Category: සුපිරි World

ඇමෙරිකානු ෆෙඩරල් වාණිජ කොමිසම විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබ ඇති රෙගුලාසි අනුව හාස්‍යෝත්පාදක නිර්මාණකරුවන් සිය නිර්මාණවලට දායකකර ගනු ලබන්නන්ට ගෙවීම් කරන ලද බව නිරන්තරයෙන් ම හඳුන්වා දී ඇති ‘කැප්ෂනයක්’ (caption) මගින් අනාවරණය කළ යුතුව ඇත

ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට එරෙහිව නිර්මාණය කොට ‘ටික්ටොක්’ (TikTok) මෘදුකාංගය (app) මගින් පළකරණු ලැබ තිබුණ වීඩියෝපට ගණනාවක් ඉන් ඉවත්කරනු ලැබ ඇත. එම පියවර ගනු ලැබ තිබෙන්නේ එම වීඩියෝපට නිර්මාතෘවරුන් විසින් වාණිජ සමාගමක් විසින් තමන්ට මුදල් ගෙවන ලද බව අනාවරණය නොකොට ඒවා පළකර ඇති බව BBC ගවේෂණයක් මගින් පෙන්වාදීමෙන් අනතුරුවය.

‘Cardi B’ නම් ඇමෙරිකානු ගායිකාවගේ (rapper) ගැයුමක් සහිත ‘WAP’ ගීතයට ඇයගෙන් පණිවුඩයක් ලෙස මුසුකරන ලද “ඡන්දය පාවිච්චිකරන ලෙස” කියාසිටින ප්‍රකාශයක් මගින් මහජනයා ඡන්දය සඳහා ලියාපදිංචිවීමට යොමුකෙරෙන හාස්‍යය සහ උපහාසය ඇතුළත් අන්තර්ජාල වීඩියෝ නිර්මාණ වෙනුවෙන් ‘Bigtent Creative’ සමාගම මුදල් යොදවා තිබේ.

එසේ පතුරුවා හරිනු ලැබෙමින් ඇති ඇතැම් වීඩියෝ නිර්මාණ කිසිවකුට පක්ෂපාතී හෝ එරෙහිභාවයක් ප්‍රදර්ශනය නොකරයි.

එහෙත් ඒ අතරම ඇතැම් නිර්මාණවලින් ජනාධිපති ට්‍රම්ප් “ගෙදර යැවීම සඳහා ඡන්දය ප්‍රකාශ කරන” ලෙස ඉල්ලීමක් කරයි. එම නිර්මාණ වෙනුවෙන් ඔවුන්ට මුදල් ගෙවන ලද බවක් ඒවා නිර්මාණය කරන ලද පුද්ගලයන් විසින් අනාවරණය කරන්නේ නැත.

‘ටික්ටොක්’ මෘදුකාංගයේ අයිතිකරුවන් විසින් දේශපාලන ප්‍රචාරක දැන්වීම් ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා එය යොදාගනු ලැබීම තහනම් කරනු ලැබ ඇති අතර, මුදල් ගෙවා පළකරන දැන්වීම් ගැන හෙළිදරව්කරන ලෙස ඉල්ලීමක් කර ඇත. එහෙත් මුදල් ගෙවන ලද බව සඟවමින් පළකරනු ලැබ ඇති නිර්මාණ පිළිබඳව BBC කණ්ඩායම ටික්ටොක් මෘදුකාංග හිමිකරුවන් දැනුවත්කරනු ලැබීමෙන් පසු ඇතැම් නිර්මාණ ඉවත්කිරීමට ඔවුන් පියවර ගෙන ඇත. කෙසේවුවද, ඒ වනවිට එම ප්‍රචාරාත්මක නිර්මාණ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ‘ටික්ටොක්’ ගිණුම් හිමියන් විසින් නරඹනු ලැබ තිබුණි.

ඇමෙරිකානු ෆෙඩරල් වාණිජ කොමිසම විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබ ඇති රෙගුලාසි අනුව හාස්‍යෝත්පාදක නිර්මාණකරුවන් සිය නිර්මාණවලට දායකකර ගනු ලබන්නන්ට ගෙවීම් කරන ලද බව නිරන්තරයෙන්ම හඳුන්වා දී ඇති ‘කැප්ෂනයක්’ (caption) මගින් අනාවරණය කළ යුතුව ඇත.

“මුදල් ගෙවන ලද හාස්‍යෝත්පාදක නිර්මාණවලට සම්බන්ධකර ගනු ලබන සමාජ මාධ්‍යජාලයේ ආකර්ෂණයක් සහිත බලපෑම් කළ හැකි පුද්ගලයන්ට එම රෙගුලාසි බල පැවැත්වෙනවා. සමාජ මාධ්‍යජාලයෙහි බලපෑම් සහගත පුද්ගලයන් සහ ඔවුන් යොදාගනු ලබන වෙළෙඳුන් ඇමෙරිකානු ෆෙඩරල් වාණිජ කොමිසම (FTC) විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබ ඇති කොන්දේසි අනුව කටයුතු කරනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු තබනවා,” ටික්ටොක් සමාගමේ ප්‍රකාශකයෙක් පැවසීය.

“ග්‍රාහකයන් ආකර්ෂණය කරගැනීමේ චේතනාවෙන් සමාජ මාධ්‍ය ජාලයේ පළකෙරෙන නිර්මාණවලට දායක වූවන්ට කරන ලද ගෙවීම් අනාවරණය කර නැත්නම් අපි එවැනි නිර්මාණ ඉවත්කිරීමට පියවර ගන්නවා. අපි ඒ ගැන අවධානයෙන් ඉන්නවා.”

ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරණයට සති දෙකක පමණ කාලයක් තිබියදී තරුණ ඡන්දදායකයන් සඳහා ඇති තරඟය දරුණු මුහුණුවරක් ගෙන ඇත. පළමුවරට ඡන්දය දීමට නියමිත එම තරුණ ඡන්දදායක ප්‍රජාව ලියාපදිංචිය සඳහා යොමුකරනු ලැබීමේ ප්‍රයත්නය තියුණු මුහුණුවරක් ගනිමින් පවතී.

තමන් නරඹන ඇතැම් හාස්‍යෝත්පාදක නිර්මාණවල පෙනී සිටින ආකර්ශනීය චරිතවලට ගෙවීම් සිදුකරමින් ඔවුන් ඒවාට සහභාගි කරගෙන ඇති බවක් හෝ ඒ පිටුපස දේශපාලන අභිලාෂයක් ක්‍රියාත්මකවෙන බවක් දශ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත තරුණ ‘ටික්ටොක්’ ග්‍රාහකයෝ නොදනිති.

ඉලක්කය නවක ඡන්දදායකයන්

ඉතා කුඩා ආරම්භයක් සහිත ‘Bigtent Creative’ සමාගම පණ ලබමින් විශාල ව්‍යාපාරයක් බවට පත්වුණේ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ ජනාධිපති ධූර අපේක්ෂකත්වය දිනාගැනීමට එක්සත් ජනපද සෙනේට් සභික එලිසබත් වොරන් (Elizabeth Warren) පෙරට පැමිණි මොහොතේ ඇය වෙනුවෙන් හාස්‍යෝත්පාදක නිර්මාණ සකස්කිරීමට අතගැසීමත් සමඟය. ඒ සමඟ එය කුඩා ව්‍යාපාරයක සිට මහා වාණිජ ව්‍යාපාරයක් බවට පත්විය. එම ව්‍යාපාරයේ ඊලඟ පියවර වී තිබෙන්නේ නොවැම්බර් ජනාධිපතිවරණය ඉලක්ක කරගනිමින් ආකර්ෂණීය චරිත ඇතුළත්කොට නිර්මාණකරණයේ නිරතවීමය.

‘Bigtent Creative’ සමාගම පවසන හැටියට ඔවුන්ට ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයට සම්බන්ධ විවිධ සංවිධාන රැසකින් සහ ‘VoteSimple’, ‘PushBlack’ සහ ‘ProgressPop’ වැනි දේශපාලන පක්ෂයකට කෙලින්ම සම්බන්ධයක් නැති සංවිධානවලින් මුදල් සපයනු ලැබෙයි.

ඇමෙරිකානු ෆෙඩරල් මැතිවරණ කොමිසමේ නීති රෙගුලාසි අනුව ඡන්දය සඳහා මුදල්ගෙවා කරන ප්‍රචාරණය දේශපාලන ක්‍රියා ගණයට ඇතුළත් කරනු ලැබ නැත. එබැවින් ඒවා අනාවරණය කිරීමේ උවමනාවක් නැතත් දේශපාලන පක්ෂයකට අයත් නොවන දැන්වීම්වලට ඒවා අදාළ වෙයි.

‘Bigtent Creative’ ව්‍යාපාරයේ තර්කය වන්නේ තමන් විසින් මුදල් ගෙවනු ලැබ ඇති නිර්මාණ දේශපාලන ප්‍රචාරක දැන්වීම් ගණයට ඇතුළත් නොවන බවටය. එහෙත් තමන් මුදල් ගෙවනු ලැබ ඇති ඇතැම් නිර්මාණකරුවන් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් එරෙහි නිර්මාණවලට දායක වී ඇති බවත් ‘Bigtent Creative’ ව්‍යාපාරය පිළිගනියි. එවැනි දේශපාලනමය දැන්වීම් පළකරනු ලැබීම කෙරෙහි ටික්ටොක් මෘදුකාංග හිමියන්ගේ අවධානය යොමුව ඇත.

“දැන්වීම්කරණයට අදාළ නිර්වචනය සමඟ අපේ කාර්යභාරය අනුරූපවෙන්නේ නැහැ. අපට සම්බන්ධවෙන නිර්මාණකරුවන් ඩිජිටල් සංවිධායකයන් විධියට ඔවුන්ගේම නිර්මාණයක් සකස් කරනවා. ආදායමක් බලාපොරොත්තු නොවී කටයුතු කරන සංවිධායකයන් සහ මුදල් ගෙවනු ලබන ප්‍රචාරකයන් කටයුතු කරන ආකාරයට සමානව ඔවුන් දේශපාලන පක්ෂග්‍රාහී නොවන මට්ටමින් උපදෙස් දීමක් සිදුකරනවා,” Bigtent Creative ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී, ය්සියාඩ් ෆෙරේරාස් (Ysiad Ferreiras) පවසයි.

එහෙත් පළකරනු ලැබ ඇති වීඩියෝ ප්‍රචාරක පටවල දේශපාලන පක්ෂග්‍රාහීභාවය හෝ අපක්ෂපාතීභාවය නිතරම මෙන් අපැහැදිලිය. එහෙත් එම වීඩියෝපටවල කතෘත්වය ප්‍රදර්ශනය කිරීම තම උවමනාව වන හෙයින් ‘#ad’ සටහන එහි ඇතුළත් කරනු ලැබීම අතින් සිය හවුල්කරුවන් අධෛර්යය කරන බව Bigtent Creative සමාගම බීබීසියට ප්‍රකාශ කර ඇත.

වීඩියෝ පටවලින් දැක්වෙන්නේ මොනවාද?

අදාළ වීඩියෝ පට නරඹන විට ඒවායේ පෙනීසිටින්නන්ට ගෙවීම් සිදුකරන ලද බවක් හෝ එවැනි කිසිදු සමාගමක් සමඟ සම්බන්ධ බවට දැනීමක් ඇති නොවෙයි.

ඒවායේ පෙනීසිටින්නේ ඉතා ජනප්‍රිය නිර්මානකරුවන්ය. ඔවුහු රඟති. නැත්නම් ප්‍රහසනාත්මක ලෙස ආත්ම භාෂණයේ නිරතවෙති. ඒවා එම ජනප්‍රිය තරුවල වෙනත් ගැයුම් හෝ රඟදැක්වීම්වලට බෙහෙවින් සමාන වූ ඒවා වෙයි.

‘Bigtent Creative’ සමාගමේ එක් වීඩියෝ නිර්මාණ මාලාවක් දේශපාලන පක්ෂග්‍රාහීභාවයෙන් තොරව ඡන්දදායකයන් ලියාපදිංචි කරවීමේ සම්බන්ධතාවක් නංවාලීමට අන්‍යෝන්‍ය ලෙස ක්‍රියාත්මක වෙන ප්‍රධාන දහරාවේ ටික්ටොක් ගිණුම් ගණනාවකට සහයෝගය දී ඇත. එහෙත් “vote chain” නම් එම සම්බන්ධතා ජාලයේ ඇතැම් ග්‍රාහකයන් පහත දැක්වෙන ආකාරයේ “ට්‍රම්ප් විරෝධී පණිවුඩ” ඊට එක්කරනු ලැබ ඇත.

“ට්‍රම්ප් ටික්ටොක් නැවත තහනම් කිරීමට උත්සාහ දරයි; කරුණාකර ඔහුට එරෙහිව ඔබගේ ඡන්දය පාවිච්චි කරන්න“

“Vote chain“ නම් එම සංවිධානය තවමත් ක්‍රියාත්මක මට්ටමෙහි පවතී. එහෙත් බීබීසිය විසින් ”ටික්ටොක්’ සංවිධායකයන්ට පෙන්වාදෙනු ලැබීමෙන් පසු ජනාධිපති ට්‍රම්ප් උපහාසයට ලක්කෙරෙන “angry Cheeto”,“orange Brussel sprout” වැනි නිර්මාණ මගින් සමාජමය මාර්ගෝපදේශන උල්ලංඝනය කෙරෙන හෙයින් ඒවා ඉවත්කරනු ලැබ ඇත.

බීබීසිය විසින් එකී ‘ටික්ටොක්’ නිර්මාණ කීපයක් පෙන්වාදුන් පසු ‘Bigtent Creative’ සමාගමේ සාමාජිකයෙක් අදහස් දක්වමින් කියාසිටියේ, එම වීඩියෝපට දේශපාලන පක්ෂමය නොවන මුදල් ආයෝජනයන් වන අතරම ට්‍රම්ප් විරෝධී ප්‍රකාශන ඊට ඇතුළත් නොවිය යුතු බවය.

‘Bigtent’ සමාගම විසින් අමුදල් ගෙවන ලද යටත් පිරිසෙන් එක් නිර්මාණකරුවෙක් බීබීසියට අදහස් දක්වමින්, එම වීඩියෝපටය වෙනුවෙන් තමන්ට මුදල් ගෙවන ලද බව සමාගම විසින් අනාවරණය කළ යුතුවීද? යන්න සම්බන්ධයෙන් තමන්ට සංඥාවක් වත් නොවූ බව සඳහන් කළේය.

තමන් මේවනවිට ඡන්දදායකයන් 25,000 ක් ලියාපදිංචි කරවීමට උදව් වී ඇති බව ‘Bigtent’ සමාගම පවසයි. ඔවුන්ගෙන් අඩක්ම ‘ටික්ටොක්’ ගිනුම් හිමියෝ වෙති. එම කාර්යය අතින් තමන් සෙසු සමජමාධ්‍ය ප්‍රචාරක අංශවලට වඩා ඉදිරියෙන් සිටින බවත් ‘Bigtent’ සමාගම කියා සිටියි.

දේශපාලන දැන්වීම් තහනම් නමුත් ‘ටික්ටොක්’ සමජමාධ්‍ය වේදිකාවේ දේශපාලනමය නිර්මාණ විශාල වශයෙන් දක්නට ඇත.

දේශපාලනය කෙරෙහි මුදලේ බලපෑම සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමුකරන පර්යේෂණ කණ්ඩායමක් වන ‘Center of Responsive Politics’ නම් සංවිධානයේ අනා මැසග්ලියා (Anna Massoglia) අදහස් දක්වමින්, ඩිජිටල් දැන්වීම් ප්‍රචාරයේ රෙගුලාසි අමතක කරනු ලැබීම සමාජමාධ්‍ය ජාලයට ව්‍යාප්ත වී ඇති ආකාරය එමගින් ඉස්මතු කෙරෙන බව කියා සිටියාය.

“වංචනික මට්ටමින් මෙය කොතෙක් දුරට සිදුවෙනවාද? කියල අපි දන්නේ නැහැ,” ඇය වැඩිදුරටත් සඳහන් කරන්නීය.

“ටික්ටොක් මෘදුකාංගය යොදා ගනිමින් දේශපාලන දැන්වීම් ප්‍රචාරයේ යෙදීම අතින් බලපැවැත්වෙන පුළුල් තහනමට අදාළ එක ප්‍රශ්නයක් වන්නේ මුදල් ගෙවනලද හවුල්කාරිත්වය හසුකර ගැනීම පහසු නොවීම. ඒවගේම එවැනි ක්‍රියා නිරීක්ෂණ ජාලය මගහැරලා සිදු කෙරෙනවා වෙන්න පුළුවන්.”

සාම්ප්‍රදායික දැන්වීම් ප්‍රචාරණය සමඟ බලනවිට අන්තර්ජාල දැන්වීම් අනාවරණය කර ගැනීම දුරවබෝධ වෙයි. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ෆෙඩරල් මැතිවරණ කොමිසම අවසන්වරට රෙගුලාසි කෙටුම්පත්කරන ලද්දේ 2006 වසරේය. ඒ වනවිට එක්සත් ජනපදයේ අද ‘ටික්ටොක්’ පාවිච්චි කරන්නන්ගෙන් වැඩිදෙනකු මෙන්ම බොහෝ නිර්මාණකරුවන් ද ඉපදිලාවත් නැත.

Text copied by – bbc sandesaya

වත්මන් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ධවල මන්දිරයේ තවත් වසර හතරක් රැඳී සිටිනවාද යන්න ඇමරිකාවේ ඡන්දදායකයින් නොවැම්බර් 3 දා තීරණය කරනු ඇත.

රිපබ්ලිකන් ජනාධිපතිවරයාට අභියෝග කරනු ලබන්නේ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ අපේක්ෂක ජෝ බිඩෙන් ය. ඔහු බරක් ඔබාමාගේ උප ජනාධිපති ලෙස වඩාත් ප්‍රචලිත නමුත් 1970 දශකයේ සිට එක්සත් ජනපද දේශපාලනයේ යෙදී සිටී.

මැතිවරණ දිනය ළඟා වෙත්ම, ජනමත සමීක්ෂණ ආයතන තමන් කැමති කුමන අපේක්ෂකයාදැයි ඡන්ද දායකයින්ගෙන් විමසීමෙන් ජාතියේ මනෝභාවය මැන බැලීමට උත්සාහ කරමින් සිටී. අපි මෙහි එම ඡන්ද විමසීම් පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටිමින් ඔවුන්ට කළ හැකි දේ සකස් කර ගැනීමට උත්සාහ කරන්නෙමු.

බිඩෙන් ප්‍රමුඛ ජාතික ජනාධිපතිවරණය

සමස්තයක් ලෙස රට පුරා අපේක්ෂකයෙකු කෙතරම් ජනප්‍රියද යන්න පිළිබඳව ජාතික ඡන්ද විමසීම් හොඳ මඟ පෙන්වීමකි, නමුත් ඒවා අනිවාර්යයෙන්ම මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵල පිළිබද නිවැරදි හෝ විශ්වාසනීය අනාවැකි කීමට හොඳ ක්‍රමයක් නොවේ.

නිදසුනක් වශයෙන්, 2016 දී හිලරි ක්ලින්ටන් ජනපතිවරණ සටනට පිවිසි අතර ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට වඩා මිලියන තුනකට වඩා වැඩි ඡන්ද ප්‍රමාණයක් දිනා ගත්තාය. නමුත් ඇය පරාජයට පත් වූවාය. එයට හේතුව එක්සත් ජනපදය මැතිවරණ විද්‍යාල පද්ධතියක් භාවිතා කරන නිසා, වැඩිම ඡන්ද ප්‍රමාණයක් දිනා ගැනීම සැමවිටම ජනග්‍රහණයට හේතු නොවීමය.

එම අවවාදය පසෙක තබා, ජෝ බිඩෙන් වසර ආරම්භයේ සිට බොහෝ ජාතික ඡන්ද විමසීම් වලදී ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට වඩා ඉදිරියෙන් සිටී. ඔහු මෑත මාසවලදී 50% ක් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති අතර අවස්ථා 10 කදී පෙරමුණ ගෙන සිටී.

ඊට වෙනස්ව, 2016 දී ජනමත විමසීම් එතරම් පැහැදිලි නොවූ අතර මැතිවරණ දිනය ළඟා වෙත්ම ට්‍රම්ප් සහ ඔහුගේ එවකට ප්‍රතිවාදියා වූ හිලරි ක්ලින්ටන් අතර පැවතියේ ඉතා අවම පරතරයකි. නැතහොත් අතිෂය තියුණු ‘කරට කර සටනකි.

මෙම මැතිවරණය තීරණය කරන්නේ කුමන ප්‍රාන්තද?

ක්ලින්ටන් මහත්මිය 2016 දී සොයාගත් පරිදි, ඔබ දිනා ගන්නා ඡන්ද සංඛ්‍යාව ඔබ දිනා ගන්නා ස්ථානයට වඩා අඩු වැදගත්කමක් දරයි.

බොහෝ රාජ්‍යයන් සෑම විටම පාහේ එකම ආකාරයකින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කරයි. එයින් අදහස් කරන්නේ යථාර්ථයේ දී අපේක්ෂකයින් දෙදෙනාම ජයග්‍රහණය කිරීමේ අවස්ථාවක් ඇති රාජ්‍යයන් අතළොස්සක් පමණක් ඇති බවයි. මැතිවරණය ජයගෙන පරාජයට පත්වන ස්ථාන මේවා වන අතර ඒවා ‘යුද බිමේ රාජ්‍යයන් Battleground states ලෙස හැඳින්වේ.

එක්සත් ජනපදය සිය ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා භාවිතා කරන මැතිවරණ විද්‍යාල ක්‍රමය  The electoral college systemතුළ, සෑම ප්‍රාන්තයකටම කොංග්‍රස් – හවුස් සහ සෙනෙට් සභාවට සාමාජිකයින් කොපමණ සංඛ්‍යාවක් යවනවාද යන්න මත පදනම්ව ඡන්ද ගණනාවක් ලබා දෙනු ලැබේ. මැතිවරණ විද්‍යාලයේ ඡන්ද 538 ක් ලබා ගැනීමට අපේක්ෂිත බැවින් අපේක්ෂකයෙකු ජයග්‍රහණය සඳහා 270 ක් ලබා ගත යුතුය.

ඉහත සිතියමෙහි දැක්වෙන පරිදි, සමහර යුධ පිටියේ ප්‍රාන්තවලට අනෙක් අයට වඩා වැඩි ඡන්ද ප්‍රමාණයක් ඇත. එබැවින් අපේක්ෂකයින් බොහෝ විට එම ප්‍රාන්ත තුළ මැතිවරණ ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා වැඩි කාලයක් ගත කරයි.

යුධ පිටියේ නායකත්වය දෙන්නේ කවුද?

මේ මොහොතේ, යුධ පිටියේ ප්‍රාන්තවල ඡන්ද විමසීම් ජෝ බිඩෙන්ට වාසිදායක වී ඇති නමුත් තත්වය ඉතා ඉක්මණින් වෙනස් විය හැකිය. විශේෂයෙන් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සම්බන්ධ වූ විට තත්ත්වය වෙනස් විය හැකිය.

ඡන්ද විමසීම්වලින් කියැවෙන්නේ මිචිගන්, පෙන්සිල්වේනියා සහ විස්කොන්සින් යන කාර්මික ප්‍රාන්තවල බිඩෙන්ට විශාල ඉදිරියෙන් සිටින බවයි.

යුධපිටියේ ප්‍රාන්තවල වත්මන් තත්ත්වය

Source: Real Clear Politics, Associated Press. Last updated: 21 October

එහෙත් ට්‍රම්ප් මහතා 2016 දී විශාල ජයග්‍රහණයක් ලබා ගත් සටන් බිමේ රාජ්‍යයන්හි වත්මන් තත්ත්වය ජනපති ට්‍රම්ප්ගේ මැතිවරණ මෙහෙයුම්කරුවන්ගේ කනස්සල්ලට හේතු වී ඇත. අයෝවා, ඔහියෝ සහ ටෙක්සාස් හි 2016දී ඔහුගේ ජයග්‍රාහී ආන්තිකය 8-10% අතර විය.

සමහර දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් ඔහුගේ නැවත තේරී පත්වීමේ අවස්ථාව තත්වය තරම් අඩු යැයි තක්සේරු කිරීමට එය එක් හේතුවකි. දේශපාලන විශ්ලේෂණ වෙබ් අඩවියක් වන ‘ෆයිව් ටර්විඊට්‘ පවසන්නේ පවසන්නේ මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීම සඳහා බිඩෙන් මහතා කැමැත්තක් දක්වන බවයි. ද ඉකොනොමිස්ට් පවසන්නේ ට්‍රම්ප් මහතා පරාජය වීමට “බොහෝ දුරට ඉඩ ඇති” බවයි.

පළමු ජනාධිපති විවාදය දිනුවේ කවුද?

සැප්තැම්බර් 29 වන දින පැවති පළමු සජීවී රූපවාහිනී විවාදයේදී ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ ජෝ බිඩෙන්

බොහෝ පණ්ඩිතයන් බිඩෙන් මහතා වෙනුවෙන් විවාදය කැඳවූ අතර බීබීසීයේ ඇන්තනි සර්චර් එකඟ වූ පරිදි හිටපු උප ජනාධිපතිවරයා “අවම වශයෙන් බෑවුමෙන් ආවරණය වූ” පුද්ගලයා ලෙස ඉස්මතු විය.

නමුත් ඡන්ද විමසීම් අපට පවසන්නේ කුමක්ද?  අප සියල්ලන්ම ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය ඉදිරියෙන් තබා ඇත, නමුත් විවිධ ආන්තිකයන් මගින් තත්ත්වය වෙනස් විය හැකි බව අප අමතක නොකළ යුතුය. එය සිදුව තිබේ.

විවාදයෙන් පසුව පවත්වන ලද සිදුකරන ලද මත විමසුමට අනුව බිඩෙන් මහතා 53% ක් ද ඔහුගේ ප්‍රතිවාදියා වූ ට්‍රම්ප් 39% ක් ද හිමිකර ගත්තේය.

එහෙත් ජනාධිපතිවරයාට වඩා කනස්සල්ලට පත්ව ඇත්තේ නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් සහ සියෙනා විද්‍යාලය  Siena College විසින් පවත්වන ලද  ‘යුධ පිටියේ ප්‍රාන්තවල ඡන්ද විමසීම් දෙක ගැනය. බිඩෙන් මහතා පෙන්සිල්වේනියාවේදී ලකුණු 7 ක් හා ෆ්ලොරිඩාවේ ලකුණු 5 ක් ඉදිරියෙන් සිටී.

සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, ජනාධිපතිවරයාගේ විවාද කාර්ය සාධනය ඔහුගේ ප්‍රතිවාදියාගේ පරතරය පියවා ගැනීමට උපකාරී වූ බවක් නොපෙනේ.

කෝවිඩ් -19 ට්‍රම්ප්ගේ සංඛ්‍යාවට බලපා තිබේද?

ඔක්තෝබර් 2 වනදා පාන්දර ජනාධිපති ට්‍රම්ප් තමා කොවිඩ් ආසාදිතයෙක් බව හෙළි කිරීමට පෙර පළමු විවාදය ගැන කතා කිරීමට අපට ඇත්තේ දින කිහිපයක් පමණි. ඔහු සහ ජනාධිපති ආර්යාව කොරොන වයිරස සඳහා ධනාත්මක බව පරීක්‍ෂා කර තිබේ.

වසංගතය වසර ආරම්භයේ සිට එක්සත් ජනපදයේ පුවත්පත් සිරස්තලවල ආධිපත්‍යය දැරූ අතර, සැප්තැම්බර් මාසයේ දී දීර්ඝ කාලයක් සේවය කළ විනිසුරු රූත් බේඩර් ගින්ස්බර්ග්ගේ අභාවයෙන් පසු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත අවධානය යොමු විය.

එබැවින් ට්‍රම්ප්ගේ ධනාත්මක කොරෝනා වයිරස් පරීක්ෂණයෙන් එක්සත් ජනපදයේ 200,000කට අධික පිරිසකගේ ජීවිත බිලිගත් වසංගතයට ඔහුගේ ප්‍රතිචාරය නැවතත් අවධානයට ලක්විය.

මත විමසුම්වලට අනුව ඇමෙරිකානුවන්ගෙන් 35% ක් පමණක් ජනාධිපතිවරයා කොවිඩ්-19 අර්බුදය හසුරුවා ඇති ආකාරය අනුමත කරයි. එම අගය රිපබ්ලිකානුවන් අතර ඉහළ ගිය ද එය 76% දක්වා පමණි. ඔහුගේ සෞඛ්‍ය තත්වය අනුව, ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් 72% ක් කියා සිටියේ ට්‍රම්ප් මහතා “වෛරසය වැළඳීමේ අවදානම බැරෑරුම් ලෙස නොසලකන” බවයි.

ඒ හා සමාන මත විමසුමකට අනුව, ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් අඩක් පමණ විශ්වාස කළේ ඔහු වැඩි සමාජ දුරස්ථභාවයක් පවත්වා ගෙන යමින් මුහුණු ආවරණයක් පැළඳ සිටියේ නම් ඔහුට මෙම රෝගය වැළඳීමෙන් වැළකී සිටිය හැකි බවයි.

අපට ඡන්දය විශ්වාස කළ හැකිද?

2016 දී එය වැරදියි කියා පවසමින් ඡන්දය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම පහසු වන අතර ජනාධිපති ට්‍රම්ප් නිතරම එය හරියටම කරයි. නමුත් එය සම්පූර්ණයෙන්ම සත්‍ය නොවේ. බොහෝ ජාතික ඡන්ද විමසීම් වලදී හිලරි ක්ලින්ටන්ට ප්‍රතිශත කිහිපයකින් ඉදිරියෙන් සිටියද, එයින් අදහස් වන්නේ ඔවුන් වැරදියි කියා නොවේ.

2016දී සිදු වූ පරිදි සමහර යුධපිටි ප්‍රාන්තවල ජනපති ට්‍රම්ප්ගේ වාසිය, තරඟය අග භාගය වන තුරු සැරිසරා නැත. බොහෝ ඡන්ද සමාගම් දැන් මෙය නිවැරදි කර ඇත.

නමුත් මේ වසරේ සාමාන්‍යයට වඩා අවිනිශ්චිතතාවයක් ඇති වී ඇත්තේ කොරෝනා වයිරස් වසංගතය සහ එය ආර්ථිකය කෙරෙහි බලපාන ආකාරය සහ නොවැම්බරයේදී ජනතාව ඡන්දය ප්‍රකාශ කරන්නේ කෙසේද යන්නයි. එබැවින් සියලු ඡන්ද විමසීම් යම් සැකයකින් යුතුව කියවිය යුතුය.

2020 ඔක්තෝබර් 21 වැනි දින බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ඉන්දියාවේ මේ වන විට කෝවිඩ් -19 ආසාදන මිලියන 7.5 ක් වාර්තා වී තිබේ

කොරෝනා වෛරස් වසංගතය දැනටමත් ඉන්දියාවේ උච්ච වී තිබේද? වෛරසය පැතිරීම ලබන වසර මුලදී පාලනය කළ හැකිද? මෙය ඉන්දියානුවන් පමණක් නොවෙයි මුළු ලෝකයම අසන ප්‍රශ්නයක්.

මේ ප්‍රශ්නයට උත්තරයක් ඉන්දියාවේ ඉහළම විද්‍යාඥයින් පිරිසක් විසින් සැපයීමට සූදානම්. ඔවුන්ගේ නවතම ගණිතමය ආකෘතියට අනුව ඉන්දියාව විසින් වාර්තා කරන ලද ආසාදනවල උපරිමය සැප්තැම්බර් මාසයේදී පසු කර ඇති අතර වසංගතය ලබන වසරේ පෙබරවාරි මාසය වන විට පාලනය කළ හැකිය. 

මෙහිදී වැදගත් උපකල්පනයක් ද ඔවුන් විසින් ඉදිරිපත් කරයි. ඒ මිනිසුන් මුහුණු ආවරණ පැළඳීම, විශාල රැස්වීම් වළක්වා ගැනීම, සමාජ දුරස්ථභාවය පවත්වා ගැනීම සහ අත් සේදීම අඛණ්ඩව සිදුකළ යුතු බවයි.

ඉන්දියාවේ කෝවිඩ් -19 රෝගීන් මිලියන 7.5 ක් පමණ වාර්තා වී ඇති අතර මේ වන විට මරණ 114,000 කට වඩා තිබෙනවා. ලෝක ජනගහනයෙන් හයෙන් එකක් නියෝජනය කරන ඉන්දියාව ගෝලීය කොවිඩ්-19 ආසාදිතයින්ගෙන් 6/1ක් නියෝජනය කිරීම විශේෂත්වයක්.

කෙසේ වෙතත්, ඉන්දියාවෙන් වාර්තා වන්නේ ආසාදිතයින්ගෙන් සියයට 10ක් මරණයට පත්වීමකි. එය කොවිඩ් -19 රෝගීන් අතර මරණ මනිනු ලබන සීඑෆ්ආර් 2% ට වඩා අඩුය. එය ලෝකයේ අඩුම අනුපාත අතර වේ.

සක්‍රීය රෝගීන් මිලියනයකට වඩා වාර්තා වූ සැප්තැම්බර් මැද භාගයේදී ඉන්දියාව වාර්තාගත උපරිමයකට පැමිණියේය. එතැන් සිට කැසලෝඩය ක්‍රමයෙන් පහත වැටෙමින් තිබේ. පසුගිය සතියේ ඉන්දියාවේ දිනකට සාමාන්‍යයෙන් රෝගීන් 62,000 ක් සහ මරණ 784 ක් වාර්තා විය. බොහෝ ප්‍රාන්තවල දෛනික මරණ ද අඩුවෙමින් පවතී. පරීක්ෂණ ස්ථාවරව පවතී. පසුගිය සතියේ සෑම දිනකම සාමාන්‍යයෙන් සාම්පල මිලියනයකට වඩා පරීක්ෂා කරන ලදී.

රජය විසින් පත් කරන ලද නවතම ගණිත අධ්‍යයනයට සම්බන්ධ විද්‍යාඥයින් හත් දෙනා අතර ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාඥයෙකු වන ආචාර්ය ගගන්දීප් කන්ග් සහ ලන්ඩන් රාජකීය සංගමයේ සාමාජිකයා ලෙස තේරී පත් වූ පළමු ඉන්දීය කාන්තාව ද වේ. 

ආදර්ශය මගින් මිනිසුන් ආසාදනය වන වේගය, ඔවුන් සුවය ලැබූ හෝ මියගිය අනුපාතය සහ සැලකිය යුතු රෝග ලක්ෂණ සහිත ආසාදිත පුද්ගලයින්ගේ භාගය දෙස බලයි. ආසාදනයේ කිසිදු සලකුනක් නොපෙන්වා ඇති රෝගීන් සඳහා ගණනය කිරීමෙන් රෝගයේ ගමන් පථය සිතියම් ගත කරයි.

විද්‍යාඥයින් යෝජනා කරන්නේ මාර්තු අග අගුලු දැමීමකින් තොරව සිටියේ නම් ඉන්දියාවේ සක්‍රීය රෝගීන් සංඛ්‍යාව මිලියන 14 කට වඩා වැඩි වනු ඇති බවත් මිලියන 2.6 කට වැඩි පිරිසක් කොවිඩ් -19 රෝගයෙන් මිය යනු ඇති බවත්ය. එය වර්තමාන මරණ සංඛ්‍යාව මෙන් 23 ගුණයක් පමණ වේ. බිහාර් සහ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්ත දෙකෙහි කරන ලද අධ්‍යයනයන් මත පදනම්ව විද්‍යාඥයින් නිගමනය කළේ, අගුලු දැමීමෙන් පසු නගරයෙන් ගම්වලට රැකියා විරහිත සංක්‍රමණිකයන් අනවසරයෙන් ආපසු යාමේ බලපෑම සිද්ධි අංකවලට “අවම” බලපෑමක් ඇති කළ බවයි.

‘‘ජුනි මාසය වන විට මෙම උපරිමය පැමිණීමට ඉඩ තිබුණි. මෙය අපගේ රෝහල් අධික ලෙස ව්‍යාප්ත වීමටත් පුළුල් භීතියක් ඇති කිරීමටත් හේතු විය. අගුලු දැමීම වක්‍රය සමතලා කිරීමට උපකාරී විය” අධ්‍යනයට නායකත්වය දුන් හයිද්‍රාබද් හි ඉන්දියානු තාක්ෂණ ආයතනයේ මහාචාර්යවරයකු සහ මතුකෝමාල්ලි විද්‍යසගර් පැවසීය.

නමුත් ඉන්දියාවේ කාර්යබහුල උත්සව සමය ළග ළග පැමිණෙමින්ය තිබේ. එය බරපතළ අනතුරකි. මෙමගින් නිර්මාණය වන “සුපර්ස්ප්‍රෙඩර්” සිදුවීම් කිහිපයක් සහ වැඩි සංචලතාව සති දෙකකින් වෛරසයේ ගමන් මග වෙනස් කළ හැකිය. නිදසුනක් වශයෙන්, අස්වැන්න නෙළන උත්සවයක් වන ඕනාම් සැමරීමෙන් පසු සැප්තැම්බර් මාසයේ කේරළයේ තියුණු වර්ධනයක් වාර්තා විය.

මිනිසුන් තම ආරක්ෂාව අඩු කළහොත්වි වෛරසයේ ව්‍යාප්තිය හා ආසාදිතයින් සංඛ්‍යාව විශාල වශයෙන් ඉහළ යාමක් සිදුවනු ඇතැයි විද්‍යාඥයින් අනතුරු අඟවා ඇත: ඔක්තෝබර් අවසානය වන විට සක්‍රීය ආසාදන මිලියන 2.6 ක නව උපරිමයක් ඔවුන් පුරෝකථනය කරයි.

“ආරක්‍ෂිත ප්‍රොටෝකෝලයන් මිනිසුන් පිළිපදින්නේ නම් අපගේ සියලු ප්‍රක්ෂේපන පවතිනු ඇත. සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඉන්දියාව [ක්‍රියාකාරී ආසාදන] උච්චතම අවස්ථාව පසු කර ඇති බව අපි විශ්වාස කරමු. අප ලිහිල් නොවිය යුතුය. අප පිටුපස ඇති නරකම දේ යැයි සිතීමේ මානව ප්‍රවණතාවක් ඇත,” මහාචාර්ය විද්‍යසගර් පවසයි.

නමුත් බොහෝ වසංගත රෝග විද්‍යාඥයින් විශ්වාස කරන්නේ තවත් උච්චත්වයක් නොවැළැක්විය හැකි බවත්, නොවැම්බර් මාසයේ ආරම්භ වන මීදුම පිරුණු ශීත ඍතුවේ දී උතුරු ඉන්දියාවේ කැසලෝඩ් වැඩිවීමක් දක්නට ඇති බවත් ය. ඔවුන් විශ්වාස කරන්නේ මෑතදී සිදුවීම් හා මරණ අඩුවීම හොඳ සලකුණක් බවයි, නමුත් වසංගතය පහව යන බව පැවසීම බොහෝ කල් වැඩි බව ඔවුන් පවසයි.

වසංගතය පිළිබඳව සමීපව සොයා බලා සිටින මිචිගන් විශ්ව විද්‍යාලයේ ජෛව විද්‍යාව හා වසංගත විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු වන ආචාර්ය බ්‍රාමර් මුකර්ජි පැවසුවේ “ඉන්දියාව එහි පළමු රැල්ල පසු කර ඇති බවක් පෙනේ” යනුවෙනි.

නමුත් වායු දූෂණය හේතුවෙන් ශීත ඍතුවේ දී මරණ සංඛ්‍යාව ඉහළ යා හැකි බව ඇය විශ්වාස කරන අතර එය ශ්වසන රෝග සඳහා විශේෂයෙන් නරක ය.

මේ අතර, ප්‍රතිදේහ සමීක්ෂණ දිගටම කරගෙන යාම සහ වෛරසය පැතිරීමට වැඩි ඉඩක් ඇති බැවින් අඩු ජනගහනයක් ආසාදනය වී ඇති නගර සහ ගම් අධීක්ෂණය කිරීම ඉතා වැදගත් බව ඇය පැවසුවාය.

“ලොව පුරා ඇති ස්වාභාවික අත්හදා බැලීම් අපට යමක් පැවසුවහොත්, තවත් උච්චතම අවස්ථාව, කවදාද සහ කොපමණ ඉහළ මට්ටමක පැවසිය හැකිද යන්න වැදගත් ය. ප්‍රධානතම දෙය නම්, රෝහල්වල ධාරිතාවයට වඩා සිද්ධීන් සහ රෝහල්ගත කිරීම් යම් ස්ථානයක තබා මහජන සෞඛ්‍යය පිළිබඳ පුහුණුව දිගටම කරගෙන යාමයි. මෙම සරත් සමයේ මිනිස් සෞඛ්‍යයට, ජීවිතයට හා ගෞරවයට නමස්කාර කරමු. ”වෛද්‍ය මුකර්ජි පවසයි.

උදාසීනත්වය නිසා බලාපොරොත්තුව ඉක්මනින් නිවා දැමිය හැකි බව පැහැදිලිය. එබැවින් ඔබේ මුහුණු ආවරණ නිවැරදිව තබාගෙන විශාල රැස්වීම් වලින් වළකින්න.

බී.බී.සී ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

කොරෝනා වසංගතය නිසා නත්තල් උත්සවය සමීප වන අවස්ථාව වනවිට බි‍්‍රතාන්‍යයේ තිස්ලක්‍ෂයකට අධික පිරිසකට රැකියා අහිමි වන බව අනාවරණය වී ඇත.

CEBR නමැති අධ්‍යයන ආයතනය දක්වන්නේ 2020 වසර අවසානය වන විට රැකියා අහිමි වූවන්ගේ සංඛ්‍යාව මිලියන 1.5 කින් වැඩි විය හැකි බවයි. මේ නිසා රැුකියා අහිමි වන අයට 2/3 ක වැටුපක් ලබාදීමේ වැඩ පිළිවෙළක් ආරම්භ කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.

පසුගිය සතියේ කුරිරු සමූහ දූෂණයක් සති අන්තයේ බංග්ලාදේශයේ විරෝධතාවන්ට හේතු වුණා.

ස්ත්‍රී දූෂණ සම්බන්ධ මරණීය දණ්ඩනය හඳුන්වා දීමට බංග්ලාදේශය තීරණය කර තිබෙන අතර එරට ජනාධිපතිවරයා හෙට (අඟහරුවාදා) එය නීතියක් බවට පත් කරමින් ආඥා පනතක් නිකුත් කරන බව නීති අමාත්‍ය අනිසුල් හක් බීබීසීයට පැවසුවා.

37 හැවිරිදි කාන්තාවක කල්ලියක් විසින් අමානුෂික ලෙස පහර දෙන ආකාරය දැක්වෙන වීඩියෝ පටයක් සමාජ මාධ්‍යවල වෛරස් වීමත් සමඟ පසුගිය සතියේ බංග්ලාදේශයේ පුළුල් කෝපයක් ඇති වුණා.

බංග්ලාදේශයේ ජාතික මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව විසින් කරන ලද පරීක්ෂණයකින් හෙළි වූයේ ගිනිකොන දිග දිස්ත්‍රික්කය වන නොඛාලීම් හි දී පහරකෑමට ලක්වූ වෛරස් වීඩියෝ පටයේ සිටින කාන්තාව කාලයාගේ ඇවෑමෙන් නැවත නැවතත් දූෂණය කර භීතියට පත් කර ඇති බවයි. වීඩියෝව එළියට ආ පසු පුද්ගලයින් අට දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන තිබෙනවා.

මේ වසරේ බංග්ලාදේශයේ අවම වශයෙන් ස්ත්‍රී දූෂණ 1,000 ක් වාර්තා වී ඇති බව ක්‍රියාකාරීන් පවසනවා.

මානව හිමිකම් උපදේශකයින්ට අනුව, කාන්තාවන් අපකීර්තියට පත්වනු ඇතැයි යන බිය නිසා බොහෝ සිද්ධීන් වාර්තා නොකෙරේ. පසුගිය සතියේ වෛරස් වූ වීඩියෝ පටයෙන් කෝපයට පත් විරෝධතාකරුවන් ඉල්ලා සිටියේ ස්ත්‍රී දූෂණ සම්බන්ධ නඩු කඩිනම් කරමින් ස්ත්‍රී දූෂණ නඩු පවරන ආකාරය වෙනස් කරන ලෙසයි.

වෙනම නඩුවකදී තවත් කාන්තාවක් පසුගිය සතියේ උතුරු දිස්ත්‍රික්කයේ සිල්හෙට් හි නේවාසිකාගාරයකදී සමූහ දූෂණයට ලක්වූ බවට චෝදනා එල්ල වූ අතර එය පාලක පක්ෂයේ ශිෂ්‍ය අංශයේ සාමාජිකයින් කිහිප දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට හේතු විය.

පෙර නොවූ විරූ ආකාරයේ විරෝධතා හේතුවෙන් සති අන්තයේ බංග්ලාදේශය දෙදරුම් කෑ අතර උද්ඝෝෂකයෝ “ස්ත්‍රී දූෂකයන් එල්ලන්න” සහ “ස්ත්‍රී දූෂකයන්ට දයාවක් නැත” යනුවෙන් කියවන විරෝධතා පුවරු ගෙන ගියහ. ඩකා අගනුවර විරෝධතාකරුවන් විසින් ව්‍යාජ එල්ලුම් ගහක් ඉදිකරමින් සිය විරෝධය දක්වන ලදි.

මේ වසරේ පමණක් බංග්ලාදේශයේ ස්ත්‍රී දූෂණ 1,000 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් වාර්තා වී ඇති බව එරට මානව හිමිකම් කණ්ඩායමක් පවසයි.

පසුගිය සතියේ 37 හැවිරිදි වියේ පසුවූ එක් අයෙකුගේ සිද්ධිය මෑතදී පැවති විරෝධතා අවුලුවාලූ අතර බොහෝ ආකාරවලින් මෙම පියවර ගැනීමට රජයට බල කෙරුනි. නොඛාලි හි සිදු වූ සමූහ දූෂණය බංග්ලාදේශයේ “සමාජ, චර්යාත්මක හා ව්‍යුහාත්මක විෂමාචාරයේ තත්වය” අවධාරණය කර ඇති බව පවසමින් එක්සත් ජාතීන් ද චෝදනා කර ඇත.

සති අන්තයේ සුප්‍රසිද්ධ නළුවෙකු වන අනන්ත ජලීල් විසින් වීඩියෝවක් පළ කර ඇති අතර එහිදී ඔහු කියා සිටියේ ‘කෙටි ඇඳුම් ඇඳ සිටින කාන්තාවන් දූෂණයට ආරාධනා කරන බවයි‘

විවේචන වලින් පසු ඔහු පැහැදිලි කිරීමේ ප්‍රකාශයක් නිකුත් කළ නමුත් එය ඔහුගේ ආරම්භක ප්‍රකාශයන් දැඩි විවේචනයට ලක්වෙමින් තිබේ.

මරණීය දණ්ඩනය හඳුන්වා දීමට රජය ගත් තීරණය බොහෝ දෙනෙක් පිළිගෙන ඇති නමුත් මෑත දිනවල සමූහ දූෂණ දිගින් දිගටම සිරස්තල බවට පත්ව ඇති අතර සමහරු පවසන්නේ බංග්ලාදේශයේ ලිංගික හිංසනය පිළිබඳ ආකල්ප මූලික වශයෙන් වෙනස් කිරීමට මරණීය දණ්ඩනයට වඩා වැඩි කාලයක් ගතවනු ඇති බවයි.

බී.බී.සී වාර්තාවකි. – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සිය ඩිමොක්‍රටික් ප්‍රතිවාදියා වන ජෝ බිඩන් සමඟ virtual රූපවාහිනී විවාදයකට සහභාගී වීම ප්‍රතික්ෂේප කර තිබෙනවා. ඔක්තෝබර් 15 වන දින මියාමි හි විවාදය සංවිධානය කරන කොමිසම මීට පෙර පවසා තිබුණේ එය දුරස්ථව සිදුවිය යුතු බවයි.

ජනපති ට්‍රම්ප් කෝවිඩ් -19 සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමෙන් පසුවයි මෙම තීරණය ගෙන තිබෙන්නේ. තම ප්‍රතිවාදියා “ආරක්ෂා” කිරීම සඳහා සැලසුම් කර ඇති පියවරක් සඳහා තම කාලය නාස්ති නොකරන බව මේ සම්බන්ධයෙන් සිය ස්ථාවරය පැහැදිලි කරමින් ජනාධිපතිවරයා පැවසීය.

ට්‍රම්ප් “කෝවිඩ් සහ ආර්ථිකය පිළිබඳ අසාර්ථකත්වයන්” සම්බන්ධයෙන් වගවීම මග හැරීමට උත්සාහ කරන බව බිඩෙන්ගේ ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් පවසා තිබෙනවා.

සැප්තැම්බර් 30 වන දින පැවති පළමු ජනාධිපති විවාදය අපහාස හා බාධා කිරීම් වලට භාජනය විය. මයික් පෙන්ස් සහ කමලා හැරිස් අතර බදාදා රාත්‍රියේ පැවති උප ජනාධිපති විවාදය ද මතභේදාත්මක විය.

එක්සත් ජනපද මැතිවරණය නොවැම්බර් 3 දා පැවැත්වේ. 

නවතම මත විමසුම් වලින් පෙනී යන්නේ බිඩෙන් ජාතික වශයෙන් ඉදිරියෙන් සිටින බවයි. නමුත් ප්‍රතිඵල බොහෝ විට තීරණය වන්නේ වැඩි ආසන ගණනක් හිමි ප්‍රාන්තවල බලය දිනා ගන්නේ කවුරුන් විසින් ද යන්න මතය.

අද (08) ෆොක්ස් බිස්නස් චැනල් සමඟ දුරකථන සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් ජනපති ට්‍රම්ප් සෞඛ්‍යය සහ ආර්ථිකය සඳහා උත්තේජක පැකේජයක් කරා ගමන් කිරීමේ හැකියාව ඇතුළු ප්‍රධාන කරුණු ගණනාවක් පිළිබඳව අවධානය යොමු කළේය. එහෙත් විවාද ආකෘතිය පිළිබඳ ඔහුගේ අදහස් වඩාත් අවධානයට ලක් විය.

ට්‍රම්ප් පැවසුවේ “මම පෞද්ගලික විවාදයක් සඳහා මගේ කාලය නාස්ති කරන්නේ නෑ. පරිගණකයක් පිටුපස වාඩිවී සිටීම හාස්‍යජනක යි. මම අතථ්‍ය විවාදයක් කරන්න සූදානම් නැහැ‘

මීට පෙර කොවිඩ්ට ධනාත්මක බව පරීක්‍ෂා කළ ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රචාරක කළමනාකරු බිල් ස්ටෙපියන්ගේ ප්‍රකාශයක් වූයේ, “ජෝ බිඩෙන්ගේ ආරක්ෂාව සඳහා ඉක්මන් වීමට” කොමිසමේ තීරණය “කණගාටුදායක” බවත්, විවාදයට පෙර ට්‍රම්ප් “බහුවිධ ඍණාත්මක පරීක්ෂණ” පළ කරනු ඇති බවත්ය. ජනපතිවරයා ඒ වෙනුවට රැළියක් පවත්වන බව ඔහු පැවසීය.

තම සෞඛ්‍ය තත්වය පිළිබඳව ට්‍රම්ප් පැවසුවේ “මම පරිපූර්ණ භෞතික නිදර්ශකයක් බැවින් මම ආපසු ආවා” යනුවෙනි.

ඔහු කියා සිටියේ තමා බොහෝ “චිකිත්සක” ගැනීම නතර කර ඇති නමුත් තවමත් ස්ටෙරොයිඩ් ලබා ගනිමින් සිටින බවත් නැවත ඉක්මනින් “ඉක්මනින්” කෝවිඩ් සඳහා පරීක්‍ෂා කරන බවත්ය.

ඔහුට දැන් කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොමැති බව ඔහුගේ වෛද්‍යවරයා පැවසුවද, ජනාධිපතිවරයා පළමු වරට ආසාදනය වූයේ කවදාද සහ ඔහු තවමත් බෝ විය හැකිද යන්න පිළිබඳ ප්‍රශ්න තවමත් පවතී.

ජනාධිපතිවරයා සමඟ කටයුතු කළ සහ ධනාත්මක බව පරීක්‍ෂා කළ බොහෝ පුද්ගලයින්ගේ නම් දැන් දන්නා නමුත් ධවල මන්දිරයේදී කීදෙනෙක් නිරාවරණය වී ඇත්ද යන්න තවමත් පැහැදිලි නැත. නව කෝවිඩ් ආරක්ෂණ පියවරයන් එහි ක්‍රියාත්මක වේ.

ට්‍රම්ප් අද (8) කියා සිටියේ “කවුරුහරි ඇතුළට ආවා, මිනිසුන් ආසාදනය වුණා” නමුත් ඔහු වැඩි විස්තර ලබා දුන්නේ නැත.

ට්‍රම්ප්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තේරීම නිවේදනය කරමින් පසුගිය සැප්තැම්බර් 26 වන දින පැවති රැස්වීම “සුපිරි පැතිරීමේ” සිදුවීමක් ලෙස දැක ඇති අතර, සහභාගී වූවන් ගණනාවක් ධනාත්මක බව පරීක්‍ෂා කර ඇත.

බිඩෙන් කණ්ඩායමේ ස්ථාවරය කුමක්ද?

බිඩෙන් මීට පෙර සයිබර් වේදිකාවක් ගැන සැලකිලිමත් වූ අතර වෛද්‍ය විශේෂඥයන් ඉදිරියට ගියහොත් තමා සහභාගී වන බව පවසා තිබේ.

අතථ්‍ය විවාදය පිළිබඳව ට්‍රම්ප්ගේ අදහස් දැක්වීමෙන් පසු ඔහු පැවසුවේ, “ජනාධිපතිවරයා කුමක් කරනු ඇත්දැයි අපි නොදනිමු. ඔහු සෑම තත්පරයකදීම තම අදහස වෙනස් කරනවා”

කණ්ඩායම් සන්නිවේදන අධ්‍යක්ෂ කේට් බෙඩිංෆීල්ඩ්ගේ ප්‍රකාශයක් මගින් බිඩෙන් අතථ්‍ය විවාදයකට සූදානම් කර ඇත.

මේ පිළිබද අදහස් දක්වමින් ඔහු කියා සිටියේ “ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පැහැදිලිවම ඡන්දදායකයින්ගේ ප්‍රශ්නවලට මුහුණ දීමට කැමති නැහැ. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ජෝ බිඩෙන් ඔක්තෝබර් 15 වන දින ඡන්දදායකයින්ගෙන් ප්‍රශ්න ඇසීමට සුදුසු ස්ථානයක් සොයා ගනු ඇත.”

1992 සිට සෑම අපේක්ෂකයෙකුම කළාක් මෙන් ඡන්දදායකයින්ට “අපේක්ෂකයින් දෙදෙනාගේම ප්‍රශ්න කෙලින්ම ඇසීමට අවස්ථාවක් තිබේ” යනුවෙන් කණ්ඩායම නගර සභා ශෛලියේ විවාදය ඔක්තෝබර් 22 දක්වා ගෙන යන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.

“ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මුලින්ම එය ප්‍රතික්ෂේප කළේ නම් එය ලැජ්ජාවක්” ඇය පැවසුවාය.

තෙවන විවාදය ඔක්තෝබර් 22 වන දින ටෙනසිහි පැවැත්වීමට සැලසුම් කර තිබූ නමුත් එම විවාදයේ අනාගතය ද තීරණය කර නොමැති බව පෙනේ.

විවාද කොමිෂන් සභාවේ පියවර පිටුපස ඇත්තේ කුමක්ද?

මිනිත්තු 90 ක දෙවන විවාදය මියාමි හි ඇඩ්‍රියන් ආර්ෂ්ට් ප්‍රසාංගික කලා මධ්‍යස්ථානයේදී පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ අතර, ප්‍රදේශවාසීන් ප්‍රේක්ෂකයින්ගෙන් ප්‍රශ්න ඇසීමට සූදානමින් සිටියේය.

කොමිසම කියා සිටියේ මේ සම්බන්ධ සියලු දෙනාගේ සෞඛ්‍යය හා ආරක්ෂාව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මෙම තීරණය ගෙන ඇති බවයි.

ආර්ථිකය ගැන කුමක් කිව හැකිද?

අධික ලෙස කොවිඩ් උත්තේජක පැකේජයක් සම්බන්ධයෙන් තමා ඩිමොක්‍රටිකයින් සමඟ සාකච්ඡා අත්හරින බව ජනාධිපති අඟහරුවාදා ප්‍රකාශ කර ඇති නමුත් කොටස් වෙලඳපොළ ඍණාත්මක ප්‍රතිචාරයකින් පසුව ඔහු කියා සිටියේ තනි ගනුදෙනු සඳහා එකඟ වීමට උත්සාහ කරන බවයි.

අද ඔහු වඩාත් විචක්ෂණශීලී වූ අතර, ගැටළු ගණනාවක් සම්බන්ධයෙන් ගනුදෙනුවකට එළඹීමේ “ඇත්තෙන්ම හොඳ” අවාසි තමා දුටු බව පැවසීය.

“අපි ඉතා ඵලදායී සාකච්ඡා කිහිපයක් ආරම්භ කරනවා,” ඔහු පැවසීය.

ප්‍රගතියේ ප්‍රධාන අංශ වූයේ ගුවන් සමාගම් සඳහා ආධාර සහ කම්කරුවන් සඳහා ඩොලර් 1,200 (ඩොලර් 930) ක උත්තේජක චෙක්පතකි.

භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්ටීවන් මුන්චින් යටතේ රිපබ්ලිකානුවන් සහ සභා කථානායක නැන්සි පෙලෝසි යටතේ ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයින් නිතිපතා සාකච්ඡා කරමින් සිටියද ඔවුන්ට වියදම් කිරීමට අවශ්‍ය ප්‍රමාණය අනුව වෙනස් වී ඇත.

වීපී විවාදයේදී සිදු වූයේ කුමක්ද?

ට්‍රම්ප් සහ බිඩෙන් මහතා අතර පසුගිය සතියේ සිදු වූ යුදවාදී සංදර්ශනයට සාපේක්ෂව පසුගිය බදාදා රාත්‍රියේ ඌටාහි සිදුවීම සුමට සන්නිවේදකයන් දෙදෙනෙකු අතර සිවිල් විවාදයක් විය. නමුත් උණුසුම් වචන කිහිපයක් හුවමාරු විය.

කොරෝනා වයිරසයේ මාරාන්තික බව ගැන පෙන්ස් මහතා සහ ජනාධිපතිවරයා හිතාමතාම ඇමරිකානුවන් නොමඟ යවන බවට හැරිස් මහත්මිය චෝදනා කළාය.

ධවල මන්දිරයේ වසංගත උපාය මාර්ගය පිටපත් කිරීම ගැන බිඩෙන්-හැරිස් ව්‍යාපාරයට පෙන්ස් මහතා චෝදනා කළේය.

මිනසෝටා හි අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ජෝර්ජ් ෆ්ලොයිඩ් ඝතනය කිරීම ගැන පෙන්ස් මහතා කම්පනය පළ කළේය. එහෙත් ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: “පසුව ඇති වූ කැරලි සහ කොල්ලකෑම් සඳහා නිදහසට කරුණක් නැත.”

හැරිස් මහත්මිය කියා සිටියේ සුදු අධිපතිවාදීන් හෙළා දැකීම ජනාධිපතිවරයා ප්‍රතික්ෂේප කළ බවයි.

බීබීසීයේ උතුරු ඇමරිකානු වාර්තාකරු ඇන්තනි සර්චර් පවසන්නේ එය අමතක නොවන බවත්, ශක්තිමත් අවස්ථා කිහිපයක් සහ දෙකටම පැකිලීම් කිහිපයක් ඇති බවත්, නමුත් එවැනි ප්‍රතිඵලයක් ඩිමොක්‍රටිකයන්ට ශුභ ආරංචියක් වනු ඇති බවත්ය.

බී.බී.සී ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් හා ඔහුගේ බිරිඳ මෙලනියා ට්‍රම්ප් හට කොරෝනාවෛරසය වැළඳී ඇති බව ඒ පිළිබඳ කළ පරීක්ෂණවලින් හෙළිවී තිබේ.

මේ බව සඳහන් කරමින් ජනපති ට්‍රම්ප් නිකුත් කළ ට්විටර් පණිවිඩයෙන් කියැවුණේ ඔවුන් දෙපළ නිරෝධායනයට යොමු වී සිටින බවකි.

ජනාධිපතිවරයා හා ඔහුගේ බිරිඳට කොරෝනාවෛරසය වැළඳී ඇති බව දැනගන්නට ලැබුණේ ජනාධිපතිවරයාගේ සමීප සහායකයකුට ද කොරෝනාවෛරසය වැළදී ඇති බව තහවුරුව්මෙන් අනතුරුවය.

එසේ වෛරසයට ලක්වූ 31 හැවිරිදි හෝප් හික්ස් ජනාධිපතිවරයාගේ සමීප උපදේශකවරියකි. මෙතෙක් වෛරසය වැළඳුනු බවට තහවුරු වූ ජනාධිපතිවරයාගේ පළමු සමීප සහයකයා ඇය වේ.

මෙම සතියේ ඔහායෝ ප්‍රාන්තයේ පැවති රූපවාහිනී විවාදයකට සහභාගීවීම සඳහා ජනාධිපතිවරයාගේ නිල ගුවන් යානයේ (එයාර් ෆෝස් වන් – Air Force One) ඇය ද ඔහු සමග ගමන් ගත්තාය.

හික්ස් කොරෝනාවෛරසයට ලක්වී ඇති බව පරීක්ෂණවලදී හෙළිවීමෙන් අනතුරුව, බිරිඳ සහ තමන් නිරෝධායනයට යොමු වන බව ජනාධිපති ට්‍රම්ප් මීට පෙර පවසා තිබිණි.

බ්‍රහස්පතින්දා රාත්‍රී ට්විටර් පණිවිඩයක් නිකුත් කළ ට්‍රම්ප්, “කෙටි විවේකයක් හෝ නොගෙන ඉතා කැපවීමෙන් වැඩකළ හෝප් හික්ස් කොවිඩ්-19 ට ලක්වී ඇති බව පරීක්ෂණවලදී හෙළිවෙලා.” යැයි පැවසීය.

“ජනාධිපති ආර්යාවත්, මාත් පරීක්ෂණවල ප්‍රතිඵල බලාපොරොත්තුවෙන් ඉන්නවා. ඒ අතරේ අපේ නිරෝධායන ක්‍රියාමාර්ගයත් ආරම්භ කරනවා” යැයි ද ඔහු මීට පෙර පවසා තිබිණි.

මෙම තත්ත්වය, ඔක්තෝබර් 15 වෙනිදා ෆ්ලොරිඩා ප්‍රාන්තයේ මයාමි හි පැවැත්වීමට නියමිත ජනාධිපතිවරණ දෙවෙනි විවාදයේ සැලසුම්වලට කෙසේ බලපානු ඇත්දැයි මෙතෙක් පැහැදිලි නැත.

ඇය සිංගප්පූරුවේ මහා ධන කුවේරයකුගේ නිවසෙහි මෙහෙකාර වෘත්තියේ යෙදී සිටි ඉන්දුනීසියානු ජාතික ගෘහ සේවිකාවකි. මාසික වැටුප සිංගප්පූරු ඩොලර් 600කි.

ඇයගේ හාම්පුතා වන ව්‍යාපාරිකයා සිංගප්පූරු ව්‍යාපාරික සමාජයේ මහා කුළුණක් තරම් ප්‍රබල ව්‍යාපාරිකයකු මෙන්ම,රටේ සමාගම් කීපයක අධිපතිවරයා ද වෙයි.

එක්තරා දිනයක, පාර්ති ලියනි (Parti Liyani) නම් ඉහත කී ගෘහසේවිකාවට සිය ජීවිතයේ කනගාටුදායක දෙයකට සවන්දීමට සිදුවිය. එනම්, නිවසේ වූ භාණ්ඩ කීපයක් සොරකම් කර ඇති බවට ගෙහිමියන් විසින් ඇයට චෝදනා කරනු ලැබීමය. එතැනින් නොනැවතුනු ගෙහිමියෝ ඇයට එරෙහිව පොලිසියේ පැමිණිල්ලක් ගොනුකළහ.

මිල අධික සුඛෝපභෝගී කාන්තා අත් බෑග්, DVD යන්ත්‍රයක් පමණක් නොව ඇඳුම් පවා සොරකම් කරන ලද බවට ඉදිරිපත් වූ චෝදනා ඇතුළත් එම නඩුව සිංගප්පූරු සමාජයේ බෙහෙවින් කතාබහට ලක්වූ නඩු විභාගයක් බවට පත්විය.

එහෙත් දීර්ඝ නඩු විභාගයක් අවසානයේ පාර්ති ලියනි, ගෘහසේවිකාව ඇයට එරෙහි සියලු චෝදනාවලින් නිදහස් කරනු ලැබුණි.

”මට හරිම සතුටුයි. අන්තිමේ දී මම නිදහස්!” පරිවර්තකයකුගේ සහයෝගය ඇතිව මාධ්‍යවේදීන් අමතමින් ඇය සඳහන් කළාය.

”මේ අවස්ථාව ලබාගන්න මම අවුරුදු හතරක් පුරා සටන් කළා” ඇය කියා සිටියාය.

‘පාර්ති’ ඇය මුහුණදුන් චෝදනාවලින් නිදහස ලද නමුත්, එම නඩු විභාගයත් සමඟ සිංගප්පූරු අධිකරණයේ පිහිට ලබාගැනීම අතින් පවතින අසමනතාවට අදාළ ප්‍රශ්න රැසක් එම නඩුකරයත් සමඟ සමාජය ඉදිරියට පැමිණ ඇත.

‘පාර්ති’ සිය හාම්පුතා වූ ‘ලීව් මුන් ලියොන්ග්’ (Liew Mun Leong) සහ ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් වෙනුවෙන් එම නිවසේ රැකියාව ආරම්භකර තිබෙන්නේ 2007 වසරේදී ය. ගෙහිමියාගේ පුත්‍රයා වන ‘කාර්ල්’ ද ඇතුළුව පවුලේ සාමාජිකයන් කීපදෙනෙක් එම නිවසේ වාසය කරති.

2016 මාර්තු මාසයේ දී කාර්ල් ලීව් සහ ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයෝ සිය ”මහගෙදරින්” ඉවත්ව වෙනත් නිවසක පදිංචියට ගියහ.

පාර්තිට එරෙහි නඩු විභාගයේ දී එකින් එක කරුණු දිගහැරෙමින් තිබියදී අනාවරණය වූ කරුණක් වූයේ අවස්ථා කීපයක්ම එම ගෘහසේවිකාව කාර්ල්ගේ නිවසත් පිරිසිදු කිරීමට යොදවා ඇති බවය. එය සිංගප්පූරුවේ නීතිය අනුව වරදකි. ඒ සම්බන්ධයෙන් පාර්ති කලින් පැමිණිලි කරනු ලැබ ඇත.

එයින් මාස කීපයකට පසු ලීව් පවුල ඇය සේවයෙන් ඉවත් කරන ලද බව පාර්තිට දැනුම් දුන්හ .ඔවුන් එවැනි පියවරක් ගෙන තිබුණේ පාර්ති ඔවුන්ගේ නිවසේ භාණ්ඩ සොරකම් කරන ලදැයි සැකයෙනි.

කාර්ල් ලීව් ඔවුන්ගේ තීරණය දැනුම්දුන් මොහොතේ ඇය මෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලද බව ‘Straits Times’ පුවත්පත වාර්තාකර තිබුණි.

”මම දන්නවා – ඔබ එවැනි පියවරක් ගන්නේ ඇයි කියල. ඔබ මාත් සමඟ තරහයි.මොකද මම ඔබගේ වැසිකිලිය පිරිසිදු කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමයි-ඔබේ තීරණයට හේතුව”

සිය බඩු භාණ්ඩ පෙට්ටි කීපයකට අසුරා ගැනීම සඳහා පාර්තිට පැය දෙකක් කල්දුන් ගෙහිමියෝ ඒවා ඉන්දුනීසියාවට එවන බව දැනුම් දුන් අතර, ඒ අනුව ඇය එදිනම සිය මව්රට බලා පිටත්ව ගියාය.

එපරිද්දෙන් එම නිවසින් පිටත්ව යාමට පෙර සිය බඩු අසුරමින් සිටියදී ප්‍රකාශයක් කළ පාර්ති ”කාර්ල්ගේ නිවස පිරිසිදු කරන ලෙස නියෝග කිරීම සම්බන්ධයෙන් සිංගප්පූරු බලධාරීන්ට පැමිණිලි කරනවා” යැයි ‘ලීව්’ පවුලට අනතුරු අඟවා ඇත.

පාර්ති පිටත්ව යාමෙන් පසු ලීව් පවුලේ සාමාජිකයෝ ඇය තබා ගිය පෙට්ටි පරීක්ෂා කිරීමට තීන්දු කළහ. ඒවා විවර කරමින් *පරීක්ෂාකළ ඔවුහු තමන්ට අයත් භාණ්ඩ කීපයක් පාර්තිගේ ඇසුරුම් අතර තිබී සොයාගන්නා ලද බවට පොලිසියට පැමිණිලි කළහ. එම පැමිණිල්ල ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ලීව් සහ ඔහුගේ පුත් කාර්ල් විසිනි.

පාර්ති කියාසිටින්නේ එවැනි අනුන් සතු භාණ්ඩ කිසිවක් ගැන තමා නොදන්නා බවය. ඉහත සඳහන් කළ පරිදි ඉන්දුනීසියාවට ගිය පාර්ති ඉන් සති පහකට පසු වෙනත් නිවසක රැකියාවක් ලැබ එය භාරගැනීම සඳහා සිංගප්පූරු ගුවන්තොටුපොළට ළඟා වූවාය. එහෙත් ඇය ගුවන් තොටුපොලේදීම අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුණි

පාර්තිට එරෙහිව ඉදිරිපත් කරනු ලැබ තිබුනේ අපරාධ නීතිය යටතට ගැනෙන චෝදනා ය. එබැවින් ඇයට යළි සිංගප්පූරුවේ රැකියාවක් කළ නොහැකි වූ අතර සංක්‍රමණික කම්කරුවන් රඳවනු ලබන ස්ථානයකට යවනු ලැබුණි. නඩුව විභාගයට ගැනෙමින් පවතින අතරවාරයේ ඇයට මූල්‍යාධාර මත යැපීමට සිදුවිය.

ඇඳුම් සහ කුඩා පොකට් පිහියක්

ලීව් නිවසේ භාණ්ඩ රැසක් සොරකම් කරනු ලැබීම සම්බන්ධයෙන් පාර්තිට චෝදනා කෙරිණ. එම භාණ්ඩ අතරට ඇඳුම් කට්ටල 115ක්, මිලෙන් අධික සුඛෝපභෝගී කාන්තා අත්බෑග්, DVD යන්ත්‍රයක් සහ ‘Gerald Genta’ වර්ගයේ අත් ඔරලෝසුවක් ද ඇතුළත් විය.

එකතුව ගත්විට එම සමස්ත භාණ්ඩවල වටිනාකම සිංගප්පූරු ඩොලර් 34,000කි.

අධිකරණයේ දී පිළිතුරු දුන් පාර්ති කියා සිටියේ තමා විසින් සොරකම් කරන ලදැයි පවසන එම භාණ්ඩ එක්කෝ තමාට අයත් දේවල්, හෝ ඉවත දමන ලද භාණ්ඩ විය හැකි අතර ඊට අමතරව තමා විසින් එම පෙට්ටිවලට ඇතුළත් නොකළ දේවල් ද වියහැකි බවය.

කෙසේවුවද, 2019 වසරේ දී පළමු අධිකරණයේ විනිසකරු පාර්ති වැරදිකාරිය යයි තීන්දු කරමින් වසර දෙකකුත් මාස දෙකක සිර දඬුවමක් නියම කළේය. එහෙත් තම නිවැරදිභාවය ඔප්පුකිරීම සඳහා එම තීන්දුවට එරෙහිව අභියාචනා කිරීමට පාර්ති තීන්දු කළාය. එම අභියාචනය විභාග කළ සිංගප්පූරු මහාධිකරණ විනිසුරුවරයා පසුගිය මාසයේ සිය තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත්කරමින් පාර්ති නිවැරදි යයි ප්‍රකාශයට පත්කළේය.

සිය තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත්කරමින් අදහස් දැක්වූ මහාධිකරණ විනිශ්චයකාර චෑන් සෙන්ග් ඔන් (Justice Chan Seng Onn)පෙන්වා දුන්නේ පාර්තිට එරෙහිව චෝදනා ගොනු කිරීම සම්බන්ධයෙන් ලීව් පවුල ”සිතාමතාම අසද්භාවයෙන්” කටයුතු කර ඇති බවය. එපමණක් නොව, පාර්ති සම්බන්ධ පැමිණිල්ලේ දී පොලිසිය සහ නීති නිලධාරීන් කටයුතු කර තිබෙන ආකාරය සහ දිස්ත්‍රික් විනිශ්චයකාරවරයා එම නඩුව හසුරුවා ඇති ආකාරය පිළිබඳවද කරුණු කීපයක් මහාධිකරණ විනිසුරු විසින් ඉස්මතුකර දක්වන ලදී.

තමා කාර්ල්ගේ නිවස පිරිසිදු කිරීම සඳහා සිංගප්පූරු කම්කරු නීතියට පටහැනිව යෙදවීම සම්බන්ධයෙන් පාර්ති විසින් පැමිණිලි කරනු ලැබීම වලක්වාලීම ලීව් පවුලේ උවමනාව වී ඇති බව මහාධිකරණය තීන්දු කර ඇත.

පාර්ති විසින් සොරකම් කරන ලදැයි චෝදනා කෙරෙන බොහෝ භාණ්ඩ අබලන්ව ඇති ඒවා බව මහාධිකරණ විනිසුරුවරයා සටහන් කර ඇත. අදාළ අත් ඔරලෝසුවේ පතුලේ පියන නැත. ජංගම දුරකථන දෙකක් (iPhones) වූ අතර ඒවා ක්‍රියා නොකරයි. එවැනි අබලි ද්‍රව්‍ය සොරකම් කිරීම සාමන්‍යයෙන් සිදුවිය නොහැකි බව විනිශ්චයකාරවරයාගේ තීන්දුව විය. නිදසුනක් වශයෙන් එම භාණ්ඩ අතර වූ DVD යන්ත්‍රය ක්‍රියා නොකිරීම නිසා ලීව් පවුල විසින් ඉවත දමන ලද්දක් බව පාර්ති අධිකරණය ඉදිරියේ සඳහන් කළාය.

මහාධිකරණය ඉදිරියේ පැවැත්වුණු විභාගයේ දී අදාළ DVD යන්ත්‍රය අබලන් උපකරණයක් බව තමන් දැනසිටි බව පැමිණිල්ලේ නීති නිලධාරීහු පිළිගත්හ. එසේ දැන සිටියත් එය නඩුවට අදාළ භාණ්ඩයක් වූ හෙයින් ඒ බවක් අනාවරණය නොකළ බවද ඔවුහු සඳහන් කළහ. පැමිණිලි පාර්ශ්වය විසින් එම යන්ත්‍රය ක්‍රියාත්මක වන බවක් අධිකරණයට අඟවා තිබුණේ උපායශීලීවය. එම හැසිරීම මහාධිකරණ විනිශ්චයකාරවරයාගේ දෝෂ දර්ශනයට ලක්විය. විශේෂයෙන්ම එම හැසිරීම අගතියක්ය යන්න විනිසුරු ප්‍රකාශය විය.

එපමණක් නොව, මෙම නඩුවේ සාක්ෂිකරුවකු වශයෙන් කාර්ල් ලීව් කෙරෙහි තැබිය හැකි විශ්වාසය පිළිබඳවත් විනිසකරු ප්‍රශ්න කළේය.

කාර්ල් ලීව් නඩු විභාගයේ දී සාක්ෂිදෙමින් කියා සිටියේ තමා 2002 වසරේ දී එක්සත් රාජධානියේ දී මිලට ගෙන සිංගප්පූරුව කරා ගෙනැවිත් තිබූ කුඩා පොකට් පිහියක් ද පාර්ති විසින් සොරකම් කරනු ලැබ තිබුණු බවය.එහෙත් එය 2002 ට පසු නිෂ්පාදනය කරන ලද්දක් බවත්, 2002 වසර වනවිට එය බ්‍රිතාන්‍යයේ නිෂ්පාදනය කර නොතිබුණ බවත් පිළිගැනීමට කාර්ල්ට සිදුවිය.

කාර්ල් ප්‍රකාශ කළ තවත් කරුණක් වූයේ, පාර්තිගේ ඇසුරුම් අතර තිබූ කාන්තා ඇඳුම් ද ඇතුළු විවිධ ඇඳුම් කට්ටල තමා සතු ඒවා වන බවය. එහෙත් ඉන් සමහර ඇඳුම් තමාගේදැයි සිහිපත්කර ගැනීමට ඔහු අපොහොසත් විය. එම ඇඳුම් අතර වූ කාන්තා ඇඳුම් ”තමා තබාගත්තේ කුමකටදැයි” විමසූ විට ”තමා පුරුෂ ඇඳුම් මෙන්ම කාන්තා ඇඳුම්ද ප්‍රියකරන” බව කාර්ල් සඳහන් කළේය. එහෙත් මහාධිකරණ විනිසුරු චෑන් එය ”කෙසේවත් ඇදහිය නොහැකි” බව තීන්දු කළේය.

මෙම නඩුවේ දී පොලිසියේ ක්‍රියාකලාපයත් විනිශ්චයකාරවරයාගේ ප්‍රශ්න කිරීමට ලක්විය. පළමු පොලිස් වාර්තාව පිළියෙළ කරනු ලැබීමෙන් සති පහක කාලයක් ගතවෙන තෙක් පොලිසිය නඩු නිමිත්ත සිදුවූ ස්ථානය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා ගොස් නොතිබුණි.

එසේම ඉන්දුනීසියානු භාෂාව කතාකරන පාර්ති සඳහා භාෂා පරිවර්තයකුගේ සහාය ලබාදීමටත් පොලිසිය පියවර ගෙන නැත. ඒ වෙනුවට පොලිසිය යෝජනාකර තිබෙන්නේ පාර්ති නොදන්නා ‘මැලේ’ භාෂා පරිවර්තකයෙකි.

”එපරිද්දෙන්, මේ නඩුවේ දී පොලිසිය කටයුතු කරනු ලැබ තිබෙන්නේ ඉතාම කණගාටුදායක ආකාරයට” යැයි සිංගප්පූරු කළමනාකරණ සරසවියේ මහාචාර්ය එයුජින් ටෑන් (Eugene Tan) බීබීසී සමග ප්‍රකාශ කළේය.

පොලිසියේ සහ පැමිණිල්ලේ නීති පාර්ශ්වයේ ඉහත සඳහන් කරන ලද ඌණතා සැලකිල්ලට ගැනීමට අසමත්වීම හේතුවෙන් පළමු නඩු විභාගයේ දී දිස්ත්‍රික් විනිශ්චයකරු පාර්තිගේ අවාසියට සිය තීන්දුව දී ඇති ආකාරයක් දක්නට ලැබේ.

ඩේවිඩ් සහ ගොලායාත් සටන බඳු සටනක්

(ඩේවිඩ් සහ ගොලායත් (Goliath) සටන යනු අතිශයින් ප්‍රබල තැනැත්තකුට එරෙහිව කුඩා දුබලයා ජයගැනීම පිළිබඳව උදාහරණයක් ලෙස ගනු ලබන බයිබලයේ එන කතාවකි)

පාර්තිට එරෙහි නඩුකරය සිංගප්පූරු සමාජය තුළ දැඩි සංවේදීභාවයක් ඇති කිරීමට හේතු වූ අතර, බොහෝ දෙනාගේ කෝපය එල්ලවුණේ ලීව් සහ ඔහුගේ පවුල කෙරෙහිය.

බහුතර ජනතාව විසින් එය තේරුම්ගන්නා ලද්දේ ”පොහොසත් ප්‍රභූ තන්ත්‍රය විසින් තමන්ගේම නෛතික රාමුව තුළ වාසය කරන කිසිදු සමාජ බලයක් නොමැති දුප්පතුන්ට එරෙහිව සිදුකරන හිරිහැර සඳහා නිදසුනක්” ලෙසිනි.

අධිකරණය අවසානයේදී එහි උත්තරීතරභාවය රැකගත් නමුත්, එරට අධිකරණයේ සාධාරණත්වය සහ අපක්ෂපාතීභාවය සම්බන්ධයෙන් දිගුකලක් පැවති විශ්වාසය පිළිබඳ ඇතැම් සිංගප්පූරු වැසියන් සලිත කිරීමකට මෙම නඩුව හේතුවිය.

”මෑත ඉතිහාසයේ මෙවැනි මතකයේ රැඳෙන වෙනත් නඩුවක් නැහැ” යි මාහාචාර්ය ටෑන් ප්‍රකාශ කළේය.

”මෙම නඩුවේ එකිනෙකට සම්බන්ධ අකාර්යක්ෂමතාවන් මහජන නොසන්සුන්තාවයකට හේතුවුණා. බොහෝදෙනකුගේ මනසේ වූ ප්‍රශ්නය වූයේ ”මම පාර්ති වුනානම්,මට අත්වෙන ඉරණම කුමක්ද?” යන්නයි.”සාධාරණ පරීක්ෂණයක් සිදුවේද?”, ”අපක්ෂපාතී තීන්දුවක් ලැබේද?” වැනි ප්‍රශ්න මහජනයා අතර මතුවුණා”

එල්ලවෙමින් පැවති මහජන විරෝධය හමුවේ තීන්දුවක් ගත් ලීව් මුන් ලියොන්ග් ඉතා කීර්තිමත් සමාගම් කීපයක තමා උසුලන සභාපති තනතුරුවලින් සිය ඉල්ලා අස්වීම ප්‍රකාශයට පත් කළේය.

ලීව් මුන් ලියොන්ග් නිකුත්කළ ප්‍රකාශයක් මගින් ඔහු කියාසිටියේ, තමා මහාධිකරණ තීන්දුවට ගරුකරන අතරම සිංගප්පූරු නෛතික රටාව කෙරෙහි විශ්වාසය තබන බවය.එහෙත් පොලිසියට කළ සිය පැමිණිල්ල ඔහු සාධාරණීකරණය කරයි.

”යම්කිසි සැකකටයුතු වැරදි ක්‍රියාවක් සිදුවූ බව මම අවංක ලෙසම විශ්වාස කරනවා. එවැනි දෙයක් සිදුවුණාම පොලිසියට පැමිණිලි කිරීම අපේ පුරවැසි යුතුකමක්” බව ඔහු පවසයි.

එහෙත් කාර්ල් ලීව් නඩු තීන්දුව සම්බන්ධයෙන් කිසිදු ප්‍රකාශයක් නිකුත් කිරීමෙන් වැළකී සිටි අතර නිහඬබව රකියි.

මේ අතරම, සිංගප්පූරු පොලිස් සේවය සහ අධිකරණය ඉදිරියේ චෝදනා ගොනු කිරීමේ ක්‍රියාදාමය නැවත අධීක්ෂණය කළ යුතුව ඇත යන යන අදහසත් මෙම නඩුව මගින් ඉස්මතු කරනු ලැබ ඇත. ”එකිනෙකට බැඳුනු ක්‍රියාවලිය තුළ යම්කිසි වැරැද්දක් සිදුව ඇති ” බව සිංගප්පූරු නීතිය සහ ස්වදේශ කටයුතුභාර ඇමති කේ.ෂන්මුගම් (K.Shanmugam) පිළිගනියි.

‘ඊළඟට ආණ්ඩුව කරන්නේ කුමක්දැයි දැඩි අවධානයකින් විපරම් කෙරෙනු ඇත. ඉහළ මට්ටමේ වගවීමක් සහ ආයතනගත සාධාරණභාවයක් සඳහා රටවැසියන්ගෙන් කෙරෙන ඉල්ලීම ඉටුකිරීමට අසමත් වුණොත්,එමගින් සිංගප්පූරු සමාජයට ඉහලින් ප්‍රභූ තන්ත්‍රයේ අභිලාෂයන් ස්ථානගත වී ඇත යන වේදනාබර හැඟීම පෙරට පැමිණීමට ඉඩ ඇත” යනුවෙන් සිංගප්පූරුවේ ප්‍රකාශකයකු වන ඩොනල්ඩ් ලෝ ( Donald Low) සිය අලුත්ම ලිපියක සඳහන් කරයි.

”උණුසුම් විවාදයක් පවතින අතරවාරයේ ප්‍රභුත්වවාදය සෙමෙන් සමාජ ක්‍රමය අභ්‍යන්තරයට කාන්දුවීද? යන ප්‍රශ්නය පැනනැගුන අතර,ඒ සමඟ රටේ සදාචාර සම්ප්‍රදායේ පිරිහීමක් අනාවරණය වූ බව” තවත් ප්‍රකාශනයක් මගින් හිටපු මාධ්‍යවේදියකු වන පී.එන්.බල්ජි (PN Balji) පවසයි.

එපමණක් නොව,පාර්ති ගේ නඩුකරය මගින් ඉස්මතු වූ තවත් කරුණක් වන්නේ සංක්‍රමණික කම්කරුවන්ට යුක්තිය ඉටුකර ගැනීමේ දී මුහුණදීමට සිදුවන තත්ත්වයයි.

පාර්තිට සිංගප්පූරුවේ රැඳී සිටීමට සහ ඇයගේ පැමිණිල්ල වෙනුවෙන් සටන් කිරීමට හැකිවූයේ ‘Home’ නමැති රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයේ සහ නීතිවේදී අනිල් බාල්චන්දනීගෙන් (Anil Balchandani) ලද සහයෝගය මතය. එම නීතිවේදියා මහජන යහපත වෙනුවෙන් මෙන්ම අඩු මුදලකට මෙම නඩුවේ දී පෙනී සිට ඇත. එසේ නොවීනම්, නීතිඥ ගාස්තුව සිංගප්පූරු මුදලින් ඩොලර් 150,000 ක පමණ වනු ඇත.

සිංගප්පූරුවේ සංක්‍රමණික ශ්‍රමිකයන් සඳහා නෛතික පහසුකම් සලසන නමුත්, එම ශ්‍රමිකයන් ඔවුන්ගේ පවුල්වල එකම ආදායම් මාර්ගය වන නිසාත්, ආදායම් මාර්ගයකින් තොරව ඔවුන්ට මාසවලින් නොව අවුරුදු ගණන් ගතවෙන නඩුවල පැටලීමේ හැකියාවක් නොමැති නිසාත් නීතිමය ගැටලුවලට මුහුණදෙන අයගෙන් බහුතරය තම ප්‍රශ්න වෙනුවෙන් සටන් නොකරන බව ‘Home’ රාජ්‍ය නොවන සංවිධානය පෙන්වා දෙයි.

තම වාසියට ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු නඩු තීන්දුවෙන් පසු ප්‍රකාශයක් කළ පාර්ති තමා ආපසු ඉන්දුනීසියාවට යාමට තීන්දු කළ බව පවසයි.

”දැන් මගේ ප්‍රශ්නය අවසානයි.මට ඉන්දුනීසියාවට යාමට අවශ්‍යයි” ඇය මාධ්‍යයට කියා සිටියාය.

”මම මගේ හාම්පුතාට සමාව දෙනවා. ඒවගේම, මට සිදුවූ දෙය වගේ අවස්ථාවකට වෙනත් කිසිම ශ්‍රමිකයකුට මුහුණදීමට සිදු නොවේවා කියල මම ප්‍රාර්ථනා කරනවා”

(බීබීසී නිව්ස් හි ඉවෙට් ටෑන් සකස් කළ ලිපියක් ඇසුරිණි)

අද (29) දිනය ආරම්භ වන විට ගෝලීය වශයෙන් කොවිඩ් -19 මරණ සංඛ්‍යාව මිලියනය (10,000,00) ඉක්මවා ගිය බව ජොන්ස් හොප්ස්කින් විශ්වවිද්‍යාලය වාර්තා කළා. එම මරණවලින් වැඩි සංඛ්‍යාවක් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, බ්‍රසීලය සහ ඉන්දියාව විසින් වාර්තා කරන බවයි එම වාර්තාවල වැඩි දුරටත් සදහන් වන්නේ.

මාස 09කට ආසන්න කාලයක් තුළ ලොව පුරා ආදායිතයින් මිලියන 20කට අධික පිරිසක් වාර්තා කරමින් තව දුරටත් අඛණ්ඩව ව්‍යාප්ත වන කොවිඩ් වසංගය හමුවේ සමස්ත ලෝකයම අන්ත අසරණභාවයට පත්ව ඇති බවයි ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය කියන්නේ.

මේ ලිපිය මගින් කොවිඩ් වසංගය ආරම්භයේ සිට අද දක්වා අවධානය යොමු කරනවා.

කොවිඩ් -19 වසංගතය මධ්‍යම චීනයේ නගරයක ප්‍රධාන නගරයක් වන ‘හුවාන්‘හි පසුගිය වසරේ ආරම්භ වූ අතර එතැන් සිට පෘථිවියේ සෑම රටකටම පාහේ එය බලපා ඇත. මෙම වෛරසය අසමානතාවය හෙළි කරමින් ලෝක නායකයින් ද ඇතුළු ලොව බලවත් පුද්ගලයින් ආසාදිතයින් බවට පත් වූ අතර තවත් පිරිසක් මිය ගොස් තිබේ. 

මේ වන විට කොවිඩ් වසංගතය ගෝලීය ආර්ථිකයට ඍජු දැවැන්ත බලපෑමක් එල්ල කර ඇති අතර බිලියන ගණනක් ජනතාව එමගින් දැඩි පීඩාවට පත්ව තිබේ. එහි දී ද ධනවත් – බලවත් රටවල් කියා වෙනසකින් තොරව සමස්ත ලෝකයම පීඩාවට පත්ව තිබේ.

වෛද්‍ය විද්‍යාව හා තාක්ෂණය කොතරම් දියුණු තත්ත්වයක පැවතියත් මේ දක්වා කොවිඩ් වෛරසයට එරෙහි සාර්ථක ප්‍රතිකාරයක් සොයා ගෙන නැති අතර එකම පිළියම වන ‘සමාජ දුරස්ථභාවය‘ සහ ‘මුහුණු ආවරණ පැළදීම‘ මේ වන විට බරපතළ ආර්ථික හා සමාජයීය ප්‍රශ්න පමණක් නොව සෞඛ්‍ය ගැටලු ද උද්ගත කර තිබේ.ෙ

2020 ජනවාරි 9 – පළමු වරට මරණය වාර්තා විය

2020 ජනවාරි මාසය ජාත්‍යන්තර තලයේ පුවත් මවන මාසයක් ම විය. වසර ආරම්භයේදීම සමස්ත ලෝකයම යුධ ආතතියක ගිල්වමින් එක්සත් ජනපදය විසින් ඉරානයේ ඉහළම ජෙනරාල්වරයකු ඝාතනය කළ අතර ඕස්ට්‍රේලියාව ලැව්ගිනිවලින් හෙම්බත් වූවේය. මේ අතර හෙලිකොප්ටර් අනතුරකින් බාස්කට්බෝල් ක්‍රීඩකයෙකු වූ බ්‍රයන්ට්ගේ මරණය සිදුවිය.

මේ අතර සමස්ත ලෝකයේම ඇස් වසා චීනයේ බිහිසුණු සිදුවීමක් සිදුවෙමින් තිබුණේය. මධ්‍යම චීනයේ ප්‍රධාන නගරයක් වන ‘හුවාන්‘හි අභුත වෛරයක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවැති අතර එය ආසාදනය වූ චීනය ඒ ගැන සපුරුදු නිහඩභාවය ආරක්ෂා කළේය.

මේ අතර චීන රජය ජනවාරි 11 වැනිදා වෛරසය ආසාදනය වීමෙන් සිදු වූ ‘පළමු මරණය‘ වාර්තා කළේය. එසේ මිය ගියේ 61 හැවිරිදි පිරිමි පුද්ගලයෙකි.

චීන විද්‍යාඥයින් මෙම රෝගය ‘කොරොන වයිරස් වර්ගයක්‘ ලෙස හඳුනා ගත් අතර එමඟින් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සිට සාර්ස් (දරුණු උග්‍ර ශ්වසන සින්ඩ්‍රෝමය) වැනි දරුණු රෝග දක්වා විවිධ රෝග ඇති කරන බව ද කියා සිටියේය.

චීන රජය සුපුරුදු අධිකාරීවාදී බලය යොදමින්, හුවාන් නගරය හුදකලා කරමින් වෛරසය පැතිර යාම පාලනය කිරීමට දැඩි පියවර ගත්ත ද නොබෝ දිනකින් වෛරසයේ පුපුරා යාම සිදුවිය. හුවාන්හි සංචාරය කළ සිංගප්පූරු සහ හොංකොං ජාතික සංචාරකයින් මෙහිදී ගොදුරු බවට පත්විය.

චීනයේ මිලියන සිය ගණනක් ජනයා චීන අලුත් අවුරුද්ද සඳහා රට පුරා සංචාරය කිරීමට සූදානම් වීමත් සමඟ වෛරසය වේගයෙන් පැතිර යා හැකි බවට ද බිය විය. නමුත් රෝගය සම්ප්‍රේෂණය වූයේ කෙසේද යන්න තවමත් පැහැදිලි නැත. සෞඛ්‍ය නිලධාරීන් කියා සිටියේ මිනිසාගෙන් මිනිසාට සම්ප්‍රේෂණය වූ අවස්ථා කිසිවක් තහවුරු වී නොමැති බවයි.

එම අවස්ථාවේදී, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) කියා සිටියේ එය පුපුරා යාම පිළිබඳව දැනුවත්ව සිටින බවත්, තමන් චීන රජය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති බවත් එය සිද්ධිය සමීපව නිරීක්ෂණය කරන බවත්ය.

2020 ජනවාරි 28 – මරණ 100 ක්

ජනවාරී මාසය අවසන් වන විට සංඛ්‍යාව 100 ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර ආසාදන වේගයෙන් ඉහළ ගියේය. එය වුහාන් වලින් ඔබ්බට චීනයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට සහ අවම වශයෙන් ලොව රටවල් 16 කට ව්‍යාප්ත විය.

සමහර ජාතීන් පුරවැසියන් ඉවත් කිරීම සඳහා වුහාන් වෙත ගුවන් යානා යැවීමට පටන් ගත්හ. මේ අතර, එක්සත් ජනපදය තම ජාතිකයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේ චීනය වෙත “සංචාරය නැවත සලකා බලන” ලෙසයි.

වුහාන් සහ එහි පළාතක් වන හුබේ මේ වන විටත් ඵලදායී ලෙස අගුලු දමා තිබුණි. ප්‍රසිද්ධියේ මුහුණු ආවරණ පැළඳීම ද මේ වන විට සමහර චීන නගරවල අනිවාර්ය වී තිබේ. වුහාන් වෙත ගිය 50 හැවිරිදි පුද්ගලයෙක් බීජිං අගනුවර වෛරසය සමඟ මිය ගිය පළමු පුද්ගලයා බවට පත්විය.

වුහාන් හි මුහුදු ආහාර වෙළඳපොළක නීතිවිරෝධී ලෙස වෙළඳාම් කරන ලද වන සතුන්ගෙන් මෙම වෛරසය හටගෙන ඇති බව සෞඛ්‍ය නිලධාරීන් තීරණය කළ අතර එය ඇත්ත වශයෙන්ම මිනිසුන් අතර පැතිර යා හැකි බව පැවසීය. 

චීන බලධාරීන් පැවසුවේ වෛරසය එහි පුර්ව ලියාපදිංචි තක්සේරු කාලය තුළ පැතිර යා හැකි බවත් සාමාන්‍ය රෝගයක් සාමාන්‍ය උණක් මෙන් පෙනෙන්නට පෙර එය පාලනය කිරීමට අපහසු බවත්ය.

මේ අතර ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් ජනවාරි 30 වැනි දින වෛරසයේ පුපුරා යාම ගෝලීය හදිසි අවස්ථාවක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේය.

2020 පෙබරවාරි 10 – මරණ 1,000 ක්

සති දෙකකට පසුව මරණ සංඛ්‍යාව 1,000 දක්වා ඉහළ ගියේය. වැඩි වැඩියෙන් රටවල් ඔවුන්ගේ පළමු සිද්ධීන් දැකීමට පටන් ගත් නමුත් ලෝකයේ බොහෝ අවධානය තවමත් චීනය කෙරෙහි යොමු විය.

වෛරසය එක් දිනක් තුළ පුද්ගලයින් 97 දෙනකු බිලිගත් බව මේ අතර ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා කළ අතර අප එවකට දිනකට වැඩිම මරණ සංඛ්‍යාව එයයි. ඊට පසුව  අපේ‍්‍රල් මාසයේ එක් දිනකදී එක්සත් ජනපදය මරණ 2,000 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් වාර්තා කළේය.

එවකට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය කියා සිටියේ චීනයේ නව රෝගීන් සංඛ්‍යාව “ස්ථාවර” වන බවයි. (නමුත් වෛරසය උච්ච වී ඇත්දැයි කීමට ඉක්මන් බව අනතුරු ඇඟවීය) එය පුපුරා යෑමට ප්‍රතිචාරයක් සම්බන්ධීකරණය කිරීම සඳහා චීනයට ජාත්‍යන්තර මෙහෙයුමක් යවා ඇති බව ද ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය කියා සිටියේය.

මේ වන විට වෛරසය අවම වශයෙන් වෙනත් රටවල් හා ප්‍රදේශ 27 ක් දක්වා වෛරසය ව්‍යාප්ත වී ඇති නමුත් මේ වන විට චීනයෙන් පිටත පිලිපීනයේ හා හොංකොං හි මරණ දෙකක් සිදුවිය.

මේ අතර, පෙබරවාරි අග වන විට ජපානයේ නිරෝධායනය කරන ලද ඩයමන්ඩ් ප්‍රින්සස් නෞකාවේ මගීන් සිය ගණනක් වෛරසය සඳහා ධනාත්මක බව පරීක්‍ෂා කර ඇති අතර එය කොවිඩ් ‘හොට්ස්පොට්‘ බවට පත් වූ බොහෝ නෞකාවලින් එකකි. මෙම නෞකාවේ සිටි බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයෙක් වෛරසය ආසාදනයෙන් මියගිය අතර ඔහු කොවිඩ් ආසාදනය වී මිය ගිය පළමු බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයා බවට පත්විය. 

ඒ සමගම කොරොන වයිරසයට නිල නමක් ලබා දෙන ලදි, ‘කොවිඩ් -19‘

මාර්තු 20 – මරණ 10,000 ක්

ලොව පුරා කොවිඩ්ය-19 වෛරසයෙන් මිය ගිය සංඛ්‍යාව මාර්තු 20 වැනිදා 10,000ක් බවට පත්විය. ඒ සමග කොවිඩ් වසංගයේ ගොදුරු බිම බවට යුරෝපය පත්වූ අතර කොවිඩ් මරණවලින් 50%ක් යුරෝපා රටවලින් වාර්තා විය.

වාර්තා වූ මාරාන්තික සංඛ්‍යාව අනුව එකල දරුණුතම බලපෑමට ලක්වූ රට වූ ඉතාලියේ මරණ සංඛ්‍යාව 4,032 ක් විය. ඒ සමග ඉතාලිය අගුළු දැමීමට පියවර ගත්තේය.

මේ අතර, චීනය අඛණ්ඩව දෙවන දිනටත් නව දේශීය ආසාදිතයින් කිසිවක් වාර්තා කර නැත.

මේ වන විට ලොව පුරා තහවුරු වී ඇති රෝගීන් සංඛ්‍යාව 250,000 ක් පමණ වූ අතර 80,000කට වැඩි පිරිසක් සුවය ලබා ඇති බව පැවසේ.

මාර්තු 19 වන දින එක්සත් රාජධානියේ අගමැති බොරිස් ජොන්සන් කියා සිටියේ ඉදිරි සති 12 තුළ එක්සත් රාජධානියට පුපුරා යාමෙන් අර්බුදයක් නිර්මාණය විය හැකි බවයි.

මාර්තු 24 වන දින එක්සත් රාජධානියේ මරණ සංඛ්‍යාව 335 දක්වා ඉහළ ගිය අතර ඒ සමග රට අගුළු දැමීමට ආණ්ඩුව පියවර ගත්තේය.

අප්‍රේල් 9 – 100,000 මරණ

මේ වන විට ලෝකය මාස තුනකට පෙර කළ දෙයට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් ස්ථානයක් සේ පෙනෙන අතර ගෝලීය මරණ සංඛ්‍යාව 100,000 දක්වා වර්ධනය විය. ඒ සමග ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා එක්සත් ජනපදයේ මරණ සංඛ්‍යාව 100,000ක් පමණ වනු ඇතැයි අනාවැකි පළ කළ අතර වසංගතයට එරෙහිව කඩිනම් පියවර ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අප්‍රේල් 10 වැනි දා වන නිව් යෝර්ක් නගරයේ ආසාදිතයින් සංඛ්‍යාව ලෝකයේ ඉහළම ආසාදිතයින් සංඛ්‍යාව බවට පත් වූ අතර සැප්තැම්බර් වන විට මරණ සංඛ්‍යාව 200,000 ඉක්මවනු ඇතැයි අනාවැකි පළ විය.

ජුනි 29 – මරණ 500,000 ක්

ජූනි 29 වැනි දින වන විට ගෝලීය මරණ සංඛ්‍යාව 5000,000 ඉක්මවා ගියේය. මේ අතර ලෝකයේ සමහර ප්‍රදේශවල අගුලු දැමීමේ සීමාවන් ලිහිල් කරන ලද අතර, උතුරු අර්ධගෝලයේ ජනයා ඔවුන්ගේ ගිම්හානය ගත කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව අවධානය යොමු කළහ.

මේ අතර යුරෝපා සංගමය කියා සිටියේ ඕස්ට්‍රේලියව සහ කැනඩාව ඇතුළු විවිධ රටවල පුරවැසියන් සදහා සිය දේශසීමා නැවත විවෘත කරන බවයි. එහෙත් එක්සත් ජනපදයට එම අවස්ථාව හිමි නොවීය.

එම අවස්ථාවෙහිදී, ලෝකයේ රෝගීන්ගෙන් අඩක් එක්සත් ජනපදයේ සහ යුරෝපයේ වාර්තා වී ඇති නමුත් කොවිඩ් -19 ඇමරිකාවේ වේගයෙන් වර්ධනය විය. මෙම වෛරසය දකුණු ආසියාවට සහ අප්‍රිකාවට ද බලපා ඇති අතර එය ජූලි මස අවසානය දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා නොකළේය.

මේ අතර ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය අනතුරු ඇගවූයේ ‘නරකම දේ තවම නොපැමිණි බවයි‘ වහාම නිවැරදි ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කරන ලෙස ඔවුන් රාජ්‍යයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

සැප්තැම්බර් 28 – මිලියනයක මරණ

සඳුදා, (28) ගෝලීය වශයෙන් කොවිඩ්-19 මරණ සංඛ්‍යාව මිලියනයක් බවට පත්විය. ජෝන්ස් හොප්කින්ස් විශ්ව විද්‍යාලයට අනුව එක්සත් ජනපදය, බ්‍රසීලය සහ ඉන්දියාව දැන් මුළු ප්‍රමාණයෙන් අඩකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් වේ.

කෙසේ වෙතත්, බොහෝ සිද්ධීන් නිල වශයෙන් වාර්තා නොවීම නිසා මරණ සංඛ්‍යාව බෙහෙවින් වැඩි යැයි සැලකේ. ජුනි මාසයේදී බී.බී.සී විසින් රටවල් 27ක මරණ වාර්තා විශේෂණය කිරීමෙන් තවත් මරණ 130,000ක් දෛනික වාර්තාවල නොමැති බව හදුනා ගත්තේය.

ඉතින් අනාගතයේදී අපට අපේක්ෂා කළ හැක්කේ කුමක්ද? 

මේ වන විට ලොව පුරා දිනකට වාර්තා වී ඇති කොරෝනා වයිරස් මරණ 5000 ක් පමණ අපට දැකගත හැකි බව බීබීසී සංඛ්‍යාලේඛන ප්‍රධානී රොබට් කෆ් පවසයි. එම වේගය දිගටම පැවතුනහොත්, මාස හයක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ දෛනික ගණන මිලියන දෙකක් ඉක්මවා යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ හැකිය.

වසංගතයේ ආරම්භයේ සිටම සෞඛ්‍ය බලධාරීන් වෛරසය පිළිබඳව බොහෝ දේ ඉගෙන ගෙන ඇති නමුත් නිලධාරීන් පවසන්නේ මරණ සංඛ්‍යාව ඉහළ යාම අඛණ්ඩව සිදුවන බවයි.

වසංගත රෝග විද්‍යාඥයෙකු හා මෙල්බර්න්හි ජනගහන හා ගෝලීය සෞඛ්‍ය පාසලේ ප්‍රධානී නැන්සි බැක්ස්ටර් බීබීසීයට පැවසුවේ “මරණ අනුපාතය මන්දගාමී වන බවට කිසිදු සලකුණක් අපට නොපෙනේ. මාර්තු 18 සිට ලොව පුරා දිනකට මරණ දහසකට අධික සංඛ්‍යාවක් සිදුවී ඇති අතර, පෙනෙන ආකාරයට සිදුවන්නේ කොවිඩ් -19 එක් අධිකරණ බල ප්‍රදේශයක් තුළ පාලනය වන විට එය වෙනත් තැනක පාලනයෙන් තොර වීමයි. ඉතින් මම හිතන්නේ අවාසනාවකට අපි ඇත්ත වශයෙන්ම එන්නතක් සොයාගෙන බෙදා හැරීමට පෙර ඒ හා සමාන මරණ සංඛ්‍යාවක් දෙස බලමින් සිටිනවා.” යනුවෙනි.

බී.බී.සී. වාර්තාකි – සැකසුම තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

කොරෝනාවෛරසයේ බලපෑම හේතුවෙන් රාජකීය ගිණුම්වල පවුම් මිලියන 35 ක හිඟයක් ඇතිවිය හැකිය.

බකිංහැම් මාලිගය සහ වින්ඩ්සර් කාසල් වැනි ස්ථානවලට සංචාරකයන් පැමිණීමට සීමා පැනවීමත් සමග ඉදිරි වසර තුන තුළ ඩොලර් මිලියන 15 ක ආදායමක් අහිමි වනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කර ඇති බව රාජකීය ගිණුම් භාරකරු පැවසීය.

වසර දහයකින් බකිංහැම් මාලිගය අලුත්වැඩියා කිරීම සඳහා පවුම් මිලියන 369ක අයවැයට තවත් ඩොලර් මිලියන 20ක හිඟයක් ඇති වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බව ශ්‍රීමත් මයිකල් ස්ටීවන්ස් පැවසීය.

ඔහු සඳහන් කළේ අමතර අරමුදල් ඉල්ලා සිටීමට රාජකීය පවුලට කිසිදු අදහසක් නොමැති බවකි.

වසංගතය තුළ පවතින “මූල්‍යමය අභියෝග” “අපගේම උත්සාහයෙන් හා කාර්යක්ෂමතාවයෙන්” කළමනාකරණය කිරීමට රාජකීය ගෘහය උත්සාහ කරන බව ශ්‍රීමත් මයිකල් ස්ටීවන්ස් පැවසීය.

අප්‍රේල් මාසයේ දී රාජකීය කාර්ය මණ්ඩලය සඳහා වැටුප් ගෙවීම් තාවකාලිකව නතර කිරීමට ක්‍රියා කළ අතර, නව බඳවා ගැනීම් ද නවතා දමා ඇත. එම කාර්ය මණ්ඩලයට වැටුප් රහිත නිවාඩු හෝ ලබා දී නැත.

කොරෝනාවෛරසය පැතිරීම මැඩපැවැත්වීම සඳහා එක්සත් රාජධානි රජය එදිනෙදා ජීවිතයට සීමාවන් පැනවීම ආරම්භ කිරීමත් සමගම, ප්‍රකාශිත මුල්‍ය වාර්තාවෙන් මාර්තු 31 දක්වා දොළොස් මසක කාලය ආවරණය කෙරේ.

වාර්තාවේ හෙළි කර ඇති අනෙකුත් විස්තර අතර:

• හැරී කුමරු සහ මේගන් කුමරියගේ දකුණුදිග අප්‍රිකානු සංචාරය පසුගිය වසරේදී වඩාත්ම මිල අධික නිල විදෙස් සංචාරය වූ අතර, සැලසුම් සඳහා රාජකීය කාර්ය මණ්ඩලය කළ චාරිකා ද ඇතුළුව පවුම් 246,000 කට ආසන්න මුදලක් ඊට වැය කර තිබිණි.
• සුල්තාන් කබූස් බින් සයිඩ්ගේ අභාවයට ශෝකය ප්‍රකාශ කිරීමට චාල්ස් කුමරු ඕමානයේ යෙදුනු දෙදින සංචාරයට පවුම් 210,345 ක් වැය කර ඇත.
• රාජකීය පෝට්රෂ් ගොල්ෆ් ක්ලබ් හි විවෘත ශූරතාවලියට සහභාගී වීම සඳහා යෝර්ක්හි ආදිපාද ඇන්ඩෲ කුමරු උතුරු අයර්ලන්තයට කුලියට ගත් ගුවන් යානයකින් ගිය අතර ඒ සඳහා පවුම් 15,848 ක් වැය වී තිබේ.
• විලියම් සහ හැරී කුමරු සහ පවුල් වෙනුවෙන් 2019-2020 දී චාල්ස් කුමරුට පවුම් මිලියන 5.6ක බිල්පතක් ලැබී තිබුණු අතර එය පෙර වසරට වඩා 11% ක වැඩි වීමකි.
• භාණ්ඩාගාරයෙන් නිකුත් කරන රැජිනගේ ස්වෛරී ප්‍රදානය 2019-20 වසරේ දී පවුම් මිලියන 82.4 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර එය පෙර වර්ෂයට වඩා පවුම් 200,000 ක වැඩි වීමකි.

බකිංහැම් මාලිගයේ විදුලි රැහැන් ඇදීම, ජලනල හා තාපක යාවත්කාලීන කිරීම සඳහා වෙන් කර ඇති පවුම් මිලියන 33 ද ඊට ඇතුළත්ය.

සියලුම ප්‍රධාන වියදම් ක්ෂේත්‍රයන්හි වැඩි වීමක් දක්නට ඇත. වැටුප් ලේඛනයේ සිට (පවුම් මිලියන 24.4 දක්වා, පවුම් මිලියන 1.2 කින් ), සංචාරය කිරීම සඳහා (පවුම් මිලියන 5.3 දක්වා, පවුම් 700,000 කින් ), ගෘහ පාලනය සහ ආගන්තුක සත්කාරය (පවුම් මිලියන 2.6 දක්වා, පවුම් 300,000 කින්) වියදම් වැඩි වී තිබේ.

‘ෆ්‍රොග්මෝර් කොටේජ්’ සඳහා කුලියට මෙන්ම අලුත්වැඩියා කිරීම වෙනුවෙන් හැරී කුමරු සහ මේගන් 2018-19 දී වැය කළ පවුම් මිලියන 2.4ක මුදල වියදම් වැඩි වීමට “සැලකිය යුතු දායකත්වයක්” ලබා දී ඇති බව මාළිගාවේ ජ්‍යෙෂ්ඨ ආරංචි මාර්ගයක් සඳහන් කරයි. එය ලබන වසරේ වාර්තාවෙන් අනාවරණය වනු ඇත.

ස්වෛරී ප්‍රදාන සඳහා අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ රාජකීය දේපළෙන් ලැබෙන ලාභයෙනි. පවුම් බිලියන ගණනක් වටිනා එම දේපළ ලන්ඩන් නුවර රීජන්ට් වීදියේ සිට ඇස්කොට් තුරඟ තරඟ පිටිය දක්වා විහිදේ.

ස්වාධීන සංවිධානයක් එම දේපළ කළමනාකරණය කරනු ලබන අතර, එයින් ලැබෙන ලාභය එක්සත් රාජධානියේ සියලුම බදු ගෙවන්නන්ගේ ප්‍රයෝජනය සඳහා භාණ්ඩාගාරයට ගෙවනු ලබයි.

බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටය අහෝසි කරන ලෙසට හඬ නගන කණ්ඩායමක් වන ‘රිපබ්ලික්’ කියා සිටින්නේ ස්වෛරී ප්‍රදානය “පිස්සුවක්” වන අතර එය අහෝසි කළ යුතු බවය.

“අවශ්‍ය සෑම පුද්ගලයකුටම උපරිම ප්‍රතිකාර ලබා දීමට රෝහල්වලට නොහැකි විට, ගුරුවරුන් අවශ්‍ය පොත්පත් හා උපකරණ සඳහා මුදල් ගෙවීමට වෙහෙසෙන විට සහ පොලීසිය පිරිස් බලයෙන් හීනව කඩා වැටීමට ආසන්න වාතාවරණයක රාජකීය ගමන් වියදම් 15%කින් වැඩිවීම අපකීර්තියක්,” යැයි ‘රිපබ්ලිකන්’ කණ්ඩායමේ ප්‍රධාන විධායක ග්‍රැහැම් ස්මිත් පැවසීය.

පසුගිය සතියේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වෙනත් ගිණුම් වලින් පෙනී යන්නේ රාජකීය දේපොළවලින් පසුගිය මූල්‍ය වර්ෂය සඳහා භාණ්ඩාගාරයට ඩොලර් මිලියන 345ක ලාභයක් ලැබී ඇති බවය. නමුත් කෝවිඩ් -19 හේතුවෙන් අනාගතයේ එල්ලවිය හැකි මූල්‍ය බලපෑම් පිළිබඳ අවධානය යොමු වී තිබේ.

bbc sandesaya

චීනයේ ධනවත්ම පුද්ගලයා ලෙස පානීය ජල බෝතල් අලෙවි සමාගමක හිමිකරුවෙක් වන ෂොං ෂාන්ෂාන් Zhong Shanshan පත්ව සිටිනවා. ඒ අනුව දීර්ඝ කාලයක් චීනයේ ලොකුම ධනපතියා බවට පත්ව සිටි ‘අලිබබා’ හිමිකරු ජැක් මා දෙවැනි තැනට පත්වෙනවා.

බ්ලූම්බර්ග් බිලියනපතියන්ගේ දර්ශකයට අනුව ෂන්ෂාන් සතු වත්කම ඩොලර් බිලියන 58.7ක්.

ෂොං ෂාන්ෂාන් 1996 දී චීනයේ නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ ෂෙජියැන්ග් පළාතේ Nongfu Spring ආරම්භ කළ අතර ඔහු ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ සාර්ථකත්වය අත්පත්කර ගත්තා.

ඔහුගේ බෝතල් කළ ජල සමාගමෙහි මෑත කාලීන කොටස් වෙළඳපොළ වර්ධනය සහ එන්නත් නිෂ්පාදන ආයතනයක කොටස් හිමිකම ඔහුගේ ධනය ඉහළ නැංවීමට උපකාරී වුණා.

පසුගිය අපේ‍්‍රල් මාසයේදීල ෂොං බීජිං වන්ටායි ජීව විද්යාත්මක ඖෂධ
සමාගමක කොටස් විශාල ප‍්‍රතිශතයක් අත්පත්කර ගත්තා. ඒ සමග අගෝස්තු මාසය වන විට ඔහුගේ සමස්ත ධනය ඩොලර් බිලියන 20ක් තරම් වේගයෙන් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා.

ඖෂධ සමාගම පවසන්නේ කොවිඩ් -19 සමඟ සටන් කිරීම සඳහා අපේක්ෂක එන්නතක් නිපදවීම සඳහා විශ්ව විද්‍යාල දෙකක් සමඟ හවුල් වී ඇති බවයි.

‘ Lone Wolf යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වන ෂොන්ග් මේ සමග ඉන්දියාවේ මුකේෂ් අම්බානිට පසුව ආසියාවේ දෙවන ධනවත්ම පුද්ගලයා බවට පත් වෙන අතර ලොව හොඳම ධනවත්ම පුද්ගලයින් 500 දෙනාගේ ලැයිස්තුවේ 17 වන ස්ථානයට හිමිකම් කියනවා.

text by bbc

මේ දිනවල ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිව් යෝර්ක් නුවර පැවැත්වෙන එක්සත් ජාතීන්ගේ 75 වැනි මහා සමුළුව ඇමෙරිකා – චීන එදිරිවාදිකම එළිපිට ප්‍රදර්ශනය කරන ‘සටන් බිමක්‘ බවට පත්ව ඇතැයි විදෙස් දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ සදහන් කරති.

මෙවර එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා සමුළුව පැවැත් වුණේ නවීන සන්නිවේදන තාක්ෂණ ඔස්සේ දුරස්ථවයි. ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා ද අද (23) මහ සමුළුව ඇමතුවා.

එක්සත් ජාතීන්ගේ හිටපු මහලේකම් බෑන් කී මූන් නිරීක්ෂණය කළ පරිදි එක්සත් ජාතීන් තුළ වර්තමානයේ බහුපාර්ශ්වීයත්වය බරපතල අවුල් ජාලයක පවතී.

ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ‘ඇමරිකාව පළමු‘ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය (America First foreign policy), පැරිස් දේශගුණික ගිවිසුමේ සිට ඉරාන න්‍යෂ්ටික ගිවිසුම දක්වා වූ බහුපාර්ශ්වික ගිවිසුම්වලට එරෙහිව ඒකපාර්ශ්වීය අත්තනෝමතිකත්වය ප්‍රදර්ශනය කරමින් සිටින අතර චීනය එක්සත් ජාතීන්ගේ නව ආධාරකරුවා ලෙස පෙනී සිටී.

එහෙත් වර්ධනය වන චීන බලපෑම හමුවේ, (විශේෂයෙන් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය වැනි) එක්සත් ජාතීන්ගේ ආයතන සඳහා අරමුදල් සැපයීමට බීජිනය වැඩි මුදලක් කැප කරන්නේ නම් ඒ තුළ චීන අභිලාෂයන් සහ ඕනෑ එපාකම් ප්‍රමුඛ තැනකට පත් වීම වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇත.

එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් එක්සත් ජාතීන් මුහුණ දෙන වත්මන් අභියෝග ගැන කතා කරමින් කියා සිටියේ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය ගොඩනඟා ගත් අය එක්සත්කමේ වටිනාකම දැන සිටි බවයි.

‘ ඔවුන් යුද්ධයෙන් හා වසංගතවලින් බැට කෑ ලෝකයක ජීවත් වුණේ. නැවත එවැනි දෙයක් අනවශ්‍ය බව ඔවුන් කල්පනා කළා. එක්සත් ජාතීන් එහි ප්‍රතිඵලයක්‘ ඔහු සදහන් කළා.

ගෝලීය ස්ථාවරත්වය සඳහා බාධාකාරී වෙමින් තිබෙන එක්සත් ජනපද චීන එදිරිවාදිකම් පිළිබඳ කනස්සල්ල ලෝක නායකයින්ගේ මෙම දුරස්ථ රැස්වීමේදී එළිපිට ප්‍රකාශ කිරීම විශේෂත්වයක්.

ප්‍රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රොන්ගේ ස්වරයේ වෙනසක් නොවූ අතර චීනය සහ එක්සත් ජනපදය අතර එදිරිවාදිකම්වලට අද ලෝකය පරදුවට තැබිය නොහැකි බව ඔහු කලින් පටිගත කළ ප්‍රකාශවල සඳහන් කළේය.

එක්සත් ජනපද මැතිවරණයට දින 40 කට වඩා අඩු කාලයක් තිබියදී, බෙජිං පහර දීම ට්‍රම්ප්ගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරයේ කේන්ද්‍රීය සාධකය වේ. 

කොරෝනා වෛරසය ව්‍යාප්ත කිරීමට මුල්වීම සම්බන්ධයෙන් චීනයට අපහාස කරමින් ජනාධිපතිවරයා විසින් කළ විවේචන මග හැරීමට ගෝලීය වශයෙන් සාමූහික ප්‍රයත්නයක් පවතින බව පෙනේ.

එක්සත් ජනපදය හා චීනය ආධිපත්‍යය සඳහා තරඟ කරන ද්වි-ධ්‍රැවීය ලෝකයක් අවසානයේ මිලිටරි ගැටුමකට තුඩු දෙනු ඇත්ද? පැහැදිලිවම එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම්වරයා ඉදිරි “සීතල යුද්ධයක්” ගැන අනතුරු අඟවමින් ඉදිරියේ ඇති දේ ගැන සැලකිලිමත් වන බව පැවසීය.

“අපි ඉතා භයානක දිශාවකට ගමන් කරමින් සිටිමු,” ගුටරෙස් මහතා පැවසීය. 

“විශාලතම ආර්ථිකයන් දෙක මහා බිඳවැටීමකින් ලෝකය බෙදී යන අනාගතයක් අපේ ලෝකයට දැරිය නොහැකිය. ගැටුමට මැදිව සිටින දෙපාර්ශ්වයම තමන්ගේම වෙළඳ හා මූල්‍ය නීති සහ අන්තර්ජාල හා කෘතිම බුද්ධි හැකියාවන්ගෙන් යුක්තය. තාක්‍ෂණික හා ආර්ථික බෙදීම් අවදානම අනිවාර්යයෙන්ම භූ මූලෝපායික හා මිලිටරි බෙදීමක් බවට පත්වේ. අපි මෙය කෙසේ හෝ වළක්වා ගත යුතුයි.

“මහා බිද වැටීමක ” ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ මෙම විවෘත සාකච්ඡාවෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ ලෝකය කෙතරම් වේගයෙන් වෙනස් වනවාද යන්න සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් දිගින් දිගටම පොරකන ආකාරයයි.

අතථ්‍ය පොදු විවාදයේදී චීන ජනාධිපති ෂී ජින් පිං ඇත්ත වශයෙන්ම ප්‍රකාශ කළේ “සීතල යුද්ධයක් හෝ ඕනෑම රටක් සමඟ උණුසුම් ගැටුමක් නිර්මාණය කිරීමට චීනයට කිසිදු අදහසක් නැත” යනුවෙනි.

පළපුරුදු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක් බී.බී.සී ය සමග ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා විවාදය සැමවිටම නිර්මාණාත්මක ව්‍යාකූලත්වයක් ලෙස දකින බවයි.

ලෝක නායකයන් එකට එකතු වී සතුටින් පෞද්ගලිකව හමුවීමත් සමඟම සැබෑ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු සිදු විය. දැන්, එය හුදෙක් අවුල් සහගත ය, මේ පැරණි අත කණගාටුවෙන් යුතුව, වාචාල ලෙස විමසන්නේ කවුරුන් භාරව සිටිනවාද යන්න සහ කුමන ලෝක නායකයාට හදවතේ පටු ආත්මාර්ථකාමීත්වයට වඩා වැඩි යමක් තිබේද යන්නයි‍.

කොරෝනා වසංගතය ලෝකයේ අයුක්තිය සූරාකෑමට ලක්ව ඇති බව එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම්වරයා නිරීක්ෂණය කළේය. ඔහු කියා සිටියේ ගෝලීය වසංගතයට එරෙහිව පොදු සහයෝගීතාවක් අවශ්‍ය බවයි.

‘එය ආත්මාර්ථකාමීත්වයෙන් තොර විය යුතුයි‘ ඔහු අවධාරණය කළේය.

ගුටරෙස් මෙසේ අවධාරණය කර පැයක් ඇතුළත ජනාධිපති ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කළේ, සියලුම ලෝක නායකයින් ඔහුගේ ආදර්ශය අනුගමනය කර ඔවුන්ගේ රටවලට මුල් තැන දිය යුතු බවයි.

ඔහු නැවත තේරී පත්වුවහොත් ඔහුගේ ඒකපාර්ශ්විකත්වය වඩාත් පැහැදිලි වනු ඇති අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය වොෂිංටනය විසින් තවදුරටත් කොන් කරනු ඇත.

නේටෝව සඳහා එක්සත් ජනපදයේ කැපවීම ද දුර්වල වේද? ජෝ බිඩෙන් ජනාධිපති ධුරයට පත්වුවහොත් වොෂිංටනය සහ බීජිනය අතර ආතතිය අඩු විය හැකි නමුත් එක්සත් ජනපදයේ මූලික න්‍යාය පත්‍රය තුළ තව දුරටත් චීනයේ එදිරිවාදිකම් නොනැසී පවතිනු ඇත.

ලෝකය යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් පවතින අතර දැන් ප්‍රශ්නය වන්නේ පැරණි බහුපාර්ශ්වික අනුපිළිවෙල අනුවර්තනය වන්නේ කෙසේද – සහ එයට නායකත්වය දෙන්නේ කවුද යන්නයි.

බී.බී.සී. වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ජෝන්ස් හොප්කින්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ (JHU) දත්ත වලට අනුව එක්සත් ජනපදයේ කොරෝනා වෛරස් මරණ සංඛ්‍යාව 200,000 ඉක්මවා ඇත. වෙනත් කිසිදු රටකට වඩා කොවිඩ් ආසාදිතයින් මිලියන 6.8 කට වැඩි පිරිසක් එක්සත් ජනපදයෙන් වාර්තා වීම ද විශේෂ සිද්ධියකි.

උතුරු ඩැකෝටා සහ ඌටා ඇතුළු ප්‍රාන්ත ගණනාවක ආසාදිතයින් වැඩිවීම මධ්‍යයේ මෙම සන්ධිස්ථානය පැමිණ තිබේ.

මාර්තු මාසයේ දී ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් කියා සිටියේ මරණ 100,000 ත් 200,000 ත් අතර නම් රට රට “ඉතා හොඳ කාර්යයක්” කරනු ඇති බවයි.

පසුගිය මාසයේ දී, රට තුළ ආසාදිතයින් 15 ක් වාර්තා වූ විට, දින කිහිපයක් ඇතුළත එම සංඛ්‍යාව “බිංදුවට ආසන්න” වනු ඇතැයි ඔහු පුරෝකථනය කළේය.

JHU විසින් අඟහරුවාදා (22)නව මරණ සංඛ්‍යාව 200,005 ක් ලෙස වාර්තා කරන ලදී. පසුගිය වසරේ අගභාගයේදී චීනයේ පුපුරා යාම ආරම්භ වූ දා සිට විශ්ව විද්‍යාලය එක්සත් ජනපද හා ගෝලීය කොරෝනා වෛරස් දත්ත රැස් කරමින් සිටී. එක්සත් ජනපදයේ පළමු ආසාදිතයා පසුගිය ජනවාරි මාසයේදී තහවුරු විය.

පුපුරා යාම පාලනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපති ට්‍රම්ප්ගේ පරිපාලනය නැවත නැවතත් විවේචනයට ලක්විය.

“පසුගිය මාස හය තුළ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ බොරු සහ නොහැකියාව හේතුවෙන්, ඉතිහාසයේ ඇමරිකානු ජීවිතයේ විශාලතම පාඩුවක් අප දුටුවා” යැයි ඩිමොක්‍රටික් ජනාධිපති අපේක්ෂක ජෝ බිඩෙන් සඳුදා (21) පැවසීය.

“මෙම අර්බුදය සැබෑ අර්බුදයක්. බරපතළ ජනාධිපති නායකත්වයක් අවශ්‍ය වූ අර්බුදයක් සමඟ ඔහු එයට එකඟ වුණේ නැහැ. ඔහු නායකත්වය දුන්නේ නැහැ. ඔහු වගකීම පැහැර හැරියා. ඔහු ක්‍රියා කිරීමට අසමත් වුණා. ඔහු කලබල වුණා. ඇමරිකාව ලෝකයේ ඕනෑම රටක නරකම මිල ගෙවා ඇත‘ බිඩෙන් වැඩි දුරටත් කීවේය.

එහෙත් එදිනම ට්‍රම්ප් කියා සිටියේ තමා සහ තම පරිපාලනය “විශිෂ්ට කාර්යයක්” කර ඇති අතර වසංගතය පාලනය කිරීම සඳහා තමාටම “A +” ලබා දිය යුතු බවයි.

එක්සත් ජනපදය “එන්නතක් සමඟ හෝ නැතිව වසංගතයේ කෙළවර වටකරමින් සිටින” බව ඔහු පැවසීය.

එක්සත් ජනපදයේ වත්මන් තත්වය කුමක්ද?

උතුරු ඩැකෝටා හි මෑත සතිවල කොරෝනා වයිරස් රෝගීන්ගේ තියුණු වැඩිවීමක් දක්නට ලැබේ. සඳුදා වන විට ප්‍රාන්තයේ ක්‍රියාකාරී රෝගීන් 3,200 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර 87 දෙනෙකු රෝහල් ගතව සිටින බව නිලධාරීහු පවසති.

ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සිය උපුටා දක්වන ලද දත්ත වලට අනුව, පසුගිය සති දෙක තුළ ඒක පුද්ගල රෝගීන් සංඛ්‍යාව සම්බන්ධයෙන් උතුරු ඩැකෝටා රට තුළ පළමු ස්ථානයට පත්ව ඇත.

ඌටා, විස්කොන්සින්, ටෙක්සාස් සහ දකුණු ඩැකෝටා ඇතුළු ප්‍රාන්තවල ද ආසාදිතයින් ඉහළ යමින් පවතී. ශීත ඍතුවේදී ආසාදන අඛණ්ඩව ඉහළ යනු ඇතැයි යන කනස්සල්ල වැඩි වෙමින් පවතී.

එක්සත් ජනපද බෝවන රෝග විශේෂඥ ඇන්තනි ෆවුසි මේ මස මුලදී අනතුරු ඇඟවූයේ සරත් ඍතුව හා ශීත ඍතුව සඳහා ඇමරිකානුවන් “සැඟවී සිටිය යුතු” බවයි.

පසුගිය සිකුරාදා යාවත්කාලීන කරන ලද කොරෝනා වයිරසය සම්ප්‍රේෂණය කිරීම පිළිබඳ මග පෙන්වීම සඳුදා රෝග පාලන හා වැළැක්වීමේ මධ්‍යස්ථාන (සීඩීසී) විසින් ඉවත් කරන ලදී. දැන් ඉවත් කර ඇති උපදෙස් අනුව සීඩීසී පැවසුවේ වෛරසය වාතයේ පවතින අංශු හරහා පැතිරී අඩි 6 (මීටර් 1.8) ට වඩා ගමන් කළ හැකි බවයි. ගෘහස්ථව වායු පවිතකාරක භාවිතා කිරීම පිළිබඳව ද එය උපදෙස් දී තිබේ.

මෙය යෝජිත වෙනස්කම් වල කෙටුම්පත් අනුවාදයක් බවත් එය වැරදීමකින් පළ කර ඇති බවත් සීඩීසී පවසයි.

රෝග පාලන මධ්‍යස්ථාන (The Centers for Disease Control – CDC)යනු එක්සත් ජනපදයට මහජන සෞඛ්‍ය මාර්ගෝපදේශන සපයන ගෞරවනීය ආයතනයකි. තවත් බොහෝ රටවල් උපදෙස් සඳහා CDC වෙත යොමු වේ. එබැවින් එය පසුගිය සතියේ කොරෝනා වයිරස් මාර්ගෝපදේශය යාවත්කාලීන කළ විට කොරෝන වයිරසය වාතයේ සැරිසරන කුඩා ජල බිඳිති හරහා පැතිරෙන බවට මත ඉදිරිපත් වීම පුදුමයට කරුණක් විය.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) කියා සිටියේ වෛරසය පැතිරෙන්නේ කෙසේද යන්න යෝජනා කිරීමට නව සාක්ෂි කිසිවක් නොදන්නා බවයි. සීඩීසී පසුව “කෙටුම්පත් අනුවාදයක්” වැරදීමකින් පළ කර ඇති බව පවසමින් එම මඟ පෙන්වීම ඉල්ලා අස්කර ගත්තේය.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පවසන්නේ වාතය හරහා aerosol  සම්ප්‍රේෂණය සඳහා සාක්ෂි ශක්තිමත් නොවන අතර ප්‍රධාන මාර්ගය වන්නේ පුද්ගලයාට පුද්ගලයා කැස්ස සහ කිවිසුම් වලින් විශාල ශ්වසන ජල බිඳිති හරහා පැතිරීම බවයි. නමුත් ප්‍රමාණවත් වාතාශ්‍රයක් නොමැති ජනාකීර්ණ අවකාශයන්හි වාතය හරහා aerosol සම්ප්‍රේෂණය සිදුවිය හැකි බව එය පිළිගනී.

පුපුරා යෑමට ට්‍රම්ප් ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ කෙසේද?

එක්සත් ජනපදය විසින් කොරෝනා වයිරසය පිළිබඳ පළමු තහවුරු කරන ලද සිද්ධිය ජනවාරි 21 වන දින නිවේදනය කරන ලදී. දිනකට පසුව ට්‍රම්ප් මහතා තත්ත්වය මුළුමනින්ම පාලනය කර ඇති බව පැවසූ අතර එය “හොඳ වනු ඇතැයි” ජනතාවට සහතික විය.

නමුත් ආසාදිතයින් ඉතා ඉක්මණින් ඉහළ යාමට පටන් ගත් අතර අපේ‍්‍රල් මාසය වන විට එක්සත් ජනපදය වසංගතයේ ගෝලීය කේන්ද්‍රස්ථානය වූ අතර, වෛරසය ආරම්භ වූ චීනයේ සහ එවකට වඩාත්ම පීඩාවට පත් යුරෝපීය රට වූ ඉතාලියේ රෝගීන් සංඛ්‍යාව ඉක්මවා ගියේය.

ට්‍රම්ප් මේ මස මුලදී ඡන්ද දායකයින්ට කියා සිටියේ පුපුරා යාමේ මුල් අවධියේදී ඔහුගේ ක්‍රියාව “ඉතා ශක්තිමත්” බවයි.

පෙබරවාරි මුලදී බලාත්මක වූ චීනයේ මෑතකදී පැමිණි විදේශීය සංචාරකයින්ට තහනමක් සහ ඊළඟ මාසයේ යුරෝපීය රටවලින් පැමිණෙන සංචාරකයින්ට තහනමක් පැනවීම ඔහුගේ උත්සාහයට සාක්ෂියක් ලෙස ඔහු සඳහන් කළේය.

“මම තහනම නොතැබුවා නම් අපට තවත් දහස් ගණනක් අහිමි වීමට ඉඩ තිබුණි. අප එසේ කරන විට අපි බොහෝ ජීවිත බේරා ගත්තෙමු,” ඔහු පැවසීය.

එහෙත් වෛරසය මැඩපැවැත්වීම සඳහා පියවර ගැනීම මන්දගාමී බවට ට්‍රම්ප්ට චෝදනා එල්ල වී තිබේ.

පසුගිය සතියේ නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් එක්සත් ජනපද සඟරාවක් වන Scientific American පවසා සිටියේ ජනවාරි සහ පෙබරවාරි මාසවල අනතුරු ඇඟවීම් තිබියදීත්, එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයා “ආරක්ෂක උපකරණ, කොරොන වයිරස් පරීක්ෂාව හෝ පැහැදිලි සෞඛ්‍ය මාර්ගෝපදේශ සැපයීම සඳහා ජාතික උපාය මාර්ගයක් සකස් නොකළ” බවයි.

ට්‍රම්ප් වසංගතය පාලනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් පරස්පර විරෝධී පණිවිඩ ලබා දී ඇත.

ඔහු පෙබරවාරි මාසයේ දී මාධ්‍යවේදී බොබ් වුඩ්වර්ඩ්ට පැවසුවේ වෛරසය “මාරාන්තික දේවල්” බවයි, නමුත් ඊළඟ මාසයේ ඔහු භීතිය වළක්වා ගැනීම සදහා එහි බරපතළකම අවම කළ බවයි‘‘

“මට නිතරම එය(කොරෝනා වසංගතය) සමග සෙල්ලම් කිරීමට අවශ්‍ය විය. මම තවමත් එය සමග සෙල්ලම් කිරීමට කැමතියි, මන්ද මට භීතියක් ඇති කිරීමට අවශ්‍ය නැත,” ඔහු වාර්තාගත සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී මාධ්‍යවේදියාට පැවසීය.

මේ මාසයේ ඡන්දදායකයින් අමතමින් ඔහු එය සිදු කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින් කියා සිටියේ තමා එය ‘ඉහළ මට්ටමක‘ පවත්වා ගත් බවයි.

ට්‍රම්ප් මුහුණු ආවරණ සම්බන්ධයෙන් පරස්පර විරෝධී මග පෙන්වීමක් ලබා දී ඇති අතර, එක් අතකින් ඒවා අපිරිසිදු යැයි පහත් කොට සලකන අතර අනෙක් පැත්තෙන් ඇමරිකානුවන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ ඒවා පැළඳීමෙන් දේශප්‍රේමය පෙන්වන ලෙසයි.

ඔහු CDCයට පටහැනි එන්නත් පිළිබඳ පණිවිඩ ලබා දී ඇත. ලබන මස මුලදී ඇමරිකානුවන්ට එන්නතක් ලබා ගත හැකි බව ඔහු මෑතකදී පැවසූ අතර CDC අධ්‍යක්ෂ රොබට් රෙඩ්ෆීල්ඩ් පවසා ඇත්තේ 2021 මැද භාගයට පෙර එන්නතක් බහුලව ලබා ගත නොහැකි බවයි.

බී.බී.සී. වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

20 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත අධිකරණ අමාත්‍ය අලි සබ්රි මහතා විසින් අද (22) පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළේය.

අධිකරණ ඇමැතිවරයා 20 වැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන අවස්ථාවේදී විපක්ෂය විසින් ඊට දැඩි විරෝධයක් පළ කළේය. සමගි ජන බලවේගයේ මන්ත්‍රීවරු “20 එපා” යනුවෙන් දැක්වෙන ස්ටිකර් අලවාගෙන, කළුපටි පැළඳ සිටිනු දක්නට ලැබිණි. විපක්ෂයේ සමහර මන්ත්‍රීවරු විරෝධතා පුවරු ද ප්‍රදර්ශනය කළහ.

19 වන ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයෙන් හඳුන්වාදුන් ඇතැම් වගන්ති ඉවත් කරමින් සකස් කළ 20 වැනි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පතට කැබිනට් අනුමැතිය හිමි වූයේ සැප්තැම්බර් 02 වැනිදා ය. අනතුරුව සැප්තැම්බර් 03 වැනිදා එය ගැසට් කරනු ලැබීය.

20 වැනි සංශෝධනයේ ඇතැම් සංශෝධන පිළිබඳ ව එල්ල වූ විවේචන හේතුවෙන් තවදුරටත් සිදුකළ යුතු සංශෝධන සලකාබැලීම සඳහා අග්‍රාමාත්‍යවරයා කමිටුවක් පත්කළේය. එම කමිටුවෙන් යෝජනා ඉදිරිපත් කෙරුණ ද පළමුවෙන්ම ඉදිරිපත් කෙරුණු  20 වැනි සංශෝධන කෙටුම්පතම වෙනසකින් තොරව එලෙසම පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට පසුව ජනාධිපතිවරයා සහ කැබිනට් මණ්ඩලය තීරණය කළහ.

ඒ අනුව ව්‍යවස්ථානුකූලව, ගැසට් කර දින 14ක් සම්පූර්ණ වී ඇති  20 වන සංශෝධන  පනත් කොටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවට අද ඉදිරිපත් කෙරිණි.

අද සිට දින හතක් ඇතුළත ඕනෑම පුරවැසියෙකුට එහි ව්‍යවස්ථානුකූලභාවය අභියෝග කරමින් අධිකරණයේ පෙත්සම් ගොනු කිරීමට අවස්ථාව පවතී. එලෙස විරෝධතා ගොනු නොවන්නේ නම් 20 වන සංශෝධනය දින 7 කට පසු පාර්ලිමේන්තුවේදී දෙවන වර කියවීමේ විවාදයට ගත හැකිය.

කිසියම් පාර්ශවයක් අදාළ කාලය තුළ 20 වන සංශෝධනය අභියෝගයට ලක් කළහොත්, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පෙත්සම ඉදිරිපත් කළ දින සිට දින 21ක් ඇතුළත සිය තීන්දුව ඉදිරිපත් කිරීම සම්ප්‍රදාය වේ.

දෙවන වර කියවීමේ ජන්ද විමසීමෙන් අනුමත වීමෙන් පසු සංශෝධන ඇතොත් කාරක සභා අවස්ථාවේදී ඒවා එක් කෙරෙන අතර තුන්වන වර කියැවීමේ ඡන්ද වීමසීමේදී එය පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක බහුතරයකින් සම්මත විය යුතුය.

අවසාන වශයෙන් කථානායකවරයා පනතට අත්සන් තැබූ විට එය ව්‍යවස්ථානුකූල නීතිය බවට පත් වේ.

චීන පණිවිඩ යැවීම සහ ගෙවීම් යෙදුම වන WeChat තහනම් කිරීමට එක්සත් ජනපද රජය ගත් උත්සාහයක් එක්සත් ජනපද මහේස්ත්‍රාත් විනිසුරු ලෝරල් බීලර් (Laurel Beeler) විසින් අවහිර කර ඇත. විනිසුරු ලෝරල් බීලර් කියා සිටියේ මෙම තහනම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ පළමු සංශෝධනයට අදාළව බරපතල ප්‍රශ්න මතු කර ඇති බවයි.

වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුව ඉරිදා (20) සිට එක්සත් ජනපද යෙදුම් වෙළඳසැල්වල WeChat දර්ශනය වීම තහනම් කර ඇත. එය ජාතික ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් බව ට්‍රම්ප් පරිපාලනය චෝදනා කරයි. ඔහු පවසන්නේ යෙදුමට පරිශීලක දත්ත චීන රජයට යැවිය හැකි බවයි.

WeChat සහ චීන රජය මෙම ප්‍රකාශය තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කර තිබේ. WeChat හි හිමිකාරීත්වය දරන ටෙන්සෙන්ට් (Tencent) සමාගම ‘එක්සත් ජනපද තහනම “අවාසනාවන්ත” යැයි මීට පෙර විස්තර කර තිබුණි.

මෙම තීන්දුව ලැබෙන්නේ වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුවේ නියෝගයේ නම් කර ඇති ටික්ටොක් එක්සත් ජනපද සමාගම් වන ඔරකල් සහ වෝල්මාර්ට් සමඟ ගිවිසුමකට එළඹීමෙන් පසුවය.

උසාවියේදී සිදු වූයේ කුමක්ද?

එක්සත් ජනපද WeChat භාවිතා කරන්නන් පිරිසක් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ විධායක නියෝගයට අභියෝග කිරීමෙන් අනතුරුව මෙම නඩුව උසාවියට ​​පැමිණ තිබේ.

එක්සත් ජනපද අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව තර්ක කළේ විධායක නියෝගය අවහිර කිරීම “ජාතික ආරක්ෂාවට ඇති තර්ජනවලට මුහුණ දිය හැකි හොඳම ආකාරය පිළිබඳ ජනාධිපතිවරයාගේ අධිෂ්ඨානය කළකිරීමට හා විස්ථාපනය කිරීමට මෙම පියවර මගින් හේතු නිර්මාණය වන බවයි”

කෙසේ වෙතත්, සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ හි විනිසුරු බීලර් සඳහන් කළේ, “චීනය හා සම්බන්ධ ජාතික ආරක්ෂාවට (තාක්ෂණය හා ජංගම තාක්‍ෂණය සම්බන්ධයෙන්) ඇති පොදු සාක්ෂි සැලකිය යුතු වුවත්, WeChat පිළිබඳ නිශ්චිත සාක්ෂි පැහැදිලි නැති බව’යි.

යෙදුම් තහනම් කිරීමට එක්සත් ජනපදයට අවශ්‍ය ඇයි?

නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් එක්සත් ජනපද වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුවේ ලේකම් විල්බර් රොස් කියා සිටියේ මෙම යෙදුම අවහිර කිරීමට තීරණය කර ඇත්තේ ‘චීනයේ ඇමරිකානු පුරවැසියන්ගේ පුද්ගලික දත්ත එක්රැස් කිරීමට එරෙහිව’ බවයි.

දෙපාර්තමේන්තුව පැවසුවේ WeChat “ජාල ක්‍රියාකාරකම්, ස්ථාන දත්ත, සහ ගවේෂණ හා සෙවුම් ඉතිහාසය ඇතුළුව පරිශීලකයින්ගෙන් විශාල දත්ත ප්‍රමාණයක් රැස් කර ගත්” බවයි.

වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුවේ සිකුරාදා ප්‍රකාශය වූයේ පාලක චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය “ජාතික ආරක්ෂාව, විදේශ ප්‍රතිපත්තිය සහ එක්සත් ජනපදයේ ආර්ථිකයට තර්ජනයක් වන පරිදි මෙම යෙදුම් භාවිතා කිරීමේ මාධ්‍යයන් සහ අභිප්‍රායන් පෙන්නුම් කර ඇති” බවයි.

WeChat හි හිමිකාරීත්වය දරන ටෙන්සෙන්ට් පවසා ඇත්තේ ‘එහි යෙදුමේ පණිවිඩ පුද්ගලික’ බවයි.

යෙදුමකට වඩා

WeChat භාවිතා කරන්නේ එක්සත් ජනපදයේ මිලියන 20 කට ආසන්න ජනතාවක් වන අතර එය බොහෝ දුරට චීන හා ගිනිකොනදිග ආසියානු ඩයස්පෝරාව විසින් භාවිතා කරනු ලැබේ.

මිනිසුන්ගේ ජීවිතවල එය කෙතරම් වැදගත් ද යන්න විස්තර කිරීම දුෂ්කර ය. එය හුදෙක් යෙදුමක් පමණක් නොවේ, බොහෝ දෙනෙකුට WeChat ඔවුන්ගේ ජංගම දුරකථනය වේ. එය ඇමේසන්, ෆේස්බුක්, වට්ස්ඇප්, ටින්ඩර් සහ තවත් බොහෝ දේ එකකට පෙරළී ඇත.

එක් මැලේසියානු විදේශිකයෙක් BBC සමග පැවසුවේ යෙදුම අවහිර වුවහොත් ‘තමා අඬන’ බවයි.

ඇය වැඩි දුරටත් කියා සිටියේ ඇගේ පවුලේ අය තම මහලු මවට කතා කිරීම සදහා WeChat භාවිතා කරන බවයි. තහනම බලාත්මක වුවහොත් ඇය සමඟ සන්නිවේදනය කිරීමට නොහැකි වනු ඇති බවත්’ය.

සිත්ගන්නා කරුණ නම්, WeChat හි හිමිකරුවන්ගෙන් අප බොහෝ දේ අසා නැති වීමයි. ‘ටෙන්සෙන්ට්’ යනු ලොව විශාලතම ක්‍රීඩා සමාගම් වලින් එකක් වන අතර ඇමරිකාවේ විශාල වෙළඳපලක් ඇත. 

WeChat යනු කුමක්ද?

WeChat 2011 දී පිහිටුවන ලදි. එය පරිශීලකයින්ට පණිවිඩ යැවීමට, ජංගම ගෙවීම් කිරීමට සහ දේශීය සේවාවන් භාවිතා කිරීමට ඉඩ සලසන බහුකාර්ය යෙදුමකි. එය චීනයේ “සියල්ල සඳහා යෙදුමක් – app for everything ” ලෙස විස්තර කර ඇති අතර මාසිකව බිලියනයකට වඩා භාවිතා කරන්නන් සිටී.

සියලුම චීන සමාජ මාධ්‍ය වේදිකා මෙන්ම, WeChat විසින් රජය නීති විරෝධී යැයි සිතන අන්තර්ගතය වාරණය කළ යුතුය. මාර්තු මාසයේ දී නිකුත් කළ වාර්තාවක දැක්වෙන්නේ ජනවාරි 1 වනදා සිට WeChat විසින් කොවිඞ් වෛරසය පැතිරීම පිළිබඳ ප්‍රධාන වචන වාරණය කරන බවයි.

නමුත් WeChat අවධාරණය කරන්නේ අන් අයට ඔබේ පණිවිඩ “සෝදිසි කර බැලීමට” නොහැකි බවත්, පෙළ, ශ්‍රව්‍ය සහ රූප වැනි අන්තර්ගතයන් එහි සේවාදායකයන්හි ගබඩා නොවන බවත්ය. (අපේක්ෂිත සියලුම ලබන්නන් ඒවා කියවූ පසු මකා දමනු ඇත)

2020 සැප්තැම්බර් 21 වැනි දින බී.බී.සී. වාර්තාවක් ඇසුරිණි

සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

21 හැවිරිදි පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල්, තායිලන්තයේ වේදිකාවකට නැග රටේ රජ පදවියට විවෘත අභියෝගයක් කළාය

“මගේ අභ්‍යන්තරයේ බයක් හැංගිලා තිබුණා. මොන වගේ තත්වයකට මුහුණදෙන්න වේවිද කියල මහා බයක් තිබුණා,” පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් (Panusaya Sithijirawattanakul) පවසන්නීය.

පසුගිය අගෝස්තු මාසයේ දිනක 21 හැවිරිදි ඇය, තායිලන්තයේ වේදිකාවකට නැග රටේ රජ පදවියට විවෘත අභියෝගයක් කළාය.

තායිලන්තයේ මුල්පෙළේ සරසවියක දහස් ගණනක් සිසුන්ගේ ඔල්වරසන් හඬ මැද්දේ අදහස් දැක්වූ පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල්, කරුණු දහයකින් යුත් ප්‍රකාශනයක් කියවමින් රාජ්‍යත්වය සතු බලතල සහ වරප්‍රසාද සංශෝධනය කිරීමට කාලය පැමිණ ඇතැයි කියා සිටියාය.

එය අදහාගත නොහැකි පියවරක් විය. හේතුව රාජ්‍යත්වයට ආදරය කිරීම සහ ගෞරව කිරීම තායි වැසියන්ට උපතේ පටන්ම පුරුදු පුහුණු කරන්නක් බැවිනි. රාජ්‍යත්වයට එරෙහිව අදහස් පළකරනු ලැබීමෙන් බරපතල ප්‍රතිවිපාකවලට මුහුණදීමට සිදුවනු ඇතැයි සමාජය තුළ බියක් ද පවතී.

‘පැරණි ජීවිතය යළි නොලැබෙනු ඇත’

රාජ්‍යත්වයට අවමන්කරනු ලැබීම අපරාධයක් ලෙස සැලකෙන නීතිය බලපැවැත්වෙන අද ලෝකයේ සීමිත රටවල් කීපයට තායිලන්තයත් ඇතුළත් වෙයි. රටේ රජතුමාට, රැජිනට හෝ ඔටුන්න හිමි කුමරාට හෝ කුමරියට අවමන් කරනු ලැබීම සහ ඔවුන් විවේචනය කරනු ලැබීම අවුරුදු පහළොවක සිරදඬුමකට යටත්කරනු ලැබීමට තරම් බරපතල වරදක් බව තායිලන්ත අපරාධ නීති සංග්‍රහයේ දැක්වෙයි.

එහෙත් පසුගිය මාස කීපය තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වන ව්‍යාපාරයේ උද්ඝෝෂණ තායිලන්තය පුරා පැතිරගිය අතර, පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් වැනි ශිෂ්‍යයෝ එම ව්‍යාපාරයේ පෙරමුණ ගෙන සිටියහ.

“මම දැන සිටියා, මට ආයෙත් මගේ පැරණි ජීවිතය නොලැබෙන බව,” පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල්, BBC තායි සේවයට කියා සිටියාය.

බැංකොක් අගනුවර දියත් කෙරුණ දුර්ලභ ගනයේ මහා විරෝධතා ව්‍යාපාරයක දී කියවනු ලැබීමට පැය කීපයකට පෙර පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල්ට ඉහත සඳහන් කරන ලද ප්‍රකාශනය පෙන්වා තිබුණි. රාජ්‍යත්වය මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත්වූ ආයතනවලට වගකිව යුතු අතර, රාජ්‍යත්වය නඩත්තු කිරීමට යොදවන වියදම් කප්පාදු කළයුතු බව සහ රාජ්‍යත්වය දේශපාලන අතපෙවීම්වලින් ඈත් කළ යුතු බව එම ප්‍රකාශනය මගින් කියා සිටියි.

“ඔවුන් ඒ ප්‍රකාශනය මට දුන්නා. මම කැමැතිනම්, ඒක කියවන්න කිව්වා. ඒ වෙලාවේ කාගේත් හැඟීම වුණේ, එහි ඇතුළත් කරුණු පුදුමතරම් ප්‍රබලයි කියන එකයි. මමත් හිතුවා ඒක ශක්තිමත් ප්‍රකාශනයක් කියල. මම තීරණය කෙරුවා- එය කියන පුද්ගලයා බවට පත්වෙන්න.”

“අපි කරන්න යන්නේ නිවරැදි දෙයක්දැයි අසමින් මම මගේ සහෝදර සිසුන් සමඟ අත්වැල් අල්ලාගත්තා,” පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් පවසන්නීය.

“උත්තරය වුණේ “ඔව්!” කියන එක. ඉතින් මම වේදිකාවට නගින්න පෙර පොඩ්ඩක් වාඩිවෙලා සිගරට් එකක් ඉරුව. මගේ ඔලුවේ තිබුණ දේවල් ඔක්කෝම අයින්කර ගත්තා.”

වේදිකාවට ගොඩවූ ඇය මෙසේ කියා සිටියාය.

“හැම මිනිසෙකුගේම ඇඟේ දුවන්නේ රතු ලේ! අපි අතර වෙනසක් නැහැ!”

“මේ මිහිතලයේ කිසිම මිනිසෙක් නිල්පාට ලේ ඇතිව ඉපදිලා නැහැ. සමහරවිට ඇතැම් මිනිසුන් සෙසු අයට වඩා වාසනාව අරන් ඉපදිලා ඇති. ඒත් කිසිම කෙනෙක් අනිත් අයට වඩා ගෞරවාන්විත ආකාරයට ඉපදිලා නැහැ.”

පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් ගේ එම කතාව මහත් කලබගෑනියකට හේතුවිය. එම අදහස් නිදහස් මතවාදීන්ගේ ප්‍රශංසාවට ලක්වෙන අතරවාරයේ රාජ්‍යත්වයට හිතෛෂී මාධ්‍ය ප්‍රකාශනයන්හි හෙලාදැකීමට ලක්විය.

‘සියරටට වෛරකිරීම අසනීපයකි’

ඉහත කී කතාවෙන් දින කීපයකට පසු ඉහළපෙලේ රාජකීය ක්‍රියාධරයන්ගේ ෆේස්බුක් පිටුවලින් පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් ට එරෙහිව මහා හඬක් නැගුන අතර ඇතැමුන් ජනරජවාදී දේශපාලනනඥයන් විසින් ඇය ඔවුන්ගේ උවනාවන් සඳහා පාවිච්චිකරනු ලැබෙමින් ඇති බවට චෝදනා නගා තිබුණි. එහෙත් පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් එකී චෝදනා බැහැර කරන්නීය.

තවමත් යුදහමුදා පාලනයක් පවතින රටක් වන තායිලන්තයේ බලසම්පන්න යුද ජනරාල්වරයකු වන ‘අපිරත් කොන්සොම්පොන්ග්’ (Apirat Kongsompong) ප්‍රකාශයක් කරමින්, විරෝධතාවාදීන් හඳුන්වා දෙන ලද්දේ ”රටට වෛර කරන්නවුන්” යන තේරුම දෙන “chung chart” යන යෙදුමෙනි. තවදුරටත් අදහස් දැක්වූ ජනරාල්වරයා ”සිදුවෙමින් පවතින විරෝධතා මතවාදය ”දැනට පැතිර යමින් පවතින වසංගතයටත් වඩා දරුණු” එකකැයි පවසා ඇත.

“තමාගේම රටට වෛරකරනු ලැබීම සුවකළ නොහැකි ව්‍යාධියකි,” ජනරාල්වරයා පවසයි.

පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් තවමත් කියා සිටින්නේ, තමා කුඩාවියේ පවා තායි සමාජ ජීවිතයේ රජ පවුලේ තත්වය පිළිබදව ප්‍රශ්න කරනු තම මතකයේ රැඳී ඇති බවය.

එක්තරා උෂ්ණාධික දිනයක නිලධාරියෙක් ”සිදුවිය හැකි රාජකීය රථ පෙළපාලියක් බලාපොරොත්තුවෙන්” පනසයාගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ට සිය නිවසින් බැහැරව පදික වේදිකාවේ වාඩිවී සිටින ලෙස අණකර ඇත.

“ඇයි? අපි ගෙදර ඉස්සරහින් යන රථ පේලියක් බලන්න ඒ විධියට පැය භාගයක් විතර ගිනිගහන අව්වේ වාඩිවෙලා ඉන්නේ?සිද්ධවෙන්නේ මොකක්ද කියල මට අදහසක් නැහැ. රථ පේලිය දැකබලා ගැනීමට පාරට බැහැල හිටපු ජනතාව අතරට මම ගියේ නැහැ.”

සහෝදරියන් තිදෙනෙකුගෙන් යුත් බාලයා පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් වන්නීය. ඇය කුඩාවියේ පටන්ම දේශපාලනය කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වා ඇත. පාසලේ දී ඇයගේ ප්‍රීතිමත්ම කාලයක් වුණේ සිය සමීප මිතුරු මිතුරියන් සමඟ දේශපාලනය ගැන කතාබස් කරමින් කල් යැවෙන අවස්ථාවන්ය. 2014 ආණ්ඩුවිරෝධී කුමන්ත්‍රණ අවධියේ පනසයාගේ පියා සිය දියණිය තවත් දිරිගන්වනු ලැබ ඇත.

එහෙත් ‘පනසයා’ වයසින් වැඩෙද්දී ලජ්ජාශීලී දැරියක් වූ අතර පාසලේ දී ඇය හිරිහැර ආදියට ගොදුරු වූවාය. පසුව, සිසුන් හුවමාරු කර ගැනීමේ ව්‍යාපෘතියක් යටතේ ඇමෙරිකාවට යාමේ අවස්ථාවක් ලද ඇය, ආපසු සියරට පැමිණෙන්නේ සහමුලින්ම වෙනත් තැනැත්තියක් වශයෙනි.

“මම ආපසු මගේ රටට ආවේ වෙනස් ‘පනසයා’ කෙනෙකු වෙලා. බය නැතිව කතාකරන්න, ක්‍රියාකරන්න පුළුවන් කෙනෙකු බවට පත්වෙලා.”

අනතුරුව, තායිලන්තයේ නමක් දිනූ විශ්ව විද්‍යාලයක් වන ‘තමාසාත්’ (Thammasat)සරසවියට ඇතුල්වූ ‘පනසයා’ දිනෙන් දින ක්‍රියාශීලී දේශපාලන චරිතයක් බවට පත්ව ඇත. මෙයින් වසර දෙකකට පෙර ඇය ශිෂ්‍ය සංගමයක් විසින් මෙහෙයවනු ලබන “Dome Revolution” නම් විප්ලවීය පක්ෂයට බැඳුණාය.

පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේ ‘පනසයා’ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වන පළමු ප්‍රචණ්ඩ විරෝධතා ව්‍යාපාර සංවිධානය කිරීමට සහාය වූවාය.

අනතුරුව, තායිලන්තයේ නමක් දිනූ විශ්ව විද්‍යාලයක් වන ‘තමාසාත්’ (Thammasat) සරසවියට ඇතුල්වූ ‘පනසයා’ දිනෙන් දින ක්‍රියාශීලී දේශපාලන චරිතයක් බවට පත්ව ඇත. මෙයින් වසර දෙකකට පෙර ඇය ශිෂ්‍ය සංගමයක් විසින් මෙහෙයවනු ලබන “Dome Revolution” නම් විප්ලවීය පක්ෂයට බැඳුණාය.

පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේ ‘පනසයා’ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වන පළමු ප්‍රචණ්ඩ විරෝධතා ව්‍යාපාර සංවිධානය කිරීමට සහාය වූවාය. ඉන් අනතුරු වසර කීපය තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ඉල්ලා හඬ නගන සිසුන් විසින් නායකත්වය දෙන ලද ව්‍යාපාරයට තායි සිසුන්ගේ හවුල්වීම සීඝ්‍රයෙන් වැඩිවන්නට විය.

එහෙත් එම ව්‍යාපාරය කෙරෙහි සිසුන් ආකර්ෂණයවීමට එකම හේතුව ඔවුන් ඉන්පෙර සහයෝගය දෙනලද දේශපාලන පක්ෂ අකර්මන්‍යවීම පමණක් නොවේ.

මහා වජිරලොංකොර්න්(King Maha Vajiralongkorn) රජතුමා 2016 වසරේදී සිහසුනට පත්විය. රජතුමා ඉතා කලාතුරකින් මහජනයාගේ ඇස ගැටෙන තැනැත්තකු වූ අතර වාර්තා මගින් කියැවුනේ ඔහු වැඩිවශයෙන් පිටරටවල ජීවත්වෙන බවය. විශේෂයෙන්ම Covid -19 වසංගතයට තායිලන්තය ගොදුරුවීමෙන් පසු රජතුමා රටින් පිටව ජීවත්වෙන බව එම වාර්තා මගින් කියැවුණි.

තායිලන්තය දූෂණ අපචාර බහුල රටක් බවත් පෙනීයයි.

විවේචනයේ අයිතිය සහ අදහස් ප්‍රකාශනයේ නිදහස නංවාලන බව තායි ආණ්ඩුව පවසයි. එහෙත් ශිෂ්‍යයන් තමන් සති අයිතිවාසිකම් නීතියට අනුකූලව සහ ජාතික ආරක්ෂාවට නොවන මට්ටමින් භුක්තිවිඳිය යුතු බවත් ආණ්ඩුව කියා සිටියි.

මේ අතර තායි ශිෂ්‍යයෝ සිය ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් බිය පළකරති. 2014 කුමන්ත්‍රණයෙන් පසු යුද හමුදා පාලනයට එරෙහිවීමෙන් අනතුරුව අතුරුදහන් වූ ශිෂ්‍යයන්ගෙන් අඩුතරමින් නවදෙනෙක්වත් රටින් පළාගොස් ඇත. තවත් ශිෂ්‍යයන් දෙදෙනෙකුගේ මළසිරුරු ගං ඉවුරකින් හමුවී ඇත.

එකී අතුරුදහන්වීම් සම්බන්ධයෙන් තමන්ගේ කිසිදු සම්බන්ධයක් නැතිබව තායි ආණ්ඩුව තරයේ කියා සිටී.

මෙහි ඉහත සඳහන් කරන ලද කතාවෙන් අනතුරුව තමා යන එන තැන් පිළිබඳව බලධාරීන් දිවාරාත්‍රි සෝදිසිකරමින් සිටින බව පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් පවසයි.

“ඔවුන් සිවිල් ඇඳුමින් සිටියත් ඔවුන් සියලුදෙනා කොණ්ඩ කපල තියෙන ආකාරයෙන් මට කියන්න පුළුවන් ඔවුන් පොලිසියේ කණ්ඩායමක් බව. ඔවුන් මම ප්‍රසිද්ධ ස්ථානයකට ගියාම හැමතිස්සෙම මගේ පින්තූර ගන්නවා.”

පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් තවම අත්අඩංගුවට ගෙන නැත. තමා විසින්ම බලධාරීන්ට යටත්නොවන බව ඇය කියා සිටින්නීය.

රජතුමාට අවමන් කරනු ලැබීමේ නීතිය යටතේ ඇයට එරෙහිව තවමත් චෝදනා ගොණුකරනු ලැබ නැත. එහෙත් රාජද්‍රෝහීවීම සහ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ව්‍යාජ තොරතුරු පතුරුවාහැරීම මෙන්ම, කොරෝනා සමයේ විරෝධතා ව්‍යාපාර පැවැත්වීම මගින් එම කාලයේ අනුගමනය කළයුතු රෙගුලාසි උල්ලංඝනය කරනු ලැබීම සම්බන්ධයෙන් ඇයට එරෙහිව නඩු පැවරීමට ඉඩකඩ පවතී.

රාජද්‍රෝහීවීම යනු වසර හතක උපරිම සිර දඬුවමක් නියමකළ හැකි වරදකි.

”සීමාව ඉක්මවායාම” සම්බන්ධයෙන් උදහස ලබන වෙනත් සිසුන් මෙන්ම පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් සිය නිවසේ දී ගැටුම්කාරී තත්වයන්ට මුහුණ දෙන්නීය.

පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල්ගේ දේශපාලන තීන්දු මගින් උදහසට පත්වූවන් අතරට ඇයගේ මවත් ඇතුළත් වෙයි. විරෝධතා රැලි ආදියෙන් වලකින ලෙස මව සිය දියණියගෙන් අයැද සිටින්නීය.

පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් ආන්දෝලනාත්මක කතාව පැවැත්වීමෙන් පසු දවස් පහක් යනතෙක් මව සහ දියණිය අතර කතාබහක් නොවුණි.

“පැහැදිළිවම, මගේ අම්මා කනගාටුවෙන් ඉන්නේ. නමුත් අම්මා ඒබවක් පෙන්වන්නේ නැහැ. මම ළඟ ඉන්නකොට කිසිමදෙයක් සිද්ධවුණේ නැතිබවක් පෙන්වන්න උත්සාහ කරනවා. ඒත් අම්මා මගේ අක්කත් එක්ක ඉන්නකොට සමහර වෙලාවට කෑ ගහනවා ඇහෙනවා,” පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් පවසන්නීය.

එහෙත් සිය දියණියට ගැළපෙන මාවතක ගමන් කිරීමට මවගෙන් අවසරය ලැබුණි. එහෙත් මව අනතුරු අඟවමින් සිය දියණියට කියා තිබෙන්නේ, රාජ්‍යත්වය ගැන සඳහන් කිරීමෙන් සහමුලින්ම වැළකිය යුතු බවය.

එවැනි පරිසරයක් තුළ සැප්තැම්බර් 19 දින විරෝධතා රැලියකට සූදානම්වෙමින් සිටින පනසයා සිති ජිරා වත්තන කුල් සිරගතවීමට සිදුවුනොත් ඒ සඳහා මනස හැඩගසා ගනිමින් සිටින්නීය.රාජ්‍යත්වයට අදාළ ප්‍රතිසංස්කරණවල පටන් යුදහමුදා පාලනය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතට පත්කරනු ලැබීම සහ රටේ අධ්‍යාපනය තෙක් විහිද යන ප්‍රතිසංස්කරණ මාලාවක් එම රැලිය මගින් ඉල්ලා සිටිනු ඇත.

“අපි මේවා කරන්නේ විනෝදයට නොවන බව මගේ අම්මා තේරුම්ගත යුතුයි කියල මම හිතනවා. මේක ඉතාම බරපතල තත්වයක්. අපට එය කරන්න වෙලා තියෙනව.අපි හිතන්නේ මෙය අපි ඉටුකළ යුතු කාර්යයක් කියලයි. අම්මත් එය තේරුම් ගන්න ඕන. මට මගේ අම්මා ආඩම්බර ගැහැනියක් බවට පත්කරන්න ඕන.”

Text copied by bbc sandesaya