Category: සුපිරි World

එක්සත් ජනපද බලශක්ති දෙපාර්තමේන්තුවට ප්‍රබල සයිබර් ප්‍රහාරයක් එල්ල වී තිබෙනවා. එක්සත් ජනපද න්‍යෂ්ටික අවි කළමනාකරණය කිරීමේ වගකීම මෙම දෙපාර්තමේන්තුව සතු වන නමුත් අවි ගබඩාවේ ආරක්ෂාව අඩාල වී නොමැති බවයි බලශක්ති දෙපාර්තමේන්තුව පවසන්නේ.

මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම බ්‍රහස්පතින්දා (17) කියා සිටියේ තම පද්ධතිවල අනිෂ්ට මෘදුකාංග malicious software සොයාගෙන ඇති බවයි.

බොහෝ දෙනා සැක කරන්නේ රුසියානු රජය ඊට වගකිව යුතු බවයි. එහෙත් එම චෝදනාව රුසියාව විසින් තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කර තිබෙනවා.

මේ ආකාරයෙන් සයිබර් ප්‍රහාරයට ලක් වූ අනෙකුත් ආයතන අතර භාණ්ඩාගාර හා වාණිජ දෙපාර්තමේන්තු ද වේ.

එක්සත් ජනපද රජය ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ කෙසේද?

ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සයිබර් ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් තවමත් අදහස් දක්වා නොමැති අතර එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ධුරයට පත් ජෝ බිඩෙන් සයිබර් ආරක්ෂාව තම පරිපාලනයේ “ප්‍රමුඛතාවයක්” බවට පත් කිරීමට ප්‍රතිඥා දී තිබෙනවා.

“සැලකිය යුතු සයිබර් ප්‍රහාර එල්ල කිරීමෙන් අපගේ විරුද්ධවාදීන් වළක්වා ගත යුතුයි. අපගේ සගයන් සහ හවුල්කරුවන් සමඟ සම්බන්ධීකරණය ඇතුළුව එවැනි ද්වේෂ සහගත ප්‍රහාරයන්ට වගකිව යුතු අය සඳහා අප්‍රමාදව කටයුතු කිරීමට අප පියවර ගන්නෙමු” යැයි බිඩෙන් පැවසීය.

ඇමරිකාවේ සයිබර් ආරක්ෂාව සදහා ඉහළම බලාධිකාරිය වන සයිබර් ආරක්ෂණ හා යටිතල පහසුකම් ඒජන්සිය Cybersecurity and Infrastructure Agency (CISA) බ්‍රහස්පතින්දා දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් කළේ ආක්‍රමණය වැළැක්වීම “අතිශය සංකීර්ණ හා අභියෝගාත්මක” වනු ඇති බවයි.

“විවේචනාත්මක යටිතල පහසුකම් – critical infrastructure” වලට හානි සිදුවී ඇති බවත්, ෆෙඩරල් නියෝජිතායතන සහ පෞද්ගලික අංශයේ සමාගම් බලපෑමට ලක්ව ඇති බවත්, හානිය “බරපතල තර්ජනයක්” ඇති බවත් එය අහෝසි කිරීමට අපහසු වනු ඇති බවත් එහි සඳහන් විය.

සොරකම් කරන ලද හෝ නිරාවරණය කළ තොරතුරු මොනවාදැයි ඒජන්සිය හඳුනාගෙන නොමැත.

බලශක්ති දෙපාර්තමේන්තුවට එල්ල වූ ප්‍රහාරය පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් ප්‍රකාශක ෂේලින් හයින්ස් කියා සිටියේ සයිබර් ප්‍රහාරයට ප්‍රතිචාර දක්වන බවයි.

“අනිෂ්ට මෘදුකාංග (malware) හුදකලා වී ඇත්තේ ව්‍යාපාරික ජාලවලට පමණක්” යැයි ද ඔහු පැවසීය.

එක්සත් ජනපද න්‍යෂ්ටික අවි අධීක්ෂණය කරන ජාතික න්‍යෂ්ටික ආරක්ෂක පරිපාලනයේ National Nuclear Security Administration (NNSAආරක්ෂක කටයුතුවලට කිසිදු බලපෑමක් සිදු වී නොමැති බව ඇය පැවසුවාය.

හැක් කිරීමේ ප්‍රතිවිපාක ගැන අප දන්නේ කුමක්ද?

“අපි තවම නොදන්නා බොහෝ දේ තිබෙනවා. නමුත් අප දන්නා දේ ඉතා සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණක්” යැයි ජනාධිපති තේරී පත් වූ බිඩන් පවසා තිබේ.

රාජ්‍ය, ආරක්ෂක, නිජබිම් ආරක්ෂාව, භාණ්ඩාගාරය සහ වාණිජ්‍යය ඇතුළු එක්සත් ජනපද දෙපාර්තමේන්තු තුළ අවම වශයෙන් දත්ත අධීක්ෂණය කර ඇති බව හැකර්වරුන් දන්නා බව රොයිටර් පුවත් ඒජන්සිය වාර්තා කරයි.

ටෙක්සාස්හි තොරතුරු තාක්ෂණ සමාගමක් වන SolarWinds විසින් සාදන ලද ජාල කළමනාකරණ මෘදුකාංග භාවිතයෙන් පරිගණක ජාල උල්ලංඝනය කිරීමට අපරාධකරුවන් සමත් වූ බව සීසා පැවසීය.

SolarWinds Orion ගනුදෙනුකරුවන් 18,000 ක් දක්වා හැකර්වරුන්ට ප්‍රවේශය ලබා දුන් දුර්වලතාවයක් සහිත යාවත්කාලීන කිරීම් බාගත කළහ.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මේ සතිය මුලදී සියළුම එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් සිවිල් ආයතනවලට ඔවුන්ගේ සේවාදායකයෙන් SolarWinds Orion ඉවත් කරන ලෙස දැනුම් දෙන ලදි.

“SolarWinds Orion වේදිකාව හැරුණු විට අතිරේක ප්‍රවේශ දෛශික පිළිබඳ සාක්ෂි” විමර්ශනය කරමින් සිටින බව සීසා බ්‍රහස්පතින්දා පැවසීය.

මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම කියා සිටියේ සයිබර් ප්‍රහාරයට ලක්වූ සිය ගනුදෙනුකරුවන්ගෙන් 40 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් හඳුනාගෙන ඇති බවයි. මෙයින් 80% ක් පමණ එක්සත් ජනපදයේ සිටින අතර අනෙක් අය කැනඩාව, මෙක්සිකෝව, බෙල්ජියම, ස්පාඤ්ඤ, එක්සත් රාජධානිය, ඊශ්‍රායලය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ වෙති.

සමාගමේ සභාපති බ්‍රැඩ් ස්මිත් පැවසුවේ ප්‍රහාරය එහි විෂය පථය, නවීනත්වය සහ බලපෑම නිසා කැපී පෙනෙන බවයි.

එය “අවාසනාවකට එක්සත් ජනපද රජයේ රහස්‍ය තොරතුරු සහ ඒවා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සමාගම් විසින් භාවිතා කරන තාක්ෂණික මෙවලම් යන දෙකටම පුළුල් හා සාර්ථක ඔත්තු බැලීම් පදනම් කරගත් ප්‍රහාරයක් නියෝජනය කරයි” යනුවෙන් ඔහු බ්ලොග් සටහනක ලියා තිබේ.

සීසා හෝ එෆ්බීඅයි මෙම ප‍්‍රහාර පිටුපස සිටින්නේ කවුරුන්දැයි ප‍්‍රසිද්ධියේ පවසා නැතත්, එක්සත් ජනපද මාධ්‍යවල උපුටා දක්වන පෞද්ගලික ආරක්ෂක සමාගම් සහ නිලධාරීන් රුසියාවට ඇඟිල්ල දිගු කර තිබේ.

එක්සත් ජනපදයේ රුසියානු තානාපති කාර්යාලය සඳුදා සමාජ මාධ්‍යවල බෙදාගත් නිවේදනයක දැක්වෙන්නේ තමන් ආක්‍රමණශීලී මෙහෙයුම් සිදු නොකරන බවයි.

2020 දෙසැම්බර් 18 දින බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ප්‍රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන්, කොවිඩ් -19 සඳහා ධනාත්මක බව පරීක්‍ෂා කිරීමෙන් පසුව යුරෝපීය නායකයින් පිරිසක් ස්වයං හුදෙකලා වී සිටිති.

42 හැවිරිදි මැක්‍රොන් මහතා දුරස්ථව වැඩ කරමින් දින හතක් ස්වයං හුදෙකලා වන බව එලිසි මාලිගය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටී.

ප්‍රංශ ජනාධිපතිවරයා මෑත දිනවල යුරෝපා සංගම් සමුළුවක් ඇතුළු ඉහළ පෙළේ සිදුවීම් රැසකට සහභාගී විය.

ඔහුගේ රෝග විනිශ්චයෙන් පසුව ස්පාඤ්ඤ අගමැති ඇතුළු තවත් යුරෝපීය නායකයින් කිහිප දෙනෙකු පැවසුවේ ඔවුන් හුදෙකලා වන බවයි.

“ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා අද කොවිඩ් -19 සඳහා ධනාත්මක බව හඳුනාගෙන තිබේ” එලිසී මාලිගය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් අද (17) උදෑසන පැවසීය. පළමු රෝග ලක්ෂණ ආරම්භයේදීම සිදු කරන ලද පරීක්ෂණයකින් පසුව මෙම රෝග විනිශ්චය සිදු කර ඇති බව එම නිවේදනයේ වැඩිදුරටත් දැක්වේ.

67 හැවිරිදි ප්‍රංශ ජනාධිපතිගේ බිරිඳ බ්‍රිජිට් මැක්‍රොන් ස්වයං හුදෙකලා වුවද රෝග ලක්ෂණ නොමැති බව එම වාර්තාව කියයි.

මැක්‍රොන් මහතා වෛරසය වැළඳුණේ කෙසේ දැයි තවමත් නිශ්චිතව කිව නොහැකි නමුත් ඔහුගේ කාර්යාලය පැවසුවේ එය ඔහු සමඟ මෑතකදී ඇති කරගත් සමීප සම්බන්ධතා හඳුනාගෙන ඇති බවයි.

අඟහරුවාදා ජනාධිපති මැක්‍රොන් ප්‍රංශ පාර්ලිමේන්තු ප්‍රධානීන්ට සහ සඳුදා අන්තර් රාජ්‍ය කණ්ඩායමේ සාමාජිකයින්ට OECD හි සත්කාරකත්වය සැපයීය.

පසුගිය සතියේ ඔහු සහ අනෙකුත් සෑම යුරෝපා සංගම් නායකයෙක්ම පාහේ බ්‍රසල්ස්හි පැවති සමුළුවකට සහභාගී විය.

ස්වයං හුදකලා වීමට අවශ්‍ය වෙන කාටද?

ස්වයං හුදෙකලා වීමට යන අය අතර යුරෝපීය කවුන්සිලයේ ප්‍රධානී චාල්ස් මයිකල්, ස්පාඤ්ඤ අගමැති පේද්‍රෝ සාන්චෙස් සහ ඕඊසීඩී මහලේකම් ඒන්ජල් ගුර්රියා යන අය මේ සතියේ ජනාධිපති මැක්‍රොන් හමුවිය.

සැන්චෙස් මහතා ඍණාත්මක ලෙස පරීක්‍ෂා කර ඇති නමුත් මැක්‍රොන් මහතා නිරෝධායනයෙන් දුරස්ථව ක්‍රියා කරනු ඇත.

59 හැවිරිදි පෘතුගාල අගමැති ඇන්ටෝනියෝ කොස්ටා සියළුම නිල සංචාර අවලංගු කර ඇති අතර, හුදකලා වී පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵල බලාපොරොත්තුවෙන් සිටී.

බෙල්ජියම් අග්‍රාමාත්‍ය Alexander De Croo  සහ ලක්සම්බර්ග් අගමැති සේවියර් බෙටෙල් ද ප්‍රංශ ජනාධිපතිවරයා සමඟ සම්බන්ධතා පැවැත්වීමෙන් පසු ස්වයං හුදෙකලා වී සිටිති.

නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් බෙටෙල් මහතා මැක්‍රොන් මහතාට ඉක්මන් සුවය ප්‍රාර්ථනා කළේය.

අයර්ලන්ත අගමැති මයිකල් මාටින් විසින් කොවිඩ් -19 සඳහා ඍණාත්මක පරීක්ෂණයක් කර ඇති නමුත් ඔහුගේ සම්බන්ධතා සීමා කරනු ඇති බව ප්‍රකාශකයෙක් පැවසීය.

ප්‍රංශ අගමැති ජීන් කැස්ටෙක්ස් (55) සහ පාර්ලිමේන්තු කථානායක රිචඩ් ෆෙරන්ඩ් (58) ද ස්වයං හුදෙකලා බව ඔවුන්ගේ කාර්යාල තහවුරු කරයි.

කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වන සහ ඍණාත්මක ලෙස පරීක්‍ෂා කර ඇති කැස්ටෙක්ස් මහතා බ්‍රහස්පතින්දා සෙනෙට් සභාවේ රජයේ කෝවිඩ් එන්නත් කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය හඳුන්වා දීමට නියමිතව තිබුණි – දැන් සෞඛ්‍ය අමාත්‍ය ඔලිවියර් වේරන් එය කරමින් සිටී.

ප්‍රංශය මේ සතියේ සති හයක ජාතික අගුලු දැමීමක් අවසන් කළ අතර, එම පියවර ඇඳිරි නීතිය වෙනුවට ආදේශ කරමින් ඉහළ යන නඩු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමට උපකාරී වේ.

මැක්‍රොන් මහතා පසුගිය සතියේ දින දෙකක යුරෝපීය කවුන්සිලයේ රාජ්‍ය නායක සමුළුවට සහභාගී වූ අතර එය සිකුරාදා අවසන් විය.

කෙසේ වෙතත්, සඳුදා සවස් වන විට ප්‍රංශ ජනාධිපතිවරයා බෝවිය හැකි බවට සැලකෙන බව යුරෝපා සංගමයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙක බීබීසීයට පැවසීය.

පසුගිය සතියේ රැස්වීමේදී සියළුම සනීපාරක්ෂක ක්‍රියාමාර්ග නිරීක්ෂණය කරන ලද අතර ධනාත්මකව පරීක්‍ෂා කරන වෙනත් සහභාගිවන්නන් පිළිබඳව සභාවට දැනුම් දී නොමැත.

ජර්මානු චාන්සලර් ඇන්ජෙලා මර්කෙල් අඟහරුවාදා සමුළුවේදී මුහුණු ආවරණ පැළඳ වෛරසය සඳහා ඍණාත්මක බව පරීක්‍ෂා කළ බව ජර්මානු නිලධාරීහු ජනාධිපති මැක්‍රොන් පිළිබඳ පුවත ඇසීමෙන් පසු පැවසූහ.

ප්‍රංශ ජනාධිපති ප්‍රකාශකයෙකු සනාථ කළේ දෙසැම්බර් 22 වන දින ලෙබනනයේ පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ මැක්‍රොන් මහතාගේ ඉදිරි සංචාර සියල්ලම අවලංගු කර ඇති බවයි.

රැකියා සඳහා සිංගප්පූරුවට සංක්‍රමණය වී සිටින පිරිසෙන් අඩකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පසුගිය මාස නවය ඇතුළත කොරෝනා වෛරසයට ගොදුරු වී ඇති බව හෙළිදරව් වීම “පුදුමයට කරුණක් නොවන” බව මානව හිමිකම් සංවිධානයක් පවසයි.

සිංගප්පූරුවේ අලුත්ම වාර්තා සඳහන් කරන්නේ එරට විදේශික සේවකයන් 152,000කට එනම් 47%කට කොවිඩ් 19 වැළඳී ඇති බවය.

ලන්ඩන් නුවර දත්ත වාර්තා සමඟ මෙම ප්‍රතිශතය සසඳා බලන්නේ නම් එය මෙසේය;

වසංගතය ආරම්භ වූ දා පටන් මේ දක්වා ලන්ඩනයේ කෝවිඩ් 19 රෝගයට ගොදුරු වූ පිරිස ගේ ප්‍රතිශතය 11%ට වඩා අඩු බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත.

විදේශික සේවකයන් ගණනය කිරීමකින් තොරව ලබා ගත් වාර්තා සඳහන් කරන්නේ සිංගප්පූරුවේ 4,000කට වඩා අඩු පිරිසකට මෙම රෝගය වැළඳුණු බවය.

සිංගප්පූරුවේ විදේශික සේවකයන් විශාල ප්‍රමාණයක් වාසය කරන වාසස්ථාන පසුගිය අප්‍රේල් මාසයේ පටන් සෙසු ජනතාවගෙන් හුදෙකලා කොට තැබීමට පියවර ගෙන තිබුණි. මෙම වාසස්ථානවල එක් කාමරයක පුද්ගලයන් කීප දෙනෙකුම වසන අතර ඒවාහි පවතින පහසුකම් සඳහා තදබදයක් පවතී.

මෑතක දී සිංගප්පූරුවේ සාමාන්‍ය ජනතාව සහ විදේශික සේවකයන් අතර ආසාදිතයන් වාර්තා වීම ශුන්‍ය වූ අතර සාමාන්‍ය ජනතාවට පනවා තිබූ සීමා ලිහිල් කිරීමට බලධාරීහු පියවර ගත්හ.

නමුත් දකුණු ආසියාතික රටවලින් පැමිණි – සාමාන්‍යයෙන් අඩු වැටුපක් ලබන මෙම විදේශික සේවකයන්ට පනවා ඇති සීමා එලෙසම පවතී. මෙම සේවකයන්ගෙන් බහුතරය ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ සහ කර්මාන්තශාලාවල රැකියා කරන අතර ඔවුන්ගේ සංචරණයට පනවා ඇති සීමා ලබන වසර වන තෙක් ලිහිල් නොකෙරෙනු ඇත.

“සංක්‍රමණික සේවකයන්ට සිරකරුවන් සේ සැලකීම යුක්තිසහගත නැහැ. මාස අටක් තිස්සේ බොහෝ දෙනෙක් එක තැන හිර කරලා” Transient Workers Count Too නමැති ආධාර සංවිධානයේ ඇලෙක්ස් ආවු බීබීසීයට පැවසීය.

ආසාදිතයන් ප්‍රමාණය ඉහල ගියේ ඇයි?

නව ගණනය කිරීම් සිදු කර ඇත්තේ, වෛරසය ශරීරගත ඇත්දැයි සොයා ගැනීමට සිදු කෙරෙන PCR පරීක්ෂණ වාර්තා සහ කලින් රෝගය වැළඳී තිබුනිදැයි සොයා බැලෙන (serology tests) වෛද්‍ය පරීක්ෂණ වාර්තා ඒකාබද්ධ කර ගනිමිනි.

සංක්‍රමණික සේවකයන් 54,500කට කොරෝනාවෛරසය ශරීරගත වී ඇතැයි PCR පරීක්ෂණවලින් තහවුරු විය. තවත් සේවකයන් 98,000කට මීට පෙර කොවිඩ් 19 වැළඳී තිබී ඇතැයි ද වෛද්‍ය පරීක්ෂණවලින් ඔප්පු වී තිබේ. මෙම වාර්තා දෙකම ඒකාබද්ධ කොට ලබාගත් ප්‍රතිඵලය නිවේදනය කෙරුණේ පසුගිය සඳුදා ය.

සිංගප්පූරුවේ සෞඛ්‍ය බලධාරීන් කියා සිටියේ පසුගිය අගෝස්තු මාසය වන විට සෑම සංක්‍රමණික සේවකයෙකු ම අවම වශයෙන් එක් වතාවක් හෝ ඉහත කී පරීක්ෂණ දෙකින් එකකට භාජනය වූ බවය.

වෛරසය ශරීරගත වී ඇති බවට සනාථ වූ පුද්ගලයන් සහ වෛරසය ව්‍යාප්තවීමට දායක වී ඇතැයි හඳුනාගත් පුද්ගලයන් අන් අයගෙන් වෙනකොට තැබීමටත් සේවකයන් සියලුදෙනාට අවශ්‍ය වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ පහසුකම් ලබා දීමට පියවර ගත් බවත් සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය පවසයි.

ඉහත කී ඒකාබද්ධ ගණනය කිරීම් අනුව, සිංගප්පූරුවේ විශාල නිදන ශාලාවල ජීවත් වන 323,000ක් වූ සමස්ත සංක්‍රමණික සේවක සංඛ්‍යාවෙන් අඩකට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් වන 152,000කට වෛරසය අසාදනය වී ඇති බව සඳහන් වෙයි.

නමුත් මෙම සේවකයන් අතුරින් 65,000කුට පමණ, කොවිඩ් 19 මීට පෙර වැළඳී තිබුනිදැයි සොයා බැලීම සඳහා වෛද්‍ය පරීක්ෂණ තවමත් සිදු කර නොමැත. එම නිසා ඉදිරියේ දී ඉහත කී ප්‍රතිශතය තවත් ඉහළ යා හැකිය.

“අලුතින් නිකුත් වී ඇති අංකවලින් අප පුදුමයට පත්වන්නේ නැහැ. සේවකයෙකුට රෝගය වැළඳුනු විට ඔවුන් වෙන් නොකළ බවත් කාමරය ඇතුළට වෙලා ඉන්න කියල උපදෙස් දුන් බවත් සේවකයන් අප සමඟ පැවසුවා. ඒ ආසදිතයා ඉන්න කාමරේ තවත් කීප දෙනෙක් ම ජීවත් වෙනවා.” ඇලෙක්ස් ආවු පැවසීය.

“කොහොම නමුත් මේක තමයි ඉතිහාසය. දැන් අපේ වැඩි සැලකිල්ලට භාජනය වෙලා තියෙන්නේ, අමාත්‍යාංශය නිකුත් කළ නිවේදනයට අනුව ඔක්තෝම්බර් මාසේ ඉඳල කිසිම ආසාදිතයෙක් වාර්තා වෙලා නැතිනම් මේ සංක්‍රමණික සේවකයන් තවදුරටත් සිරකරුවන් සේ තබනවාද කියන එක ගැනයි.”

ඔහුගේ තර්කය වන්නේ, ආසාදිතයන් වාර්තා වීම නතර වී ඇත්නම් සහ සියලු දෙනා දෙසතියකට වරක් පරීක්ෂා කෙරෙන්නේ නම්, තවදුරටත් මොවුන් දැඩි සීමා යටතේ සිරකර තැබීමට හේතුවක් නොමැති බවය.

සිංගප්පූරුවේ සාර්ථකත්වය සහ අසමත්භාවය

සිංගප්පූරුවෙන් කොරෝනාවෛරස් ආසාදිතයෙකු මුලින් ම වාර්තා වූයේ පසුගිය ජනවාරි මාසයේ දීය. ආශ්‍රිතයන් හඳුනාගැනීම සඳහා දියත් කෙරුණු වැඩසටහන ඔස්සේ නව ආසාදිතයන් සොයා ගැනීම සිදු විය.

නමුත් සංක්‍රමණික සේවකයන් අතර රෝගය ව්‍යාප්තවන්නට පටන් ගැනීමත් සමඟ සමාජය පුරා හඳුනා ගන්නා ආසාදිතයන් ප්‍රමාණය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගිය අතර ඒ සියලුදෙනා ම හුදෙකලා කිරීමටත් ආශ්‍රිතයන් හඳුනා ගැනීමටත් බලධාරීන්ට අපහසු විය.

PCR පරීක්ෂණ හරහා සිංගප්පූරුව තුළ හඳුනා ගත් 58,341ක්වූ ආසාදිතයන් ප්‍රමාණයෙන් 93%ක් ම වාර්තා වුයේ සංක්‍රමණික සේවක ප්‍රජාව අතරිනි.

ආසාදිතයන් ඉහළ යාමේ ශීඝ්‍රතාවයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් මෙම සංක්‍රමණික සේවකයන් දහස් ගණනක් වසන විශාල නවාතැන් පසුගිය අප්‍රේල් මාසයේ පටන් නිරෝධායනයට ලක් කළේ එම සේවකයන් තම නවාතැනට කොටු කිරීමෙනි.

“මේ වන විට, නිරෝගී සේවකයන්ට අවසර ඇත්තේ තම රැකියා ස්ථානයට යාමට පමණයි, ඔවුන් වෙනුවෙන් අවසරය ලබා දී ඇති වෙළඳ සැලකට පමණක් යාමට ඉඳහිට අවස්තාවක් ලැබෙනවා.” ඇලෙක්ස් ආවු පවසයි.

“මේ සේවකයන්ට සැලකුම් ලැබෙන්නේ හිරකාරයන්ට වගේ. සංචරණය අහුරලා ශ්‍රමය ලබා ගන්නවා.”

මෙම සේවකයන්ගේ “නවාතැන් තුළ ආසාදිතයන් ඇතිවීම පාලනය කර ඇති” හෙයින් ඒ බව සලකා බලා ඔවුන්ට දමා ඇති සීමා ක්‍රමයෙන් ලිහිල් කිරීමට පියවර ගන්නා බව පසුගිය සතියේ දී සිංගප්පුරු බලධාරීහු පැවසූහ.

ලබන වසරේ පළමු කාර්තුව වන විට සෞඛ්‍යාරක්ෂිත ක්‍රමවේද අනුගමනය කරමින් ඇතැම් සංක්‍රමණික සේවකයන්ට මසකට වතාවක් සාමාන්‍ය ජනතාව අතරට යාමට අවසරය ලැබෙනු ඇත.

බි.බී.සී ඇසුරිණි

වැඩිහිටි වීඩියෝ වෙබ් අඩවිය වන Pornhub සියලුම සත්‍යාපනය නොකළ වීඩියෝ බහුතරයක් ඉවත් කර ඇත.

නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් මාධ්‍ය වේදී නිකලස් ක්‍රිස්ටෝෆ්ගේ ගවේෂණාත්මක වාර්තාවක් මගින් අපයෝජන සහ ස්ත්‍රී දූෂණ ආශ්‍රිත වීඩියෝ පටවලින් Pornhub වෙබ් අඩවිය “පිරිපවතින” බවට චෝදනා කර තිබුණි.

නව පියවර ගැන සටහනක් තබමින් පෝර්න්හබ් පවසන්නේ එහි නව ක්‍රියාමාර්ග දැන් ඕනෑම සමාජ මාධ්‍ය වේදිකාවකට වඩා දැඩි බවයි.

‘‘මෙම පියවරෙන් අදහස් වන්නේ සත්‍යාපිත අන්තර්ගත හවුල්කරුවන් විසින් uploads කරන ලද වීඩියෝ සහ එහි ආදර්ශ වැඩසටහනේ සාමාජිකයන් වන වීඩියෝවල දැක්වෙන පුද්ගලයින් පමණක් සබැඳිව සිටින බවයි‘‘

වෙබ් අඩවියේ බොහෝ අන්තර්ගතයන් uploads කරන ලද්දේ සත්‍යාපනය නොකළ ප්‍රජා සාමාජිකයන් විසිනි. නව ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වීඩියෝ මිලියන ගණනක් දර්ශනයෙන් ඉවත් කර ඇත.

පෝර්න්හබ් කියා සිටින්නේ එය ඉලක්ක කර ඇත්තේ කාමුක දර්ශන අහෝසි කිරීමට අවශ්‍ය සංවිධාන විසින් බවයි.

‘අපි වැඩිහිටි වේදිකාවක් නිසා’

නවතම පියවර නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් ලිපිය මගින් අවුලුවන ලද මතභේද විසඳීම සඳහා පෝර්න්හබ් විසින් මීට පෙර දැරූ උත්සාහයන් මත පදනම් වේ.

වෙබ් අඩවිය පවසන්නේ එය මකාදැමූ බවට විස්තර කරනවාට වඩා නොබැඳි ලෙස ගත් වීඩියෝ “අත්හිටුවා” ඇති බවයි.

පෝර්න්හබ් පවසන්නේ නව වසර තුළ සාමාන්‍ය පරිශීලකයින් සඳහා සත්‍යාපන ක්‍රමයක් verification system හඳුන්වා දීමට සැලසුම් කර ඇති බවයි.

“මෙයින් අදහස් කරන්නේ සෑම පෝර්න්හබ් අන්තර්ගතයක්ම සත්‍යාපිත උඩුගත කරන්නන්ගෙන් පමණක් ලබාගත් බවයි (This means every piece of Pornhub content is from verified uploaders). ෆේස්බුක්, ඉන්ස්ටග්‍රෑම්, ටික්ටොක්, යූ ටියුබ්, ස්නැප්චැට් සහ ට්විටර් වැනි වේදිකා තවමත් එවැනි පියවරක් ගෙන නැත ” යනුවෙන් වෙබ් අඩවිය බ්ලොග් කර ඇත.

“පෝර්න්හබ් ඉලක්ක කර ඇත්තේ අපගේ ප්‍රතිපත්ති සහ අපගේ සම වයසේ මිතුරන් සමඟ සංසන්දනය කරන ආකාරය නිසා නොව, අපි වැඩිහිටි අන්තර්ගත වේදිකාවක් නිසා බව පැහැදිලිය.”

“කාමුක දර්ශන අහෝසි කිරීමට [සහ] අසභ්‍ය යැයි කියනු ලබන ද්‍රව්‍ය තහනම් කිරීමට කැපවූ කණ්ඩායම්” එහි ගැටළු පිටුපස සිටි බවට පෝර්න්හබ්චෝ දනා කරයි.

චෝදනා

නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ මාධ්‍ය වේදී නිකලස් ක්‍රිස්ටෝෆ්ගේ ලිපියෙන්, පෝර්න්හබ්වෙබ් අඩවිය අඩු වයස්වල ගැහැනු ළමයින් සෙවීම සඳහා ප්‍රතිඵල දහස් ගණනක් ලබා දුන් ආකාරය සහ ස්ත්‍රී දූෂණ හා අපයෝජනයන්ට ගොදුරු වූ කිහිප දෙනෙකුගේ කථා අන්තර්ජාලය හරහා සොයාගත් ආකාරය විස්තර කළේය.

බැංකු, සෙවුම් යන්ත්‍ර සහ කාඩ්පත් සමාගම් පෝර්න්හබ්ට සහාය දක්වන්නේ මන්දැයි ක්‍රිස්ටෝෆ්ගේ ලිපිය විමසීය.

මෙම චෝදනාවලින් පසු මාස්ටර්කාඩ් විසින් පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කළ අතර, පෝර්න්හබ් සමඟ සබඳතා කපා හැරීමට තීරණය කළේය . වීසා ඒ හා සමාන පරීක්ෂණයක් පවත්වයි.

මෙම පියවර සමාගමට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය. එය භාවිතා කිරීමට නොමිලේ අවස්ථාව හිමිවන අතර, පෝර්න්හබ් විසින් සුවිශේෂී අන්තර්ගතයන් සහ උසස් තත්ත්වයේ වීඩියෝ සඳහා මසකට ඩොලර් 9.99 ක් අය කරයි.

Pornhub හි මව් සමාගම වන MindGeek මීට පෙර පවසා ඇත්තේ මෙම ප්‍රකාශයන් “වගකීම් විරහිත සහ පැහැදිලිවම අසත්‍ය” බවයි.

පෝර්න්හබ් සිය නවතම වාර්ෂික සමාලෝචනයේදී, 2019 දී වෙබ් අඩවි නරඹන්නන් බිලියන 42ක් සිටි බවත්, වීඩියෝ මිලියන 6.83 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් උඩුගත කර ඇති බවත්, වසර 169 ක ඒකාබද්ධ නැරඹුම් කාලයක් තමන් වෙත ඇති බවත් හෙළි කළේය. එහෙත් ඔවුන් කොපමණ උපපරිපාලක වරු සේවයේ යොදවා ඇත්දැයි නොකියයි.

බී.බී.සී. – සැකසුම තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරයා කෙලින්ම තෝරාගනු ලබන්නේ ඡන්දදායකයින් විසින් නොව මැතිවරණ විද්‍යාලය විසිනි

එක්සත් ජනපද මැතිවරණ විද්‍යාලයේ US electoral college සාමාජිකයින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම ආරම්භ කර ඇත්තේ ජෝ බිඩෙන් නිල වශයෙන් ජනාධිපති තේරී පත් වූ අයෙකු ලෙසයි.

රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ඡන්ද 232 ට ඡන්ද 306 ක් ලබා ගනිමින් ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ අපේක්ෂක ජෝ බිඩෙන් පසුගිය නොවැම්බර් මාසයේ පැවති ජනතිවරණය ජය ගත්තේය.

එක්සත් ජනපද මැතිවරණ ක්‍රමය යටතේ, ඡන්දදායකයින් ඇත්ත වශයෙන්ම ඡන්දදායකයින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කරනුයේ “ඡන්දදායකයින් – electors” සඳහා වන අතර, ඔවුන් මැතිවරණයෙන් සති කිහිපයකට පසු නිල වශයෙන් අපේක්ෂකයින්ට ඡන්දය දෙයි.

මෙම ක්‍රියාවලිය තිබියදීත්, ජනාධිපති ට්‍රම්ප් ප්‍රතිඵලය පිළිගනු ඇතැයි අපේක්ෂා නොකෙරේ.

සාමාන්‍යයෙන් ඡන්දදායකයින්ට එතරම් අවධානයක් නොලැබෙන නමුත්, මේ වසරේදී, ට්‍රම්ප් මහතා ප්‍රතිඵල ප්‍රශ්න කිරීමට හා බලය පෙරළා දැමීමට දිගින් දිගටම ගත් උත්සාහයන් හේතුවෙන් (රට පුරා අධිකරණය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද නීතිමය අභියෝග සම්බන්ධව) ඡන්දදායකයින් ගැන විශාල උනන්දුවක් ඇතිවිය.

වර්මොන්ට්, නිව් හැම්ප්ෂයර්, ඉන්දියානා සහ ටෙනසි ​​යන ප්‍රාන්තවල ඡන්දදායකයින් අද (14) නිල වශයෙන් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා අගනගරවල (හෝ වොෂිංටන් ඩීසී) රැස්වූ පළමු ප්‍රාන්ත අතර වේ.

එක් ප්‍රාන්තයකට ඡන්ද දායකයින් සංඛ්‍යාව දළ වශයෙන් ජනගහනයේ ප්‍රමාණයට අනුරූප වේ. කැලිෆෝනියාවේ වැඩිපුරම ඡන්දදායකයින් සිටින අතර ඔවුන් නැගෙනහිර වේලාවෙන් 17:00 ට (GMT 22:00) ඡන්දය ප්‍රකාශ කරනු ඇත.

එම ඡන්දය ජනාධිපති ධුරය දිනා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ඡන්ද 270 ට වඩා බිඩෙන් මහතා තල්ලු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ ක්‍රියාවලිය අවසන් වූ විට, ප්‍රතිඵල වොෂිංටන් වෙත යවනු ලැබේ. උප ජනාධිපති මයික් පෙන්ස්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ජනවාරි 6 වනදා පැවැත්වෙන කොන්ග්‍රසයේ ඒකාබද්ධ සැසියකදී ඒවා නිල වශයෙන් ගණන් ගනු ලැබේ.

ඡන්ද දායකයින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසු අද දින (සඳුදා) සවස ජාතිය ඇමතීමට ජෝ බිඩෙන් සැලසුම් කර ඇති බව ඔහුගේ සංක්‍රාන්ති කණ්ඩායම නිවේදනය කරයි.

මිචිගන් හි, ප්‍රාන්ත අගනුවර වන ලැන්සිං හි ව්‍යවස්ථාදායක කාර්යාල අද දින වසා දමන ලද්දේ මැතිවරණ විද්‍යාල ඡන්ද විමසීමට පෙර “විශ්වාසනීය ප්‍රචණ්ඩත්ව තර්ජන” හේතුවෙනි.

මැතිවරණ විද්‍යාලයේ සාමාජිකයන් (ජනාධිපතිවරයාට එක් ඡන්දයක් සහ උප ජනාධිපතිවරයෙකුට ඡන්දය දුන් අය) සෑම විටම පාහේ තම ප්‍රාන්තයේ ජනප්‍රිය ඡන්දය දිනාගත් ඕනෑම කෙනෙකුට අනුකූලව ඡන්දය ප්‍රකාශ කරති. සමහර වංචනික ඡන්දදායකයින් අපසරනය වන බව දන්නා නමුත් විශ්ලේෂකයින් පවසන්නේ බිඩෙන් මහතාගේ ජයග්‍රහණය පෙරළා දැමීමට කිසිදු අවස්ථාවක් නොමැති බවයි.

පසුගිය මාසයේ ජනාධිපති ට්‍රම්ප් කියා සිටියේ බිඩෙන් මහතා මැතිවරණ ජයග්‍රාහකයා බවට සහතික කළහොත් ජනවාරි මාසයේ දී ධුරයෙන් ඉවත් වන බවයි. එහෙත් සඳුදා ඡන්ද විමසීමට පෙරාතුව ඔහු දිගින් දිගටම මැතිවරණ වංචා පිළිබඳ සනාථ නොකළ ප්‍රකාශ නිකුත් කළේය.

බී.බී.සී. වාර්තාවකි. සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරයා කෙලින්ම තෝරාගනු ලබන්නේ ඡන්දදායකයින් විසින් නොව මැතිවරණ විද්‍යාලය විසිනි

එක්සත් ජනපද මැතිවරණ විද්‍යාලයේ US electoral college සාමාජිකයින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම ආරම්භ කර ඇත්තේ ජෝ බිඩෙන් නිල වශයෙන් ජනාධිපති තේරී පත් වූ අයෙකු ලෙසයි.

රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ඡන්ද 232 ට ඡන්ද 306 ක් ලබා ගනිමින් ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ අපේක්ෂක ජෝ බිඩෙන් පසුගිය නොවැම්බර් මාසයේ පැවති ජනතිවරණය ජය ගත්තේය.

එක්සත් ජනපද මැතිවරණ ක්‍රමය යටතේ, ඡන්දදායකයින් ඇත්ත වශයෙන්ම ඡන්දදායකයින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කරනුයේ “ඡන්දදායකයින් – electors” සඳහා වන අතර, ඔවුන් මැතිවරණයෙන් සති කිහිපයකට පසු නිල වශයෙන් අපේක්ෂකයින්ට ඡන්දය දෙයි.

මෙම ක්‍රියාවලිය තිබියදීත්, ජනාධිපති ට්‍රම්ප් ප්‍රතිඵලය පිළිගනු ඇතැයි අපේක්ෂා නොකෙරේ.

සාමාන්‍යයෙන් ඡන්දදායකයින්ට එතරම් අවධානයක් නොලැබෙන නමුත්, මේ වසරේදී, ට්‍රම්ප් මහතා ප්‍රතිඵල ප්‍රශ්න කිරීමට හා බලය පෙරළා දැමීමට දිගින් දිගටම ගත් උත්සාහයන් හේතුවෙන් (රට පුරා අධිකරණය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද නීතිමය අභියෝග සම්බන්ධව) ඡන්දදායකයින් ගැන විශාල උනන්දුවක් ඇතිවිය.

වර්මොන්ට්, නිව් හැම්ප්ෂයර්, ඉන්දියානා සහ ටෙනසි ​​යන ප්‍රාන්තවල ඡන්දදායකයින් අද (14) නිල වශයෙන් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා අගනගරවල (හෝ වොෂිංටන් ඩීසී) රැස්වූ පළමු ප්‍රාන්ත අතර වේ.

එක් ප්‍රාන්තයකට ඡන්ද දායකයින් සංඛ්‍යාව දළ වශයෙන් ජනගහනයේ ප්‍රමාණයට අනුරූප වේ. කැලිෆෝනියාවේ වැඩිපුරම ඡන්දදායකයින් සිටින අතර ඔවුන් නැගෙනහිර වේලාවෙන් 17:00 ට (GMT 22:00) ඡන්දය ප්‍රකාශ කරනු ඇත.

එම ඡන්දය ජනාධිපති ධුරය දිනා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ඡන්ද 270 ට වඩා බිඩෙන් මහතා තල්ලු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ ක්‍රියාවලිය අවසන් වූ විට, ප්‍රතිඵල වොෂිංටන් වෙත යවනු ලැබේ. උප ජනාධිපති මයික් පෙන්ස්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ජනවාරි 6 වනදා පැවැත්වෙන කොන්ග්‍රසයේ ඒකාබද්ධ සැසියකදී ඒවා නිල වශයෙන් ගණන් ගනු ලැබේ.

ඡන්ද දායකයින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසු අද දින (සඳුදා) සවස ජාතිය ඇමතීමට ජෝ බිඩෙන් සැලසුම් කර ඇති බව ඔහුගේ සංක්‍රාන්ති කණ්ඩායම නිවේදනය කරයි.

මිචිගන් හි, ප්‍රාන්ත අගනුවර වන ලැන්සිං හි ව්‍යවස්ථාදායක කාර්යාල අද දින වසා දමන ලද්දේ මැතිවරණ විද්‍යාල ඡන්ද විමසීමට පෙර “විශ්වාසනීය ප්‍රචණ්ඩත්ව තර්ජන” හේතුවෙනි.

මැතිවරණ විද්‍යාලයේ සාමාජිකයන් (ජනාධිපතිවරයාට එක් ඡන්දයක් සහ උප ජනාධිපතිවරයෙකුට ඡන්දය දුන් අය) සෑම විටම පාහේ තම ප්‍රාන්තයේ ජනප්‍රිය ඡන්දය දිනාගත් ඕනෑම කෙනෙකුට අනුකූලව ඡන්දය ප්‍රකාශ කරති. සමහර වංචනික ඡන්දදායකයින් අපසරනය වන බව දන්නා නමුත් විශ්ලේෂකයින් පවසන්නේ බිඩෙන් මහතාගේ ජයග්‍රහණය පෙරළා දැමීමට කිසිදු අවස්ථාවක් නොමැති බවයි.

පසුගිය මාසයේ ජනාධිපති ට්‍රම්ප් කියා සිටියේ බිඩෙන් මහතා මැතිවරණ ජයග්‍රාහකයා බවට සහතික කළහොත් ජනවාරි මාසයේ දී ධුරයෙන් ඉවත් වන බවයි. එහෙත් සඳුදා ඡන්ද විමසීමට පෙරාතුව ඔහු දිගින් දිගටම මැතිවරණ වංචා පිළිබඳ සනාථ නොකළ ප්‍රකාශ නිකුත් කළේය.

බී.බී.සී. වාර්තාවකි. සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

කොරෝනා වයිරසයේ නව ප්‍රභේදයක් එංගලන්තයේ සමහර ප්‍රදේශවල වේගයෙන් වර්ධනය වන බව සෞඛ්‍ය ලේකම් මැට් හැන්කොක් බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ට පවසා තිබේ.

සෞඛ්‍ය ලේකම් මැට් හැන්කොක් Matt Hancock පැවසුවේ අවම වශයෙන් විවිධ පළාත් පාලන ආයතන 60 ක් වත් නව ප්‍රභේදය නිසා කෝවිඩ් ආසාදන වාර්තා කර ඇති බවයි.

නව වෛරස් ප්‍ර භේදය සම්බන්ධයෙන් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට දන්වා ඇති බවත් එක්සත් රාජධානියේ විද්‍යාඥයින් ඒ සම්බන්ධයෙන් සවිස්තරාත්මක අධ්‍යයනයක් කරමින් සිටින බවත් ඔහු පැවසීය.

“යෝජනා කිරීමට කිසිවක් නැත” එය වඩාත් දරුණු රෝගයක් ඇති කිරීමට හෝ එන්නත් තවදුරටත් ක්‍රියාත්මක නොවන තැනට පත් කිරීමට හේතු වනු ඇති බව ඔහු පැවසීය.

පසුගිය සතිය තුළ ලන්ඩන්, කෙන්ට්, එසෙක්ස් සහ හර්ට්ෆර්ඩ්ෂයර් යන ප්‍රදේශවල කොරෝනා වෛරස් ආසාදනවල තියුණු ඉහළ යාමක් සිදුව ඇති බව ඔහු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ට පැවසීය.

“අපි දැනට ප්‍රධාන වශයෙන් දකුණු එංගලන්තයේ මෙම ප්‍රභේදය සමඟ සිද්ධීන් 1,000 කට වඩා හඳුනාගෙන ඇති නමුත් විවිධ පළාත් පාලන ආයතන 60 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක ආසාදිතයින් හඳුනාගෙන තිබෙනවා. නව ප්‍රභේදය නිසා මෙය කොතරම් දුරට සිදුවී ඇත්දැයි අපි දන්නේ නැහැ. එහෙත් එයට හේතුව කුමක් වුවත්, වේගවත් හා තීරණාත්මක ක්‍රියාමාර්ගයක් ගත යුතුව තිබෙනවා. අවාසනාවකට මෙම එන්නත නිපදවන අතරතුර මෙම මාරාන්තික රෝගය පාලනය කිරීම සඳහා පියවර ගැනීම ද අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා.”

බර්මින්හැම් විශ්ව විද්‍යාලයේ විශේෂඥයෙකු වන මහාචාර්ය ඇලන් මැක්නාලි පැවසුවේ එක්සත් රාජධානියේ පරීක්ෂණාගාර පසුගිය සති කිහිපය තුළ මෙම නව ප්‍රභේදය පිළිබද සොයා බලමින් සිටින බවයි.

“ප්‍රභේදය සංලක්ෂිත කිරීමට සහ එහි මතුවීම අවබෝධ කර ගැනීමට විශාල උත්සාහයන් අඛණ්ඩව සිදු වෙමින් පවතිනවා. මෙය සාමාන්‍ය වෛරස් පරිණාමයක් වන බැවින් ඒ පිළිබඳව සන්සුන් හා තාර්කික ඉදිරිදර්ශනයක් තබා ගැනීම වැදගත්. කාලයත් සමඟ තවත් නව ප්‍රභේද පැමිණ ඉදිරියට පැමිණෙනු ඇතැයි අපි අපේක්ෂා කරනවා”

බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකයින් එක්සත් ජනපද කොව්ඩ්-19 වෛරසයට එන්නත ලබා දුන් පළමු පුද්ගලයින් අතර සිටින බව බලධාරීහු පවසති.

සමහර ධවල මන්දිර කාර්ය මණ්ඩලයට මේ සතියේ ෆයිසර් / බයෝටෙක් එන්නත Pfizer/BioNTech vaccine ලබා දීමට අපේක්ෂා කරන බව නිලධාරීහු පැවසූහ. නමුත් ඉරිදා (13) ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් කියා සිටියේ මුල් එන්නත් ලබා දෙන්නේ නිශ්චිත අවස්ථා වලදී පමණක් බවයි.

Pfizer/BioNTech එන්නත කොවිඩ් -19 ට එරෙහිව 95% ක් දක්වා ආරක්ෂාවක් සපයන අතර එය පසුගිය සිකුරාදා එක්සත් ජනපද නියාමකයින් විසින් ආරක්ෂිත යැයි නම්කරන ලදී.

එන්නතෙහි පළමු මාත්‍රාව මිලියන තුන දැනට එක්සත් ජනපදය පුරා ප්‍රාන්ත 50 ක ස්ථාන දුසිම් ගණනකට බෙදා හරිනු ලැබේ.

එක්සත් ජනපදයේ නොවැම්බර් මාසයේ සිට කොරොන වෛරස් මරණ තියුණු ලෙස ඉහළ යමින් පවතින අතර ලෝක වාර්තාගත දෛනික වැඩිවීම 3,309 කි.

එක්සත් ජනපදයේ 300,000කට ආසන්න පිරිසකගේ ජීවිත බිලිගත් කොරෝනා වයිරස් වසංගතයේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස එන්නත සැලකේ.

ආහාර හා ඖෂධ පරිපාලනය (එෆ්ඩීඒ) කියා සිටියේ, සිකුරාදා ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද එන්නත සඳහා එහි හදිසි භාවිතය සඳහා අවසර දීම වසංගතයේ “වැදගත් සන්ධිස්ථානයක්” බවයි.

Pfizer/BioNTech එන්නත භාවිතා දැනටමත් එක්සත් රාජධානියේ දී ආරම්භ කර ඇත. ෆයිසර් එන්නත සඳහා කැනඩාව, බහරේනය සහ සෞදි අරාබිය යන රටවල ද නියාමන අනුමැතිය ලැබී තිබේ.

ධවල මන්දිරයේදී පළමු එන්නත ලබා දුන්නේ කාටද?

පළමු එන්නත්කරණය ජනපති ට්‍රම්ප් මහතාට සමීපව වැඩ කරන අය සඳහා වෙන් කරනු ඇති බව බලධාරීහු මාධ්‍ය වෙත පැවසූහ. නමුත් අවසානයේදී මෙම එන්නත් ධවල මන්දිරය, කොන්ග්‍රසය සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඇතුළු රජයේ නිලධාරීන්ට ලබා දෙනු ඇත.

නම් නොකළ එක් නිලධාරියෙක් රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසුවේ එන්නත් මගින් රජයට “බාධාවකින් තොරව අත්‍යවශ්‍ය මෙහෙයුම් දිගටම කරගෙන යා හැකි” බවයි.

නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පත විසින් ප්‍රථම වරට වාර්තා කරන ලද මෙම එන්නත් කිරීමේ සැලැස්ම ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ ප්‍රකාශක ජෝන් උලියොට් (National Security Council (NSC) spokesman John Ullyot) විසින් ඉරිදා තහවුරු කරන ලදී.

මෙම වැඩසටහනේ එක් අරමුණක් වූයේ එන්නත පිළිබඳව මහජන විශ්වාසය ගොඩනැගීමයි.

“මහජන සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයින්ගේ සහ ජාතික ආරක්ෂක නායකත්වයේ උපදෙස් මත එක්සත් ජනපද රජයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්ට සමාන ආරක්ෂිත හා ඵලදායී එන්නතක් තමන්ට ලැබෙන බවට ඇමරිකානු ජනතාවට විශ්වාසයක් තිබිය යුතුය,” උලියට් මහතා පැවසීය.

“පසුව ධවල මන්දිරයේ සේවය කරන පුද්ගලයින්ට එන්නත ලබා දිය යුත්තේ වැඩසටහනට පසුවය. විශේෂයෙන් අවශ්‍ය නොවන්නේ නම්” යනුවෙන් ඉරිදා ට්විටර් පණිවුඩයක් නිකුත් කරමින් ට්‍රම්ප් මහතා පැහැදිලි කළේය .

නොවැම්බරයේ කොවිඩ්-19 වෛරසය වැළඳී රෝහලේ ප්‍රතිකාර ලබා සුවය ලැබූ ට්‍රම්ප් මහතා, “මම එන්නත ලබා ගැනීමට සැලසුම් කර නැත, නමුත් සුදුසු වේලාවට එසේ කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමි.” යැයි පැවසීය.

ධවල මන්දිරයේ කොරෝන වෛරස් පැතිරීම් ගණනාවක් සිදුවී ඇති අතර, ජ්‍යෙෂ්ඨ මාණ්ඩලික නිලධාරීන් සහ නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකු මෙම රෝගය සඳහා ධනාත්මක බව පරීක්ෂා කර ඇත.

ජනාධිපති ධුරයට පත් ජෝ බිඩෙන්, උප ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූ කමලා හැරිස් සහ ඔවුන්ගේ කණ්ඩායමේ සාමාජිකයින්ට කලින් එන්නත් ලබා දෙනු ඇත්ද යන්න පැහැදිලි නැත.

එන්නත ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද?

ෆයිසර් / බයෝ එන්ටෙක් එන්නත එහි පරීක්ෂණ ක්‍රියාවලියේ අවසාන අදියරේදී යහපත් ප්‍රතිඵල පෙන්වූ පළමු කොරෝනා වෛරස් එන්නත වේ. එය mRNA එන්නත ලෙස හඳුන්වන නව වර්ගයක් වන අතර එය වසංගත වෛරසයෙන් ඉතා කුඩා ප්‍රවේණි කේතයක් භාවිතා කරයි.

“එන්නතෙහි [කොවිඩ් -19] වෛරසයේ mRNA හි කුඩා කැබැල්ලක් අඩංගු වන අතර එමඟින් ශරීරයේ සෛල වලට වෛරසයේ සුවිශේෂී ‘ස්පයික්’ ප්‍රෝටීන spike’ protein,” සෑදීමට උපදෙස් දෙයි,” එෆ්ඩීඒ පැවසීය.

“පුද්ගලයෙකුට මෙම එන්නත ලැබුණු විට, ඔවුන්ගේ ශරීරය ස්පයික් ප්‍රෝටීන වල පිටපත් නිපදවන අතර එය රෝගයක් ඇති නොකරයි. නමුත් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ආරක්ෂාකාරී ලෙස ප්‍රතික්‍රියා කිරීමට ඉගෙන ගන්නා අතර [කොවිඩ් -19] ට එරෙහිව ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරයක් ඇති කරයි.”

එන්නත එන්නත් දෙකක් ලෙස දින 21 ක් ලබා දී ඇති අතර දෙවන මාත්‍රාව බූස්ටරයකි. පළමු මාත්‍රාවෙන් පසුව ප්‍රතිශක්තිය ආරම්භ වීමට පටන් ගන්නා නමුත් දෙවන මාත්‍රාවෙන් දින හතකට පසු එහි සම්පූර්ණ බලපෑමට ළඟා වේ.

එන්නත ඉතා අඩු උෂ්ණත්වවලදී ගබඩා කළ යුතු අතර එමඟින් බෙදා හැරීම දුෂ්කර වේ. ශීත කළ කුප්පි එන්නත් කරන ස්ථානයට කෙලින්ම ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා වියළි අයිස් භාවිතා කරන විශේෂ නැව් බහාලුම් භාවිතා කරන බව ෆයිසර් සමාගම පවසයි.

මාර්තු මාසය වන විට එක්සත් ජනපදයට එන්නත මාත්‍රාව මිලියන 100 ක් ලබා දීමේ ගිවිසුමට ඖෂධ සමාගම එකඟ වී තිබේ.

මොඩර්නා සහ ජාතික සෞඛ්‍ය ආයතන විසින් වැඩි දියුණු කරන ලද දෙවන එන්නත සඳහා අතිරේක මාත්‍රාවන් මිලියන 200 ක් ජුනි මාසය වන විට ලබා දෙනු ඇත. කෙසේ වෙතත් මෙම එන්නත තවමත් එක්සත් ජනපදයේ අනුමැතිය අපේක්ෂා කරයි.

බී.බී.සී. වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ධනවත් රටවල් කෝවිඩ් එන්නත් විශාල ප්‍රමාණයක් එක්රැස් කර ගන්නා බැවින් දුප්පත් රටවලට එන්නත් ලබාගැනීමේ අවස්ථාව මගහැරෙනු ඇති බවට ක්‍රියාධර කණ්ඩායම් කීපයක් අනතුරු අඟවා තිබේ.

ජනතා එන්නත් සන්ධානය (The People’s Vaccine Alliance) පවසන්නේ අඩු ආදායම් ලාභී රටවල් 70කට පමණ සිය ජනගහනයෙන් 10%ක් පමණක් එන්නත් කිරීමේ හැකියාවක් ලැබෙනු ඇති බවය.

මෙම තත්වය උදා වී ඇත්තේ බ්‍රිතාන්‍යයේ ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවිය සංවර්ධනය කළ එන්නතෙන් 64%ක් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට ලබා දෙන බවට පොරොන්දුවක් පවා තිබියදී ය.

ලෝකය පුරා සිටින සියලු දෙනා අතර කෝවිඩ් එන්නත සාධාරණ අයුරින් බෙදී යන පරිදි වැඩපිළිවෙලක් සකස් කිරීම සඳහා මේ වන විට විවිධ පියවර ගනිමින් සිටී. ඒ සඳහා පවතින කැපවුණු ක්‍රියාදාමය Covax නමින් හැඳින්වේ.

අඩු ආදායම් ලාභී රටවල් 92ක් සඳහා ලබා දීමට කෝවිඩ් එන්නත් මාත්‍රා මිලියන 700ක් වෙන්කරවා ගැනීමට ඔවුනට හැකියාව ලැබී තිබේ.

මෙවැනි සැලසුමක් දියත්වෙමින් තිබියදී පවා, ඇම්නෙස්ටි ජාත්‍යන්තරය, Oxfam ආයතනය සහ Global Justice Now ආදී සංවිධාන රැසක් එකමුතු වී පිහිටුවාගෙන ඇති ජනතා එන්නත් සන්ධානය (The People’s Vaccine Alliance) පවසන්නේ ලොව පුරා බෙදාහැරීමට තරම් නිෂ්පාදනයක් සිදු නොවන බවය. එබැවින් නිෂ්පාදන ධාරිතාව වැඩි කර ගැනීම සඳහා ඖෂධ සමාගම් සිය තාක්ෂනය අනෙකුත් සමාගම් සමඟ බෙදාහදා ගත යුතු බව ඔවුහු පවසති.

ඔවුන් සිදු කර ඇති විශ්ලේෂණ මගින් සොයා ගනු ලබා ඇත්තේ සියලුම එන්නත් වර්ග භාවිතයට අනුමැතිය ලැබුනහොත් තම රටේ ජනගහනය මෙන් තුන්ගුණයක් එන්නත් කිරීමට සෑහෙන මාත්‍රා ප්‍රමාණයක් මේ වන විටත් ධනවත් රටවල් වෙන්කරගෙන ඇති බවය.

උදාහරණයක් වශයෙන් දක්වතොත්, කැනඩාව මේවනවිට ඇනවුම් කර ඇති එන්නත් ප්‍රමාණය එරට සිටින සෑම පුද්ගලයෙකුම පස්වතාවක් එන්නත් කිරීමට සෑහේ.

මේ වනවිට තුන්වන අදියරේ අත්හදා බැලීම් සිදුකෙරෙමින් පවතින එන්නත් අටක නිෂ්පාදකයන්ගේ දත්ත වාර්තා අනුව පෙනී යන්නේ, ලෝක ජනගහනයෙන් 14%ක් පමණක් ධනවත් රටවල වාසය කරන නමුත් දැනට සාර්ථක යැයි සැලකෙන කොවිඩ් එන්නත් නිෂ්පාදනයෙන් 53%ක් ම ධනවත් රටවල් විසින් මිලදී වෙන්කරවා ගනු ලැබ ඇති බවය.

“යම් පුද්ගලයෙකුගේ සාක්කුවේ තියෙන මුදල් ප්‍රමාණය හෝ එම පුද්ගලයා ජීවත්වන රට හෝ අනුව ජීවිතය බේරාගැනීම සඳහා පවතින එන්නතක් නොලැබී යායුතු නැහැ.” Oxfam ආයතනයේ සෞඛ්‍ය ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ කළමනාකාරිනී ඇනා මැරියට් පැවසුවාය.

“කෙසේ නමුත්, ඉතා කඩිනමින් යමක් සිදු නොවුනොත්, තව වසර කීපයක් ගතවනතුරු ලෝකයේ බිලියන ගණනක් මිනිසුන්ට හොඳ කොවිඩ් එන්නතක් නොලැබෙන්න ඉඩ තියෙනවා.”

මෙම හේතුව නිසා, කොවිඩ් එන්නත් නිෂ්පාදනය කරන ඖෂධ සමාගම්වලින් ජනතා එන්නත් සන්ධානය ඉල්ලා සිටින්නේ තම තාක්ෂනය සහ බුද්ධිමය දේපල තොරතුරු අනෙකුත් ඖෂධ නිෂ්පාදකයන්ට ලබා දී එන්නත් මාත්‍රා බිලියන ගණනක් ඉක්මනින් නිෂ්පාදනය කර ගැනීමට ඉඩ සලසන ලෙසය.

මෙය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය හරහා සිදුකළ හැකි බව ඔවුහු පවසති.

Pfizer-BioNTech එන්නතට එක්සත් රාජධානියේ අනුමැතිය හිමි වීමෙන් අනතුරුව ප්‍රමුඛතා ලැයිස්තුවකට අනුව එය ජනතාවට ලබා දීම දැනටමත් ආරම්භ කර තිබේ.

මෙම එන්නතට එක්සත් ජනපදය සහ යුරෝපා හවුල ද නුදුරේදී ම අනුමැතිය ලැබෙනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

එමෙන්ම, Moderna සහ Oxford-AstraZeneca යන එන්නත් දෙක ද රටවල් කීපයක අනුමැතිය බලාපොරොත්තුවෙන් සිටී.

ජනතා එන්නත් සන්ධානය පවසන්නේ Moderna එන්නතේ සමස්ථ නිෂ්පාදනයම සහ Oxford-AstraZeneca එන්නතේ නිෂ්පාදනයෙන් 90%ක් මේ වන විට ධනවත් රටවල් මිලදී ගෙන හමාර බවය.

සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවිය සංවර්ධනය කළ එන්නත, ලාභ ලැබීමකින් තොරව අලෙවි කිරීමට එය නිෂ්පාදනය කරන AstraZeneca සමාගම කැප වී සිටී.

අනෙකුත් එන්නත් හා සසඳා බලන විට එය මිලෙන් අඩු වන අතර සාමාන්‍ය ශීතකරණයක ගබඩා කර තැබිය හැකි බැවින් ලොව පුරා බෙදාහැරීම ද පහසු වනු ඇත.

එය “සාදරයෙන් පිළිගත යුතු වෙනසක්” වුවද, ජනතා එන්නත් සන්ධානය පවසන්නේ “ලබන වසර තුළ AstraZeneca සමාගමට නිපදවිය හැකි වන්නේ ලෝක ජනගහනයෙන් 18%කට පමණක් සරිලන එන්නත් ප්‍රමාණයක් පමණක්” වන බවය.

මුළු ලෝකයටම සෑහෙන එන්නත් තොගයක් නිපදවීම එක් සමාගමකට කොහෙත්ම කළ නොහැකි බව ඔවුහු අවධාරණය කරති.

රුසියාවේ Sputnik එන්නත ද ඵලදායී ප්‍රතිඵල වාර්තා කර ඇති අතර තවත් එන්නත් වර්ග හතරක් අත්හදා බැලීමේ අවසන් අදියරේ පසුවෙති.

මේ අතරතුර චීනයේ නිෂ්පාදිත කොවිඩ් එන්නතක් (Sinovac) එහි අවසන් අදියරේ අත්හදා බැලීම් නිම කර නොමැති නමුත් එහි නිෂ්පාදිත තොගයක් ඉන්දුනීසියාවට ගෙන්වාගෙන තිබේ. එය ජන භාවිතයට යෙදවීම සඳහා කටයුතු සුදානම් කෙරෙමින් පවතී.

මෙම චීන එන්නත ලබා ගැනීම සඳහා දැනටමත් බ්‍රසීලය, තුර්කිය සහ චිලී රාජ්‍යය ද ගිවිසුම් අත්සන් කර හමාරය.

Text by bbc sandesaya

ඉහළ ඡායාරූපය – මාග්‍රට් කීනන්ට මෙම එන්නත ලබා දුන්නේ කොවෙන්ට්‍රි විශ්ව විද්‍යාල රෝහලේ පාලකයෙකු වන මේ පාර්සන්ස් විසිනි

මහා පරිමාණ එන්නත් කිරීමේ වැඩසටහනක කොටසක් ලෙස ලොව ප්‍රථම වරට ෆයිසර් කොවිඩ් -19 එන්නත Pfizer Covid-19 jab ලබා දුන් පුද්ගලයා බවට එක්සත් රාජධානියේ 90 වියැති කාන්තාවක් පත්වූවාය.

ලබන සතියේ 91 වන වියට පා තබන මාග්‍රට් කීනන් Margaret Keenan නම් එම මිත්තණිය පැවසුවේ එය “හොඳම පෙර උපන්දින තෑග්ග” බවයි.

ඇයට ලබා දුන් ෆයිසර් / බයෝ එන්ටෙක් එන්නත (Pfizer/BioNTech vaccine) මාත්‍රාව මේ වන විට නිෂ්පාදිත මුල් තොගය වන, එන්නත් මාත්‍රා 800,000 න් පළමුවැන්න වන අතර ඒවා ඉදිරි සතිවලදී බෙදා හරිනු ඇත.

දෙසැම්බර් මාසය අවසන් වන විට තවත් එන්නත් මාත්‍රා මිලියන හතරක් නිෂ්පාදනය කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.

එක්සත් රාජධානියේ වසය අවුරුදු 80 ට වැඩි පුද්ගලයින්ට සහ සෞඛ්‍ය හා සත්කාර කාර්ය මණ්ඩලයට මුලින්ම එන්නත් ලබාදීම සිදුවනු ඇති අතර මෙම වැඩසටහන මගින් වඩාත් අවදානමට ලක්විය හැකි අයව ආරක්ෂා කර ජීවිතය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම අරමුණු කර ගෙන ඇත.

අඟහරුවාදා V-day ලෙස නම් කර ඇති සෞඛ්‍ය ලේකම් මැට් හැන්කොක් Matt Hancoc පැවසුවේ මෙම එන්නත “විද්‍යාත්මක ප්‍රයත්නය, මානව දක්ෂතාවය සහ බොහෝ මිනිසුන්ගේ වෙහෙස මහන්සියට උපහාරයක්” බවයි.

“අද අපේ පොදු සතුරා වන කොරෝනා වෛරසයට එරෙහි සටනේ ආරම්භය සනිටුහන් වේ,” ඔහු පැවසීය.

තම රටේ පළමු පුද්ගලයාට එන්නත ලබා දෙනු දැකබලා ගැනීම සදහා ලන්ඩන් රෝහලට ගිය අග්‍රාමාත්‍ය බොරිස් ජොන්සන් එම අවස්ථාවේදී “ එය ඔබට යහපතක් වන අතර මුළු රටටම යහපතක්” යැයි පැවසීය.

ස්කොට්ලන්තයේ පළමු ඇමති නිකොලා ස්ටර්ජන් පැවසුවේ “අද අපි හැමෝටම සිනහවක් ඇති කර ගත යුතුයි. නමුත් අපි අපේ ආරක්‍ෂාව අතහරින්නේ නැහැ.” යනුවෙනි.

කොවෙන්ට්‍රි විශ්ව විද්‍යාල රෝහලේදී, පාලක මේ පාර්සන්ස් (May Parsons) විසින් කීනන් මහත්මියට පළමු එන්නත් මාත්‍රාව ලබා දුන්නාය.

“කොවිඩ් -19 ට එරෙහිව එන්නත ලබා දුන් පළමු පුද්ගලයා වීම මට මහත් වරප්‍රසාදයක් යැයි මම සිතමි. එය මට ප්‍රාර්ථනා කළ හැකි හොඳම මුල් උපන්දින තෑග්ග වන අතර එයින් අදහස් කරන්නේ අවුරුද්දේ වැඩි කාලයක් තනියම සිටීමෙන් පසු නව වසරේදී මගේ පවුලේ අය සහ මිතුරන් සමඟ කාලය ගත කිරීමට බලාපොරොත්තු විය හැකි බවයි. එන්නත ලබා දෙන ඕනෑම කෙනෙකුට මගේ අවවාදය නම් එය ගන්න. මට එය 90 ට ලබා ගත හැකි නම් ඔබටත් එය ලබා ගත හැකිය,” ඇය තවදුරටත් පැවසුවාය.

“ඓතිහාසික මොහොත” දුටු එංගලන්තයේ ජාතික සෞඛ්‍ය සේවයෙ හි ජාතික වෛද්‍ය අධ්‍යක්ෂ මහාචාර්ය ස්ටීවන් පවිස් පැවසුවේ “අපට ඇයව බදා ගැනීමට නොහැකි නමුත් අපට අත්පුඩි ගසන්නට හැකි වූ අතර කාමරයේ සියල්ලන්ම එසේ කළහ.”

කොවෙන්ට්‍රි හි එන්නත ලබා දුන් දෙවන පුද්ගලයා වෝර්වික්ෂයර් හි 81 හැවිරිදි විලියම් ෂේක්ස්පියර් ය. ඔහු කියා සිටියේ පළමු මාත්‍රාව ලබා දීම ගැන තමා සතුටු වන බවත් රෝහල් කාර්ය මණ්ඩලය “අපූරු” බවත් ය.

පසුගිය සතියේ නියාමකයින් විසින් අනුමත කිරීමෙන් පසු ෆයිසර් එන්නත භාවිතා කිරීම ආරම්භ කළ ලොව පළමු රට එක්සත් රාජධානියයි 

මේ පිළිබද අදහස් දක්වමින් සෞඛ්‍ය ලේකම් මැට් හැන්කොක් අවධාරණය කළේ ජනතාවට එන්නත සඳහා ඉල්ලුම් කිරීමට අවශ්‍ය නොවන බවයි. ජාතික සෞඛ්‍ය සේවය සුදුසුකම් ඇති අය සමඟ සම්බන්ධ වනු ඇති අතර “කරුණාකර ඔබේ රට වෙනුවෙන් ඉදිරියට යන්න” යනුවෙන් ඔහු ඔවුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

කොවිඩ් -19 පරීක්ෂණයෙන් දින 28 ක් තුළ එක්සත් රාජධානියේ 60,000 කට වැඩි පිරිසක් මියගොස් ඇති නමුත් වසංගතයේ දෙවන රැල්ලේ උච්චතම අවස්ථාව එක්සත් රාජධානිය විය හැකි බවට ලකුණු තිබේ.

නොවැම්බර් 27 න් අවසන් සතිය සඳහා ජාතික සංඛ්‍යාලේඛනඥයින් විසින් නිකුත් කරන ලද නව දත්ත වලින් පෙනී යන්නේ මරණ 14,106 න් 3,400 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් කොවිඩ් සම්බන්ධ බවයි.

මෙය පස් අවුරුදු සාමාන්‍යයට වඩා 20% වැඩි නමුත් පසුගිය සති දෙක තුළ දක්නට ලැබෙන ප්‍රතිශතයට සමාන වේ.

බොරිස් ජොන්සන්: ‘එය ක්‍රමයෙන් විශාල වෙනසක් ඇති කරයි … නමුත් අපි තවමත් මෙම වෛරසය පරාජය කර නැත. “

ලන්ඩනයේ ගයිස් රෝහලට ගිය අවස්ථාවේදී අගමැති බොරිස් ජොන්සන් 81 හැවිරිදි ලින් වීලර් සමඟ කතා කළේය.

“ඇය එය කරන්නේ බ්‍රිතාන්‍යය වෙනුවෙන් බව ඇය පවසනු ඇසීම ඇත්තෙන්ම සතුටට කරුණකි. එය හරියටම නිවැරදියි – ඇය තමාව ආරක්ෂා කරගන්නවා පමණක් නොව මුළු රටම ආරක්ෂා කිරීමටද උදව් කරයි” යනුවෙන් ජොන්සන් මහතා පැවසීය.

මීට පෙර අග්‍රාමාත්‍යවරයා ජාතික සෞඛ්‍ය සේවයට සහ “මෙම එන්නත නිපදවීම සඳහා මෙතරම් වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කළ සියලුම විද්‍යාඥයින්ට” ස්වේච්ඡා සේවකයන්ට සහ “අන් අය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නීති රීති අනුගමනය කළ සැමට” ස්තූතිය පුද කළේ

කෙසේ වෙතත්, මෙම මාසය අවසන් වන විට තවත් මාත්‍රාවන් මිලියන හතරක් එක්සත් රාජධානියට පැමිණිය යුතු බව රජයේ ආරංචි මාර්ග සඳහන් කළද, ඒවායින් බොහොමයක් ලබන වසර වන තෙක් ලබා ගත හැකි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා නොකෙරේ.

පළමු සෞඛ්‍ය සේවකයින්, රැකවරණ කාර්ය මණ්ඩලය සහ 80 ට වැඩි අයට එන්නත ලබා ගැනීම සඳහා සති කිහිපයක් ගතවනු ඇතැයි තමන් අපේක්ෂා කරන බව හැන්කොක් මහතා පැවසීය.

එන්නත කාර්ය සාධක බලකායේ සභාපතිනි කේට් බිංහැම් ධනාත්මක සටහනක් තැබූ අතර ඇය ඉතා හෘදයාංගමව කියා සිටියේ 2021 ගිම්හානය දීප්තිමත් එකක් වනු ඇතැයි තමා විශ්වාස කරන බවත් තමා දැනටමත් කෝර්න්වෝල් හි නිවාඩුවක් වෙන්කරගෙන ඇති බව පැවසීය.

බී.බී.සී ඇසුරිණි – සැකසුම- තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් අනතුරුව “ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට සහ නිදහසට ඇති වී තිබෙන විශාලතම තර්ජනය” වන්නේ චීනය බව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ බුද්ධි අංශ ප්‍රධානියා පවසයි.

ජෝන් රාට්ක්ලිෆ් පවසන්නේ එක්සත් ජනපදයේ බුද්ධිමය දේපල සොරා ගෙන, වෙළඳපොළේ පවතින ඇමරිකානු සමාගම් වෙනුවට චීන සමාගම් ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් චීනය තම බලය වර්ධනය කර ගනිමින් සිටින බවය.

මේ බව සඳහන් කර ඇත්තේ වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් (Wall St Journal) නමැති සඟරාවට ඔහු විසින් සපයනු ලැබූ ලිපියක ය.

චීනය බුද්ධිමය දේපළ සොරා ගන්නා බවට චෝදනා කරමින් ට්‍රම්ප් පරිපාලනය චීනයට එරෙහිව දැඩි පියවර ගනිමින් සිටියේය. ඒ අනුව, චීන භාණ්ඩවලට වැඩි තීරුබදු පැනවීමට ද පියවර ගනු ලැබිණි.

එක්සත් ජනපද බුද්ධි අංශ ප්‍රධානියාගේ ප්‍රකාශය පිළිබඳව චීනය මෙතෙක් ප්‍රතිචාර දක්වා නොමැත.

කෙසේ නමුත්, චීන භාණ්ඩවලට නව තීරුබදු පැනවීම සහ චීන දුරකථන සමාගමක් වන හුවාවෙයි, ඇමරිකානු වෙළඳපොළෙන් ඉවත් කිරීම වැනි පියවර ඉදිරියේ චීනය බලවත් ලෙස ප්‍රතිචාර දැක්වීය.

ඇමරිකාවට එරෙහිව යාම සඳහා චීනය සැරසෙමින් සිටින අතර “ආර්ථිකයෙන්, හමුදාවෙන් සහ තාක්ෂණයෙන්” ලෝකය යටත් කර ගැනීමට බීජිං පරිපාලනය කටයුතු කරමින් සිටින බවයි ජෝන් රාට්ක්ලිෆ් පවසන්නේ.

රාට්ක්ලිෆ් ගේ ඇතැම් ප්‍රකාශ ,එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් මයික් පොම්පියෝ සහ FBI රහස් ඔත්තු සේවයේ ප්‍රධානී ක්‍රිස්ටෝපර් ව්රේ විසින් මීට පෙර සිදු කරනු ලැබූ ප්‍රකාශයන්ට සමාන කමක් දක්වයි.

ඔවුන් ද එවැනි ප්‍රකාශ සිදු කළේ ඇමරිකාවේ මිත්‍ර රටක් වූ ඔස්ට්‍රේලියාවට චීනය විසින් පීඩනයක් එල්ල කරනු ලැබූ අවස්ථාවේ දීය.

චීනය ඒ වන විට, ඕස්ට්‍රේලියාවේ හැසිරීම වෙනස් කරවීම සඳහා ලැයිස්තුවක් ඉදිරිපත් කරමින් ඕස්ට්‍රේලියානු වයින් සඳහා හිටිහැටියේ ඉහළ තීරුබදු පනවා තිබුණි. ඇෆ්ඝනිස්ථානයේ දී ඕස්ට්‍රේලියානු හමුදාව විසින් කඩ කරනු ලැබූ බව පැවසෙන මානව හිමිකම් පිලිබඳ වාර්තා ගැන කතා කරමින් ඔස්ට්‍රේලියාව කුපිත කරවා තිබුණි.

එක්සත් ජනපදය විසින් “චීනයට එරෙහිව නොයෙකුත් පීඩාකාරී දේශපාලනික සටන්” දියත් කර ඇති බවට චීනයේ විදේශ අමාත්‍යංශයේ ප්‍රකාශිකාව පසුගිය බදාදා චෝදනා කළාය.

ඇය තවදුරටත් කියා සිටියේ මෙය “චීනය මැඩපැවැත්වීම සඳහා අගතිගාමී මතවාද ඔස්සේ යොදවනු ලබන උපාය මාර්ගයක්” බවය.

සිය දෛනික මාධ්‍ය හමුව අමතමින් “චීන කියමනක් තියෙනවා… ‘හිතේ තියෙන දේ තමයි ඇසින් දකින්නේ’ කියල” යැයි පැවසු චීන විදේශ අමාත්‍යංශයේ ප්‍රකාශිකා හුවා චුන්යින්ග් තවදුරටත් පැවසුවේ “හැම කෙනෙක්ම ඔත්තුකරුවන් ලෙස සැලකීම එක්සත් ජනපදය නතර කරනු ඇතැයි අප බලාපොරොත්තු වෙනවා,” යනුවෙනි.

රාට්ක්ලිෆ් කියන්නේ මොනවාද?

එක්සත් ජනපද ජාතික බුද්ධි සේවයේ අධ්‍යක්‍ෂවරයා පවසන්නේ එක්සත් ජනපදයේ රහස් ඔත්තු සේවා ක්‍රියාකාරකම් දෙස දැන් ඇස ගසාගෙන සිටින්නේ රුසියාව නොව චීනය බවයි.

චීනය ආර්ථිකමය ආකෘතියක් සහිත ඔත්තු බැලීමක යෙදී ඇති බව රාට්ක්ලිෆ් පවසයි. ඔහු එය හඳුන්වන්නේ “සොරා ගැනීම, ප්‍රතිනිර්මාණය සහ කලින් තිබූ දේ වෙනුවට එය ස්ථාපනය කිරීම” යනුවෙනි.

ඊට උදාහරණයක් ලෙස ඔහු දක්වන්නේ, එක්සත් ජනපද සමාගමකින් සොරා ගත් තාක්ෂනය උපයෝගී කරගනිමින් සුළං ටර්බයින නිපදවා ලොව පුරා අලෙවි කිරීමට කටයුතු කළ චීන සමාගමක් නීතිය ඉදිරියේ වරදකරු වූ අවස්ථාවයි. එම චීන සමාගම ටර්බයින නිපදවීම හේතුවෙන් එක්සත් ජනපදයේ ටර්බයින සමාගමට කොටස්කරුවන් අහිමි වූ අතර එම සමාගමේ සේවකයන්ට රැකියා අහිමි විය.

චීනය වසරකට ඩොලර් බිලියන 500ක් පමණ වටිනාකමකින් යුත් බුද්ධිමය දේපළ ප්‍රමාණයක් එක්සත් ජනපදයෙන් සොරා ගන්නා බව රාට්ක්ලිෆ් පවසයි. පර්යේෂණ වාර්තා සොරකම් කිරීමේ වරදට FBI ඔත්තු සේවය විසින් චීන ජාතිකයන් අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීම් නිරන්තරයෙන් සිදු වෙයි. ඇමරිකාවේ හාවඩ් සරසවියේ රසායන විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධානියාට ද මසකට ඩොලර් 50,000 බැගින් චීනයෙන් ගෙවීම් කර තිබු බව හෙළි වූයේ මෙම වසර මුල දී ඔහු අත්අඩංගුවට පත්වීමෙන් අනතුරුවය.

හුවාවෙයි වැනි සමාගම් හරහා අනාරක්ෂිත තාක්ෂනයන් වෙනත් රටවලට හඳුන්වා දීම පිළිබඳව ද රාට්ක්ලිෆ් චීන රහස් ඔත්තු සේවයට චෝදනා කරයි. එවැනි අනතුරුදායක තාක්ෂණික මෙවලම් භාවිතා කරන මිත්‍ර රටවල් සමඟ වුවද එක්සත් ජනපදයේ බුද්ධි තොරතුරු හුවමාරු කර නොගන්නා බව ඔහු පැවසීය.

“ජීව විද්‍යාත්මකව වැඩි දියුණු කළ හැකියාවන්” සහිත සොල්දාදුවන් බිහි කිරීමේ අරමුණින් චීන හමුදා භටයන් යොදා ගනිමින් “මිනිස් දේහය මත සිදු කෙරෙන අත්හදා බැලීම්” ද චීනය විසින් සිදු කොට ඇති බව එක්සත් ජනපද ඔත්තු සේවා පෙන්වා දුන් බව රාට්ක්ලිෆ් පවසයි.

එමෙන්ම, චීනය කෙරෙහි මෘදු පිළිවෙතක් අනුගමනය කරන ලෙසට එක්සත් ජනපදයේ කොන්ග්‍රස් මණ්ඩල සාමාජිකයන් පොළඹවා ගැනීම සඳහා චීනය මහා පරිමානයේ වැඩ පිළිවෙලක් දියත් කර තිබුණු බවද ඔහු පවසයි. මේ සඳහා දේශපාලනඥයන්ට බලපෑම් කර ඇත්තේ එක්සත් ජනපදයේ දැවැන්ත සමාගම්වල පවතින වෘත්තීය සමිති යොදා ගනිමින් බව එහි සඳහන් වෙයි.

එක්සත් ජනපද කොන්ග්‍රස් සභිකයන් පොළඹවා ගැනීමට චීනය දරා ඇති උත්සාහයන්ගේ වාර ගණන රුසියාව වඩා හය ගුණයකින් සහ ඉරානයට වඩා දොළොස් ගුණයකින් වැඩි බව ද රාට්ක්ල්ෆ් සඳහන් කරයි.

එක්සත් ජනපදය මෙන්ම වෙනත් රටවලට ද චීනය බලපෑම් සිදු කරන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. “තමන් ඉහළින් ම නොසිටින අයුරින් ගෝලීය අනුපිළිවෙළ තනා තිබීම ඓතිහාසික වරදක් බවයි චීනය විශ්වාස කරන්නේ. ඔවුන්ගේ අරමුණ එය වෙනස් කරලා ලොව පුරා විසිරී ඇති නිදහස ආපස්සට හරවන්න.”

ට්‍රම්ප්ගේ ධවල මන්දිරය චීනය හැසිරවූයේ කෙසේද?

චීනය සහ එක්සත් ජනපදය අතර තිබූ මතභේද ට්‍රම්ප් පරිපාලනය යටතේ උණුසුම් විය.

දෙරටම එකිනෙකාට එරෙහිව නව තීරුබදු පැනවීය. මෙසේ තීරුබදු පැනවූ භාණ්ඩවල වටිනාකම ඩොලර් බිලියන සිය ගණනකි. එමෙන්ම දෙරටම එකිනෙකාගෙන් යම් යම් භාණ්ඩ ආනයනය කිරීම සීමා කරමින් නීති පැනවීය.

පසුගිය බ්‍රහස්පතින්දා ධවල මන්දිරය විසින් තවත් චීන සමාගම් හතරක් කළු ලැයිස්තුවට (අසාදු ලේඛනයට) ඇතුළත් කරනු ලැබුවේ එම සමාගම් චීන හමුදාවට සම්බන්ධකම් පවතින බවට චෝදනා කරමිනි.

එක්සත් ජනපදය තුළ ඔත්තු බැලූ බවට චෝදනා එල්ල කරමින් හූස්ටන් නුවර තිබූ චීන කොන්සල් කාර්යාලය වසා දමන ලෙස එක්සත් ජනපදය ඉයෝග කළේ මෙම වසර මුලදී ය. චීනය ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ චෙන්ග්ඩු නගරයේ තිබූ එක්සත් ජනපද කොන්සල් කාර්යාලය වසා දැමීමට නියෝග කරමිනි. එක්සත් ජනපදයේ සිටි චීන මාධ්‍යවේදීන් රටින් පිටමං කෙරුණි. චීනයේ සිටි ඇමරිකානු මාධ්‍යවේදීන්ට ද ඒ ඉරණම ම අත් විය.

කොරෝනා වෛරස් වසංගතය හමුවේ ද මෙම සුපිරි බලවතුන් දෙදෙනා අතර සබඳතා නීරස විය. ට්‍රම්ප් ජනාධිපතිවරයා කොරෝනා වෛරසය හඳුන්වන්නට පටන් ගත්තේ “චීන වෛරසය” යන නමිනි. එමෙන්ම, හොංකොං කලාපය අරඹයා චීනය ගත් ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් ද මෙම තත්වය තවත් නරක අතට හැරුණි.

චීනය විසින් හොංකොං පරිපාලන කලාපයට නව ආරක්ෂක පනතක් සම්මත කරනු ලැබීමෙන් පසුව එක්සත් ජනපදය හොංකොං වෙත එකඟ වී තිබුණු අනුග්‍රහපූර්වක සත්කාර නිමා කරමින්, ට්‍රම්ප් ජනාධිපතිවරයා විසින් නියෝගයකට අත්සන් තබන ලදී.

මතභේදයට තුඩු දී තිබෙන මෙම චීන ආරක්ෂක පනත එක්සත් ජනපදය විසින් හඳුන්වනු ලැබුවේ හොංකොං පරිපාලනයේ ස්වාධීනත්වයේ අවසානය ලෙසිනි.

චීනයේ ක්සින්ජියෑන් පළාතේ ජීවත් වන උයිගර් මුස්ලිම් සුළුතර ප්‍රජාවට එරෙහිව “භයංකාර සහ සැලසුම් සහගතව” මානව හිමිකම් කඩ කරමින් චීන පරිපාලනය කටයුතු කරන බවට ද එක්සත් ජනපදය චෝදනා එල්ල කළේය. එම නිසා චීන දේශපාලනඥයන් කීප දෙනෙකුට එරෙහිව තහංචි පැනවීමට එක්සත් ජනපදය පියවර ගත්තේය.

උයිගර් මුස්ලිම්වරුන් විශාල ප්‍රමාණයක් රැඳවුම් භාරයේ තබන බවටත් අදහන ආගම අරභයා ඔවුනට වධ හිංසා පමුණුවන බවටත් උයිගර් මුස්ලිම්වරුන් බලහත්කාරයෙන් වන්ධ්‍යකරණයට ලක් කරනු ලබන බවටත් චීනයට චෝදනා එල්ල වී තිබේ.

නමුත් බීජිං පරිපාලනය මෙම චෝදනා සියල්ල ප්‍රතික්ෂේප කරයි.

නව ජනපති බයිඩන් වෙනස් මාවතක් ගනී ද?

එක්සත් ජනපදයට අලුතින් තේරී පත්වී සිටින ජනාධිපතිවරයා වැඩ භාර ගන්නේ ජනවාරි මාසයේදී ය. චීනයට එරෙහිව ට්‍රම්ප් දියත් කර තිබූ ප්‍රතිපත්ති නව ජනාධිපතිවරයා විසින් ද දිගටම ක්‍රියාත්මක කරනු ඇති බවට අපේක්‍ෂා කෙරුණත් ට්‍රම්ප්ගේ වැඩි කැමැත්තට සිදු වූ ඒකපාර්ශවික වෙළඳ ගනුදෙනුවලට විරෝධය පෑ මිත්‍ර රාජ්‍යයන් සමඟ ද එක්වී ජෝ බයිඩන් කටයුතු කරනු ඇත.

ධවල මන්දිරයේ සිටින බීබීසී වාර්තාකාරිනී ටාරා මකෙල්වී පවසන්නේ චීන වෙළඳ ගනුදෙනු සහ චීනය සමඟ පවතින අනෙකුත් ප්‍රශ්න සම්බන්ධයෙන් දැඩි ප්‍රතිපත්තියක සිට කටයුතු කළ යුතු බවට, එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රධාන දේශපාලන පක්‍ෂ සියල්ල එක්වී අත්සන් කෙරුණු එකඟතා ගිවිසුමක් පවතින බවය.

චීන සන්නිවේදන තාක්ෂනය වර්ජනය කිරීම සඳහා ගෝලීය සහයෝගය දිනා ගැනීමට ට්‍රම්ප් සමත් විය.

කෙසේ නමුත්, නැගී එන චීනය සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කළ හැකි අවකාශයන් සොයා ගැනීමට ජෝ බයිඩන් වඩා ක්‍රියාශීලි වනු ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ගතහොත් කාලගුණික වෙනස්වීම් පිලිබඳ ප්‍රශ්නය විශේෂයෙන් සඳහන් කළ හැකිය.

By bbc sandesaya

රුසියාව විසින් සිය කොවිඩ් -19 එන්නත් කිරීමේ වැඩසටහන ආරම්භ කරමින් සිටින අතර, මොස්කව් අගනුවර සායන මගින් වෛරසයෙන් වැඩි අවදානමක් ඇති අයට එන්නත් කරනු ලැබේ.

අගෝස්තු මාසයේදී ලියාපදිංචි කරන ලද ස්වට්නික් V ( Sputnik V) නම් එන්නත භාවිතා කරනු ලැබේ.

සංවර්ධකයින් පවසන්නේ එය 95% ක් ඵලදායී වන අතර විශාල අතුරු ආබාධ ඇති නොවන නමුත් එය තවමත් විශාල පරීක්ෂණයකට භාජනය වෙමින් පවතින බවයි.

සති අන්තයේ දී එන්නත් දෙකෙන් පළමුවැන්න ලබා ගැනීම සඳහා දහස් ගණනක් දැනටමත් ලියාපදිංචි වී ඇති නමුත් රුසියාවට කොපමණ එන්නත් මාත්‍රා ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කළ හැකිද යන්න පැහැදිලි නැත.

නිෂ්පාදකයින් අපේක්ෂා කරන්නේ වසර අවසාන වන විට එන්නත මාත්‍රාව මිලියන 2 ක් පමණ නිෂ්පාදනය කළ හැකි වනු ඇති බවයි.

සතිය මුලදී මෙම වැඩසටහන නිවේදනය කළ මොස්කව් නගරාධිපති සර්ජි සොබියානින් පැවසුවේ පාසල් හා සෞඛ්‍ය සේවයේ නියුතු මිලියන 13 ක ජනතාවට සහ සමාජ සේවකයින්ට මෙය පිරිනමන බවයි.

එන්නත වැඩි ප්‍රමාණයක් ලබා ගැනීමත් සමඟ ලැයිස්තුව වර්ධනය වන බව ඔහු පැවසීය.

වයස අවුරුදු 18-60 අතර ඉහත වෘත්තීන්හි සිටින නගරවාසීන්ට නගරය පුරා ස්ථාන 70 ක නොමිලේ හමුවීම් වෙන්කරවා ගැනීමට මාර්ගගත ලියාපදිංචි සේවාවක් මගින් අවස්ථාව සලසා ඇත. ඒවා දේශීය වේලාවෙන් 08:00 සිට 20:00 දක්වා ක්‍රියාත්මක වේ.

පසුගිය දින 30 තුළ එන්නත් ලබා ගත් හෝ පසුගිය සති දෙක තුළ ශ්වසන රෝග ඇති පුද්ගලයින් බැහැර කරනු ලබන අතර ඇතැම් නිදන්ගත රෝග ඇති අය මෙන්ම ගැබිනි සහ මව්කිරි දෙන කාන්තාවන් ද බැහැර කරනු ඇත.

සෑම පුද්ගලයෙකුටම එන්නත් දෙකක් ලැබෙනු ඇති අතර පළමු එන්නත ලබා ගත් පසුව දින 21කින් දෙවැනි එන්නත ලබා දෙනු ඇත.

කෙසේ වෙතත්, එන්නත සම්බන්ධයෙන් මහජනතාව අතර මිශ්‍ර ප්‍රතික්‍රියා දැකිය හැකිය.

“මම එයට කැමතියි‘ මොස්කව් හි පදිංචිකරුවෙකු වන ඊගෝර් ක්‍රිවොබොකොව් රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසීය.

නමුත් තවත් අයෙකු වන සර්ජි ග්‍රිෂින් පැවසුවේ ඔහු එන්නත ලබා ගැනීමට අදහස් නොකරන බවයි.

“මෙම ක්‍රියාවලිය සඳහා බොහෝ කාලයක් ගතවනු ඇත. එන්නත ලබාගෙන ඇත්තේ ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් පමණි … අනෙක් සියල්ලන්ටම එන්නත ලබා ගැනීමට ඉඩ දෙන්න. ඔවුන් කැමති නම් – මම බේරෙනු ඇත,” ඔහු පැවසීය.

මේ දක්වා රුසියාවේ වෛරස් රෝගීන් 2,431,731 ක් වාර්තා වී ඇති අතර මරණ 42,684 කි. අද (05) දින රෝගීන් 28,782 ක් වාර්තා කළේය.

රට පුරා රෝහල් වල ධාරිතාව ඉක්මවා ගොස් ඇත.

මොස්කව් යනු රුසියාවේ වසංගතයේ කේන්ද්‍රස්ථානය වන අතර දිනපතා රෝගීන් දහස් ගණනක් සහ මරණ දුසිම් ගණනක් වාර්තා කරයි. පසුගිය පැය 24 තුළ මුළු ආසාදිතයින් සංඛ්‍යාව 7,993 කි.

රුසියාවේ රජය අගුලු දැමීම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති නමුත් නොවැම්බර් මාසයේදී මොස්කව්හි බාර් සහ සමාජ ශාලා සඳහා විවෘත වේලාවන් සඳහා සීමාවන් හඳුන්වා දුන් අතර උසස් අධ්‍යාපන සිසුන් දුරස්ථ ඉගෙනීම් සඳහා යොමු කළ අතර සංස්කෘතික හා ක්‍රීඩා ඉසව් අඩු කළේය.

බී.බී.සී. වාර්තාවකි. සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

සඳ මත සිය ජාතික ස්ථාපිත කළ (plant flag) ලොව දෙවැනි රට බවට චීනය පත් වුණා. මීට වසර 50කට පෙර එක්සත් ජනපදය ප්‍රථම වරට එහි එක්සත් ජනපද ජාතික ධජය ස්ථාපිත කර තිබෙනවා.

චීනයේ ජාතික අභ්‍යවකාශ පරිපාලනය විසින් අද (04) දින ඡායාරූප දැක්වෙන්නේ තරු පහේ රතු කොඩිය, චීන ජාතික ධජය තවමත් සුළං රහිත චන්ද්‍ර පෘෂ්ඨය මත රඳවාගෙන සිටින බවයි.

ඊයේ චන්ද්‍ර පාෂාණ සාම්පල සමඟ සඳෙන් පිටවීමට පෙර මෙම ඡායාරූප චැන්ජි -5 (Chang’e-5) අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයේ කැමරාවකින් ලබා ගෙන තිබෙනවා.

1969 දී මිනිසුන් සහිත ඇපලෝ 11 මෙහෙයුමේදී එක්සත් ජනපදය සඳ මත පළමු ධජය රෝපණය කළේය. 1972 දක්වා වූ මෙහෙයුම් වලදී තවත් එක්සත් ජනපද ධජ පහක් චන්ද්‍ර පෘෂ්යඨ මත රෝපණය කරන ලදී.

2012 දී නාසා විසින් චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප උපුටා දක්වමින් ධජ පහක් තවමත් පවතින බව පෙන්නුම් කළ නමුත් මාධ්‍ය වාර්තාවල උපුටා දැක්වූ විශේෂඥයන් පවසන්නේ ඒවා හිරු එළියෙන් සුදු පැහැයට හුරු වී ඇති බවයි.

පළමු ධජය ගගනගාමී බුස් ඕල්ඩ්‍රින් විසින් ඇපලෝ චන්ද්‍ර මොඩියුලයට ඉතා ආසන්නව තබා ඇති බව පැවසූ අතර මොඩියුලය පුපුරා ගිය විට එය පුපුරා ගොස් ඇති බව ඔහු පැවසීය.

චීනය සිය මෙහෙවර ගැන පවසා ඇත්තේ කුමක්ද?

චීන ධජය එක්සත් ජනපද ඇපලෝ මෙහෙයුම් වලදී දැනුණු “උද්දීපනය හා ආනුභාවය” සිහිගන්වන බව රජය විසින් මෙහෙයවන ග්ලෝබල් ටයිම්ස් පුවත්පත පැවසීය.

රෙදිපිළි ධජය චැන්ජි -5 ලෑන්ඩර් යානය විසින් මුදා හරිනු ලැබුවේ එහි නැගී එන වාහනය ලෑන්ඩරය දියත් කිරීමේ පෑඩ් ලෙස භාවිතා කිරීමට පෙරය.

එය පාංශු හා පාෂාණ සාම්පල චන්ද්‍ර පෘෂ්ඨයට ඉහළින් කිලෝමීටර 15 ක් (සැතපුම් නවයක්) චීනයේ චන්ද්‍ර කක්ෂයට ගෙන ගොස් ඇත. එය චීනයේ අභ්‍යන්තර මොන්ගෝලියානු කලාපය ඉලක්ක කරගත් මොඩියුලයක කොටු කරනු ඇත.

චීන ධජය මීටර් 2 ක් පළල සහ සෙන්ටිමීටර 90 ක් උස වන අතර බර කිලෝග්‍රෑම් එකක් පමණ වේ. ධජයේ සියලුම කොටස් සීතල උෂ්ණත්වයෙන් ආරක්ෂා වීම වැනි අංග ලබා දී ඇති බව ව්‍යාපෘති නායක ලී යුන්ෆෙන් ග්ලෝබල් ටයිම්ස් පුවත්පතට පැවසීය.

“පෘථිවියේ සාමාන්‍ය ජාතික ධජයක් දැඩි චන්ද්‍ර පරිසරයෙන් නොනැසී පවතිනු ඇත,” ව්‍යාපෘති සංවර්ධක චෙං චැං පැවසීය.

චීනයේ ජාතික ධජය සඳ මත පළමු චන්ද්‍ර ගොඩබෑමේ මෙහෙයුම වන චැං -3 (Chang’e-3) හි දී දැකගත හැකි වූයේ එකිනෙකාගේ ගොඩබෑම සහ රෝවරය විසින් ගන්නා ලද ඡායාරූපවල ය. චැං -4 ලෑන්ඩරය සහ රෝවරය 2019 දී ධජය සඳෙහි අඳුරු පැත්තට ගෙන එන ලදි.

චැන්ග් -5 මෙහෙයුම වසර හතකින් චීනය සඳ මතට ගොඩ බැස්ස තුන්වන සාර්ථක මෙහෙයුමයි.

බී.බී.සී ඇසුරිණි – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ඊයේ (28) සිඩ්නි නුවර උණුසුම්ම නොවැම්බර් රාත්‍රිය වාර්තා කළ බව බී.බී.සී වාර්තාවක සදහන් වේ. සිඩ්නි නගරයේ අවම රාත්‍රී උෂ්ණත්වය 25.4C ලෙස සටහන් වූ අතර අද (29) දින දිවා කාලයේදී 40C දක්වා ඉහළ ගියේය.

සිඩ්නි හි වාර්තාගත උෂ්ණත්වය මධ්‍යම ව්‍යාපාරික දිස්ත්‍රික්කයේ නිරීක්ෂණාගාරය වන ‘හීල්‘  (Hill in the Central Business District) හි වාර්තා විය. 04:30 වන විට උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 30 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව සිඩ්නි මෝනිං හෙරල්ඩ් වාර්තා කරයි. හිල් හි මීට පෙර වාර්තාව 1967 දී සෙල්සියස් අංශක 24.8Cක් විය.

ගිම්හානයේ නිල ආරම්භය තව දින කිහිපයක් තිබියදී ඉහළ ගිය උෂ්ණත්වය ගැන කාලගුණ විද්‍යාඥයින්ගේ දැඩි අවධානය යොමු වී ඇත.

අඟහරුවාදා උණුසුම් කාලගුණය අනාවැකි පළ කිරීමත් සමඟ නිව් සවුත් වේල්ස් හි ස්ථාන රැසක මේ වන විටත් ලැව්ගිනි හටගෙන තිබේ.

වික්ටෝරියා සහ දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රාන්තවල ද සති අන්තයේ තාපය ඉහළ යන බව වාර්තා විය.

“නොවැම්බරය බොහෝ ආකාරවලින් අසාමාන්‍ය වී ඇත. අප දැක ඇත්තේ අපගේ සාමාන්‍ය වර්ෂාපතනයෙන් අඩක් පමණ වන අතර එය අපගේ වාර්තාගත උණුසුම්ම මාසවලින් එකක් විය හැකි ය” යනුවෙන් කාලගුණ විද්‍යා කාර්යාංශයේ (Bureau of Meteorology – BOM) ප්‍රකාශකයෙන් පසුගිය සිකුරාදා සඳහන් කළේය.

සිඩ්නි නුවර ඡායාරූපවලින් දැක්වෙන්නේ විශාල ජනකායක් වෙරළට පැමිණෙන බවයි.

කොරෝනා වෛරස් පැතිරීම වැළැක්වීම සදහා සමාජ දුරස්ථ රෙගුලාසි අනුගමනය කරන ලෙස නිව් සවුත් වේල්ස් සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව ජනතාවට මතක් කරදී තිබේ.

උතුරු නිව් සවුල් වේල්ස් සහ ගිනිකොනදිග ක්වීන්ස්ලන්තයේ සමහර ප්‍රදේශවල දින පහක් හෝ හයක තාප තරංගයක් BOM විසින් පුරෝකථනය කර ඇත.

ග්‍රාමීය ගිනි නිවීමේ සේවය –  Rural Fire Service (RFS) නිව් සවුත් වේල්ස් හි නැගෙනහිර සහ ඊසානදිග ප්‍රදේශවල “ දැඩි ගිනි අනතුරු අනාවැකි” ගැන අනතුරු අඟවා තිබේ. 

සිකුරාදා, RFS නියෝජ්‍ය කොමසාරිස් පීටර් මැක්චෙක්නි ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියේ ගිනි සැලසුම් සූදානම් කරන ලෙසයි.

“පසුගිය වසරේ විනාශකාරී සමයෙන් පසු පුළුල් ලෙස ඉහළ ගිය ගිනි අනතුරක් අප දුටු පළමු අවස්ථාව මෙයයි ” ඔහු පැවසීය.

බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ඊයේ (27 වැනි සිකුරාදා) ටෙහෙරානය අසලදී ඝාතනයට ලක්වූ සිය ජ්‍යෙෂ්ඨතම න්‍යෂ්ටික විද්‍යාඥයා වන මොහ්සන් ෆක්රිසාඩේ Mohsen Fakhrizadehඝාතකයින්ගෙන් පළිගන්නා බවට ඉරානය පොරොන්දු වී තිබේ.

දමවාන්ඩ් ප්‍රාන්තයේ අබ්සාඩ් හි සිදුවූ ප්‍රහාරයකින් ෆක්රිසාදේ රෝහලේදී මිය ගියේය.

උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ හමුදා උපදේශක හුසේන් ඩෙහාන් දැඩි ස්වරයෙන් ප්‍රතිඥා දුන්නේ ‘මෙම ඝාතනය කළ අපරාධකරුවන්ගෙන් ලේ පළිය ගන්නා බවයි.

රහසිගත ඉරාන න්‍යෂ්ටික අවි වැඩසටහනක් පිටුපස ෆක්රිසාඩේ සිටි බව බටහිර බුද්ධි අංශ විශ්වාස කරයි. ඉරානය අවධාරණය කරන්නේ සිය න්‍යෂ්ටික වැඩපිළිවෙල සාමකාමී අරමුණු සඳහා බවයි.

එරට විදේශ අමාත්‍ය මොහොමඩ් ජාවඩ් සරීෆ් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවෙන් ඉල්ලා සිටියේ “මෙම රාජ්‍ය ත්‍රස්ත ක්‍රියාව හෙළා දකින ලෙස” ය.

“ත්‍රස්තවාදීන් අද ප්‍රකට ඉරාන විද්‍යාඥයා ඝාතනය කළා‘ යැයි ඔහු ට්ටවීටර් පණිවුඩයක් මගින් ලෝක නායකයින්ට කියා සිටියේය.

ඉරානයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ තානාපති මජිඩ් තක්ත් රවන්චි පැවසුවේ මෙම ඝාතනය ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් බවත් එය කලාපය තුළ විනාශයක් ඇති කිරීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති බවත්ය.

මෙම ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් ඊශ්‍රායලයට දොස් පැවරූ සරීෆ් මහතා “ඊශ්‍රායල භූමිකාව පිළිබඳ බරපතල ඇඟවුම්” ඇති බව කියා සිටියේය.

2018 අප්‍රේල් මාසයේදී ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩපිළිවෙල පිළිබඳව ඊශ්‍රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු ඉදිරිපත් කළ අවස්ථාවේදී ෆක්රිසාඩේගේ නම විශේෂයෙන් සඳහන් විය.

ඝාතනය පිළිබඳ පුවත සම්බන්ධයෙන් ඊශ්‍රායලයෙන් කිසිදු ප්‍රකාශයක් කර නොමැත.

ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකායේ අණදෙන නිලධාරී මේජර් ජෙනරාල් හොසේන් සලාමි පැවසුවේ “න්‍යෂ්ටික විද්‍යාඥයින් ඝාතනය කිරීම යනු නවීන විද්‍යාවන් සඳහා අපගේ ප්‍රවේශය වැළැක්වීම සඳහා වන ගෝලීය ආධිපත්‍යය උල්ලංඝනය කිරීමක්” බවයි.

මෙම ඝාතනය පිළිබඳ පුවත ලැබෙන්නේ ඉරාන විසින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන පොහොසත් යුරේනියම් (enriched uranium) ප්‍රමාණය පිළිබඳ නැවුම් කනස්සල්ල මධ්‍යයේ ය. පොහොසත් යුරේනියම් සිවිල් න්‍යෂ්ටික බලශක්ති උත්පාදනය සහ මිලිටරි න්‍යෂ්ටික අවි යන දෙකටම අත්‍යවශ්‍ය අංගයකි.

ලෝක බලවතුන් හය දෙනෙකු සමඟ 2015 දී ඇතිකර ගත් ගිවිසුමක් මගින් එහි නිෂ්පාදනයට සීමාවන් පනවා තිබුණද, ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් 2018 දී එම ගිවිසුම අතහැර දැමූ දා සිට ඉරානය හිතාමතාම සිය ගිවිසුම් අත්හිටුවා තිබේ.

ඉරානය සමග යළි සම්බන්ධතා තහවුරු කර ගන්නා බවට ජෝ බිඩෙන් ප්‍රතිඥා දී තිබේ.

ඉරාන න්‍යෂ්ටික විද්‍යාඥයාගේ ඝාතනය ගැන ට්වීටර් පණිවුඩයක් නිකුත් කරමින් බිඩෙන් සදහන් කර ඇත්තේ ‘මාරක ප්‍රතිප්‍රහාර සහ කලාපීය ගැටුම් නව වටයක අවදානම” ඇති කරනු ඇති බවයි.

මොහ්සන් ෆක්රිසාඩේට සිදු වූයේ කුමක්ද?

ඉරානයේ ආරක්ෂක අමාත්‍යංශය සිකුරාදා නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ, “සන්නද්ධ ත්‍රස්තවාදීන් ඉලක්ක කළේ අමාත්‍යාංශයේ පර්යේෂණ හා නවෝත්පාදන සංවිධානයේ ප්‍රධානී මොහ්සන් ෆක්රිසාඩේ රැගත් වාහනය. ත්‍රස්තවාදීන් සහ ඔහුගේ ආරක්ෂකයින් අතර ඇති වූ ගැටුමකින් පසු, ෆක්රිසාදේ මහතා බරපතල තුවාල ලබා රෝහල් ගත කර තිබේ. අවාසනාවකට මෙන්, ඔහුව බේරා ගැනීමට වෛද්‍ය කණ්ඩායම දැරූ උත්සාහය අසාර්ථක වූ අතර මිනිත්තු කිහිපයකට පෙර ඔහු අභාවප්‍රාප්ත විය.”

ඉරාන මාධ්‍ය වාර්තා සඳහන් කළේ ප්‍රහාරකයින් ඔහුගේ මෝටර් රථයේ සිටි විද්‍යාඥයාට වෙඩි තැබූ බවයි.

ෆාර්ස් ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සිය මීට පෙර වාර්තා කළේ අබ්සාඩ් නගරයේ මෝටර් රථ පිපිරීමක් සිදුව ඇති බවයි.

ඔහු ඉලක්ක කළේ ඇයි?

ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ පර්යේෂණ හා නවෝත්පාදන සංවිධානයේ ප්‍රධානියා ලෙස ෆක්රිසාඩේ පැහැදිලිවම ප්‍රධාන ක්‍රීඩකයෙකි. මේ නිසා මීට වසර දෙකකට පෙර බෙන්ජමින් නෙතන්යාහුගේ අනතුරු ඇඟවීම “ඔහුගේ නම මතක තබා ගන්න” යනුයි.

2015 ඉරාන න්‍යෂ්ටික ගිවිසුමේ කොන්දේසි යටතේ ඉරානය සිය බැඳීම් කඩ කිරීම ආරම්භ කළ දා සිට, රට වේගයෙන් ඉදිරියට ගොස්, අඩු පොහොසත් යුරේනියම් තොග තැනීමට පියවර ගත්තේය.

ඉරාන නිලධාරීන් සැමවිටම පවසා ඇත්තේ එවැනි පියවර ආපසු හැරවිය හැකි නමුත් පර්යේෂණ හා සංවර්ධනයේ වර්ධනයන් තුරන් කිරීම දුෂ්කර බවයි.

“අපට පසුපසට යා නොහැක” යැයි ඉරානයේ ජාත්‍යන්තර පරමාණුක බලශක්ති ඒජන්සියේ (අයිඒඊඒ) හිටපු තානාපති අලි අස්ගර් සොල්ටානිහ් මෑතකදී පැවසීය.

ඊස්රායලය චෝදනා කරන ප්‍රධාන ක්‍රීඩකයා මොහ්සන් ෆක්රිසාඩේ නම්, ඔහුගේ මරණය සමග ඉරානයේ ඉදිරි වේගයට තිරිංග දැමීමට යමෙකුගේ උත්සාහය වූ බව අනුමාන කළ හැකිය.

එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ධුරයට පත්වූ ජෝ බිඩෙන්, ඉරානය සමඟ ඇති ගනුදෙනුවට වොෂින්ටනය නැවත රැගෙන යාම ගැන කතා කිරීමත් සමඟ, මෙම ඝාතනය අනාගත අනාගත සාකච්ඡා සංකීර්ණ කිරීම අරමුණු කර ගත හැකිය.

මොහ්සන් ෆක්රිසාදේ යනු කවුද?

ෆක්රිසාඩේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ඉරාන න්‍යෂ්ටික විද්‍යාඥ සහ ප්‍රභූ ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකායේ ජ්‍යෙෂ්ඨතම නිලධාරියෙකි.

බටහිර ආරක්ෂක ආරංචි මාර්ග විසින් ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩපිළිවෙලෙහි අතිශය බලසම්පන්න චරිතය සහ මෙවලමක් ලෙස ඔහු ගැන බොහෝ කලක් තිස්සේ කතා කර ඇත.

2018 දී ඊශ්‍රායලය ලබාගත් රහස් ලේඛනවලට අනුව ඔහු න්‍යෂ්ටික අවි නිර්මාණය කිරීමේ වැඩපිළිවෙළකට නායකත්වය දුන්නේය.

එවකට ඊශ්‍රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු කියා සිටියේ තමා වැඩසටහනේ ප්‍රධාන විද්‍යාඥයා ලෙස ෆක්‍රිසෙඩේ හඳුනාගත් බවත් “එම නම මතක තබා ගන්නා ලෙස remember that name” ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටින බවත්ය.

දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී පළමු පරමාණුක ආයුධ නිපදවූ බවට මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතිය මෙහෙයවූ භෞතික විද්‍යාඥයා වන ජේ. රොබට් ඔපන්හෙයිමර් සමඟ 2015 දී නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් ඔහුව සංසන්දනය කළේය.

භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු වන ෆක්රිසාදේ න්‍යෂ්ටික බෝම්බයක් තැනීමේ විභවය පිළිබඳ පර්යේෂණ කිරීම සඳහා 1989 දී පිහිටුවන ලදැයි කියනු ලබන රහසිගත වැඩසටහන වන ප්‍රොජෙක්ට් Project Amad’s work. නායකත්වය දුන් බව කියනු ලැබේ. එය 2003 දී වසා දමන ලදී.

ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩපිළිවෙල පිළිබඳ පරීක්ෂණවල කොටසක් ලෙස ඔහු සමඟ කතා කිරීමට ජාත්‍යන්තර පරමාණුක ශක්ති ඒජන්සිය දිගු කලක් තිස්සේ අවශ්‍ය වී තිබේ.

ඉරානය න්‍යෂ්ටික බෝම්බයක් සංවර්ධනය කිරීම සඳහා ආවරණයක් ලෙස මෙම වැඩසටහන භාවිතා කරයි යන සැකය නිසා යුරෝපා සංගමය, එක්සත් ජනපදය හා එක්සත් ජාතීන් 2010 දී ආර්ථික සම්බාධක පැනවීමට පෙළඹුණි.

ඉරානය එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, ප්‍රංශය, චීනය, රුසියාව සහ ජර්මනිය සමඟ ඇති කර ගත් 2015 ගිවිසුමෙන් සම්බාධක සහන සඳහා ආපසු න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාකාරකම් සීමා කරන ලදී.

ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මෙම ගිවිසුම අතහැර දැමූ දා සිට එය ව්‍යාකූල වී තිබේ. මෙම මාසය මුලදී ජාත්‍යන්තර පරමාණුක ශක්ති ඒජන්සිය කියා සිටියේ මෙම ගිවිසුම යටතේ අවසර දී ඇති ප්‍රමාණයට වඩා පොහොසත් යුරේනියම් ප්‍රමාණය මෙන් 12 ගුණයක් ඉරානයට ඇති බවයි.

මේ අතර, එක්සත් ජනපදය හා ඉරානය අතර ආතතීන් උත්සන්න වී ඇති අතර, ඉරානයේ විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකායේ කුඩ්ස් බලකායේ අණදෙන නිලධාරී ජෙනරාල් කාසෙම් සොලෙයිමානි ඇමරිකාව ඝාතනය කිරීමත් සමඟ ජනවාරි මාසයේ දී ඉහළ ගොස් තිබේ.

බී.බී.සී. ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ශ්‍රී ලංකාවේ සෞඛ්‍ය සේවයට එසේ මහජන මුදලින් අත්තිකාරම් ගෙවා කල්තබා එන්නත් වෙන්කර ගැනීමට ඇති හැකියාව ඉතා සීමිතයි. එසේම එන්නත පිළිබඳ සියලු විද්‍යාත්මක දත්ත ප්‍රකාශයට පත් කරන තුරු ඖෂධ නියාමන බලධාරීන්ට එය භාවිතයට අනුමැතිය දිය නොහැකියි

නාලක ගුණවර්ධන

COVID-19 කොරෝනා වසංගත රෝගයෙන් බේරී සිටීමට එන්නතක් නිපදවීමට ලොව වටා සිටින වෛද්‍ය පර්යේෂණ කණ්ඩායම් දුසිම් ගණනක් 2020 වසරේ මුල පටන්ම උත්සාහ කරනවා. 

මේ සමහර ප්‍රයත්නයන්ගේ ප්‍රතිඵල සාර්ථක වෙමින් ඇති බවට මෑත දිනවල මාධ්‍ය වාර්තා කළා. එහෙත් වසංගත මර්දනය සඳහා එන්නතක පිහිට ලබන්නට තව මාස කිහිපයක් ගත වීමට හොඳටම ඉඩ තිබෙනවා. ඒ වන තුරු දැනට අනුගමනය කරන ආරක්ෂිත උපක්‍රම සියල්ල දිගටම පවත්වා ගැනීම ඉතා වැදගත්.

රෝගයකට එරෙහිව එන්නතක් නිපදවීම භාරදූර කටයුත්තක්. සාමාන්‍යයෙන් වසර 8 – 10 ගත වන මේ කාරිය, අධිවේගීව සිදු කළත් අවම වශයෙන් අවුරුද්දක් හෝ අවුරුදු එක හමාරක් ගත වනවා. අප මේ ගත කරන්නේ එම අධිවේගී එන්නත් නිෂ්පාදන කාල පරාසයයි.

ඉතා සරලව කිවහොත් ප්‍රතිශක්තිකරණය (immunization) යනු බෝවන රෝග වැළඳීම වළක්වා ගැනීමට ශරීරයේ කල් තබා ප්‍රතික්තියක් ජනනය කොට තැබීමේ උපක්‍රමයක් .

ප්‍රතිශක්තිකරණ එන්නත් දීමේදී කරන්නේ ඉතා අඩු මාත්‍රාවකින් අදාළ රෝග කාරකය සිරුරට හඳුන්වාදීමයි. එවිට ස්වභාවිකව ජනනය වන ප්‍රතිදේහ, සිරුරේ කලක් රැඳී පවතිනවා. අදාළ රෝග කාරකය සිරුරට පිවිසි විටෙක එයට එරෙහිව වහාම ප්‍රතිරෝධයක් මතු කොට එම රෝගයෙන් බේරීමට හැකියාව ලබා දෙනවා.

ප්‍රතිශක්තිකරණ සංකල්පය නූතන ලෝකයේ අත්හදා බලා මුල්වරට එන්නතක් නිපදවූයේ ඉංග්‍රීසි ජාතික වෛද්‍ය එඩ්වඩ් ජෙනර්. වසූරියට එරෙහිව 1796දී ඔහු එන්නතක් හඳුන්වා දුන්නා. ප්‍රංශ විද්‍යාඥයෙකු වන ලුයී පාස්චර් 1885දී ජලභීතිකාවට එරෙහිව එන්නතක් නිපදවීම ඊළඟ සන්ධිස්ථානයයි. 20 වන සියවසේ දී බෝවන රෝග රාශියකට එරෙහිව ප්‍රතිශක්තිය ලබා දෙන එන්නත් හඳුන්වා දෙනු ලැබුවා.

එන්නත් හරහා මහජන සෞඛ්‍ය සුරැකීම නිහඬව විප්ලවයක්. වළක්වා ගත හැකි බෝවන රෝගවලින් මියයාමේ අවදානමට ලක් වූ මිලියන ගණනක් ජනයාගේ ජීවිත බේරා ගන්නටත් රෝග ප්‍රතිකාර සඳහා මහජන සෞඛ්‍ය සේවාවලට වැයවන වියදම අඩු කර ගන්නටත් සියවස් දෙකක් තිස්සේ එන්නත් උපකාරී වනවා.

සියවස් දෙකක් පුරා ප්‍රතිශක්තිකරණය සහ වෙනත් මහජන සෞඛ්‍ය පියවර නිසා ලෝකයේ බෝවන රෝග ගණනාවක් පාලනය කිරීමට හැකිව තිබූ අවස්ථාවකයි අනපේක්ෂිත ලෙස COVID-19 වසංගතය මතු වූයේ. 

එය 2019 නොවැම්බර් මාසයේ චීනයෙන් පටන්ගෙන, එරට රජය එය නිසි ලෙස කළමනාකරණය නොකල නිසා ඉක්මනින් රට පුරාම විහිද ගොස් ඉන්පසු 2020 වසර මුලදී ලෝකයේම පැතිර ගියා. මෙය ගෝලීය වසංගතයක් ලෙස 2020 මාර්තු 11 වනදා ප්‍රකාශයට පත් කළ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO), වසංගත ප්‍රතිචාර ගෝලීය මට්ටමෙන් සම්බන්ධීකරණය කරනවා.

ශ්‍රී ලංකාවේ එන්නත් සහ බෝවන රෝග පිළිබඳව පර්ෂදය (Vaccine and Infectious Diseases Forum of Sri Lanka, VIDFSL) නමැති විද්වත් සංවිධානය මීට දශකයකට පමණ පෙර වෛද්‍ය විශේෂඥයන් පිරිසක් විසින් පොදු උන්නතිය සඳහා පිහිටුවා ගත් එකමුතුවක්.

2020 නොවැම්බර් 20 වන දා VIDFSL සභාපති වෛද්‍ය එච්. ටී. වික්‍රමසිංහගේ මුලිකත්වයෙන් තතු පැහැදිලි කිරීමේ වැදගත් ප්‍රකාශයක් ඔවුන් නිකුත් කළා. 

COVDI-19 රෝගයට එරෙහිව එන්නතක් ලඟදීම ලැබෙනු ඇතැයි මෙරට ඇතැම් දෙනා අපේක්ෂා කළත් මෙහි යථාර්ථය තේරුම් ගැනීම අවශ්‍ය බව ප්‍රකාශයේ අවධාරණය කැරෙනවා.

“Pfizer සහ Moderna යන ඖෂධ නිෂ්පාදන සමාගම් තමන් නිපදවා තිබෙන එන්නත් 95% කාර්යක්ෂම බව පවසනවා. එහෙත් නව එන්නත් නිපදවීමේදී පසු කළ යුතු පර්යේෂණාත්මක තුන්වන අදියරේ තවමත් මේ එන්නත් තිබෙනවා. විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවල ප්‍රතිඵල විද්වත් ප්‍රජාව අතර බෙදා ගන්නේ සහ පිළිගැනීමට ලක්වන්නේ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සඟරාවල එම දත්ත පළ කළ පසුවයි. මේ දක්වා එසේ සිදු කොට නැති අතර, ලොව පිළිගත් කිසිම (වෛද්‍ය හෝ සෞඛ්‍ය) සංවිධානයකින් මේ එන්නත් නිල වශයෙන් පිළිගෙන නැහැ” යයි ප්‍රකාශයේ කියවෙනවා. 

එන්නත් නිපදවීම, ඒවාට නියාමන අනුමැතිය ලබා දීම, බෙදා හැරීම සහ භාවිතය පිළිබඳව ලොව පිළිගත් වෛද්‍ය සම්ප්‍රදායන් තිබෙනවා. මේ හදිසි වසංගත අවස්ථාවේ වුවද මේ ක්‍රමවේදය අනුගමනය කළ යුතුයි. එසේ කියන්නේ ඇයි?

කිසිදු වෛද්‍ය ප්‍රතිකාරයක් මුළුමනින්ම සාර්ථක වන බවට සහතික කිරීමට වෛද්‍ය විද්‍යාවට බැහැ. අති බහුතරයක් අවස්ථාවල එන්නත් හරහා බෝවන රෝගවලට එරෙහිව ආරක්ෂාවක් ලබා දෙන නමුත් ඉඳහිට විටකදී එම එන්නත් නිසා අතුරු බලපෑම් ඇතිවන අවස්ථා ද තිබෙනවා. 

එන්නතක් භාවිතයට ගැනීමට පෙර පුළුල් ලෙස සායනික අත්හදා බැලීම් කළ යුත්තේ අතුරු බලපෑම් මොනවාද යන්න තේරුම් ගැනීමට සහ ඒවා හැකි තාක් අවම කිරීමටයි. කඩිමුඩියේ එන්නතක් නිපදවා භාවිතයට ගෙන ටික කලකින් අතුරු බලපෑම් පිළිබඳව ආන්දෝලනයක් ඇති වුවහොත් එම එන්නත ගැන මෙන්ම සමස්ත ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව ද මහජන විශ්වාසය පළුදු විය හැකියි.

VIDFSL නිකුත් කර ඇති ප්‍රකාශයෙහි වැදගත්ම විග්‍රහය මෙසේ අනුවාදය කළ හැකියි:

“2021 මාර්තුහාඅප්‍රේල්පමණවනවිටතමඑන්නතභාවිතයටගැනීමටසූදානම්වනුඇතැයි Moderna සමාගමකියාතිබෙනවා. එහෙත්ඒතරම්ඉක්මනින්ශ්‍රීලංකාවේඑයභාවිතයටඉඩක්ලැබෙනුඇතැයිසිතියනොහැකියි. එයටප්‍රධානහේතුව, මෙමඑන්නත්මිලියනගණනක්ප්‍රමුඛතාමට්ටමෙන්ඇමරිකාඑක්සත්ජනපදයසහයුරෝපාසංගමයේරටවලටලබා දීමටදැනටමත්එමසමාගමගිවිසුම්ගතවීසිටීමයි.

“ශ්‍රීලංකාවේසෞඛ්‍යසේවයටඑසේමහජනමුදලින්අත්තිකාරම්ගෙවාකල්තබාඑන්නත්වෙන්කර ගැනීමටඇතිහැකියාවඉතාසීමිතයි. එසේමඑන්නතපිළිබඳසියලුවිද්‍යාත්මක දත්තප්‍රකාශයටපත්කරනතුරුඖෂධනියාමනබලධාරීන්ටඑයභාවිතයටඅනුමැතියදියනොහැකියි.

“ශ්‍රීලංකාවටසුදුසු COVID-19 එන්නතක්ලබාගතහැකිවිශ්වාසදායකමමාර්ගයවන්නේ WHOමාසකීපයකටපෙරඑන්නත්පිළිබඳපර්යේෂණකරනවිද්වත්කණ්ඩායම්සහමුල්පෙළේඖෂධසමාගම්සමගඑක්වීඇතිකරගත්COVAX (COVID-19 Vaccine Global Access Facility) සන්ධානයයි.” 

සම්පූර්ණ ප්‍රකාශය මෙතැනින්: https://cmb.ac.lk/statement-vaccine-infectious-diseases-forum-of-sri-lanka/

අඩු සහ මධ්‍යම ආදායම්ලාභී රටවලට සාධාරණ ලෙසින් නිසි ප්‍රමිතියේ COVID-19 එන්නත් ලබා දීම COVAX සන්ධානයේ අරමුණයි. ශ්‍රී ලංකාව ද ඇතුළුව එම ගණයට අයත් රටවල් 92ක් හඳුනාගෙන තිබෙනවා. එකී රටවල ප්‍රමුඛතා ලැබිය යුතු කණ්ඩායම්වලට හැකි ඉක්මනින් එන්නත් ලබා දීමට සැලසුම් කරමින් සිටිනවා.

ශ්‍රී ලංකා ජනගහනයෙන් 20% එන්නත් කිරීමට සෑහෙන තරම් එන්නත් ප්‍රමාණයක් වෙන් කරන බවට මෙම සන්ධානය WHO හරහා ප්‍රතිඥා දී ඇතත්, එම එන්නත් මෙරටට ලැබීමට 2021 අග දක්වා කල් යා හැකියි.  එසේම එම එන්නත් සඳහා ගෙවීමක් කල යුතුයි. සන්ධානය ප්‍රසිද්ධියේ කියා ඇත්තේ එක මාත්‍රාවකට අමරිකානු ඩොලර් 20ට

(රුපියල් 3,750 පමණ) මිලෙන් අඩු එන්නත් ඔවුන් ලබා ගන්නා බවයි.

වසංගතයටඑරෙහිඑන්නතක්ගැනමාධ්‍යවාර්තාපලවූපමණටඑන්නතකඩිමුඩියේලබන්නටනොහැකිබවඅපතේරුම්ගතයුතුයි. පර්ෂදයඅවධාරණයකරන්නේමුඛආවරණනිසිලෙසපැළඳීම, පුද්ගලයන්අතරදුරස්ථභාවයපවත්වාගැනීම, නිතරසහනිසිලෙසඅත්සේදීමඇතුළුවෙනත්වෛරසආරක්ෂණඋපක්‍රමසියල්ලදිගටමප්‍රගුණකළයුතුබවයි.

ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ භාවිතයට ආරක්ෂිත යයි ඖෂධ නියාමන ආයතන විසින් පිළිගනු ලබන එන්නත්, හැකි ඉක්මනින් ලෝකයේ රටවල් දෙසීයකට ආසන්න සංඛ්‍යාවක සිටින බිලියන 7.5 මානවයන් සැමට ලබා දීම ඉතිහාසයේ දැවැන්තම සංවිධානාත්මක අභියෝගය (logistical challenge) වනු ඇතැයි මහජන සෞඛ්‍ය විශේෂඥයන් කියනවා.

එන්නත මහා පරිමාණයෙන් නිෂ්පාදනය කිරීම යුරෝපය, උතුරු ඇමරිකාව, ජපානය, 

චීනය, ඉන්දියාව සහ දකුණු අප්‍රිකාව වැනි රටවල කළ හැකියි.  ඒ සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් ඒ රටවල තිබෙනවා. ලොකුම අභියෝගය එන්නත් නිපදවන තැන පටන් ඒවා සිරුරට විදින තුරු බෙදා හැරීමේ සමස්ත සැපයුම් දාමය (supply chain) පුරාම එන්නත්වල ප්‍රතිශක්තිකරණ ගුණය නොනැසෙන පරිදි පවත්වා ගැනීමයි.

දියුණු වන රටවල නගරවලින් දුර බැහැර ප්‍රදේශවල සිටින ජනයා වෙතට එන්නත් ගෙන යාම ලේසි නෑ. එන්නත්වල සාරය රඳා පවතින්නේ අඩු උෂ්ණත්වයක තිබෙන තාක් පමණයි.

දැනට විවිධ රෝගවලට එරෙහිව දෙන එන්නත් බහුතරයක් සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 2 – 8 අතර පවත්වා ගත යුතුයි. (සාමාන්‍ය ගෘහස්ථ ශීතකරණයක උෂ්ණත්ව පරාසය මෙයයි.) ඝර්ම කලාපීය රටවල දහවල උෂ්ණත්වය සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 25 – 40 අතර දෝලනය වනවා. ඒ කියන්නේ එන්නත් බෙදා හැරීමට ශීතකරණ දාමයක් (cold chain) අත්‍යවශ්‍ය බවයි. 

ආසියාවේ සහ අප්‍රිකාවේ රටවල තාමත් විදුලි බලය නොමැති හෝ තිබුනත් නිසි ලෙස විදුලි සැපයුමක් නැති බොහෝ ප්‍රදේශ තිබෙනවා. මහජන සෞඛ්‍ය සේවා ජාලයන් හරහා එන්නත් බෙදා හරින විට ප්‍රවාහනයේදීත් ගබඩා කර තැබීමේදීත් පැය කිහිපයකට හෝ ශීතකරණය අඩාල වුවහොත් එන්නත්වල සාරය යටපත් විය හැකියි.

Pfizer සමාගම දියුණු කොට ඇති COVID-19 එන්නත සඳහා සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක සෘණ 70 පමණ ඉතා අඩු උෂ්ණත්වයක් ද, Moderna එන්නතට සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක සෘණ 20 අඩු උෂ්ණත්වයක් අවශ්‍යයයි. පර්යේෂණාත්මක මට්ටමේ තිබෙන සෙසු එන්නත් සඳහා සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 2 – 8 අතර පරාසයක් අවශ්‍ය බව මේ දක්වා එම පර්යේෂණ කණ්ඩායම් නිකුත් කර ඇති තොරතුරුවලින් පෙනෙනවා.

බ්‍රිතාන්‍යයේ ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවිය සහ AstraZeneca ඖෂධ සමාගම එක්ව නිපදවා තිබෙන එන්නත මෙන්ම චීනයේ Sinopharm සහ SinoVac සමාගම් නිපදවා ඇති එන්නත් ද පවත්වා ගත යුත්තේ සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 2 සහ 8 අතරයි.

එන්නත් සඳහා සීතල දාමය පවත්වා ගැනීම දියුණු රටවල එතරම් ප්‍රශ්නයක් නොවූවත් දියුණු වන රටවල බොහෝ ප්‍රදේශවල මෙය විශාල අභියෝගයක් වනු ඇති. එවන් රටවල වෙනත් රෝගවලට එරෙහිව කරන ප්‍රතිශක්තිකරණ වැඩසටහන්වලදී ප්‍රධාන සීමාකාරී සාධකයක් වී ඇත්තේ ද මෙයයි. 

තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමග, වැඩි වේලාවක් ශීතකරණ මට්ටම රඳවා ගත හැකි අතේ ගෙන යන (5 – 10 kg අතර බර ඇති) ශීත පෙට්ටි වෙළඳපොළට පැමිණ තිබෙනවා. එයින් සමහරක් බැටරි බලයෙන් ක්‍රියා කරන අතර තවත් ඒවා සූර්ය බලයෙන් වැඩ කරනවා.

එන්නත් බෙදා හැරීමේ යටිතල පහසුකම් නිසි ලෙස පෙළ ගස්වා ගැනීම සහ රටේ සියලුම ජනයාට යම් කාල පරාසයක් තුළ COVID-19 එන්නත් ලබා දීම 2021දී ලෝකයේ සියලු රටවල ආණ්ඩු මුහුණ දෙන අභියෝගයයි.

එන්නත් බෙදා හැරීමේදී පාරිසරික සහ භෞතික සාධක පමණක් නොව දේශපාලන සාධක ද එයට හරස් විය හැකියි.  

වසංගත අවස්ථාවකදී නව එන්නතක් නිපද වූ විට එය මුලින් ලබා දෙන්නේ කාහටදැයි යන්න ගැන ලෝක සම්මතයක් තිබෙනවා. 

ඒ අනුව පළමුවැනි අදියරේදී වෛද්‍යවරුන් හෙදියන් ඇතුළු සමස්ත සෞඛ්‍ය සේවා කාර්ය මණ්ඩලයට මෙන්ම ක්ෂේත්‍ර මට්ටමින් රෝග නිවාරණයට උදව් වන සමාජ සේවා කාර්ය මණ්ඩලයට ප්‍රමුඛතාව දිය යුතුයි. 

දෙවැනි අදියරේදී රටේ ජනගහනයෙන් 20% දෙනාට එන්නත ලබා දිය යුතුයි. නිදන්ගත රෝගාබාධ හෝ වෙනත් සෞඛ්‍ය ප්‍රශ්න නිසා සිරුරේ ස්වභාවික ප්‍රතිශක්තිය හීන වී ඇති පුද්ගලයන්ට මෙන් ම වයස 65ට වැඩි පුරවැසි සියලු දෙනාටත් එහිදී ප්‍රමුඛත්වය ලැබිය යුතුයි.

සෙසු පුරවැසියන්ට එන්නත ලබාදීම සිදු කරන්නේ තුන්වන අදියරේදීයි. එහිදීත් තව ප්‍රමුඛතා පිරිස් කැමති නම් හඳුනා ගන්නට ඉඩ තිබෙනවා.  

තමන්ගේ වැදගත්කම ගැන අධිතක්සේරුවක සිටින මෙරට බහුතරයක් (ආණ්ඩු පක්ෂ හා විපක්ෂ) දේශපාලකයන් මෙම ප්‍රමුඛතා පෙළ ගැස්මේ ඉහළටම පැන ගනීවිද? වෙන බොහෝ අවස්ථාවල සිදු වන ආකාරයට තීරකයන්ගේ දැන හැඳුනුම්කමට හා ඔවුන්ගේ සමීපතයන්ට එන්නත මුලින් ලබා දෙයි ද? 

COVID-19 එන්නත් සඳහා ඉදිරි මාසවල නොවරදවාම සිදුවන පොර කෑමේදී ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ඇති හැකි රටවල් තමන්ගේ ජනයා වෙනුවෙන් කෙසේ හෝ ඇති තරම් එන්නත් තොග ලබා ගන්නට පුළුවන්. එය තරමක් හෝ සමනය කිරීමට COVAX සන්ධානය උත්සාහ කරාවි.

එහෙත් රටක් තුළ එන්නත් බෙදා ගැනීමේදී සංවරව, සාධාරණව සහ සානුකම්පිත අන්දමින් එය සිදු කරන බවට වග බලා ගත හැක්කේ අපටම පමණයි. මෙවැනි දේ ගැන අවධානයෙන් සිටීම වැදගත්. 

COVAX ගැන වැඩි විස්තර මෙතැනින්: www.gavi.org/covax-facility

නාලක ගුණවර්ධන මහතා විසින් සම්පාදිත මෙම ලිපිය නොවැම්බර් 28 රාවය පුවත්පතින් උපුටා ගත් බව කාරුණිකව සලකන්න – ප්‍රධාන සංස්කාරක

Covid-19 මර්දනය වෙනුවෙන් රුසියාව විසින් සංවර්ධනය කරනු ලැබූ ‘ස්පුට්නික් 5 – Sputnik-V ’ එන්නත 95%ක සාර්ථකත්වයක් පෙන්නුම් කර ඇතැයි එහි පර්යේෂකයෝ අද (24) නිවේදනය කළහ.

රුසියානු සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය, රුසියානු රජයේ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය වන ගමලෙයා සහ රුසියානු ආයෝජන අරමුදල වන ආර්.ඩී.අයි.එෆ්. ද එන්නත සාර්ථකත්වය සම්බන්ධයෙන් නිවේදනයක් නිකුත් කර තිබිණි.

ස්පුට්නික්-5 එන්නතේ සායනික අත්හදා බැලීම්වල දෙවැනි අන්තර්කාලීන විශ්ලේෂණ දත්ත නිකුත් කරමින් පර්යේෂකයින් සදහන් කළේ පළමු මාත්‍රාව ලබාදීමෙන් දින 42කට පසු ලබාගත් මූලික දත්ත ලබාගනිමින් එම විශ්ලේෂණ සිදුකළ බවයි.

මේ වන විට එක්සත් රාජධානියේ ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවියේ එන්න (70%) සහ ඇමෙරිකානු මොඩර්නා (95%) සහ Pfizer යන සමාගම් විසින් සාර්ථක එන්නත් නිෂ්පාදනය කර ඇත.

රුසියානු සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය, රුසියානු රජයේ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය වන ගමලෙයා සහ රුසියානු ආයෝජන අරමුදල වන ආර්.ඩී.අයි.එෆ්. ද එන්නත සාර්ථකත්වය සම්බන්ධයෙන් නිවේදනයක් නිකුත් කර තිබිණි.