ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ධවල මන්දිරයේ තවත් වසර හතරක් රැඳී සිටිනවාද යන්න ඇමරිකාවේ ඡන්දදායකයින් නොවැම්බර් 3 දා (හෙට) තීරණය කරනු ඇත.
රිපබ්ලිකන් ජනාධිපතිවරයාට අභියෝග කරනු ලබන්නේ ඩිමොක්රටික් පක්ෂයේ අපේක්ෂක ජෝ බිඩෙන් ය. ඔහු බරක් ඔබාමාගේ උප සභාපති ලෙස වඩාත් ප්රචලිත නමුත් 1970 දශකයේ සිට එක්සත් ජනපද දේශපාලනයේ යෙදී සිටී.
මැතිවරණ දිනය ළඟා වෙත්ම, ජනමත සමීක්ෂණ ආයතන තමන් කැමති කුමන අපේක්ෂකයාදැයි ඡන්ද දායකයින්ගෙන් විමසීමෙන් ජාතියේ මනෝභාවය මැන බැලීමට උත්සාහ කරනු ඇත.
අපි මෙහි එම ඡන්ද විමසීම් පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටිමින් ඔවුන්ට කළ හැකි දේ සකස් කර ගැනීමට උත්සාහ කරන අතර මැතිවරණය ජයග්රහණය කරන්නේ කවුරුන්ද යන්න අපට කිව නොහැක.
බිඩෙන් ප්රමුඛ ජාතික ජනාධිපතිවරණය
සමස්තයක් ලෙස රට පුරා අපේක්ෂකයෙකු කෙතරම් ජනප්රියද යන්න පිළිබඳව ජාතික ඡන්ද විමසීම් හොඳ මඟ පෙන්වීමකි, නමුත් ඒවා අනිවාර්යයෙන්ම මැතිවරණයේ ප්රතිඵල අනාවැකි කීමට හොඳ ක්රමයක් නොවේ.
නිදසුනක් වශයෙන්, 2016 දී හිලරි ක්ලින්ටන් මැතිවරණයට නායකත්වය දුන් අතර ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ට වඩා මිලියන තුනකට වඩා වැඩි ඡන්ද ප්රමාණයක් දිනා ගත්තාය. නමුත් ඇය පරාජයට පත් වූවාය. එයට හේතුව එක්සත් ජනපදය මැතිවරණ විද්යාල ක්රමයක් භාවිතා කරන නිසා වැඩිම ඡන්ද ප්රමාණයක් දිනා ගැනීම සැමවිටම ජයග්රහණයට පදනම් නොවීමයි.
එම අවවාදය පසෙක තබා, ජෝ බිඩෙන් වසර ආරම්භයේ සිට බොහෝ ජාතික ඡන්ද විමසීම් වලදී ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ට වඩා ඉදිරියෙන් සිටී. ඔහු මෑත මාසවලදී 50% ක් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති අතර අවස්ථා 10 කදී පෙරමුණ ගෙන සිටී.
මෙම මැතිවරණය තීරණය කරන්නේ කුමන ප්රාන්තද?
හිලරි ක්ලින්ටන් මහත්මිය 2016 දී සොයාගත් පරිදි, ඔබ දිනා ගන්නා ඡන්ද සංඛ්යාව ඔබ දිනා ගන්නා ස්ථානයට වඩා අඩු වැදගත්කමක් දරයි.
බොහෝ රාජ්යයන් සෑම විටම පාහේ එකම ආකාරයකින් ඡන්දය ප්රකාශ කරයි, එයින් අදහස් කරන්නේ යථාර්ථයේ දී අපේක්ෂකයින් දෙදෙනාම ජයග්රහණය කිරීමේ අවස්ථාවක් ඇති රාජ්යයන් අතළොස්සක් පමණක් ඇති බවයි. මැතිවරණය ජයගෙන පරාජයට පත්වන ස්ථාන මේවා වන අතර ඒවා යුද බිමේ රාජ්යයන් (battleground states)ලෙස හැඳින්වේ.
එක්සත් ජනපදය සිය ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා භාවිතා කරන මැතිවරණ විද්යාල ක්රමය තුළ, සෑම ප්රාන්තයකටම කොන්ග්රසය සහ සෙනෙට් සභාවට සාමාජිකයින් කොපමණ සංඛ්යාවක් යවනවාද යන්න මත පදනම්ව ඡන්ද ගණනාවක් ලබා දෙනු ලැබේ. මැතිවරණ විද්යාලයේ ඡන්ද 538 ක් ලබා ගැනීමට අපේක්ෂිත බැවින් අපේක්ෂකයෙකු ජයග්රහණය සඳහා 270 ක් ලබා ගත යුතුය.
ඉහත සිතියමෙහි දැක්වෙන පරිදි, සමහර යුධ පිටියේ ප්රාන්තවලට අනෙක් අයට වඩා වැඩි ඡන්ද ප්රමාණයක් ඇත. එබැවින් අපේක්ෂකයින් බොහෝ විට ඔවුන් තුළ මැතිවරණ ප්රචාරක කටයුතු සඳහා වැඩි කාලයක් ගත කරයි.
යුධ පිටියේ ප්රාන්තවල නායකත්වය දෙන්නේ කවුද?
මේ මොහොතේ, යුධ පිටියේ ප්රාන්තවල ඡන්ද විමසීම් ජෝ බිඩෙන්ට වාසිදායක වී ඇති නමුත් ඒවායින් කිහිපයක ආන්තිකයන් තදින් පවතී.
බිඩෙන් මහතාට මිචිගන්, පෙන්සිල්වේනියා සහ විස්කොන්සින් යන නගරවල ප්රබල ජයග්රහණයක් ඇති බව පෙනේ.
එහෙත් ට්රම්ප් මහතා 2016 දී විශාල ජයග්රහණයක් ලබා ගත් සටන් බිමේ රාජ්යයන් ගැන නම් මෙවර ඔහුගේ කණ්ඩායම වඩාත් කනස්සල්ලට පත්වනු ඇත. අයෝවා, ඔහියෝ සහ ටෙක්සාස්හි ඔහුගේ ජයග්රාහී ආන්තිකය එවකට 8-10% අතර වියෙ. නමුත් එය මේ තුනේම වඩා සමීපව පෙනේ. සමහර දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් ඔහුගේ නැවත තේරී පත්වීමේ අවස්ථාව තත්වය තරම් අඩු යැයි තක්සේරු කිරීමට එය එක් හේතුවකි.
ජනාධිපතිවරයාට තවමත් ඉහළට පැමිණිය හැකි බව ආර්ථික විද්යාඥයින් සිතන අතර බිඩෙන් මහතා ට්රම්ප් මහතා පරාජය කිරීමට බොහෝ දුරට ඉඩ තිබෙන බව ඔවුන්ගේ අදහසයි.
ජනාධිපති විවාද ජය ගත්තේ කවුද?
ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ ජෝ බිඩෙන් සජීවී රූපවාහිනී විවාදයේදී.
ජනපති ට්රම්ප් සහ ජෝ බිඩෙන් අතර පැවැති පළමු රූපවාහිනී විවාද නැරඹූ අයගෙන් 48% ක් කියා සිටියේ බිඩෙන් මහතා ජයග්රාහකයා වන බවයි. මේ අතර 41% ක් ට්රම්ප් මහතා වෙනුවෙන් සිය ප්රසාදය පළ කළහ. එය ට්රම්ප් මහතා මේ දක්වා දක්වා ඇති ජාතික ඡන්ද සාමාන්යයට සමාන අගයක් වීම විශේෂත්වයකි. මේ සමග බහුතරය වන, 70% කට ආසන්න පිරිසක් කියා සිටියේ විවාදය තමන් තුළ “කෝපයක්” ඇති කළ බවයි.
අපේක්ෂකයින් දෙදෙනා අතර දෙවැනි විවාදය ඔක්තෝබර් 22 පැවති අතර එහි දී ජනාධිපති ට්රම්ප් එහිදී වඩා සංයමයකින් යුක්ත වූ අතර අපේක්ෂකයින් දෙදෙනාගේ ප්රතිපත්ති කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු විය. එය ට්රම්ප් මහතාට තරමක් උපකාරී වන බවක් පෙනෙන්නට තිබුණද, ක්ෂණික ඡන්ද විමසීම් මගින් නරඹන්නන් යෝජනා කළේ බිඩෙන් මහතාගේ ක්රියාකාරිත්වය වඩාත් ආකර්ෂණීය බවයි.
ජනපති ට්රම්ප් වඩා හොඳ කාර්ය සාධනයක් ඉදිරිපත් කළද, තරඟයේ සමබරතාවය තනිවම වෙනස් කිරීමට එය ප්රමාණවත් නොවනු ඇත.
කෝවිඩ් -19 ට්රම්ප්ගේ ජනප්රියභාවයට බලපා තිබේද?
ඔක්තෝබර් 2 වනදා පාන්දර ජනාධිපති ට්රම්ප් තමා කොවිඩ් -19 පරීක්ෂණයේදී ධනාත්මක වූ බව ප්රකාශ කළ අතර ඒ සමග ජනාධිපති ආර්යාව කිරීටක වයිරස සඳහා ධනාත්මක බව පරීක්ෂා කර තිබේ.
වසංගතය වසර ආරම්භයේ සිට එක්සත් ජනපදයේ ජනමාධ්ය සිරස්තලවල ආධිපත්යය දැරූ අතර, සැප්තැම්බර් මාසයේ දී දීර්ඝ කාලයක් සේවය කළ විනිසුරු රූත් බේඩර් ගින්ස්බර්ග්ගේ අභාවයෙන් පසු ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත අවධානය යොමු විය.
එබැවින් ට්රම්ප්ගේ ධනාත්මක කොරෝනා වයිරස් පරීක්ෂණයෙන් එක්සත් ජනපදයේ 230,000කට අධික පිරිසකගේ ජීවිත බිලිගත් වසංගතයට ඔහුගේ ප්රතිචාරය යළිත් අවධානයට ලක්විය.
ඒ.බී.සී ප්රවෘත්ති සේවය කළ ජනමත සමීක්ෂණයක දත්ත වලට අනුව, ඇමරිකානුවන්ගෙන් 35%ක් පමණක් ජනාධිපතිවරයා කොවිඩ් අර්බුදය හසුරුවා ඇති ආකාරය අනුමත කරයි. එම අගය රිපබ්ලිකානුවන් අතර ඉහළ ගියද එය 76% දක්වා පමණි.
ඔහුගේ සෞඛ්ය තත්වය අනුව, ප්රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් 72% ක් කියා සිටියේ ට්රම්ප් මහතා “වෛරසය වැළඳීමේ අවදානම බැරෑරුම් ලෙස නොසලකන” බවයි. එම සංඛ්යාවම කියා සිටියේ “ඔහුගේ පෞද්ගලික සෞඛ්යය සම්බන්ධයෙන් සුදුසු පූර්වෝපායන්” ගැනීමට අපොහොසත් වූ බවයි.
ඒ හා සමාන යාහු නිවුස් කළ මත විමසුමකට ප්රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් අඩක් පමණ විශ්වාස කළේ ඔහු වැඩි සමාජ දුරස්ථභාවයක් පවත්වා මුහුණු ආවරණයක් පැළඳ සිටියේ නම් රෝගය වැළඳීමෙන් වැළකී සිටිය හැකි බවයි.
අපට ඡන්දය විශ්වාස කළ හැකිද?
මීළඟ එක්සත් ජනපද ජනාධිපති වන්නේ කවුරුන්ද යන්න ජනමත සමීක්ෂණ මගින් පුරෝකථනය කළ හැකිද?
2016 දී එය වැරදියි කියා පවසමින් ජනමත සමීක්ෂණ ප්රතිඵල ප්රතික්ෂේප කිරීම පහසු වන අතර ජනාධිපති ට්රම්ප් නිතරම එය හරියටම කරයි. නමුත් එය සම්පූර්ණයෙන්ම සත්ය නොවේ.
බොහෝ ජාතික ඡන්ද විමසීම් වලදී හිලරි ක්ලින්ටන්ට ප්රතිශත කිහිපයකින් ඉදිරියෙන් සිටියද එය ඉහළ ප්රතිශතයකින් නොවේ. ඇමෙරිකානු ජනපතිවරණයේදී අතිෂය තීරණාත්මක යුද පිටියේ ප්රාන්තවල හිලරි ක්ලින්ටන්ට වාසිදායක තත්ත්වයක් තිබුණේ නැත. මෙවර බොහෝ සමීක්ෂණ ප්රතිඵල මගින් 2016 වරද නිවැරදි කර ඇත.
නමුත් මේ වසරේ සාමාන්යයට වඩා අවිනිශ්චිතතාවයක් ඇති වී ඇත්තේ කොරෝනා වයිරස් වසංගතය සහ එය ආර්ථිකයට බලපාන ආකාරය කල්තියා පුරෝකථනය කළ නොහැකි නිසාය. එනිසා හෙට (03) ඇමෙරිකානු ඡන්දදායකයින් ඡන්දය ප්රකාශ කරන්නේ කෙසේද කියා කිසියම් කුතුහලයකින් යුතුව නිරීක්ෂණය කළ යුතුය.
2020 නොවැම්බර් 02 දින බී.බී.සී. වාර්තාවකි. සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ