) යන ජීවීන් වර්ග හතරය.

මානව වර්ගයා දියුණු වානර වර්ගයාගේ සමීපතමයෝ වෙති.මෙයින් වර්ෂ දශලක්ෂ ගණනකට පෙර එකම වානර වර්ගයකින් පරිණාමය වූවෝ වෙති.

BY BBC.com