මන්ත්‍රීවරුන්, විද්වතුන් සහ ළමා අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නන් විසින් අත්සන් කරන ලද විවෘත ලිපියකින් වයස අවුරුදු 18 ට අඩු අයට දැන්වීම් පළ කිරීම නතර කරන ලෙස තාක්ෂණික සමාගම්වලින් ඉල්ලා ඇත.

චර්යාත්මක වෙළඳ ප්‍රචාරණය පෞද්ගලිකත්වයට හානි පමුණුවනවා පමණක් නොව, “අවදානමට ලක්විය හැකි” යෞවනයන් අසාධාරණ අලෙවිකරණ පීඩනයකට ලක් කරයි. එය ගූගල්, ඇමේසන්, ඇපල්, ෆේස්බුක් සහ මයික්‍රොසොෆ්ට් වෙත යොමු කෙරේ.

වෙනම පියවරක් ලෙස ගූගල් සමාගමට අයත් යූ ටියුබ් එක්සත් රාජධානියේ වයස අවුරුදු 13 න් පහළ මිලියන පහකගේ දත්ත නීති විරෝධී ලෙස එකතු කළ බවට චෝදනා කරයි.

කුඩා දරුවන්ගේ දත්ත එකතු කිරීම යුරෝපීය දත්ත ආරක්ෂණ නීති මගින් තහනම් කර ඇත.

“දැන්වීම් තාක්‍ෂණ සමාගම් 13 වන වියට පා තබන විට දත්ත ලක්ෂ්‍ය මිලියන 72 ක් තබාගෙන සිටීම මෙම නීති නොසලකා හැරීමේ තරම සහ ළමයින්ට යටත් වන අසාමාන්‍ය සෝදිසි කිරීම් පෙන්නුම් කරයි” යනුවෙන් එම ලිපියේ සඳහන් වේ.

“අවුරුදු 12 ක ළමයින් ඉලක්ක කර ගැනීමට වඩා පෞද්ගලික දැන්වීම් වලින් යෞවනයන් ඉලක්ක කිරීම සාධාරණීකරණය කිරීමක් නැත.”අන්තර්ජාලයේ වඩාත්ම බලවත් සමාගම් වන ඔබේ පරිශීලකයින් ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම ඔබට ඇත.”

යූ ටියුබ් නීතිමය සටන

අත්සන් කළ 23 දෙනා අතර බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී කැරොලයින් ලූකස් සහ සායනික මනෝ විද්‍යඥ වෛද්‍ය එලී හැන්සන් ද වෙති. ‘පෘථිවියේ මිතුරන්‘ නමැති සංවිධානය ද ලිපියේ නම් කර ඇත.

එය ගෝලීය ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම මගින් සම්බන්ධීකරණය කරන ලද අතර එය මාර්ගගත වෙළඳ දැන්වීම් මගින් පාරිභෝගිකවාදය වේගවත් කරන අතර පෘථිවියට අනවශ්‍ය පීඩනයක් එක් කරයි.

ඊට සම්බන්ධ සියලුම සමාගම්වලට අදහස් දැක්වීමට ඉල්ලා ඇති නමුත් කිසිවෙකු තවමත් ප්‍රතිචාර දක්වා නොමැත.

එක්සත් රාජධානියේ සහ යුරෝපීය දත්ත ආරක්ෂණ නීති උල්ලංඝ නය කරමින් ළමයින් අන්තර්ජාලය හරහා ලුහුබැඳ යාමෙන් රහස්‍යතා නීති කඩ කළ බව පවසමින් රහස්‍යතා උපදේශක ඩන්කන් මැකාන් බ්‍රිතාන්‍ය ළමයින් මිලියන පහක් වෙනුවෙන් ගූගල් සමාගමට එරෙහිව නඩු පවරයි.

ජූලි මාසයේදී එක්සත් රාජධානියේ මහාධිකරණය වෙත ගොනු කර ඇති මෙම නඩුව යූ ටියුබ් විසින් දැඩි ලෙස තරඟ කරනු ඇති අතර එහි වේදිකාව වයස අවුරුදු 13 ට අඩු ළමයින් සඳහා නොවන බව තර්ක කරනු ඇත.

එම වයසට අඩු දරුවන් තිදෙනෙකු සිටින මැකාන් මහතා විශ්වාස කරන්නේ ඔවුන්ගේ දත්ත උල්ලංඝනය වී ඇති බව සොයාගත් දරුවන්ට ඩොලර් 100 ත් 500 ත් අතර අලාභයක් ගෙවිය හැකි බවයි.

බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

සාරාංශය

1. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය යුරෝපයේ “ඉතා බරපතල තත්වයක්” ගැන අනතුරු අඟවයි
2. එය සිදුවන්නේ මාර්තු මාසයේ වසංගතයේ උච්චතම අවස්ථාවන්හිදී දක්නට ලැබෙන අවස්ථා ඉක්මවා යාමෙනි
3. නව ආසාදිතයින් සංඛ්‍යාව ඉහළ යාම සමග ඊසානදිග එංගලන්තය සඳහා නව සමාජ සීමාවන් හඳුන්වා දී ඇත‍
4. තාවකාලික ක්‍රියාමාර්ග අතර පවුල් අතර ගනුදෙනු සීමා කිරීම සහ රාත්‍රී කාලයේ මත්පැන්හල් වැසීම සීමා කිරීම ඇතුළත් වේ.
5. එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් එන්නත් සහ මුහුණු ආවරණ සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධාන සෞඛ්‍ය ඒජන්සියේ ප්‍රධානියාට විරුද්ධ මත ප්‍රකාශ කර තිබේ
6. ට්‍රම්ප් මහතා පවසන්නේ එන්නතක් “වහාම” ලබා ගත හැකි බවයි – එය 2021 මැද භාගය තරම් ඈත නොවේ
7. එන්නතකට වඩා මුහුණු ආවරණ වැදගත් විය හැකි බවට රෝග පාලන මධ්‍යස්ථාන අධ්‍යක්ෂ වෛද්‍ය රොබට් රෙඩ්ෆීල්ඩ් කළ යෝජනාව ජනපති ට්‍රම්ප් ප්‍රතික්ෂේප කළේය
8. ලොව පුරා කෝවිඩ් -19 රෝගීන් මිලියන 30 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර මරණ 939,000 කට වඩා තිබේ

සුපිරි හෙළිවුඩ් නිළියක වන කිම් කාර්ඩාෂියන් වෙස්ට් – Kim Kardashian West සහ තවත් ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින් දුසිම් ගණනක් “වෛරය, ප්‍රචාරය සහ වැරදි තොරතුරු – “hate, propaganda and misinformation” පැතිරවීමට විරෝධය දැක්වීම සඳහා තම සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් ඉවත් කර ගන්නා බව ප්‍රකාශ කර තිබේ.

“සමාජ මාධ්‍යවල බෙදාගෙන ඇති වැරදි තොරතුරු බරපතල ලෙස බලපායි” යනුවෙන් කර්ඩාෂියන් වෙස්ට් ඊයේ (15) විශේෂ ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියාය.

මෙම පියවර සිවිල් අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකාරීන් විසින් සංවිධානය කරන ලද #StopHateforProfit ව්‍යාපාරයේ කොටසකි.

කීර්තිමත් පුද්ගලයින් අද (16) පැය 24 ක් ඔවුන්ගේ ගිණුම් අත්හිටුවනු ඇත.

“වෛරය, ප්‍රචාරය සහ වැරදි තොරතුරු පැතිරවීමට මෙම වේදිකා දිගින් දිගටම ඉඩ දෙන අතර මට තව දුරටත් නිහඬව සිටිය නොහැකියි. සමාජ මාධ්‍යවල වැරදි තොරතුරු හුවමාරු වීම අපගේ මැතිවරණයට (ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරණයට) බරපතල බලපෑමක් ඇති කරන අතර අපගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට වළ කපයි.

වර්ජනය සඳහා සහභාගී වීමට එකඟ වූ අනෙකුත් ජනප්‍රිය පුද්ගලයින් අතර නළු ලෙනාඩෝ ඩිකැප්‍රියෝ, සාචා බාරොන් කොහෙන් සහ ජෙනිෆර් ලෝරන්ස් මෙන්ම ගායක කැටි පෙරී ද වේ.

“මෙම වේදිකාවන් මගින් ද්වේෂ සහගත තොරතුරු සපයන අතර මට නිකම් ඉඳගෙන සිටිය නොහැක” යනුවෙන් පෙරී ඉන්ස්ටග්‍රෑම් හි ලියා තිබේ.

මිලියන සංඛ්‍යාත අනුගාමිකයන් සිටින සහ වර්ජනයට එක්වන නළු ඇෂ්ටන් කුචර් පැවසුවේ “මෙම මෙවලම් ගොඩනඟා ඇත්තේ වෛරය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය පැතිරවීම සඳහා නොවන” බවයි.

ජුනි මාසයේදී දියත් කරන ලද #StopHateforProfit ව්‍යාපාරයේ සංවිධායකයින්, ෆේස්බුක් සහ ඉන්ස්ටග්‍රෑම් වෛරී කතා සහ වැරදි තොරතුරු නැවැත්වීමට ප්‍රමාණවත් නොවන බවට චෝදනා කරති.

මෙම කණ්ඩායම ෆේස්බුක් වෙත ද අවධානය යොමු කර ඇති අතර මේ වන විට ඉන්ස්ටග්‍රෑම් සහ වට්ස්ඇප් හිමිකාරීත්වය ද දරන ෆෙස්බුක් සමාගම පසුගිය වසරේදී ඩොලර් බිලියන 70 කට වෙළඳ දැන්වීම් ආදායමක් ලබා ගත්තේය.

වර්ණ ගැන්වූ ජනතාවගේ අභිවෘද්ධිය සඳහා වූ ජාතික සංගමය (එන්ඒඒසීපී) සහ අපහාස-විරෝධී ලීගය‘ – The National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) and the Anti-Defamation League (AD) ඇතුළු ව්‍යාපාර සහ ප්‍රධාන සිවිල් අයිතිවාසිකම් කණ්ඩායම් දහස් ගණනක් මෙම ව්‍යාපාරයට අත්සන් තබා ඇත.

“අපි ඉක්මනින්ම ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ වඩාත්ම ඵලදායී මැතිවරණයක් කරා ළඟා වෙමින් සිටිනවා,” කණ්ඩායම නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේය. 

“ෆේස්බුක් හි අනවසර හා නොපැහැදිලි ‘වෙනස්කම්’ අපගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ආරක්ෂා කිරීමට අවශ්‍ය දේට වඩා භයානක ලෙස අඩුවෙමින් තිබේ.”

ජුනි මාසයේදී ෆේස්බුක් කියා සිටියේ හානිකර හෝ නොමඟ යවන සුළු පෝස්ට් ඔවුන්ගේ ප්‍රවෘත්ති වටිනාකම සඳහා ලේබල් කරන බවයි.

“නිශ්චිත ජාතියක්, ජනවාර්ගිකත්වයක්, ජාතික සම්භවයක්, ආගමික බැඳීමක්, කුලයක්, ලිංගික දිශානතියක්, ස්ත්‍රී පුරුෂ අනන්‍යතාවයක් හෝ සංක්‍රමණික තත්වයක් ඇති පුද්ගලයින්” අන් අයට තර්ජනයක් යැයි කියමින් දැන්වීම් පළ කිරීම සමාජ මාධ්‍ය සමාගම විසින් තහනම් කරන බව නිර්මාතෘ මාර්ක් සකර්බර්ග් පැවසීය.

“2020 මැතිවරණය මේ වන විටත් උණුසුම් වෙමින් තිබෙනවා” ඔහු ප්‍රකාශ කර තිබේ. “මේ මොහොතේදී, ෆේස්බුක් සෑම කෙනෙකුටම ආරක්ෂිතව සිටීමට සහ දැනුවත් වීමට උපකාර කිරීම සඳහා අමතර පූර්වෝපායන් ගනු ඇත.”

නමුත් #StopHateforProfit ව්‍යාපාරය තවත් බොහෝ දේ කළ යුතු යැයි ඉල්ලා සිටි අතර සමාගම් 90 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් පසුව එහි උත්සාහයට සහය දැක්වීම සඳහා ෆෙස්බුක්හි වෙළඳ දැන්වීම් නවතා දැමීය.

වර්ජනය කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ෆේස්බුක් හි කොටස් විශාල ලෙස පහත වැටුණු අතර එක්සත් ජනපද මාධ්‍ය වාර්තා කළේ සකර්බර්ග්ගේ පුද්ගලික ශුද්ධ වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 7.2 ක් කපා දමා ඇති බවයි.

ලොව පුරා නියාමකයින් සහ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් ෆේස්බුක් හි පමණක් නොව සියලු සමාජ මාධ්‍ය වේදිකාවල වෛරී කථනයේ වර්ධනය ගැන සැලකිලිමත් වන අතර බොහෝ රටවල් තාක්‍ෂණ සමාගම් මෙම ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව විමසීම් ආරම්භ කරති.

2020 සැප්තැම්බර් 16 දින බී.බී.සී. වාර්තාවකි. සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ජපානයේ පාලක කොන්සර්වේටිව් ලිබරල් ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ (එල්ඩීපී) සභාපති ධුරය සඳහා යොෂිහයිඩ් සුගා Yoshihide Suga තෝරාගෙන තිබෙනවා. එයින් අදහස් වන්නේ ඔහු ජපානයේ මීළඟ අගමැති ධුරයට පත්වනු ඇති බවයි.

අසනීප හේතූන් මත තමා අග්‍රාමාත්‍ය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වන බව ෂින්සෝ අබේ පසුගිය මාසයේ නිවේදනය කළේය.

71 හැවිරිදි සුගා වත්මන් පරිපාලනයේ ප්‍රධාන කැබිනට් ලේකම් ලෙස සේවය කරන අතර ඔහු ජයග්‍රහණය කරනු ඇතැයි බොහෝ දෙනා අපේක්ෂා කළහ.

ඔහු අබේගේ සමීප මිතුරෙකු ලෙස සලකනු ලබන අතර ඔහුගේ පූර්වගාමියාගේ ප්‍රතිපත්ති ඉදිරියට ගෙන යාමට ඉඩ තිබේ.

කොන්සර්වේටිව් ලිබරල් ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ (එල්ඩීපී) සභාපති ධුරය සඳහා වූ ඡන්ද විමසීමේදී සුගා බහුතර ඡන්ද සංඛ්‍යාවක් දිනා ගත්තේය.

ඔහු සමග තවත් තරඟකරුවන් දෙදෙනෙකු සභාපති සටන එක් වූ අතර (හිටපු විදේශ ඇමති ෆුමියෝ කිෂිඩා සහ හිටපු එල්ඩීපී මහලේකම් සහ එක් වරක් ආරක්ෂක ඇමති ෂිගෙරු ඉෂිබා) ඔවුන්ව පහසුවෙන් පරාජය කිරීමට සුගාට හැකිවිය.

පක්ෂය සිය නව නායකයා තෝරාගෙන ඇති හෙයින්, බදාදා පාර්ලිමේන්තුවේදී තවත් ඡන්ද විමසීමක් පැවැත්වෙනු ඇති අතර එහිදී එල්ඩීපීයට පාර්ලිමේන්තුවේ බහුතර බලය ඇති නිසා සුගා මහතා අගමැති ධුරයට පත්වනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

2021 සැප්තැම්බර් මාසයේ පැවැත්වීමට නියමිත මැතිවරණය තෙක් සුගා මහතා ධුරයේ රැඳී සිටිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

යොෂිහයිඩ් සුගා යනු කවුද?

ස්ට්රෝබෙරි ගොවීන්ගේ පුතෙකු ලෙස උපත ලද සුගා මහතා ප්‍රවීණ දේශපාලනඥයෙකි.

පරිපාලනයේ ප්‍රධාන කැබිනට් ලේකම්වරයාගේ කේන්ද්‍රීය කාර්යභාරය සැලකිල්ලට ගෙන ඔහු 2021 මැතිවරණය තෙක් අන්තර්වාර රජයක නායකත්වය අඛණ්ඩව ලබා දෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

“ෂින්සෝ අබේ සහ අනෙකුත් පක්ෂ ලොක්කන් සුගා මහතා තෝරා ගත්තේ ඔහු හොඳම අපේක්ෂකයා වූ නිසාය. අබේ නොමැතිව අබේ රජය ඉදිරියට ගෙන යා හැකි යැයි ඔවුන් සිතන කෙනෙක් ඔවුන් නිවැරදිව තෝරා ගෙන ඇත” ටෝකියෝවේ සොෆියා විශ්වවිද්‍යාලයේ දේශපාලන විද්‍යා අධ්‍යනාංශයේ පීඨාධිපති සහ දේශපාලන විද්‍යා මහාචාර්ය කොයිචි නකානෝ බීබීසීයට පැවසීය.

වඩාත්ම ජවසම්පන්න හෝ උද්‍යෝගිමත් දේශපාලනඥයෙකු ලෙස නොසැලකුවද, සුගා මහතා ඉතා කාර්යක්ෂම හා ප්‍රායෝගික දේශපාලනඥයෙකු බවට කීර්තියක් දිනා ඇත.

අකිහිතෝ අධිරාජ්‍යයා 2019 දී අධිරාජ්‍ය පදවියෙන් ඉල්ලා අස්වී නරුහිටෝ කුමරු වෙත බලය මාරුවීම අතරතුරදී ඔහු වඩාත් කැපී පෙනෙන කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. නව රීවා යුගයේ නම ජපන් හා ගෝලීය මහජනතාව වෙත නිරාවරණය කිරීම සුගා මහතාට පැවරී තිබේ.

එහෙත්, අබේ මහතාගේ ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසු එල්ඩීපී නායකත්වය දිනා ගැනීමට ඔහු සමත් වුවත් ලබන වසරේ පැවැත්වෙන මහ මැතිවරණයේදී ඔහු පක්ෂයට නායකත්වය දෙයිද යන්න පැහැදිලි නැත. නිරීක්ෂකයින් සදහන් කරන්නේ වඩාත් ප්‍රබල නායකයෙකු මැතිවරණයේදී ඉදිරියට එනු ඇති බවයි.

අපට අපේක්ෂා කළ හැක්කේ කුමක්ද?

මුදල් ලිහිල් කිරීම, රාජ්‍ය මූල්‍ය වියදම් සහ ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ තුළින් ලෝකයේ තුන්වන විශාලතම ආර්ථිකය උත්තේජනය කිරීම සඳහා නිර්මාණය කරන ලද අබේ මහතාගේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය වන “අබෙනොමික්ස් Abenomics සමඟ ඉදිරියට යාමට සුගා මහතා පොරොන්දු වී තිබේ.

නමුත් ඔහුගේ පූර්වගාමියා මෙන් ඔහුටද මුලින්ම කොරෝන වෛරස් වසංගතයේ දැවෙන ඉල්ලීම් විසඳීමට අවශ්‍ය වනු ඇත.

සිය මැතිවරණයට පෙර 2021 මුල් භාගය වන විට ජපානය සඳහා කොවිඩ් -19 පරීක්ෂණ සහ ප්‍රභව එන්නත් ව්‍යාප්ත කිරීමට සුගා පොරොන්දු විය.

අවම වැටුප ඉහළ නැංවීම, කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ සංචාරක කර්මාන්තය නංවාලීම යන කරුණු ද ඔහු හමුවේ පවතී.

විදේශ ප්‍රතිපත්තිය සම්බන්ධයෙන් ද ඔහු අබේ මහතාගේ අඩිපාරේ ගමන් කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර ජපානය එක්සත් ජනපදය සමඟ දිගුකාලීනව ඇතිකරගෙන සිටින සන්ධානයට ප්‍රමුඛත්වය දෙන අතරම චීනය සමඟ ස්ථාවර සබඳතා පවත්වාගෙන යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

ජපානයේ දේශපාලන දැක්ම කුමක්ද?

නායකත්ව මාරුව පැමිණෙන්නේ රටට දුෂ්කර අවස්ථාවක ය. ජපානය තවමත් කොරෝනා වසංගතය සමඟ පොර බදමින් සිටින අතර ආර්ථිකය ද අර්බුදය කරා ගමන් කරමින් සිටී.

පශ්චාත්-යුද සාමවාදී ව්‍යවස්ථාව (the post-war pacifist constitution) ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ රජයේ සැලසුම්වල ද නිම නොකළ තැන් තිබේ. දැනට ස්වයං ආරක්ෂක බලකාය (the Self Defence Force)ලෙස හඳුන්වන ජපානයේ මිලිටරිය විධිමත් ලෙස පිළිගැනීම සඳහා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ කොටසක් වෙනස් කිරීමට අබේට අවශ්‍ය විය. එම සියලු ව්‍යාපෘති සඳහා සුගා මහතා යටතේ නව පරිපාලනයක් ස්ථාවරත්වයක් ලබා දිය හැකිය.

එහෙත් ඔහු ප්‍රධාන කැබිනට් ලේකම් ධුරය දැරූ කාලය තුළ ඔහුට “කැපී පෙනෙන පෙනුමක් නොතිබුණි” යැයි මහාචාර්ය නකානෝ අනතුරු අඟවයි.

“ඔහු ඉදිරිපත් කළ එකම සටන් පාඨය වන්නේ ‘ස්වයං උපකාරය, අන්‍යෝන්‍ය උපකාරය සහ මහජන උපකාරය Self help, mutual help, and public help‘ යන්නයි. නව ලිබරල් ස්වයං ආධාර සහ ස්වයං වගකීම අවධාරණය කරමින් වසංගතයක් පවතින අවස්ථාවේ දී මුළු ජනතාවම ආර්ථික අවදානමට නිරාවරණය කිරීමයි ඔහු සූදානම් වුණේ”මහාචාර්ය නකානෝ කියයි.

ෂින්සෝ අබේ ඉල්ලා අස්වූයේ ඇයි?

තම අසනීප තත්වය මත තව දුරටත් රට පාලනය කිරීම සුදුසු නැතැයි කියමින් අබේ මහතා සිය ධුර කාලය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර ඉල්ලා අස් වූ අතර ඔහු තම තීරණය සම්බන්ධයෙන් ජපාන ජනතාවගෙන් සමාව අයැද සිටියේය.

65 හැවිරිදි ඔහු වසර ගණනාවක් තිස්සේ බඩවැල් ආශ්‍රිත රෝගයක් වන ulcerative colitis රෝගයෙන් පීඩා විඳි නමුත් ‘තම රෝගී තත්වය මෑතකදී නරක අතට හැරී ඇති බව‘ ඔහු පැවසීය.

පසුගිය වසරේ ඔහු ජපානයේ දීර්ඝ කාලයක් සේවය කළ අගමැති බවට පත්විය. ඔහුගේ වර්තමාන ධුර කාලය 2012 දී ආරම්භ විය.

නිදන්ගත රෝගී තත්ත්වය හේතුවෙන් 2007 දී ද ඔහු නිල කාලය අවසන් වීමට පෙර හදිසියේම අගමැති ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය.

බී.බී.සී. වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) විසින් කොරෝන වෛරස් ආසාදන සංඛ්‍යාවේ එක් දින වාර්තාගත වර්ධනයක් වාර්තා කර ඇත. ඒ අනුව ඊයේ (13) දිනය තුළ පමණක් ගෝලීය වශයෙන් ආසාදිතයින් 307,930 ක් වාර්තා වී තිබේ.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පැවසුවේ ඊයේ ගෝලීය වශයෙන් මරණ 5,500 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවක් වාර්තාවී ඇති අතර ගෝලීය වශයෙන් මුළු මරණ සංඛ්‍යාව 917,417 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.

ආසාදන වල විශාලතම වැඩිවීම වාර්තා වී ඇත්තේ ඉන්දියාව, එක්සත් ජනපදය සහ බ්‍රසීලය යන රටවල ය.

ලොව පුරා තහවුරු වූ රෝගීන් මිලියන 28 කට වඩා වාර්තා වී ඇති අතර ඉන් අඩක්ම වාර්තා වී ඇත්තේ ඇමරිකාවේ ය.

මීට පෙර නව රෝගීන් සඳහා වූ ඉහළම එක්දින වාර්තාව පසුගිය සැප්තැම්බර් 6 වන දින නව ආසාදන 306,857 ක් ලෙස වාර්තා විය.

ආසාදිතයින් ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතින්නේ කොහේද?

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව ඉන්දියාව විසින් නව රෝගීන් 94,372 ක් වාර්තා කර ඇති අතර එක්සත් ජනපදය 45,523 ක් ද බ්‍රසීලය 43,718 ක් ද වාර්තා කර තිබේ.

එක්සත් ජනපදයේ සහ ඉන්දියාවේ නව මරණ 1,000 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර පසුගිය පැය 24 තුළ කෝවිඩ් -19 ආශ්‍රිත රෝගාබාධවලින් 874 දෙනෙකු මියගොස් ඇති බව බ්‍රසීලය පවසයි.

නිල දත්ත වලට අනුව, ඉන්දියාව තුළ සාමාන්‍යයෙන් දිනකට රෝගීන් 64,000 ක් වාර්තා වේ. (ජූලි මාසයේ සාමාන්‍ය දෛනික ආසාදන වලින් 84% ක වැඩිවීමක්) සැප්තැම්බර් මස ආරම්භයේ සිට සෑම දිනකම මරණ සංඛ්‍යාව 1,000 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.

බ්‍රසීලය රෝගීන් මිලියන හතරකට වඩා වාර්තා කර ඇති අතර එය ලොව තුන්වන ස්ථානයයි. ලතින් ඇමරිකාවේ වැඩිම මරණ සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර මේ වන විට 131,000 ක් පමණ මිය ගොස් තිබේ.

ලෝකයේ මුළු කොරෝන වෛරස් ආසාදිතයින් සංඛ්‍යාවෙන් 25%ක් පමණ එක්සත් ජනපදය විසින් වාර්තා කර ඇති අතර එය මිලියන හයකට වඩා වැඩිය. එය ජූලි මාසයේදී දෛනික ආසාදිතයින් සංඛ්‍යාවේ වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කළ නමුත් එතැන් සිට එම සංඛ්‍යාව පහත වැටී ඇත.

ලොව වැඩිම මරණ සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇත්තේ එක්සත් ජනපදයෙන් වන අතර මරණ සංඛ්‍යාව 194,000 කට වඩා වැඩිය.

වෙනත් තැන්වල තත්ත්වය කුමක්ද?

වෛරසය නැවත පණ ගැන්වෙනු ඇතැයි යන බිය මධ්‍යයේ යුරෝපය පුරා දිනෙන් දින ඉහළ රෝගීන් සංඛ්‍යාවක් වාර්තා කරයි. දරුණු ලෙස බලපෑමට ලක් වූ කලාපවල දේශීය වශයෙන් අගුලු දමා ඇති අතර, මුහුණු ආවරණ පැළඳීමට සහ සමාජ දුරස්ථ නීති රීති අනුගමනය කරන ලෙස ජනතාවට නව අභියාචනා ඉදිරිපත් කර ඇත.

පේරූ, ඊස්රායලය, දකුණු කොරියාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව යළි ඉහළ අගයකින් ආසාදිතයින් වාර්තා කරන රටවල් අතර වේ.

ඊයේ (13) ඕස්ට්‍රේලියාවේ වික්ටෝරියා ප්‍රාන්තයේ පොලිසිය විසින් නිවසේ රැදි සිටින ලෙස කළ නියෝග නොතකා විරෝධා ව්‍යාපාරයකට එක් වූ විරෝධතාකරුවන් 70 දෙනකුට වඩා වැඩි පිරිසක් අත්අඩංගුවට ගෙන තිබේ. වසංගතය පිළිබඳ කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන් බෙදා හදා ගනිමින් සමාජ මාධ්‍ය කණ්ඩායම් විසින් ප්‍රවර්ධනය කරන ලද මෙල්බර්න් නගරයේ පැවති විරෝධතාවයට 250 ක් පමණ සහභාගී වී තිබේ.

වික්ටෝරියා ප්‍රාන්තය ඕස්ට්‍රේලියාව පුපුරා යාමේ කේන්ද්‍රස්ථානය වී ඇති අතර එය සමස්ත ආසාදිතයින් ගෙන් 75% ක් සහ මරණ වලින් 90%කට හිමිකම් කියයි.

අසල්වැසි නවසීලන්තය සැප්තැම්බර් 21 වන දින සීමා ඉවත් කරන බව අග්‍රාමාත්‍ය ජසින්ද ආර්ඩර්න් අද (14) නිවේදනය කළාය.

මේ අතර ඊශ්‍රායලයේ කොවිඩ් ආසාදිතයින් දිගින් දිගටම ඉහළ යමින් පවතින හෙයින්, රට පුරා නව අගුළු දැමීමක් සදහා පියවර ගැනීමට එරට රජය තීරණය කර ඇත. නව දැඩි සීමාවන් යුදෙව් නව වසර වන සිකුරාදා සිට බලාත්මක වන අතර එය අවම වශයෙන් සති තුනක්වත් පවතිනු ඇතැයි බලධාරීහු පවසති.

ජෝන්ස් හොප්කින්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව, ඊශ්‍රායලයෙන් කොවිඩ් -19 ආසාදිතයින් 153,000 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ මරණ 1,108 ක් වාර්තා වී තිබේ.

බී.බී.සී. ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

කොවිඩ්-19 වසංගතයේ පළමු වටයේදී බරපතළ ලෙස බැට කෑ ප්‍රංශයෙන් ඊයේ (12) කොවිඩ් ආසාදිතයින් 10,561 දෙනකු වාර්තා වීම සමග උණුසුම් තත්ත්වයක් නිර්මාණය වී තිබේ.

මේ වන විට කොවිඩ් ආසාදනය හේතුවෙන් රෝහල් ගත කිරීම හා දැඩි සත්කාර සඳහා ඇතුළත් වන පුද්ගලයින්ගේ සංඛ්‍යාව ද වැඩි වෙමින් පවතී.

නව පිපිරීම මධ්‍යයේ පෞද්ගලික හමුවීම් හා සාදවලින් වළකින ලෙස වෛද්‍යවරුන් පිරිසක් ජනතාවගෙන් ඉල්ලා තිබේ.

“මෙම ගිම්හානය නැවත එක්වීමේ ප්‍රීතියෙන් පසුව, පෞද්ගලික ලෝකයේ ප්‍රවේශම් විය යුතු කාලය පැමිණ තිබේ” යැයි වෛද්‍යවරු ඉරිදා Le Journal du Dimanche හි පළ කළ තීරුවක සඳහන් කළහ.

“කාමරයක් කුඩා වන තරමට එහි මිනිසුන් වැඩි වන තරමට වාතය අඩු වන තරමට ඔබ අවදානම් වැඩි කරයි.”එහි වැඩි දුරටත් සදහන් වේ.

ජුනි මාසයේ සිට සියලුම වයස් කාණ්ඩ සඳහා ආසාදන අනුපාතය ඉහළ ගොස් ඇති නමුත් නිලධාරීන් පවසන්නේ මෙම වැඩිවීම, විශේෂයෙන් තරුණ පිරිස් අතර සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.

නව ආසාදිතයින් වැඩිවීමක් දක්නට ලැබෙන යුරෝපීය රටවල් අතර ප්‍රංශය ඉදිරියෙන් සිටී.

යුරෝපා සංගමයේ බලධාරීන් කොවිඩ් පුපුරා යාම මැඩපැවැත්වීම සඳහා පසුගිය මාර්තු මාසයේ දී පනවා තිබූ දැඩි අගුලු දැමීම් ලිහිල් කිරීමත් සමඟ, ජුනි මාසයේදී නව ආසාදන උත්සන්න වීමට පටන් ගත් අතර පසුගිය මාසයේ සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගියේය.

ප්‍රංශයේ නවතම දේ කුමක්ද?

සෙනසුරාදා (12) සංඛ්‍යාලේඛන අනුව පුද්ගලයින් 2,432 ක් රෝහල් ගතකර ඇති අතර එය සිකුරාදාට වඩා 75 කි. ඉන් 417 ක් දැඩි සත්කාර සඳහා යවා ඇති අතර එය 28 ක වැඩිවීමකි. වෛරසයෙන් තවත් 17 දෙනෙක් මිය ගියහ. වසංගතය ආරම්භ වූ දා සිට ප්‍රංශයේ මරණ 30,000කට අධික සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර එය ලොව පුරා හත්වන ඉහළම අගයයි.

වෛරස් සංසරණය සක්‍රීයව පවතින කලාප 42 ක් “රතු කලාප” ලෙස නිලධාරීන් විසින් නම් කර ඇත. පැරිස්, ලියොන් සහ සමස්ත මධ්‍යධරණි වෙරළ තීරය මෙයට ඇතුළත් ය.

වෛරසය නිරාවරණය වීමෙන් පසු මෑතකදී ඍණාත්මක බව පරීක්‍ෂා කළ අගමැති ජීන් කැස්ටෙක්ස්, බෝඩෝ, මර්සෙයිල් සහ ග්වාඩෙලූප් දූපතේ ප්‍රාදේශීය බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේ පැතිරීම පාලනය කිරීම සඳහා සඳුදා “නව අතිරේක ක්‍රියාමාර්ග කිහිපයක්” යෝජනා කරන ලෙසයි.

ටුවර් ඩි ප්‍රංශ සංවිධායකයින් මේ අතර රතු කලාප හරහා ගමන් කිරීම ආරම්භ කිරීම සහ අවසන් කිරීම ප්‍රේක්ෂකයන්ට තහනම් කර ඇත.

යුරෝපයේ වෙනත් තැනක තත්වය කුමක්ද?

තවත් යුරෝපීය රටවල් කිහිපයක් නව පිපිරීම් වලට මුහුණ දෙති. අද (13) චෙක් ජනරජය අඛණ්ඩව තුන්වන දිනටත් දිනපතා වාර්තාගත වර්ධනයක් වාර්තා කළ අතර නව ආසාදන 1,541ක් වාර්තා විය. 

අසල්වැසි රටවල් චෙක් ජාතිකයින්ට ඇතුළුවීම සීමා කිරීමට පටන් ගෙන ඇති අතර, බදාදා ප්‍රාග් සිට පැමිණෙන අය සඳහා ඍණාත්මක පරීක්ෂණයක් අවශ්‍ය බව ජර්මනිය නිවේදනය කරයි.

බ්‍රහස්පතින්දා ස්පාඤ්ඤයේ දෛනික ඉහළම අගය වාර්තා වූ අතර නව ආසාදන 10,764 ක් වාර්තා විය. යුරෝපයේ වැඩිම රෝගීන් සංඛ්‍යාවක් සිටින්නේ ස්පාඤ්ඤයේය.

ස්පාඤ්ඤයේ සිංහාසනයේ උරුමක්කාරිය වන 14 හැවිරිදි ලියනෝර් කුමරිය නිරෝධායනයකට ගොස් ඇත්තේ ඇගේ පංතියේ මිතුරෙකු කොවිඩ් -19 සඳහා ධනාත්මක බව පරීක්‍ෂා කිරීමෙන් පසුවය. ඇය සහ මැඩ්රිඩ්හි සැන්ටා මාරියා ඩි ලොස් රොසල්ස් පාසලේ අනෙකුත් සිසුන් පරීක්ෂා කරනු ලැබේ.

එක්සත් රාජධානියේ සෙනසුරාදා නව ආසාදිතයින් 3,497 කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර එරට බොහෝ ප්‍රදේශවල රැස්වීම් පිළිබද නීති දැඩිකර ඇත. එංගලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ ගෘහස්ථව හෝ එළිමහනේ හමුවීමට අවසර දී ඇත්තේ හය දෙනෙකුට පමණි.

බී.බී.සී ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

පැය 24ක් ඇතුළත වාර්තා වූ වැඩිම කොරෝනාවෛරස් ආසාදිතයන්ගේ ගණන ප්‍රංශයෙන් නිවේදනය කෙරිණි.

ප්‍රංශ බලධාරීන් නිකුත් කළ නිවේදනයේ දැක්වෙන්නේ පසුගිය අඟහරුවාදා දිනය තුළ පමණක් ආසාදිතයන් 9,843 දෙනෙකු හඳුනාගත් බවය.

ඊට පෙර දිනයේ වාර්තා වූයේ ආසාදිතයන් 900කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පමණි.

වසංගතය පාලනය කිරීම සඳහා දැඩි ක්‍රියාමාර්ග හඳුන්වා දීම සඳහා ප්‍රංශ අමාත්‍යවරුන් සහ සෞඛ්‍ය බලධාරීන් කැඳවා තිබුණු රැස්වීමේ දී මෙම සංඛ්‍යා ලේඛන ඉදිරිපත් කෙරිණ.

කෝවිඩ් 19 වැළඳී වැඩිම පිරිසක් මරණයට පත්වූ රටවල් සහිත ලයිස්තුවේ හත්වන ස්ථානයේ සිටින්නේ ප්‍රංශයයි.

මේ වන විට 30,800කට වැඩි පිරිසක් කෝවිඩ් රෝගයෙන් මරණයට පත් වී ඇති බව ප්‍රංශ නිල වාර්තා සනාථ කර තිබේ.

ප්‍රංශ රෝහල්වල දැඩි සත්කාර ඒකක තුළට ඇතුලත් කර ඇති රෝගීන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ඉහළ ගොස් ඇති බව වාර්තා විය.

එමෙන්ම, යුරෝපයේ අනෙකුත් රටවල ද කොරෝනාවෛරස් ආසාදිතයන්ගේ සංඛ්‍යාව ඉහළ මට්ටමකට පත්ව තිබේ.

එක්සත් රාජධානියෙන් දිනකට වාර්තාවන ආසාදිතයන් ගේ ගණන 2,000ක් දක්වා පමණ ඉහළ ගොස් ඇති අතර එම තත්වය පසුගිය දින පහ පුරාම පැවතිණි.

මෙම තත්වය යටතේ යළිත් නීති රීති දැඩි කිරීමට එංගලන්තය පියවර ගනිමින් සිටී. ඒ අනුව ඒකරාශී විය හැකි පුද්ගල සංඛ්‍යාව හයකට සීමා කිරීමට තීරණය කර තිබේ.

කෝවිඩ් 19 රෝගීන් ලක්‍ෂ පහකට අධික පිරිසක් වාර්තා වූ යුරෝපා හවුලේ ප්‍රථම රට බවට ස්පාඤ්ඤය පත් වී තිබේ. ඉන් ලක්‍ෂයක් පමණ රෝගීන් වාර්තා වුයේ පසුගිය මාසය ඇතුළත ය.

එලැඹෙන ඔක්තෝම්බර් සහ නොවැම්බර් මස දෙක තුළ යුරෝපය පුරා වාර්තා වන කොරෝනාවෛරස් ආසාදිතයන්ගේ සංඛ්‍යාව නැවතත් ඉහළ යා හැකි බවට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය අනතුරු අඟවා තිබේ.

රටවල් කිහිපයකම ආසාදිතයන් වැඩි වශයෙන් සොයා ගනු ලැබූ ප්‍රදේශවලට පමණක් බලපැවැත්වෙන පරිදි ලොක්ඩවුන් නීති පැනවීම සිදු විය. මුහුණු ආවරණ පළඳින ලෙසත් සමාජයීය දුරස්ථභාවය පවත්වාගන්නා ලෙසත් නැවත ඉල්ලීම් නිකුත් කෙරිණි.

කෙසේ නමුත් බොහෝ රටවල පාසැල් නැවත විවෘත වූ අතර මාස කීපයකට පසුව සිසුන් පාසල් කරා යන්නට පටන් ගෙන තිබේ.

ලොක්ඩවුන් නීති ලිහිල් කිරීමෙන් අනතුරුව කොරෝනාවෛරස් ආසාදිතයන් වාර්තා වීම ඉහළ ගොස් ඇත්තේ යුරෝපයේ පමණක් නොවේ. පේරු රාජ්‍යය, ඊශ්‍රායලය, දකුණු කොරියාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව ද එවැනිම තත්වයක් පෙන්නුම් කර තිබේ.

ආසාදිතයන් මිලියන 30කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ගොදුරු කර ගනිමින් කොරෝනාවෛරසය ලොව පුරා රටවල් 188ක තවමත් ව්‍යාප්තවෙමින් පවතී. ලොව පුරා වාර්තා වූ කෝවිඩ් 19 මරණ සංඛ්‍යාව ද වේගයෙන් මිලියනය දක්වා ළඟා වෙමින් පවතී.

වැඩිම ආසාදිතයන් වාර්තාවූ ලයිස්තුවේ දෙවන ස්ථානයට සිටින ඉන්දියාවෙන් දිනකට කෝවිඩ් 19 රෝගීන් 90,000ක් පමණ වාර්තා වෙයි. ලයිස්තුවේ පළමු ස්ථානයේ සිටින්නේ එක්සත් ජනපදයයි.

ඉන්දියාවෙන් වැඩි රෝගීන් සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වෙමින් පවතින නමුත් එරට ආර්ථිකය යළි නගා සිටුවීමේ අරමුණින් සීමා ලිහිල් කරමින් සිටී. එමෙන්ම ආසාදිතයන් හඳුනාගැනීම සඳහා සිදු කෙරෙන වෛද්‍ය පරීක්ෂණ ද වැඩි කර තිබේ.

ඉන්දියාවේ ජනගහනය සමඟ සංසන්දනය කළ විට තවමත් මරණ සංඛ්‍යාව පවතින්නේ පහළ අනුපාතයක ය. කෙසේ නමුත් පසුගිය සැප්තැම්බර් 2වැනිදා පටන් සමස්ත ඉන්දියාවෙන් දිනකට වාර්තාවන කොවිඩ් 19 මරණ සංඛ්‍යාව 1000කට ආසන්නය.

මුළු ලෝකයෙන් ම වාර්තා වී ඇති කොරෝනාවෛරස් ආසාදිතයන්ගේ ප්‍රමාණයෙන් 25%ක් පමණ සිටින්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ය. එම සංඛ්‍යාව මිලියන හය ඉක්මවා තිබේ.

එක්සත් ජනපදයෙන් දිනකට වාර්තා වන ආසාදිතයන්ගේ ප්‍රමාණය පසුගිය ජුලි මාසයේ දී නැවත ඉහළ ගිය නමුත් මේ වන විට එම සංඛ්‍යාව අඩු වෙමින් පවතී.

මේ දක්වා එක්සත් ජනපදය තුල සිදු වූ කොවිඩ් 19 මරණ සංඛ්‍යාව ලක්ෂ දෙකකට ආසන්නය. එය ඕනෑම රටකින් වාර්තා වූ වැඩිම මරණ සංඛ්‍යාව ලෙස වාර්තාගත වී තිබේ.

ලතින් ඇමරිකානු රටවල් අතරින් වැඩිම කොවිඩ් 19 මරණ සංඛ්‍යාව වාර්තා වුයේ බ්‍රසීලයෙනි. එය මේ වන විට 130,000ක් පමණ වෙතැයි නිල වාර්තා සඳහන් කරයි.

බ්‍රසීලයේ හඳුනාගත් කොවිඩ් 19 රෝගීන්ගේ මුළු ගණන මිලියන හතර ඉක්මවා ඇති අතර වැඩිම රෝගීන් ප්‍රමාණයක් නිල වශයෙන් වාර්තා වූ රටවල් අතර තුන්වැනි ස්ථානයේ පසුවන්නේ ඔවුන්ය.

මැදපෙරදිග රටවල් අතරින්, කොරෝනා වෛරස් වසංගතයෙන් දැඩි පීඩාවකට ලක් වූයේ ඉරානයයි. ඉරානයේ සිදු වී ඇති කෝවිඩ් 19 මරණ සංඛ්‍යාව 23,000ක් බව එරට නිල වාර්තා සඳහන් කළත් ඊට දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි පිරිසක් මරණයට පත් වී ඇති බව බීබීසී පර්සියානු සේවය කළ ගවේෂනයකදී හෙළි විය.

ඉරාකයේ ද ආසාදිතයන්ගේ ප්‍රමාණය ඉහළ ගොස් තිබේ.

ඉන්දුනීසියාවෙන් වාර්තා වූ කොවිඩ් 19 මරණ සංඛ්‍යාව 9,000කට ආසන්න වී ඇති අතර එය අග්නිදිග ආසියානු රටකින් වාර්තා වූ ඉහළම අගයයි. එරට ආසාදිතයන්ගේ ප්‍රමාණය ද ඉහළ යමින් පවතී.

අප්‍රිකානු මහාද්වීපයෙන් මේ වන විට කොරෝනාවෛරස් ආසාදිතයන් දස ලක්ෂයකට අධික පිරිසක් නිල වශයෙන් වාර්තා වී තිබේ. නමුත් අප්‍රිකානු රටවල වසංගතය පැතිරී ඇති මට්ටම පිළිබඳව තවමත් පැහැදිලි තක්සේරුවක් නොමැත. එම රටවල සිදුවන වෛද්‍ය පරීක්ෂණ ඉතා අවම මට්ටමක පවතී.

කෙසේ නමුත් නිල වාර්තාවලට අනුව එම කලාපයේ වැඩිම ආසාදිතයන් වාර්තා වී ඇත්තේ දකුණු අප්‍රිකාවෙන් සහ ඊජිප්තුවෙනි.

Text copied by – bbc sandesaya

ලංකාව කොරෝනා වසංගතය සම්පූර්ණයෙන් පාලනය කළ ද ගෝලීය වශයෙන් එය තව දුරටත් ව්‍යාප්ත වෙමින් තිබෙනවා. විශේෂයෙන් අප අසල්වැසි ඉන්දියාවේ තත්ත්වය අතිෂය අවදානම් බවයි ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ වාර්තා කියන්නේ.

මේ වන විට ඉන්දියාව වැඩිම ආසාදිතයින් පිිරිසක් සිටින දෙවැනි රට බවට පත්ව ඇති අතර ඉන්දියාව දෙවැනි වන්නේ ඇමෙරිකාවට පමණයි. මේ සමග ප‍්‍රංශය ද යළිත් කොවිඞ් ගැන භීතියට පත්ව සිටිනවා. මේ සියලූ උණුසුම් පුවත් රැසක් පහත පළ වෙනවා.

• ජපානයේ ඔලිම්පික් ඇමති සයිකෝ හෂිමොටෝ පවසා ඇත්තේ මේ වසරේ පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ ටෝකියෝ ඔලිම්පික් උළෙල 2021 දී “ඕනෑම වියදමකින්” පැවැත්විය යුතු බවයි. වසංගතය නිසා ඇති වන අභියෝග නොසලකා ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්ගේ ප්‍රයෝජනය සඳහා මෙම ක්‍රීඩා උළෙල පැවැත්විය යුතු බව ඔහු පැවසීය.
• නව රෝගීන් වාර්තාවීම මන්දගාමී වුවද මාසයකට වැඩි කාලයක් තුළ ඉන්දියාවේ වැඩිම දෛනික මරණ (08 දා) වාර්තා විය. ඒ පැය 24 ක් තුළ පුද්ගලයින් 1,133කි. කොරෝනා වයිරස් රෝගීන් සංඛ්‍යාවෙන් ඉන්දියාව ඊයේ (08) බ්‍රසීලය අභිබවා ගිය අතර දෙවන ස්ථානයට පත්ව ඇත්තේ එක්සත් ජනපදයට පමණි.
• එක්සත් ජනපදයේ, මහජන සෞඛ්‍ය නිලධාරීන්ගේ අනතුරු ඇඟවීම් නොතකා, රට පුරා විශාල රැස්වීම් පැවැත්වීමෙන් බොහෝ දෙනෙක් කම්කරු දින සති අන්තය සැමරූහ. සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ හි වෙරළ උත්සවයකට දහසකට අධික පිරිසක් ගිය අතර ජෝර්ජියාවේ සහ දකුණු කැරොලිනා හි වෙරළවල ජනයා එක්රැස් වූහ. එක්සත් ජනපදයේ වෛරස් රෝගීන් මිලියන 6ක් සිටින අතර එය ලෝකයේ වැඩිම සංඛ්‍යාවක් වේ.
• තවමත් එක්සත් ජනපදයේ, ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ ඔහුගේ මැතිවරණ ප්‍රතිවාදියා වන ජෝ බිඩෙන්, කොවිඩ් -19 එන්නත සම්බන්ධයෙන් එකිනෙකාගේ ස්ථාවරය ඉක්මවා ගොස් ඇත. නොවැම්බරයේ මැතිවරණයට පෙර එන්නතක් ලබා ගත හැකි බවට ට්‍රම්ප් නැවත ඉඟි කළ අතර ට්‍රම්ප් විද්‍යාඥයන්ට ඇහුම්කන් දෙන බවට බිඩෙන් සැක පහළ කළේය
• ජෝන්ස් හොප්කින්ස් විශ්ව විද්‍යාලය විසින් තබා ඇති වාර්තා අනුව ගෝලීය වශයෙන් මේ වන විට වෛරස් රෝගීන් මිලියන 27.3 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් සහ මරණ 892,000 කට වඩා වාර්තා වී තිබේ.
• එක්සත් රාජධානියේ විද්‍යාඥයින් අනතුරු අඟවන්නේ ආසාදිතයින්ගේ සැලකිය යුතු වර්ධනයක් යළි වාර්තා වීම සමඟ රට “අවදානම් කාල පරිච්ඡේදයකට” ඇතුළු වී ඇති බවයි.
• ප්‍රංශය පවසන්නේ එහි Covid-19 වයිරසයේ තත්වය ගැන “කනස්සල්ලට” පත්වන අතර දිනපතා නව ආසාදන වාර්තාගත මට්ටම්වල පවතින බවයි.
• ස්පාඤඤයේ මුළු ආසාදන සංඛ්‍යාව 525,549 දක්වා ළඟා වී ඇති අතර එය යුරෝපා සංගමයේ මිලියන භාගයක් ඉක්මවා ගිය පළමු රටයි. පසුගිය මාසය තුළ පැතිරීම ඉහළ ගොස් තිබේ.
• මේ අතර, ස්පාඤ්ඤ විදේශ ඇමති අරන්චා ගොන්සාලෙස් ලයා පවසන්නේ ශීත ඍතුව ළඟා වෙත්ම එක්සත් රාජධානිය සමඟ කැනරි දූපත් වෙත සංචාරක කොරිඩෝවක් විවෘත කරන බවයි. “වැදගත් දෙය නම් මෙම අවස්ථාව කවුළුව විවෘත වීමයි” ඇය ස්පාඤ්ඤ ගුවන් විදුලියට පැවසුවාය. නිරෝධායනයෙන් නිශ්චිත දූපත් එකතු කිරීම හා ඉවත් කිරීම සඳහා නව දූපත් ප්‍රතිපත්තියක් ඇති බව එක්සත් රාජධානිය ඊයේ (08) ප්‍රකාශ කළේය

Text by – bbc – by – Thikshana Welenegoda

ගවයින් 5800 ක් නවසීලන්තයේ සිග චීනය වෙත රැගෙන යමින් සිටි Gulf Livestock 1 නෞකාව මේ දිනවල නැගෙනහිර ආසියාවේ හමායන මයිසක් සුළි කුණාටුවට මැදිව අනතුරට ලක්ව ඇතැයි විශ්වාස කෙරෙනවා.

කාර්යය මණ්ඩලය 43 දෙනකු සිටි මෙම නෞකාව ජපානයට අයත් අමාමි ඔෂීමා දූපතට කිලෝමීටර් 160 ක් පමණ බටහිරින් තිබියදී අතුරුදහන් වී තිබෙනවා.

පිලිපීන ජාතික කාර්යය මණ්ඩල සාමාජිකයකු වූ සරේනෝ එඩොවොරෝඩෝ නමැත්තාව මුහුදේදී ගලවාගෙන තිබෙනවා. එහෙත් තවත් පිලිපීන ජාතිකයන් 38 ක්, නවසීලන්ත ජාතිකයන් දෙදෙනෙක් හා ඔස්ට්‍රේලියානුවන් දෙදෙනෙක් ආගිය අතක් නැහැ.

එඩොවොරෝඩෝ ජපන් වෙරළාරක්ෂක භටයින්ට පවසා සිටියේ නෞකාවේ ඇන්ජිමක් ක්‍රියා විරහිත වූ බවයි. ඉන්පසු විශාල රැල්ලක් එහි ගැටීමෙන් එය පෙරළී ගිය බව ඔහු කියා සිටියා.

නැව පෙරළීම සිදුවන විට ජීවිතාරක්ෂක කබා පැළඳ මුහුදට පනින ලෙස ඔවුන්ට උපදෙස් ලැබී තිබුණා. තම සගයින් කිසිවකු තමන් මුහුදේදී නුදුටු බවද එඩොවොරෝඩෝ පවසා තිබුණා.

රුසියාවේ විපක්ෂ නායක අලෙක්සි නවාල්නි (Alexei Navalny) රෝගාතුර වී ඇත්තේ ‘නොවිචොක්’ (Novichok) නම් වූ විෂ රසායනය ශරීරගත කරවනු ලැබීමෙන් යයි ජර්මන් ආණ්ඩුව පවසයි.

ජනාධිපති ව්ලදිමීර් පුතින් ගේ රාජ්‍ය පාලනය දැඩිව විවේචනය කරන්නකු වන අලෙක්සි නවාල්නි පසුගිය මාසයේ සයිබීරියාවේ ‘තොම්ස්ක්’ (Tomsk) නගරයේ සිට මොස්කව් බලා ගුවන් මගින් ගමන් ගනිමින් සිටියදී, ගුවන්යානය තුළ දී හදිසියේම රෝගාතුර වූ අතර පසුව ඔහු ප්‍රතිකාර සඳහා බර්ලින් නගරයට ගෙනැවිත් සිටියි. ඔහු තවමත් සිටින්නේ සිහි මූර්ඡා තත්ත්වයෙනි.

‘නොවිචොක්’ යන නාමය මින්පෙර අවසන් වරට කරළියට පැමිණ තිබුණේ 2018 වසරේ දී රුසියාවේ පැරණි ඔත්තුකරුවකු වූ සෙර්ගේයි ස්ක්‍රිපාල් (Sergei Skripal) සහ ඔහුගේ දියණිය වන යුලියා ( Yulia) එක්සත් රාජධානියේ ‘සැලිස්බරි’ නගරයේ දී විෂ රසායන ප්‍රහාරයකට ගොදුරුවීමත් සමඟය.

නවාල්නි පත්ව සිටින අසීරු තත්ත්වය හෝ ස්ක්‍රිපාල්ට වසදීමක් සම්බන්ධයෙන් තමන්ගේ කිසිදු ආකාරයක සම්බන්ධවීමක් නැතැයි රුසියාව කියා සිටියි.

මෙහිදී වැදගත් කරුණක් වන්නේ, යුද අවියක් ලෙස සැලකෙන ‘නොවිචොක්’ විෂ රසායනය සම්බන්ධයෙන් ලෝකය දැන සිටින්නේ කුමක්ද? යන්නය.

සෝවියට් පාලන සමයේ නිර්මාණයක්

රුසියානු භාෂාවෙන් ‘නොවිචොක්’ යන වචනයට ”නවකයා” යන තේරුම දෙයි. 1970 සහ 1980 දශකයන්හි සෝවියට් දේශයේ නිර්මාණය කොට වැඩිදියුණු කරන ලද විෂ රසායන වර්ග සමූහයක් අතරට මෙම ‘නොවිචොක්’ ද ඇතුළත් විය.

එම විෂ රසායන සමූහය අයත්වන්නේ සිව්වෙනි පරපුරේ රසායනික අවි ගණයටය. එසේම ඒවා වැඩිදියුණු කරනු ලැබ තිබුණේ ‘Foliant’ යනුවෙන් නම් කරන ලද රහස්‍ය නාමයෙන් පවත්වාගෙන ගොස් ඇති සෝවියට් ව්‍යාපෘතියක් යටතේය.

‘නොවිචොක්’ විෂ රසායනය රුසියාව සතු බව 1990 වසරවල එරට මාධ්‍ය මගින් පළමුවරට හෙළිදරව් කරන ලද්දේ ආචාර්ය විල් මිර්ෂායානොෆ් (Dr Vil Mirzayanov) විසිනි. අනතුරුව ඔහු ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට පලා ගියේය.’රාජ්‍ය රහස්’ (State Secrets) යන නමින් ආචාර්ය විල් මිර්ෂායානොෆ් විසින් ඇමෙරිකාවේ දී පළකරනු ලැබ ඇති කෘතියෙහි අදාළ රසායනික සූත්‍රය (chemical formula) ඇතුළත් කර ඇත.

සෝවියට් පාලන සමයේ පවත්වා ගෙනගොස් ඇති රසායනික අවි අත්හදා බැලීමේ විශාලතම මධ්‍යස්ථානය අක්‍රියකොට විනාශකර දැමීමට සහයවීම සඳහා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ආරක්‍ෂක අංශයේ නිලධාරීන් 1999 වසරේ උස්බෙකිස්ථානයට ගොස් ඇත.

ආචාර්ය විල් මිර්ෂායානොෆ් සඳහන් කරන පරිදි, සෝවියට් පාලකයන් ‘නොවිචොක්’ විෂ රසායනයේ කුඩා සමූහයන් නිර්මාණය කිරීමට සහ අත්හදා බැලීමට එම මධ්‍යස්ථානය භාවිත කර ඇත. එම විෂ රසායන සැලසුම් කර තිබුණේ ජාත්‍යන්තර පරීක්ෂකයන්ගේ ඇසට හසුවීමෙන් වළකින පරිදිය.

‘නොවිචොක්’ වෙනත් රසායනයන්ට වඩා විෂකුරුය

‘නොවිචොක්’ පන්තියට වැටෙන වර්ග කිහිපයකට අයත් රසායන වර්ග, VX විෂ රසායනවලට වඩා පස්ගුණයේ පටන් අටගුණයක් තරම් අතිශයින් දරුණු යැයි සැලකෙයි.

”මෙම විෂ රසායනය සරීන් හෝ VX රසායනයට වඩා වැඩිදියුණු කරන ලද එසේම අතිශයින් දරුණු වූවක් වන අතර එය හඳුනාගැනීම දුෂ්කරය” ‘රෙඩින්ග්’ සරසවියේ (University of Reading) ඖෂධ විද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂඥයකු වන මහාචාර්ය ගැරී ස්ටීවන්ස් පවසයි.

‘නොවිචොක්’ විෂ බල පැවැත්වෙන කාලය

විෂ රසායන (nerve agent) නිකුත් වූ පසු කොතරම් කාලයක් බල පැවැත්වෙන්නේද යන්න සම්බන්ධයෙන් විශේෂඥයන් අතර එකමතිකභාවයක් නොමැත.

ආචාර්ය විල් මිර්ෂායානොෆ් තක්සේරු කරන පරිදි මාස කිහිපයක් ගතවෙන තෙක් එහි බලපෑම අවසන් නොවේ.

ස්ක්‍රිපාල් සඳහා භාවිත කරන ලද ‘නොවිචොක්’ විෂ රසායනය සොයාගන්නා ලද්දේ තමා යයි කියා සිටින ව්ලදිමීර් උග්ලෙෆ් (Vladimir Uglev) නම් විද්‍යාඥයා පවසන ආකාරයට ”එම විෂ ද්‍රව්‍ය නොනැසී දිගුකලක් පවතී”.

නොනැසී පවතින මට්ටමින් නිර්මාණය කරනු ලැබ ඇති එවැනි විෂ රසායන වර්ග විශේෂයෙන් ම ඇසුරුමක් තුළ බහා තැබුවහොත් මාස ගණනක් හෝ වසර කිහිපයක් වුවද දරුණු තත්ත්වයක පැවතීමට ඉඩකඩ ඇතැයි වෙනත් විශේෂඥයෝ පවසති.

”නොවිචොක් විෂ රසායන වර්ග වාෂ්පවෙන්නේ නැහැ.ජලයේ දී ඒවා දියවී යන්නේ නැහැ”ලන්ඩන් සරසවියේ අකාබනික රසායන විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්ය ඇන්ඩ්රේයා සෙලා (Andrea Sella) ප්‍රකාශ කරයි.

මෙහිදී පැන නගින එක් ගැටලුවක් වන්නේ, ‘නොවිචොක්’ විෂ රසායන වර්ග පිළිබඳව මනා අධ්‍යයනයක් සිදුකර නොතිබීම සහ වෙනත් විෂ රසායන වර්ග තරම් ඒවා වටහාගෙන නොතිබීමය. එසේම ඒවා කොපමණ කාලයක් බල පැවැත්වෙන්නේද? යන්න සම්බන්ධයෙන් නිල මට්ටමේ විද්‍යාත්මක තොරතුරු නොමැත.

‘නොවිචොක්’ ප්‍රභේද

ඇතැම් ‘නොවිචොක්’ විෂ රසායන දියර ස්වරූපයෙන්ද, තවත් ඒවා ඝන ස්වරූපයෙන් ද පවතී. එහි තේරුම ඒවා ඉතා සියුම් කුඩක් (an ultra-fine powder)ලෙස ඒවා විසුරුවා හැරීමට හැකිවීමය.

මේ අතර, තවත් ‘නොවිචොක්’ විෂ රසායන වර්ග ”ද්විගුණික අවියක්” (“binary weapons”) මට්ටමින් තබාගත හැකි බවක් ද වාර්තා වී ඇත. ඉන් කියවෙන්නේ, එම විෂ රසායන වර්ග විෂ අඩු රසායනික ද්‍රව්‍ය දෙකක් ලෙස තැන්පත් කරමින් වඩාත් පහසුවෙන් හැසිරවීමට,ප්‍රවාහනයට සහ ගබඩා කිරීමට හැකි පරිදි සකස්කර ගැනීමය.

එසේ වෙන් වෙන්ව තබාගත් විෂ ද්‍රව්‍ය එකට මිශ්‍ර කළවිට බලාත්මක විෂ රසායනයක් බවට සක්‍රීය වෙයි.

”මෙම විෂ රසායන නිර්මාණය කරනු ලැබීමට ප්‍රධාන හේතුවක් වී තිබෙන්නේ, ඊට අන්තර්ගත ද්‍රව්‍ය කොටස් තහනම් ලැයිස්තුගත නොකිරීමයි” මහාචාර්ය ස්ටීවන්ස් පවසයි.

ඇතැම් විෂ රසායන සැණෙකින් බලපායි

‘නොවිචොක්’ නිෂ්පාදනය කරනු ලැබ තිබෙන්නේ වෙනත් රසායනික අවිවලට වඩා අතිශයින් විෂකාරක වන මට්ටමිනි. ඉන් ඇතැම් ඒවායේ බල පැවැත්වීම සැණෙකින් ආරම්භ වෙයි. එය තත්පර තිහේ පටන් මිනිත්තු දෙකක් අතර කාලයක් විය හැකිය.

එම විෂ ආශ්වාස කරවීමකින් හෝ ආහාරපාන මගින් පුද්ගලයකුගේ ශරීරගත කළ හැකිවෙයි. එපමණක් නොව චර්මය ඔස්සේද එය ශරීරගත විය හැකිය.

‘නොවිචොක්’ වෙනත් රසායනික අවිවලට සමානය

‘නොවිචොක්’ විෂ රසායන අවිවර්ග වෙනත් රසායනික අවිවල බලපෑමට සමාන බලපෑමක් ඇති අවියකි. එය ශරීරගත වීමේ දී ස්නායු පද්ධතියේ සිට මාංශපේශීන් කරා පණිවුඩ ගෙනයාම අවහිර කෙරෙන අතර, සිරුරේ බොහෝ ඉන්ද්‍රියයන් අක්‍රිය කෙරෙයි.

එවැනි විෂ ශරීරගතවීමක පළමු ලක්ෂණය ඇසේ කළු ඉංගිරියාව බෙහෙවින් හැකිළීම යැයි ආචාර්ය විල් මිර්ෂායානොෆ් පවසයි.

එවැනි විෂ රසායනයකින් විශාල ප්‍රමාණයක් ශරීරගත වුවහොත්, එය සිරුරේ ගැස්මට සහ හුස්ම ගැනීම අවහිර වීමට ද හැකි බවද ආචාර්ය විල් මිර්ෂායානොෆ් සඳහන් කරයි.

එසේම දිගටම සිරුරේ ගැස්ම පැවැත්ම සහ වමනය ද එහි කෙළවර මරණය වියහැකි බව ද ආචාර්ය විල් මිර්ෂායානොෆ් කියා සිටියි.

ආචාර්ය විල් මිර්ෂායානොෆ් වැඩිදුරටත් කරුණු පැහැදිළි කරමින්, විෂ ක්‍රියාකාරිත්වය නතර කිරීමට උදව්වෙන විෂ නාෂක ඖෂධ වර්ග ඇතත් ඒවා ප්‍රතිකාර නොවන බව ද පෙන්වා දුන්නේය.

යම්කිසි තැනැත්තකු විෂ රසයනික අවි ප්‍රහාරයකට ගොදුරු වූ අවස්ථාවක වහාම ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ඇඳුම් ඉවත්කළ යුතුය.ඒ සමඟ සම සබන් යොදා ගනිමින් සෝදා පිරිසිදු කළ යුතුය. එසේම ඇස් සේදිය යුතු අතර වහාම සිරුරට ඔක්සිජන් සැපයිය යුතුව ඇත.

‘නොවිචොක්’ පහසුවෙන් නිපදවිය හැකිද ?

”විෂ රසායන සෙර්ගේයි ස්ක්‍රිපාල්ගේ සිරුරුගත කිරීම පිටුපස රුසියාව සිටියා වීමේ කරුණු තිබෙනවා. මොකද, රුසියාව තමයි එම විෂ රසායනය සොයාගත්තේ. ඒ ගැන විශේෂඥ දැනුම ඔවුන්ට තිබෙනවා. ඔවුන් එය අවියක් බවට පත්කර ගත්තා. එහි ක්‍රියාකාරිත්වය ගැන ඔවුන්ට පූර්ණ විශේෂඥ දැනුම තියෙනව” ආචාර්ය විල් මිර්ෂායානොෆ් පවසයි.

මේ අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තුළ පෙනී සිටින රුසියාවේ තානාපතිවරයා පවසන්නේ, සෝවියට් අවධියට අයත් විෂ රසායන අවි නිෂ්පාදනය 1992 වසරේ දී නතරකරන ලද බවය. එපමණක් නොව, ඒවනවිට පැවති විෂ රසායන තොග 2017 වසරේ විනාශකර දමන ලද බවත් තානාපතිවරයා ප්‍රකාශ කරයි.

රුසියාව සතුව පැවති රසායනික අවි මෙට්‍රික් ටොන් 39,967 ක් සහමුලින්ම විනාශකර දමන ලද බව තහනම් රසායනික අවි සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන ආයතනය (OPCW) 2017 වසරේ සැප්තැම්බර් මාසයේ තහවුරු කළේය.

”එහෙත් මෙම ‘නොවිචොක්’ විෂ රසායනය පිළිබඳ කිසිදාක OPCW සංවිධානයට හෙළිදරව් කරනු ලැබ නැත. හේතුව, එම විෂ අවියේ රසායනික සංයුතිය සම්බන්ධයෙන් පවතින අවිනිශ්චිතභාවය හමුවේ එය කිසිදු පාලනයක කොටසක් බවට පත් නොවූ රසායනයක් වීම” යැයි ලීඩ්ස් සරසවියේ මහාචාර්ය ඇලස්ටෙයාර් හේ (Prof Alastair Hay) පෙන්වා දී ඇත.

ඇතැම් ආණ්ඩු මගින් පවත්වා ගෙන යන විද්‍යාගාරයන්හි රසායනික මාත්‍රා පිළිබඳව සකස් කරන ලද ලුහුඬු වාර්තාවන්හි ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වයට අදාළ තොරතුරු ඇතුළත් කර තිබීමේ ඉඩක් ඇති අතර,යම්කිසි තැනැත්තකුගේ රුධිරයෙහි නාඳුනන විෂක් ඇතැයි සොයාගනු ලැබුවහොත් පසු අදියරක දී ඒවායේ අනන්‍යතාව තහවුරුකර ගැනීමට එමගින් හැකිවනු ඇත.

Text by bbc

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිනිශ්චය මණ්ඩලය “ඔහුගේ ක්‍රියාව සම්බන්ධයෙන් කොන්දේසි විරහිතව සමාව ඉල්ලා සිටින ලෙස” දැනුම් දුන් නමුත් නීතිවේදියා එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය

ඉන්දියාවේ සමාජ ක්‍රියාධරයකු සහ ප්‍රකට නීතිවේදියකු අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ චෝදනාවන්ට වරදකරු කරන ලදුව ඊට සංකේතාත්මක දඬුවමක් වශයෙන් රුපියලක් ගෙවන ලෙස නියෝග කරනු ලැබුණි.

හැටතුන් හැවිරිදි (63) ප්‍රශාන්ත් භුෂාන් නම් එම නීතිවේදියා විසින් පළකරන ලද ‘ට්විටර්’ පණිවුඩ දෙකක් මගින් නොගැළපෙන ක්‍රියාවක් සිදුකරනු ලැබ ඇතැයි ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් තීන්දු කරනු ලැබ ඇත.

එම ‘ට්විටර්’ පණිවුඩ සම්බන්ධයෙන් කොන්දේසි විරහිත සමාවක් ඉල්ලා සිටින ලෙස අධිකරණය නීතිවේදියාට දැනුම්දෙනු ලැබුනත් ඔහු එය ප්‍රතික්ෂේප කර තිබිණි. අධිකරණයේ එකී දැනුම්දීම බැහැරලමින් නීතිවේදියා කියාසිටියේ, “තමා විසින් නිකුත්කරන ලද ට්විටර් පණිවුඩයේ අන්තර්ගත අදහස් තමා විශ්වාස කරන බවය. එසේම නිදහස් අදහස් ප්‍රකාශනයට අධිකරණයේ සාමාජිකයන් විවේචනය කරනු ලැබීමේ අයිතියත් ඇතුළත් වෙන බව ඔහු අවධාරණය කළේය.

තීන්දුව ප්‍රකාර ප්‍රශාන්ත් භුෂාන් රුපියලේ දඩ මුදල සැප්තැම්බර් 15 දිනට පෙර නොගෙව්වොත් ඔහු මාස තුනක සිර දඬුවමකට යටත් කෙරෙන බවත් අධිකරණ තීන්දුවෙහි දැක්වෙයි.

එම දඩ මුදල “ගෞරවාන්විතව ගෙවන” බව නීතිවේදියා පවසයි.

එහෙත් ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේ, “එම නියෝගයට එරෙහිව අභියෝග කිරීමට සහ තවත් අධිකරණ විමර්ශනයක් ඉල්ලා සිටීමට තමාට අයිතියක් පවතින” බවය.

අධිකරණය නීතිවේදී භුෂාන්ට එරෙහි තීන්දුව ගෙන තිබුණේ, අගෝස්තු 14 වෙනි දිනයි. එහෙත් එල්ලවෙමින් පැවති අභියෝග හමුවේ තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබීම කල්තබනු ලැබ තිබුණි.

තුන් දහසකට ආසන්න විශ්‍රාමික විනිසකරුවන් සහ නීතිවේදීන් මෙන්ම ප්‍රකට පුරවැසියන් රැසක් ද අධිකරණය විසින් නීතිවේදී භුෂාන්ට දඬුවම් නියමකරනු ලැබීමේ තීන්දුව ප්‍රශ්න කොට ඇත. නීතිවේදියා අධිකරණයට අපහාස කළ බවට වරදකරු කිරීම, ඉහළ අධිකරණය ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින ආකාරයට අදාළව මහජනයා විසින් පළකරනු ලබන විවේචනාත්මක අදහස් අකර්මන්‍ය කර දැමීමක් ලෙස ඉහත කී කණ්ඩායම් විසින් හඳුන්වා දෙනු ලැබ ඇත.

ප්‍රශාන්ත් භුෂාන් නීතිවේදියාට රුපියලක් දඩ ගැසීම සම්බන්ධයෙන් විවිධ මත පළවෙමින් පවතී. එම නඩුව සමාජ මාධ්‍යජාලය තුළ සහ ඉන් පිටස්තරව ඉන්දියානුවන් අතර ධ්රුවී කරණයට ලක් මාතෘකාවක් බවට පත්විය.

ඇතැමෙකුගේ මතය අනුව නීතිවේදියාට දඩ ගැසීම දිය යුතු සුදුසු දඬුවමකි. මේ අතර තවත් කොටසක මතය වුණේ, එය සිර දඬුවමකට මුහුණ දී සිටි නීතිවේදියා ලද සැබෑ ජයග්‍රහණයක් වූ බවය.

ප්‍රශාන්ත් භුෂාන් කාගේ කවුද?

ප්‍රශාන්ත් භුෂාන් යනු මහජන ප්‍රශ්න වෙනුවෙන් පෙනීසිටීම මගින් මහත් මහජන ගෞරවයක් දිනාගත් නීතිවේදියෙකි. එසේම ඔහු නොවලහා අදහස් ප්‍රකාශකරන්නකු ලෙස ප්‍රකටය.

පසුගිය අවුරුදු තිහක කාලය තුළ ඔහු ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය මෙන්ම දිල්ලි මහාධිකරණය ඉදිරියේ නීතිවේදියකු ලෙස පෙනී සිට ඇත.

“අපේ රටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ සහ ඒ තුළ ක්‍රියාත්මක වෙන ආයතනයන්හි පැවැත්ම සහ අපේ රටේ අධිකරණය ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින ආකාරය මෙන්ම, විශේෂයෙන්ම එහි වගවීම පිළිබඳව මහජනයා තුළ පවතින මැසිවිලිවලට අදාළ බොහෝ කාරනා මම නිරන්තරයෙන්ම මතුකර තිබෙනවා,” නීතිවේදියා මෑතදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ දිවුරුම් ප්‍රකාශයක් මගින් කියා සිටියේය.

ආණ්ඩුවේ දූෂණ, පරිසර ප්‍රශ්න, අධිකරණ කටයුතුවල විනිවිදභාවය සහ මානව හිමිකම්වලට අදාළ ප්‍රශ්න ඇතුළු කරුණු සමුදායක් සම්බන්ධයෙන් නීතිවේදී භුෂාන් වෙහෙස නොබලා කටයුතු කර ඇත.

භුෂාන් ‘ට්විටර්’ පණිවුඩවල තිබුණේ කුමක්ද?

නීතිවේදී භුෂාන් විසින් නිකුත්කරන ලද ට්විටර් පණිවුඩ දෙකෙන් එකක ඇතුළත් වුනේ අගවිනිසුරු ෂරාද් බොබ්දේ (Sharad Bobde) මිල අධික යතුරු පැදියක හිඳ සිටින ආකාරයයි. භුෂාන් ගේ දෙවැනි ට්විටර් පණිවුඩයෙහි අවුරුදු හයක කාලයක් තුළ කටයුතු කර ඇති කලින් සිටි අගවිනිසුරන් හතර දෙනකුගේ හැසිරීම ගැන සඳහන් කර තිබුණි.

එම ‘ට්විටර්’ පණිවුඩ දෙක “ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ බල අධිකාරය සහ ගෞරවය යටපත්කර දැමීමට හේතුවෙන” බව පවසමින් ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පසුගිය ජූලි මාසයේ භූෂාන්ට එරෙහිව අධිකරණමය ක්‍රියාවලියක් ආරම්භ කිරීමට යත්න දරා තිබුණි.

තීන්දුව කුමක්ද?

ඉහත කී කාරණය විභාගයට ගත් ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ ත්‍රිපුද්ගල විනිශ්චය මණ්ඩලයක් භුෂාන් ගේ ‘ට්විටර්’ පණිවුඩ මගින් අධිකරණයේ බල අධිකාරියට හානි සිදුකෙරෙන බව පසුගිය අගෝස්තු 14 දින තීන්දු කර තිබුණි.

“එකී ට්විටර් පණිවුඩ අධිකරණයේ සම්පූර්ණ පදනමට එල්ල කෙරුණ ද්වේශ සහගත සහ අශ්ලීල සිතා මතාම එල්ල කරන ලද ප්‍රහාරයක්,” වන බව පිටු 108 කින් යුත් අධිකරණ තීන්දුවේ සඳහන් වෙයි.

එබැවින් එය රටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පදනමට හානි සිදුකරන බවක් ද එහි දැක්වෙයි.

නීතිවේදී භුෂාන්ට දඬුවම් නියම කරනු ලැබීමට පෙර අගෝස්ති 20 දින ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිශ්චය මණ්ඩලය ඔහුගේ ක්‍රියාව සම්බන්ධයෙන් “කොන්දේසි විරහිතව සමාව ඉල්ලා සිටින ලෙස” දැනුම් දුන් නමුත් නීතිවේදියා එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

“මම අනුකම්පාවක් ඉල්ලා සිටින්නේ හෝ බලාපොරොත්තු වෙන්නේ නැහැ. මම මහාත්මභාවයක් පතන්නෙත් නැහැ. උසාවිය නියමකරන දඬුවමක් මම සතුටින් භාර ගන්නවා,” භුෂාන් කියාසිටියේ මහාත්මා ගාන්ධි උපුටා දක්වමිනි.

තීන්දුව පිළිබඳ ප්‍රතිචාරය

ඉන්දියාවේ ඉහළපෙලේ නීතිවේදීන්, විශ්‍රාමික විනිශ්චයකාරවරුන් ගණනාවක් සහ ප්‍රකට පුරවැසියන් රාශියක් ඉහත කී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව විවේචනය කරමින් දැඩි විරෝධයක් පළකරනු ලැබ ඇත.

බොහෝ දෙනකු විසින් අධිකරණ තීන්දුව දෝෂ දර්ශනයට ලක්කරනු ලැබ තිබුණේ එය විවේචන යටපත් කර දැමීමේ ප්‍රයත්නයක් සහ කිසිදු ආයතනයකට එවැනි අයිතියක් නොමැති බව පෙන්වා දෙමිනි.

ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිවේදියකු වන අර්වින්ද් ඩටාර් (Arvind Datar) ප්‍රකාශයක් කරමින්, එම නඩු තීන්දුව බරපතල පසුබෑමක් ලෙස විග්‍රහ කරමින් එය ආපසු කැඳවන ලෙස ඉල්ලීමක් කර තිබුණි.

නීතිවේදී භුෂාන්ට එරෙහි පෙත්සම භාරගනු ලැබීම පවා අධිකරණ ක්‍රියාදාමය උල්ලංඝනය කිරීමක්ය යන්න ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිවේදී අර්වින්ද් ඩටාර් ගේ විග්‍රහය වෙයි.

බීබීසියට ප්‍රකාශයක් කළ නීතිවේදී භූෂාන් තමාට එරෙහි පෙත්සම්කරුගේ පැමිණිල්ලේ මුල් පිටපතක්වත් තමා වෙත යොමු නොකළ බව කියා සිටියේය.

අරුන්දතී රෝයි

මෙවැනි අධිකරණ තීන්දු සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාවෙන් මෙයට පෙරත් වාර්තා වී ඇත. ‘බුකර්’ සම්මානලාභී ලේඛිකාවක වන අරුන්දතී රෝයි අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ චෝදනා යටතේ 2002 වසරේ දී දවසක සංකේතාත්මක සිර දඬුවමකට සහ කුඩා දඩයකට යටත් කරනු ලැබුණි.

ඉන්දියාවේ මහා විවාදයකට තුඩු දී පැවති ‘නර්මදා වේල්ල’ ඉදිකරනු ලැබීම සඳහා අධිකරණය අවසර දීම සම්බන්ධයෙන් අරුන්දතී රෝයි විසින් පළකරන ලද විවේචනාත්මක අදහස් ඇයට එම දඬුවම් නියම කිරීමට හේතු විය.

by bbc sandesaya

ඉන්දියාවේ මිලියනයකට පරීක්ෂණ කෙරෙන්නේ තිස් දහසක්. එය වෛරස් ආසාදිතයන් වැඩි වශයෙන්ම සිටින රටවල් දහය අතරින් පහළ සිට දෙවෙනි තැන

ලොව දිනක් තුළ වාර්තා වූ වැඩිම කොරෝනාවෛරස් රෝගීන් සංඛ්‍යාව ඉන්දියාවෙන් වාර්තා වී තිබේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙන් ජුලි 17 වෙනිදා වාර්තා වූ රෝගීන් සංඛ්‍යාව අභිබවා පැය 24 ක් තුළ ඉන්දියාවෙන් අලුතින් රෝගීන් 78,761 දෙනෙකු හඳුනා ගෙන ඇතැයි ඉරිදා (අගෝස්තු 30) වාර්තා විය.

මේ වන විට ලොව කොරෝනාවෛරස් රෝගීන් වැඩි වශයෙන්ම වාර්තා වන රටවල් අතර ඉන්දියාව තෙවෙනි ස්ථානයේ පසු වෙයි.

පසුගිය මාර්තු මස වසංගතයේ බලපෑමට ලක් වීමත් සමග ඉන්දියාවේ දස ලක්ෂ ගණනකට රැකියා අහිමි විය.

නමුත් ආර්ථිකය නංවා ගැනීමේ උත්සාහයක් වශයෙන් ඉන්දීය ආණ්ඩුව තවදුරටත් සංචරණ සීමා ඉවත් කරමින් සිටී.

එරට වෛරස් රෝගීන්ගේ වාර්තා ගත වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කරන්නේ එවැනි පසුබිමකදීය.

බොහෝ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයන්හි කෝවිඩ්-19 රෝගීන්ගේ හදිසි වර්ධනයක් පෙන්නුම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් තවදුරටත් විශාල වශයෙන් බිය පළ වේ.

මේ වන විට ලොව පුරා කොරෝනාවෛරස් රෝගීන් සංඛ්‍යාව මිලියන 25 ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර ඒ හේතුවෙන් මරණයට පත් සංඛ්‍යාව 846,000 කට අධිකය.

වසංගතය හමුවේ වැඩිම බලපෑමකට ලක්ව ඇති රට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයයි. මේ වන විට එරට රෝගීන් සංඛ්‍යාව මිලියන 6 ට ළඟා වී ඇති අතර එය ලොව මුළු රෝගීන් සංඛ්‍යාවෙන් 1/4 කට ආසන්න අගයකි.

ආසාදිතයන් ඉහළ යාමට හේතුව?

ජුලි 17 වෙනිදා එක්සත් ජනපදයෙන් දිනක් තුළ ආසාදිතයන් 77,299 ක් හමු වූ අතර ඉන්දියාව ඉරිදා එම සංඛ්‍යාව අභිබවා ගියේය.

“දිනක් තුළ ලොව පුරා වාර්තා වුණු වැඩිම රෝගීන් සංඛ්‍යාව මෙයයි. ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ තුළ වසංගතය පැතිර යාම ඊට හේතු වී තිබෙනවා,” යනුවෙන් හෘද රෝග පිළිබඳ වෛද්‍යවරයෙකු වන මනෝජ් කුමාර් රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසීය.

කෝවිඩ්-19 වසංගතයේ මුල් අවදියේදී ඉන්දියාව දැඩි ලොක්ඩවුන් සීමා ක්‍රියාත්මක කරමින් තරමක් හොඳින් ඊට මුහුණ දෙන බවක් දක්නට ලැබිණි. නමුත් ඉන් අනතුරුව කුඩා නගර සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ තුළ පැතිර යාමට පෙරාතුව වෛරසය මුම්බායි, සහ දිල්ලි වැනි මහා නගර වෙත ළඟා විය.

රෝගීන් සංඛ්‍යාව ඉහළ ගිය ද ලොක්ඩවුන් සීමා ලිහිල් කිරීමට ආණ්ඩුව පියවර ගනිමින් සිටී.

සංස්කෘතික,ප්‍රාසංගික සහ ක්‍රීඩා උත්සව වෙනුවෙන් සිය දෙනෙකුට නොවැඩි සංඛ්‍යාවකට රැස් වීමට සැප්තැම්බර් සිට අවසර හිමි වේ. එම රැස්වීම්වලට සහභාගි වෙන පුද්ගලයන් මුඛ ආවරණ පැළඳිය යුතු අතර සමාජ දුරස්ථභාවය පවත්වා ගත යුතුය.

විශාල නගර තුළ උමං දුම්රිය සේවා ද යළි ආරම්භ කිරීමට නියමිතය.

ඉන්දියාවේ ‘Medanta’ රෝහලේ රුධිර වාහිණී විද්‍යාව පිළිබඳ අංශයේ සභාපති වෛද්‍ය රජීව් පරේක් රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසුවේ, “රෝගීන් සංඛ්‍යාව පහළ යාමට පටන් ගත් විට, දැන් හරි, අපි යුද්ධය දින්නා කියලා මිනිස්සු හිතුවා…මාස්ක් දාන්නේ නැතුව, සමාජ දුරස්ථභාවය පවත්වා ගන්නේ නැතුව හැමෝම හිටියා.” යනුවෙනි.

“එය සිදු නොවීමට අප වගබලා ගත යුතුව තිබූ දෙයක්.”

රෝගීන් නිසි ලෙස වාර්තා නොවීම සහ පර්යේෂණ පහසුකම් අඩුකම තවදුරටත් ගැටලුවක්ව පවතින බව වෛද්‍යවරු පවසති.

ඉන්දියාවේ 63,000 ක් වන මරණ සංඛ්‍යාව දළ වශයෙන් මෙක්සිකෝවේ මරණ සංඛ්‍යාව හා සමාන වේ. නමුත් ඉන්දියාවේ මිලියන 3.5 ක් වන ආසාදිතයන් හා සැසඳීමේ දී මෙක්සිකෝවේ එම සංඛ්‍යාව 591,000 තරම් අගයකට සීමා වෙයි.

ඉන්දියාව විසින් සිය මරණ සංඛ්‍යාවට දත්ත එක්රැස් කරනු ලබන්නේ කොරෝනා වෛරසය ආසාදනය වී ඇතැයි තහවුරු වුණු පුද්ගලයන්ගෙන් පමණි. වෛරසය ආසාදනය වී ඇතැයි සැක සහිත රෝගීන්ගේ දත්ත ඒ සඳහා යොදා නොගනියි.

“ඉන්දියාවේ මිලියනයකට පරීක්ෂණ කෙරෙන්නේ තිස් දහසක්. එය වෛරස් ආසාදිතයන් වැඩි වශයෙන්ම සිටින රටවල් දහය අතරින් පහළ සිට දෙවෙනි තැන,” යනුවෙන් වෛරස් අධ්‍යයන විද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂඥ ෂහිඩ් ජමීල් AFP පුවත් සේවයට පැවසීය.

ආණ්ඩුව පවසන්නේ කුමක්ද?

ඉහත කී වාර්තාගත වැඩිවීම පිළිබඳ කිසිදු සඳහනකින් තොරව අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝදි ගුවන් විදුලිය ඔස්සේ කෙරෙන සිය මාසික දේශනය පැවැත්වීය.

කොරෝනාවෛරසය පරාජය කිරීම සඳහා තවදුරටත් එක්සත්ව සිටින ලෙස හා නීති පිළිපදින ලෙස ඔහු ඉන්දීය පුරවැසියන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

“සෑම පුරවැසියෙකුම සෞඛ්‍ය සම්පන්න වීම වැදගත්. අපි එක් වෙලා සම්පූර්ණයෙන්ම කොරෝනාවෛරසය පරාජය කරනවා,” යනුවෙන් අගමැති මෝදි පැවසීය.

“කොරෝනා පරාජය කළ හැක්කේ ඔබ ආරක්ෂිතව සිටීමෙන් පමණයි, මීටර් දෙකක සමාජ දුරස්ථභාවය පවත්වා ගැනීම සහ මුඛ ආවරණ පැළඳීම ඉෂ්ඨ කළ යුතුයි.”

හිටපු ජනාධිපති අභාවප්‍රාප්ත වෙයි

මේ අතර කොරෝනාවෛරසය ආසාදනය වී ඇතැයි තහවුරු වී දින 21 කට පසු ඉන්දියාවේ හිටපු ජනාධිපතිවරයෙකු වූ ප්‍රනාබ් මුඛර්ජි අභාවප්‍රාප්ත වී තිබේ.

84 වෙනි වියේ පසු වූ හිටපු ජනාධිපතිවරයා මොළයේ කැටියක් ඉවත් කිරීම සඳහා රෝහල් ගත කර තිබිණි. ඔහුට කෝවිඩ්-19 ආසාදනය වී ඇති බව එහිදී සොයා ගනු ලැබිණි.

2012 සහ 2017 ජනාධිපති ධුරයේ කටයුතු කිරීමට පෙර සිය 51 ක් වසරක දේශපාලන ජීවිතය තුළ ඔහු වැදගත් ධුර ගණනාවක් හොබවා තිබේ.

මුදල්, විදේශ කටයුතු සහ ආරක්ෂක යන අමාත්‍ය ධුර ද ඒ අතර වේ.

ප්‍රනාබ් මුඛර්ජිගේ පුතා අභිජිත් ට්විටර් පණිවුඩයක් නිකුත් කරමින් සිය පියාගේ මරණය තහවුරු කර තිබිණ.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සහ ලෝක බැංකුවේ මණ්ඩලයන්හි ද ඔහු සේවය කර තිබිණි.

by – bbc

නීලකාන්ත භානු ප්‍රකාශ් ගණිතයට දක්වන හපන්කම, උසේන් බෝල්ට් කෙටි දුර දුවන්නාක් වැනි යැයි යමෙකුට කිව හැකිය. මනසින් ගණිත ගැටළු විසඳීමේ ලෝක ශුරතාවය ඔහු දිනා ගත්තේ විසි වැනි වියේ පසු වෙද්දීය. ඉන්දියාවට එම රන්පදක්කම හිමි වූ පළමු වතාව එයයි.

ඔහු පවසන පරිදි ගණිතය යනු “මනෝමය ක්‍රීඩාවකි.”

“ගණිතයට ඇති භීතිකාව මුලිනුපුටා දැමීම” තමන්ගේ පරමාර්ථය බව නීලකාන්ත භානු පවසයි. කා අතරත් ඔහු ජනප්‍රිය වී ඇත්තේ භානු නමිනි.

ඔහු “හැම විටම ඉලක්කම් ගැන සිතමින්” සිටී. මේ වන විට ලෝකයේ වේගවත්ම ‘මිනිස් කැල්කියුලේටරය’ ඔහුය.

‘මනෝමය ගණිත සෙල්ලම’ ඔහු සමාන කරන්නේ කෙටිදුර ධාවන තරඟයකට ය. නමුත් වැඩිම වේගයකින් දුවන පුද්ගලයන් පිළිබඳව කිසිවෙකු ප්‍රශ්න නොකළත් වැඩිම වේගයකින් ගණිත ගැටළු මනසින් විසඳීම ගැන බොහෝ දෙනා ප්‍රශ්න කරන බව ඔහු පවසයි.

“උසේන් බෝල්ට් වගේ කෙනෙක් මීටර් 100 තත්පර 9.8කින් දුවනකොට අපි ඒක ප්‍රීතියෙන් සමරනවා. කවුරුවත් අහන්නේ නැහැ, මෝටර් රථ සහ ගුවන් යානා තිබිය දී මොකටද අපි හයියෙන් දුවන්නේ කියල. මෙයින් කරන්නේ කෙනෙකුට හිතා ගන්නවත් බැරි දෙයක් තමන්ගේ ශරීර ශක්තියෙන් කරලා පුදුමයට පත් කරවීම. ගණිතය සහ ගණිත ගැටළු විසඳීම කියන්නෙත් ඒ වගේම දෙයක් තමයි.” භානු, ‘බීබීසී රේඩියෝ 1’ ගුවන් විදුලි නාලිකාවේ නිව්ස්බීට් වැඩසටහනට පැවසීය.

ඔහු ගණිතයට උපන් හපනෙක් යැයි ඔබට සිටිය හැක. නමුත් භානුගේ කතාව ඊට වෙනස් ය.

මේ සියල්ල ආරම්භ වුයේ හදිසි අනතුරක් ලෙසිනි. වයස අවුරුදු පහේ දී හිසට සිදු වූ හදිසි අනතුරකින් භානු වසරක් පමණ ඔත්පළ වී සිටියේය. තම ජීවිතයේ ‘ගණිත චාරිකාව’ එක වරම ආරම්භ වූයේ එතැන් පටන්ය.

“මගේ දෙමව්පියෝ හිතුවේ මම සදහටම සිහි කල්පනාවක් නැති කෙනෙක් වේවි කියල. ඒ නිසා මගේ මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වය පවත්වා ගැනීම සඳහා මම මනසින් ගණිත ගැටළු විසඳීමට පටන් ගත්තා.”

ඉන්දියාවේ මධ්‍යම පාන්තික පවුලකින් පැවත එන බොහෝ දෙනෙකුගේ අභිප්‍රාය වන්නේ ලෙහෙසියෙන් හොඳ රැකියාවක් ලබා ගැනීමට හෝ ව්‍යාපාරයක් පටන් ගැනීමට අවැසි දැනුමක් ලබා ගැනීම මිස ගණිතය වැනි විෂය ක්‍ෂේත්‍රයකට යොමු වීම නොවන බව ඔහු පවසයි.

අනෙකුත් විශිෂ්ඨයන් මෙන් ම භානු ද තම සාර්ථකත්වයට හේතුව ලෙස දකින්නේ පෙර සූදානම ය.

ඔහු මෙය දකින්නේ පුටුවක හිඳ මේසයක් මත කරන ඉගෙනීමක් ලෙස නොව. ඔහුට මෙය, “මනසින් කරන මහා ක්‍රීඩාවකි”.

“මම පුහුණු වෙන්නේ වේගවත් ගණිතඥයෙකු පමණක් වන්නට නොවෙයි. වේගයෙන් සිතීමේ හැකියාවත් ප්‍රගුණ කරනවා.”

භානු කුඩා කල, පාසල් නිම වීමෙන් අනතුරුව ද දිනකට පැය හය හතක් පුහුණුවේ යෙදුණි.

නමුත් වාර්තා තබමින් සහතික සහ ශුරතා දිනා ගැනීමෙන් අනතුරුව ඔහු දෛනිකව කරගෙන ආ සම්මත පුහුණුවට එතරම් කාලයක් වය කළේ නැත. ඒ වෙනුවට ඔහු කළේ “කිසිදු ආකෘතියකින් තොරව හැම විටම ඉලක්කම් ගැන සිතීම” ය.

“මම සංගීතයට සවන් දෙමින් හෝ මිනිස්සුත් එක්ක කතා කරන ගමන් පුහුණු වුණා. ඇතැම් විට ක්‍රිකට් සෙල්ලම් කරන ගමන් පුහුණු වුණා. මේ විදියට තමයි කාරනා කීපයකට එකවර මොළය ක්‍රියා කරවීම සඳහා පුහුණුව ලබා ගත්තේ.”

ඔහු සමඟ මෙම සාකච්ඡාව පැවැත්වෙමින් තිබෙන අතරතුර ම ’48වරක් චක්‍රය’ හඬ නගා කියා පෙන්වීමට ඔහු සමත් විය.

“මාව පහු කරගෙන යන හැම ටැක්සියකම නොම්බරේ අංක එකට එකතු කරනවා. මම කා සමඟ හෝ කතා කරන ගමන් ඒ පුද්ගලයා ඇහි පිල්ලන් ගහන වාර ගණන මම ගණන් කරනවා. ඒක අමුතුයි වගේ පෙනුනට එමගින් ඔබේ මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වය හොඳින් පවත්වාගෙන යා හැකි වෙනවා.” භානු පැවසීය.

‘48වරක් චක්‍රය’

භානු මෙම පුහුණුවේ යෙදෙන්නේ වාර්තා බිඳ හෙළීම සඳහා පමණක් නොවේ. ඔහුට එය විනෝදය ගෙන දෙන්නකි.

“වාර්තා හෝ ගණනය කිරීම් තුළින් කියවෙන්නේ ලෝකයට ගණිතඥයන් අවශ්‍ය බව පමණයි. නමුත් මෙය අප ආදරේ කරන විෂයය බවට පත්විය යුතුයි. ඉන් අපට විනෝදයක් ගෙන දිය යුතුයි.” භානු විස්තර කළේය.

බොහෝ දෙනා ඉලක්කම්වලට බිය වන බවත් එම “භීතිය” තුරන් කිරීම තම අරමුණ බවත් ඔහු පවසයි.

ගණිතය යනු විනෝදශීලී විෂයයක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කිරීම තමන්ගේ වගකීමක් ලෙස, ජාත්‍යන්තර වේදිකාවට ගොඩවී සිටියදී තමන්ට දැනෙන බව භානු ප්‍රකාශ කළේය.

ලෝක වාර්තා හතරක් සහ තවත් ශුරතා කීපයක් ලද භානු පිළිබඳව “ආඩම්බර” වන බව සිය පවුලේ සාමාජිකයෝ පවසති.

ඒ සියලු ජයග්‍රහණයන් ලබා ගැනීම සඳහා පවුලේ සියලුදෙනා තමන් ධෛර්යමත් කළ බව භානු සිහිපත් කළේය.

“මම පළමු ලෝක ශුරතාවය දිනා ගත්තට පස්සේ මගේ මාමා ඇවිත් මට කිව්වා ලෝකයේ මෙතෙක් කිසිවෙකු ළඟා වී නැති වේගයක් වාර්තා කිරීමට මා උත්සාහ කළ යුතු බව.”

“එදා මම හීනෙකින්වත් හිතුවේ නැහැ ලෝකයේ වේගවත්ම මිනිස් කැල්කියුලේටරය බවට මම පත්වේවි කියල.”

Text by- bbc

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරයා යනු ජාත්‍යන්තර යුද්ධ, ගෝලීය වසංගත සහ දේශගුණික විපර්යාස වැනි ජාත්‍යන්තර අර්බුදවලට ලෝකය ප්‍ර‍තිචාර දක්වන ආකාරයට දැඩි බලපෑමක් කරන පුද්ගලයෙකි.

එබැවින්, සිව් වසරකට වරක් පැවැත්වෙන මැතිවරණයේදී එහි අවසන් ප්‍ර‍තිඵලය කෙරෙහි විශාල අවධානයක් යොමු වුවත්, මැතිවරණ ක්‍රියාවලිය සිදුවන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ එතරම් අවබෝධයක් නොමැත.

බීබීසී මාධ්‍ය ආයතනය තුළ වුවද, ඡන්ද විද්‍යාලය ක්‍රියාකරන ආකාරය කෙසේද සහ දැඩි තරගකාරී ප්‍රාන්තයක් යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳව අප යළි යළිත් සිහි කැඳවා ගැනීම කළ යුතු වේ.

ඔබ ඔබගේ මතකය නැවත අලුත් කරගැනීමට හෝ මෙම කරුණු පළමු වරට අවබෝධ කරගැනීමට උත්සාහ කරන්නේ නම්, ඇමෙරිකානු මැතිවරණය පිළිබඳ මෙම සරල මගපෙන්වීම පිටිවහලක් වනු ඇත.

මැතිවරණය පැවැත්වෙන්නේ කවදාද? අපේක්ෂකයන් කවුද?

ජනාධිපතිවරයා තෝරාගැනීමේ ඡන්ද විමසීම සෑම විටම නොවැම්බර් මාසයේ පළමු සඳුදාට පසුව එළැඹෙන පළමු අඟහරුවාදා දිනයේදී පැවැත්වෙන අතර ඒ අනුව මෙවර නොවැම්බර් 3 වැනිදාට එය යෙදී තිබේ.

වෙනත් බොහෝ රටවල් මෙන් නොව, ඇමෙරිකාවේ දේශපාලන ක්‍රමය තුළ ආධිපත්‍ය පතුරුවාලන්නේ පක්ෂ දෙකක් පමණි. එබැවින් සැමවිටම ජනාධිපතිවරයා ලෙස පත්වන තැනැත්තා මෙම පක්ෂ දෙකෙන් එකකට අයත් වේ.

රිපබ්ලිකන් පක්ෂය යනු ඇමරිකාවේ සම්ප්‍ර‍දායික දේශපාලන පක්ෂය වන අතර මෙවර ඔවුන්ගේ පක්ෂය නියෝජනය කරන අපේක්ෂකයා වන්නේ, තවත් වසර හතරකට සිය බලය තහවුරු කරගැනීමට බලාපොරොත්තු වන වත්මන් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍ර‍ම්ප් ය.

ඩිමොක්‍ර‍ටික් පක්ෂය යනු ඇමෙරිකාවේ ලිබරල් දේශපාලන පක්ෂයයි. ඔවුන්ගේ අපේක්ෂකයා වන්නේ අත්දැකීම් ඇති දේශපාලනඥයකු මෙන්ම හිටපු ජනාධිපති බරක් ඔබාමාගේ උප ජනාධිපති ලෙස වසර අටක් පුරා සේවය කළ ජෝ බයිඩන් වේ.

මෙම අපේක්ෂකයින් දෙදෙනාම 70 වැනි විය ඉක්මවූවෝ වෙති. ජනාධිපති ට්‍ර‍ම්ප් දෙවැනි වරට පත් වුවහොත් ධූර කාලය ආරම්භ වන විට 74 වැනි වියට පා තබන අතර 78 හැවිරිදි බයිඩන් ජයග්‍ර‍ණය කළහොත්, ඔහු ඇමෙරිකානු ඉතිහාසයේ පළමුවරට තේරී පත්වන වයස්ගත ම ජනාධිපතිවරයා වනු ඇත.

ජයග්‍රාහකයා තීරණය කරන්නේ කෙසේද?

ජාතික මට්ටමින් වැඩිම ඡන්ද හිමි කරගන්නා අපේක්ෂකයා සෑම අවස්ථාවකදීම ජයග්‍රාහකයා නොවේ. 2016 වසරේ ජනාධිපති අපේක්ෂිකාව වූ හිලරි ක්ලින්ටන් එයට ආසන්නතම උදාහරණය වේ.

ජනතා ඡන්දය වෙනුවට, ඡන්ද විද්‍යාලය සඳහා වූ ඡන්ද දිනාගැනීම සඳහා අපේක්ෂකයෝ තරග කරති. සෑම ප්‍රාන්තයකටම එහි ජනගහණය මත පදනම් වූ නිශ්චිත ඡන්ද ප්‍රමාණයක් ඡන්ද විද්‍යාලය සඳහා හිමිවන අතර ඡන්ද විද්‍යාලයේ සමස්ත ඡන්ද සංඛ්‍යාව 538කි. ඒ අතරින් ඡන්ද 270ක් හෝ ඊට වැඩියෙන් ලබාගන්නා අපේක්ෂකයාට ජයග්‍ර‍හණය හිමි වේ.

එනම්, කිසියම් පුද්ගලයෙකු තමන් කැමති අපේක්ෂකයෙකුට ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේදී, ඔවුන් එම ඡන්දය ලබාදෙන්නේ ජාතික තලයක නොව, ප්‍රාන්ත මට්ටමේ තරගයකට ය.

ප්‍රාන්ත දෙකක් හැර සෙසු සියල්ලේම බලපැවැත්වෙන්නේ ජයග්‍රාහකයාට සියල්ල හිමි වේය යන රීතියයි. ඒ අනුව වැඩිම ඡන්ද ප්‍ර‍මාණයකින් ජයග්‍ර‍ණය කරන අපේක්ෂකයා කවුරුන් වුවද, ඡන්ද විද්‍යාලය සඳහා වූ ප්‍රාන්තයේ සියලු ඡන්ද ඔහුට හෝ ඇයට හිමි වේ.

බෝහෝ ප්‍රාන්ත පක්ෂ දෙකෙන් එකක් කෙරෙහි දැඩි නැඹුරුතාවක් දක්වන බැවින් අපේක්ෂකයෝ තමන්ට ජයග්‍ර‍හණය කළ හැකි ප්‍රාන්ත ඉලක්ක කරගෙන කටයුතු කරති. ඒවා දැඩි තරගකාරී ප්‍රාන්ත (battleground states) ලෙස හැඳින්වේ.

ඡන්දය අයිතිය ඇත්තේ කාටද? එය කරන්නේ කෙසේද?

ඔබ වයස අවුරුදු 18ට වැඩි ඇමෙරිකානු පුරවැසියෙක් නම්, ජනාධිපතිවරණයේදී ඡන්දය භාවිත කිරීම සඳහා ඔබ සුදුසුකම් ලබයි.

කෙසේවෙතත්, කිසියම් පුද්ගලයෙකු සිය ඡන්දය භාවිත කිරීමට පෙර සිය අනන්‍යතාව තහවුරු කිරීමේ ලේඛනයක් ඉදිරිපත් කළ යුතු බවට වන නීති බොහෝ ප්‍රාන්ත විසින් සම්මත කරගනු ලැබ ඇත.

ඡන්ද වංචා වැලැක්වීම පිණිස මෙවැනි නීති අවශ්‍ය බව පෙන්වා දෙන රිපබ්ලිකන් පක්ෂය නිරන්තරයෙන්ම මෙම නීති ක්‍රියාත්මක කරන නමුත් මේ හරහා ඡන්දය භාවිත කරන පුද්ගලයන්ව පීඩනයට ලක් කෙරෙන බවට චෝදනා නගන ඩිමොක්‍ර‍ටික් පක්ෂය පවසන්නේ දුප්පත්, සුළුතර ඡන්ද දායකයින්ට රියැදුරු බලපත්‍ර‍ වැනි පිළිගත් හැඳුනුම්පතක් ඉදිරිපත් කිරීමේ හැකියාවක් නොමැති බවයි.

එසේම සිරකරුවන්ට සිය ඡන්දය භාවිත කිරීමේ අවස්ථාව ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් විවිධ ප්‍රාන්තවල විවිධ නීති ක්‍රියාත්මක වේ. ඔවුන් වරදකරුවන් ලෙස නම් කිරීමෙන් පසු වැඩි පිරිසකට ඡන්ද අයිතිය අහිමිවන නමුත් ඔවුන් සිය අදාළ දඬුවම ගෙවූ පසු එම අයිතිය නැවත හිමි වේ.

මැතිවරණ දිනයේදී බොහෝ දෙනා ඡන්ද මධ්‍යස්ථාන වෙත පැමිණ සිය ඡන්දය භාවිත කරන නමුත් ඡන්දය භාවිත කළ හැකි විකල්ප ක්‍ර‍ම පසුගිය වසර කිහිපය තුළ සැලකිය යුතු ලෙසින් වර්ධනයවී තිබේ. 2016 වසරේදී 21%ක පිරිසක් තැපැල් ඡන්දය භාවිත කර තිබුණි.

මේ වසරේ මුහුණ දී තිබෙන කොරෝනා වසංගත තත්ත්වය හමුවේ ජනතාව ඡන්දය භාවිත කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව අඛණ්ඩ ගැටලු පැන නගිමින් තිබේ. සමහර දේශපාලඥයින් පවසන්නේ තැපැල් මගින් ඡන්ද විමසීම වඩා පුළුල් ලෙස භාවිත කළ යුතු බව වුවත්, මෙයින් වැඩි ඡන්ද වංචා සිදු වීමේ හැකියාවක් ඇති බව ජනාධිපති ට්‍ර‍ම්ප් ප්‍රකාශ කර තිබේ. එහෙත් ජනාධිපතිවරයාගේ එම චෝදනාව සනාථ කිරීමට සාක්ෂි නැත.

මැතිවරණය පැවැත්වෙන්නේ ජනාධිපතිවරයා තේරීමට පමණක්ද?

නැත. සියලු දෙනාගේ අවධානය ට්‍ර‍ම්ප් සහ බයිඩන් කෙරෙහි යොමු වී තිබුණත්, ඡන්ද දායකයෝ සිය ඡන්දය භාවිත කර නව කොංග්‍ර‍සයේ සාමාජිකයින් ද තෝරා පත්කර ගනිති.

ඩිමොක්‍ර‍ටික් පක්ෂය මේ වන විටත් නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ පාලනය හිමි කරගෙන සිටින බැවින්, එහි බලය රැක ගන්නා අතරතුර සෙනෙට් මණ්ඩලයේ පාලනය ලබාගැනීමට උත්සාහ කරයි.

මන්ත්‍රී මණ්ඩල දෙකේම බහුතර බලය ඔවුන්ට හිමි වන්නේ නම් ජනාධිපති ට්‍ර‍‍ම්ප් නැවත තේරී පත්වුවහොත් ඔහුගේ සැලසුම් අවහිර කිරීමේ හෝ ප්‍ර‍මාද කිරීමේ හැකියාව ඔවුනට හිමි වේ.

435කින් සමන්විත නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ආසන සියල්ල සඳහා මෙවර ඡන්ද විමසීම පැවැත්වෙන අතර සෙනෙට් සභිකයින් අතරින් 33 දෙනෙකු තෝරා පත්කරගත යුතුව තිබේ.

ප්‍ර‍තිඵල නිකුත් කරන්නේ කවදාද?

සෑම ඡන්දයක්ම ගණන් කළ යුතු බැවින් ප්‍ර‍තිඵල නිකුත් කිරීමට දින කිහිපයක් ගත විය හැකිය. නමුත් ජයග්‍ර‍හණය කරන්නේ කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳ දළ අදහසක් සාමාන්‍යයෙන් පසුදින උදෑසන වනවිට ලබාගත හැකිය.

2016 වසරේදී, ඩොනල්ඩ් ට්‍ර‍ම්ප් සිය ආධාරකරුවන් ඉදිරියේ ජයග්‍රාහී දේශනය කිරීම සඳහා නිව්යෝක් නගරයේ වේදිකාවක් මතට ගොඩවන විට අළුයම 3 පමණ විය.

නමුත්, ඔබ දැන්ම ඉක්මන් නොවන්න. මෙම වසරේදී තැපැල් ඡන්ද ඉහළ යාමක් අපේක්ෂා කරන බැවින් ප්‍ර‍තිඵල දැනගැනීම සඳහා දින කිහිපයක් හෝ ඇතැම්විට සති කිහිපයක් බලා සිටීමට සිදු වනු ඇති බවට නිලධාරීන් දැනටමත් අනතුරු අඟවා තිබේ.

2000 වසරේ පැවති මැතිවරණයේදී පැය කිහිපයක් ගත වන තෙක් ප්‍ර‍තිඵල පැහැදිලි වූයේ නැත. මසකට පසුව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව ප්‍ර‍කාශයට පත් කරන තෙක් ජයග්‍රාහකයා නම් කිරීම ප්‍ර‍මාද විය.

ජයග්‍රාහකයා නිල වශයෙන් වැඩ භාරගන්නේ කවදාද?

ජෝ බයිඩන් මැතිවරණයෙන් ජය ලදහොත්, වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි ඔහු ට්‍ර‍ම්ප් වෙනුවට රාජකාරි ආරම්භ නොකරයි. ඒ සඳහා නිශ්චිත සංක්‍රාන්ති කාලයක් ඇති අතර එමගින් නව ජනාධිපතිවරයාට කැබිනට් මණ්ඩලය පත්කර, නව සැලසුම් සකස් කරගැනීමට අවශ්‍ය කාලය හිමි වේ.

නව ජනාධිපතිවරයා වොෂිංටන් අගනුවර කොංග්‍රස් මණ්ඩලයට නිවහන වන කැපිටල් ගොඩනැගිල්ලේ පියගැටපෙළ මතදී දිවුරුම් දෙන සමාරම්භක උත්සවය (The Inauguration) ජනවාරි 20 වැනිදා පැවැත්වෙනු ඇත.

මෙම සමාරම්භක උත්සවයෙන් පසු, සිව් වසරක සිය සේවා කාලය ආරම්භ කිරීම සඳහා නව ජනාධිපතිවරයා ධවල මන්දිරය වෙත සම්ප්‍රාප්ත වේ.

ඡන්ද විද්‍යාලය යනු කුමක් ද?

ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරණය සඳහා තිබෙන්නේ තව දින 100 ට අඩු කාලයකි. එහෙත්, මහජනතාවගේ වැඩි ම ඡන්ද ප්‍රමාණය හිමිකරගන්නා අපේක්ෂකයා ජයග්‍රාහකයා බවට පත් නොවීමට ද ඉඩ ඇත.

මීට හේතුව ජනාධිපතිවරයා සෘජුව ම ඡන්දදායකයින් විසින් තෝරා ගනු නොලැබීමය. එය ඉටුකෙරෙන්නේ ඡන්ද විද්‍යාලය නම් ක්‍රමයකිනි.

එසේනම් ඇමෙරිකානුවන් ඡන්දය දෙන්නේ කාට ද?

ජනාධිපතිවරණය සඳහා ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට යන ඇමෙරිකානුවන් සැබවින්ම සිය ඡන්දය දෙන්නේ ඡන්ද විද්‍යාලය සකසන නිලධාරීන් සමූහයකට ය.

එනම්, සරලව “විද්‍යාලය” (college) යන පදය භාවිත කරන්නේ එක් කාර්යයක් පැවරෙන පුද්ගලයින් කණ්ඩායමකට ය. එම පුද්ගලයින් තෝරාගැනීම කරන තැනැත්තන් (වරකයින් – electors) වන අතර ජනාධිපතිවරයා හා උප ජනාධිපතිවරයා තෝරාගැනීම ඔවුන්ගේ කාර්යය වේ.

සෑම සිව් වසරකට වරක්, මැතිවරණ දිනෙන් සති කිහිපයකට පසු සිය කාර්යය ඉටු කිරීම සඳහා ඡන්ද විද්‍යාලය රැස්වේ.

ඡන්ද විද්‍යාලය ක්‍රියාකරන්නේ කෙසේ ද?

ඒ ඒ ප්‍රාන්තවල තෝරාගැනීම කරන්නවුන්ගේ (වරකයින්) සංඛ්‍යාව දළ වශයෙන් එම ප්‍රාන්තයේ ජනගහනය අනුව සැකසේ.

මුළු වරකයින් සංඛ්‍යාව 538 ක් වේ.

වැඩි ම වරකයින් ප්‍රමාණය කැලිෆෝර්නියා ප්‍රාන්තයට සතු ය. එම සංඛ්‍යාව 55 කි. වයෝමිං, ඇලස්කා හා නොර්ත් ඩැකෝටා (සහ වොෂිංටන් අගනුවර) වැනි ජනගහනයෙන් අඩු අතලොස්සක් ප්‍රාන්තවලට අවම ප්‍රමාණය වූ තිදෙනෙකු හිමිවේ.

මේ සෑම දෙනෙකුට ම එක් ඡන්දය බැගින් හිමිවන අතර ජනාධිපතිධුරය ජයග්‍රහණය කිරීම සඳහා අපේක්ෂකයෙකු ඡන්ද 270 ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් සතු කරගත යුතුය.

උදාහරණයක් ලෙස, රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ ජනාධිපති අපේක්ෂකයා ටෙක්සස් ප්‍රාන්තය තුළ ඡන්ද 50.1% ක් දිනාගත්තේ වී නම්, එම අපේක්ෂකයා හට ඡන්ද විද්‍යාලය සඳහා ප්‍රාන්තයට හිමි ඡන්ද 38 ම පිරිනැමේ.

ප්‍රාන්ත දෙකක පමණක් (මේයින් හා නෙබ්‍රැස්කා) එක් එක් අපේක්ෂකයින් ලබාගන්නා ඡන්ද ප්‍රමාණයට අනුව, ඡන්ද විද්‍යාලය සඳහා වූ සිය ඡන්ද බෙදා වෙන්කරනු ලබයි.

රට පුරා හැකි තරම් ඡන්ද දිනාගනු වෙනුවට, ඕනෑම දිසාවකට ඡන්දය ගැලිය හැකි ප්‍රාන්ත නැතිනම් නිශ්චිත “දෝලනය වන ප්‍රාන්ත ” ජනාධිපති අපේක්ෂකයින් විසින් ඉලක්ක කරනු ලබන්නේ ඒ හෙයිනි.

ඔවුන් දිනන සෑම ප්‍රාන්තයක් ම, ඔවුන්ට අවශ්‍ය කෙරෙන, ඡන්ද විද්‍යාලයේ 270ක ඡන්ද ප්‍රමාණයට ළඟා කරයි.

සාමාන්‍යයෙන්, ප්‍රාන්තයේ සාමාන්‍ය ඡන්දදායකයින්ගේ කැමැත්ත දිනන කවර හෝ අපේක්ෂකයෙකු වෙත ඡන්ද විද්‍යාලය සඳහා වූ සිය ඡන්ද සංඛ්‍යාව අදාළ ප්‍රාන්තය විසින් පිරිනමනු ලැබේ.

මහජන ඡන්දය දිනුව ද, ජනාධිපති විය නොහැකි ද?

ඔව්, විය හැකියි.

ජාතික වශයෙන් වූ ඡන්දදායකයින් අතර වඩා ජනප්‍රිය ම අපේක්ෂකයා වීමේ හැකියාව තිබුණ ද, එම අපේක්ෂකයා ඡන්ද විද්‍යාලය තුළ 270 ක් ඡන්ද ලබාගැනීමට ප්‍රමාණවත් ප්‍රාන්ත සංඛ්‍යාවක් ජයග්‍රහණය කිරීමට අපොහොසත් විය හැකිය.

ඇත්තෙන්ම, පසුගිය මැතිවරණ පහෙන් දෙකකදීම ජයග්‍රහණය කළේ පොදු මහජනතාව අතරින් සිය ප්‍රතිවාදීන්ට වඩා අඩු ඡන්ද සංඛ්‍යාවක් ලැබූ අපේක්ෂකයින් ය.

2016 දී ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ලැබුවේ හිලරි ක්ලින්ටන් ට වඩා මිලියන තුනක් තරම් අඩු ඡන්ද සංඛ්‍යාවකි. එනමුත්, ඡන්ද විද්‍යාලය ඔහුට බහුතරය දීම හේතුවෙන් ඔහු ජනාධිපතිධුරය ජයග්‍රහණය කළේය.

2000 වසරේදී ඩිමොක්‍රටික් අපේක්ෂක අල් ගෝර් වැඩි ඡන්ද ලක්ෂ පහකින් ජනප්‍රියතාව ලැබුව ද ඡන්ද විද්‍යාලය තුළ 271 ක් වූ ඡන්ද ප්‍රමාණය ලැබීමට ජෝර්ජ් බුෂ් හට හැකි විය.

ඊට පෙර ජනප්‍රිය ඡන්ද දිනාගැනීමකින් තොරව තෝරා පත්වූ ජනාධිපතිවරුන් සිටියේ තිදෙනෙකු පමණි. 19 වැනි සියවසේ විසූ එම ජනාධිපතිවරුන් වූයේ ජෝන් ක්වින්සි ඇඩම්ස්, රදර්ෆර්ඩ් බී හෙයිස් සහ බෙන්ජමින් හැරිසන් ය.

මෙම ක්‍රමය තෝරාගත්තේ ඇයි?

1787 දී ඇමෙරිකානු ව්‍යවස්ථාව සකස් කෙරෙමින් පවතින විට ජනාධිපතිවරයෙකු පත් කරගැනීම සඳහා ජාතික වශයෙන් ජනප්‍රිය ඡන්දයක් පැවැත්වීම ප්‍රායෝගිකව අපහසු විණි. රටේ ප්‍රමාණය මෙන්ම සන්නිවේදනයේ පැවති දුෂ්කරතා මීට හේතුවිය.

ඒ සමග ම වොෂිංටන් අගනුවර සිටින මන්ත්‍රීවරුන් විසින් ජනාධිපතිවරයා තෝරා පත්කරගනු ලැබීමට ඉඩදීමට එතරම් උනන්දුවක් නොවීය.

එබැවින්, වරකයින් තෝරාගැනීමට ඒ ඒ ප්‍රාන්තවලට ඉඩ සලසමින් ඡන්ද විද්‍යාලය බිහිකිරීමට ව්‍යවස්ථාවේ සැකසුම්කරුවෝ පියවර ගත්හ.

කුඩා ප්‍රාන්ත මෙම ක්‍රමයට කැමැත්ත පළ කළේ ජනාධිපතිවරයෙකු පිළිබඳ තීරණය ගැනීම සඳහා රට පුරා පවත්වන ජනප්‍රිය ඡන්දයකට වඩා තමන්ට මෙයින් වැඩි අවස්ථාවක් දුන් බැවිනි.

ජනගහනයෙන් විශාල ප්‍රමාණය වහලුන්ගෙන් සමන්විත වූ දකුණු දිග ප්‍රාන්ත වෙතින් ද ඡන්ද විද්‍යාලයට කැමැත්ත පළවිය. වහලුන් ඡන්දය ප්‍රකාශ නොකළ ද ඇමෙරිකානු සංගණනවලදී ඔවුන් ඇතුළත් කර ගැනිණි. (පුද්ගලයෙකුගේ පහෙන් තුනක් ලෙසිනි)

ප්‍රාන්තයක ජනගහනය අනුව ඡන්ද විද්‍යාලය වෙනුවෙන් වූ ඡන්ද සංඛ්‍යාව තීරණය කෙරෙන බැවින් ජනප්‍රිය මහජන ඡන්දයකින් සැපයෙනවාට වඩා වැඩි බලපෑමක් කිරීමේ හැකියාව ජනාධිපති තෝරාගැනීමේදී එම ප්‍රාන්තවලට හිමි විය.

ජයග්‍රහණය කළ අපේක්ෂකයාට ඡන්දය දීමට වරකයින්ට සිදුවේ ද?

ඡන්දදායකයින් කවරෙකුට සහයෝගය පළකළ ද, ඇතැම් ප්‍රාන්තවල වරකයින්ට ඕනෑම අපේක්ෂකයෙකු සඳහා ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ හැක. එහෙත් ප්‍රායෝගික තලයේදී, සිය ප්‍රාන්තයේ වැඩි ඡන්ද දිනන අපේක්ෂකයා සඳහා සෑම විටම පාහේ වරකයින් විසින් සිය ඡන්දය දෙනු ලබයි.

කිසියම් වරකයෙකු සිය ප්‍රාන්තයේ ජනාධිපති තේරීම පසෙක ලා ඊට එරෙහිව ඡන්දය භාවිත කරයි ද, එම තැනැත්තා “ද්‍රෝහියකු” ලෙස නම් කෙරේ. 2016 වසරේදී ඡන්ද විද්‍යාලය තුළ ඡන්ද හතක් මේ ආකාරයට ප්‍රකාශ කෙරුණද එම ද්‍රෝහී වරකයින් හට ප්‍රතිඵලයේ වෙනසක් කළ නොහැකි විය.

කිසිම අපේක්ෂකයෙකු බහුතරය නොලැබුවහොත් කුමක් වේ ද?

එවිට, ඇමෙරිකානු මන්ත්‍රීවරුන්ගේ පහළ මන්ත්‍රණ සභාව වන නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ජනාධිපතිවරයෙකු තෝරාගැනීම සඳහා ඡන්දය ප්‍රකාශ කරයි.

එවැනි තත්ත්වයක් මෙතෙක් හටගෙන ඇත්තේ එක්වරක් පමණි. 1824 වසරේදී ඡන්ද විද්‍යාලයේ ඡන්ද අපේක්ෂකයින් සිව් දෙනෙකු අතරේ බෙදී යාම හේතුවෙන් කිසිවකුට බහුතරය හිමි නොවිණි.

පක්ෂ දෙකක් විසින් ආධිපත්‍යය පතුරුවාගෙන ඇති ඇමෙරිකානු ක්‍රමය තුළ, අද එවැනි තත්ත්වයක් ඇති වීමට බොහෝවිට ඉඩක් නැත.

Text by – bbc sandesaya

ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරණයේ ප‍්‍රචාරක කටයුතු ඊයේ (25) නිල වශයෙන් ආරම්භ විය. ඒ අනුව රිපබ්ලිකන් පක්ෂයෙන් වත්මන් ජනාධිපති ඩෝනල්ඩ් ට‍්‍රම්ප් ද ඩිමොක‍්‍රටික් පක්ෂයෙන් ජෝ බයිඩන් ද ලෝක බලවතාගේ කිරුළ දිනා ගැනීම සඳහා ද්වන්ධ සටන ආරම්භ කර ඇත.

මේ අතර ජනපති ට‍්‍රම්ප්ගේ අපේක්ෂකත්වය නිල වශයෙන් ප‍්‍රකාශ කිරීම සඳහා ඊයේ පැවැති රිපබ්ලිකන් පක්ෂ සමුළුවේ පළමු රාත්‍රිය ඇමෙරිකානුවන්ගේ දැඩි අවධානයට යොමුවිය. ඒ ඩොනල්ට් ට‍්‍රප්ගේ පුත‍්‍රයා සිය පියාගේ ජයග‍්‍රහණය වෙනුවෙන් වේදිකාවට ගොඩවී ප‍්‍රතිවාදී අපේක්ෂකයා වන බයිඩන්ව දැඩිව විවේචනය කළ නිසාය.

තම කතාව ආරම්භ කරමින් කණිෂ්ඨ ට‍්‍රම්ප් ‘ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රතිපත්ති ආර්ථිකයට රොකට් ඉන්ධනයක් වැනිය‘ යනුවෙන් කියමින් තම පියාගේ නායකත්වයට ප්‍රශංසා කළේය. එහෙත් ඔහුගේ බලවත්ම අවධානය යොමු වූයේ ඔහුගේ පියා ගැන නොව ජනාධිපති ධුරය සඳහා ඩිමොක්‍රටික් නම් කරන ලද ජෝ බිඩෙන් වෙතය.

‘බිඩෙන්ගේ රැඩිකල් වාමාංශික ප්‍රතිපත්ති අපගේ ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම නවත්වනු ඇති අතර ඇමෙරිකානු ජනතාව ලබා ඇති ආර්ථික වාසි සියල්ල බයිඩන් විසින් ආපසු හරවනු ඇත. බිඩෙන් ඔබ විසින් දිනාගත් සියලූ ආර්ථික වාසි ඔබේ සාක්කුවෙන් ඉවතට ගෙන එය මඩ වගුරේ ගිල්වා දමනු ඇත. ඒ ගැන කිසිම සැකයක් ඇතිකර නොගත යුත්තේ ඔහු කවුද කියා ඔහු පසුගිය කාලය පුරාම මනාව පැහැදිලි කර ඇති නිසාය‘ කණිෂ්ඨ ට‍්‍රම්ප් තව දුරටත් පැවසීය.

කණිෂ්ඨ ට‍්‍රම්ප් මැතිවරණ වේදිකාවට ගොඩවීම ‘ට‍්‍රම්ට්වාදීන්ගේ අමන්දානන්දයට හේතු වී තිබේ. කණිෂ්ඨ ට‍්‍රම්ප්ගේ ආධාරකරුවන් පවසන්නේ ඔහු ට‍්‍රම්ප්ගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරයට ආලෝකයක් බවයි. ‘ඔහුගේ විරුද්ධවාදීන් ඔහු ගිනිදැල්වලට පෙට්‍රල් වත් කළ බවට චෝදනා කරනවා‘ යනුවෙන් ඔවුන් පවසයි.

ඔහුගේ ඉදිරිපත් කිරීම් ලිබරල්වාදීන්ට, හන්ටර් බිඩෙන් (ජෝ බිඩෙන්ගේ පුතා) සහ මාධ්‍යයට දරාගත නොහැකි පීඩනයක් එල්ල කර ඇත.

කණිෂ්ඨ ට‍්‍රම්ප් යනු දැඩි මතධාරී නීතිඥයෙක් වන අතර ඔහු අති දක්ෂ ක‍්‍රීඩකයෙකි. එමෙන්ම බොහෝ සුදු ඇමෙරිකානුවන්ගේ ගෞරවයට හේතු වන දඩයම්කරුවෙකි.

‘ඔහු තම පියාගේ ජයග‍්‍රහණය වෙනුවෙන් කළ හැකි සෑම දෙයක්ම කරනු ඇති අතර ඔහු මැතිවරණ ව්‍යාපාරයට නව ජවයක් හා ආකර්ෂණයක් එක්කරනු ඇත‘ ට‍්‍රම්ප් හිතවාදී මාධ්‍යවල සඳහන් වෙයි.

ඔහුට ජනාධිපතිගේ ආධාරකරුවන් සමඟ අසාමාන්‍ය සම්බන්ධතාවයක් ඇති අතර ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් රටේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල වෙසෙන අතර දඩයම් කිරීමට ප්‍රිය කරති. ධවල මන්දිරය සමඟ සබඳතා ඇති රිපබ්ලිකන් මූලෝපායඥයෙකු වන රොන් බොන්ජියන් පැහැදිලි කරන්නේ “ඔහු ට්‍රම්ප් කඳවුරේ මාර්ගයක් ලෙස සැලකිය හැකි’ බවයි.

‘ ඔහුගේ “විකාර” ශෛලියට ඔවුන් කැමතියි’ කැන්සාස් රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ සභාපති මයිකල් කුකල්මන් පවසයි.

ජනාධිපති ට‍්‍රම්ප්ගේ සමීපතමයින් පවසන්නේ කණිෂ්ඨ ට‍්‍රම්ප් තම පියාට වඩා ඉදිරියට ගොස් ඇති බවයි. ඔහුගේ නිර්භීතකම ගැනද ඔහු අගය කරනු ලැබේ. ඔහු වර්ණවත් චරිත සමඟ පෙලගැසී ඇත. පසුගිය වසරේදී ඔහු දේශසීමා තාප්පය සඳහා අරමුදල් රැස් කිරීම වෙනුවෙන් සංවිධානය වූ කණ්ඩායම් සමග ඔහුට සමීප සම්බන්ධතා ඇත.

ප්‍රචාරක කථිකයෙකු ලෙස ඔහුගේ භූමිකාව තුළ ඔහු බොහෝ විට තම පියාගේ නම සඳහන් කර ඇති සලකුණු වලින් වට වී ඇත. මෙම අවස්ථා වලදී, ඔහුගේ කොටස කලින් නියම කර ඇති බවක් පෙනේ: ඔබේ පියාට සමාන නමක් ඔබට ඇති විට, ප‍්‍රීති ඝෝෂා කරන්නාගේ භූමිකාවට ලිස්සා යාම ස්වාභාවිකය. 

ගතානුගතික ස්ථානවලදී ඔහු රොක් ස්ටාර් කෙනෙකු ලෙස සලකනු ලැබේ.

හොෆ්ස්ට්‍රා විශ්ව විද්‍යාලයේ උප නාගරික අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයේ විධායක පීඨාධිපති ලෝරන්ස් ලෙවි පවසන්නේ ට්‍රම්ප් මහතා තම පියා වෙනුවෙන් මැතිවරණ ප්‍රචාරක මාවතෙහි අසාමාන්‍ය ලෙස ඵලදායී උපදේශකයෙකු බවයි. එය වඩාත් කැපී පෙනෙන කාර්යභාරයක් සඳහා පියවරක් විය හැකියි.

‘බලවත් මිනිසුන්ගේ සාර්ථක පුතුන් ජීවත් වීමට පමණක් නොව තම පියාගේ සෙවණැල්ල මෙන් පෙනෙන්නට තිබෙන දේවල දියුණුවට පත්වීමට ඉගෙන ගන්නා නමුත් කවදා හෝ අතුරුදහන් වනු ඇත. ඔවුන් පවුලේ කුලදෙටුවන් වනු ඇත” යනුවෙන් ලෙවි මහතා පවසයි.

මේ අතර, ඔහු බොහෝ ආකාරවලින් තම පියාට සමාන වන අතර ජනාධිපතිවරයා මෙන් බෙදීම් ඇති අයෙකි. ජනාධිපතිගේ ආධාරකරුවන් ඔහුට ඔල්වරසන් දෙන අතර ලිබරල්වාදීන් පසුබසිති.

ෆෝර්ඩම් විශ්ව විද්‍යාලයේ දේශපාලන විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරියක් වන ක්‍රිස්ටිනා ග්‍රීර් පවසන්නේ ‘කණිෂ්ඨ ට‍්‍රම්ප් යනු ඥාති සංග‍්‍රහයක් බවයි’

නිව්යෝර්ක්හි ඩිමොක්‍රටික් මූලෝපායඥයෙකු වන ජෝන් රෙනීෂ් මෙසේ පවසයි: “ඩොනල්ඩ් ජේ.ආර් යනු ගින්නෙහි ඇති පෙට්‍රල් ය.”

කෙටි කැපූ හිසකෙස් ඇති, රැවුල සහිත මිනිසෙකු වන කණිෂ්ඨ ට්‍රම්ප් විවෘත කරපටි කමිස ඇඳගෙන කතා කරන විට දෑත් වටේට විසි කරයි. ඔහුගේ කතා අතරතුර, ඔහු වළල්ලේ බොක්සිං ක්‍රීඩකයෙකු මෙන් ඔහුගේ දෙපා මතට ​​පනී. 

රිපබ්ලිකන් අරමුදල් සම්පාදකයෙකු වන ජැක් ඔලිවර් පවසන්නේ “ඔහු කාමරයකට ශක්තිය හා විදුලිය ලබා දෙයි. “ඔහුට දීප්තිමත් පෞරුෂයක් ඇත.”

ට්‍රම්ප් JR සිය ළමා කාලය චෙකොස්ලොවැකියාවේ ගත කළේය. ඔහුගේ සීයා සමඟ දඩයම් කළ අතර, රළු තරුණයෙක්ව සිටියේය. ඔහු වයස විසි ගණන්වල මුල් භාගයේදී, ප‍්‍රසිද්ධ ස්ථානයක බීමතින් සිටි බවට චෝදනා කරමින් ඔහුව නිව් ඕර්ලියන්ස් හි දී අත්අඩංගුවට ගෙන සිරගත කරන ලදී.

ඔහු සහ ඔහුගේ හිටපු බිරිඳ වන (හිටපු නිරූපිකාවක් වන) වැනේසා හේඩන්ට දරුවන් පස්දෙනෙකි. ඔහුගේ වර්තමාන පෙම්වතිය වන කිම්බර්ලි ගිල්ෆොයිල් මෙම ව්‍යාපාරය සඳහා අරමුදල් රැස් කරන නිලධාරිනියකි (ඇය ඔහුව හඳුන්වන්නේ “කනිෂ්ඨ මින්ට්”, ආදරණීය යෙදුමකි).

ඔහු රුසියානු නීතිඥවරියක, ක්‍රෙම්ලිනය සමඟ සබඳතා ඇති කාන්තාවක් සමඟ 2016 ජුනි මාසයේදී නිව්යෝර්ක් නුවර පැවති රැස්වීමක සිටි නිසා මතභේදයට ලක්විය. පත්විය. මෙම රැස්වීම විශේෂ උපදේශක රොබට් මුලර් විසින් විමර්ශනය කරන ලදී. නමුත් අවසානයේදී මුලර් මහතා කියා සිටියේ සාපරාධී කුමන්ත්‍රණයක් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැති බවයි.

ඔහුගේ පියා, ට්‍රම්ප් තම පුතා ආරක්ෂාකාරීව ක්‍රියාකළ බව කියමින් එහි වැදගත්කම අවතක්සේරු කළේය. 

“ඔහු රැස්වීමක් පැවැත්වීය. රැස්වීම සමඟ කිසිවක් සිදු නොවීය,” ජනාධිපතිවරයා 2017 ගිම්හානයේදී එයාර් ෆෝස් වන් සමග පැවසීය.

හොෆ්ස්ට්‍රා විශ්ව විද්‍යාලයේ ලෝරන්ස් ලෙවි පැහැදිලි කරන පරිදි, මැතිවරණ දිනයේ ප්‍රතිඵල මගින් තරුණයාගේ අපේක්ෂාවන් වැඩි දියුණු කළ හැකිය. 

“ඔහු ට්‍රම්ප් සන්නාමයේ මූල්‍ය හා දේශපාලන උරුමක්කාරයා ලෙස පෙනී සිටින අතර ඔහු එය කිරීමට තෝරා ගන්නේද ? යන්න මෙම ව්‍යාපාරය කෙතරම් සාර්ථක වේද යන්න මත රඳා පවතී.”

ලෙවී මහතා පවසන්නේ ‘ඔහුට බොහෝ දුර යා හැකි බවයි’

“ඔහුට ඇති පදනම ශක්තිමත්. ඔහු රතු ප්‍රාන්තවල ඉතා ජනප්‍රියයි. කිසියම් හේතුවක් නිසා ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ කොන්ග්‍රසයේ සාමාජිකයෙකු වීමට නම් ඔහුට ඉතා සාර්ථකව දිව යා හැකිය,” ඔහු පවසයි. 

“නමුත් මම හිතන්නේ ඔහුගේ අභිලාෂයන් ඊට වඩා විශාලයි.”

තම පියා වෙනුවෙන් ජනපතිවරණය දිනා ගැනීමට ඔහුට උදව් කළ හැකි නම් අනාගත සාර්ථකත්වය සඳහා ඔහුගේ අවස්ථා වැඩි වනු ඇත. මෙතැන් සිට නොවැම්බර් දක්වා ඔවුන් දෙදෙනාම ත්‍යාගය දෙස බලා සිටිති.

බී.බී.සී (2020/08/25) වාර්තාවකින් පරිවර්තනය කරන ලදි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

දකුණු කොරියාවේ ඔත්තු ඒජන්සිය (South Korea’s spy agency)  කියා සිටින්නේ උතුරු කොරියාවේ නායක කිම් ජොන් උන් ඔහුගේ සහෝදරිය වන කිම් යෝ-ජොං ඇතුළු ඔහුගේ සහායකයින්ට වැඩි වගකීම් පවරා ඇති බවයි.

කිම් තවමත් “නිරපේක්ෂ අධිකාරියක්” පවත්වා ගෙන යන නමුත් ඔහුගේ ආතති මට්ටම අඩු කිරීම සඳහා විවිධ ප්‍රතිපත්ති ක්ෂේත්‍රයන් අන් අයට භාර දුන් බව ඔත්තු ඒජන්සිය පවසයි. කිම් යෝ-ජොං මේ වන විට සමස්ත රාජ්‍ය කටයුතු මෙහෙයවන බව ජාතික බුද්ධි සේවය වැඩිදුරටත් පැවසීය.

කෙසේ වෙතත්, සෝල් හි ඔත්තු ඒජන්සිය අතීතයේ දී උතුරු කොරියාව සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු රැසක් වාර්තා කිරීම නිසා අපකීර්තියට ලක්ව ඇත.

දකුණු කොරියාවේ ජාතික සභාව වෙත බ්‍රහස්පතින්දා පැවති සංවෘත සාකච්ඡාවකදී මෙම ප්‍රකාශයන් වාර්තා වූ බව වාර්තා වේ. පසුව නීති සම්පාදකයින් මෙම තක්සේරුව ගැන මාධ්‍යවේදීන් සමඟ සාකච්ඡා කළහ.

“කිම් ජොන් උන් තවමත් ඔහුගේ පරම අධිකාරිය පවත්වාගෙන යයි. නමුත් සමහර ඒවා ටිකෙන් ටික භාර දී ඇත,” ඒජන්සිය උපුටා දක්වමින් කියා සිටියේය.

එක්සත් ජනපදය හා දකුණු කොරියාව සම්බන්ධයෙන් ප්යොංයැං ප්‍රතිපත්තියේ වගකීම කිම් මහත්මියට දැන් ඇති අතර අනෙකුත් ප්‍රතිපත්තිමය කාරණා අතර කිම් “අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තෝරාගෙන නොමැති” බව අවධාරණය කළද කිම් යෝ-ජොං “ අංක දෙකේ නායකයා ” වේ.

උතුරු කොරියානු නායකයා සහ සොහොයුරිය නියෝජිතයෙකු ලෙස පත් කිරීමට ගත් තීරණය සැලකෙන්නේ ‘ඔහුගේ පාලන සමයේ ආතතිය දුරු කිරීම සහ ප්‍රතිපත්ති අසාර්ථක වුවහොත් වැරදිකරු වීම වළක්වා ගැනීම සඳහා ගත්’ ප‍්‍රතිපත්තිමය තීන්දුවක් වශයෙනි.

කෙසේ වෙතත් සමහර විශ්ලේෂකයින් බුද්ධි අංශ වාර්තා පිළිබඳව සැක පහළ කර ඇති අතර, ‘එන්කේ නිවුස් වෙබ් අඩවිය‘ සඳහන් කළේ ඇයට මේ මාසයේ වැදගත් රැස්වීම් දෙකක් මග හැරී ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබීම නිසා ‘ඇයව පහත් කර ඇති බව‘ට සැක පහළ කළ හැකි බවයි.

කිම් යෝ-ජොං යනු කවුද?

ඇය කිම් ජොන් උන්ගේ බාල සොහොයුරිය වන අතර ඔහුගේ එකම සහෝදරයාට සමීප සහ බලවත් සගයෙකු ලෙස සැලකේ.

1987 දී උපත ලැබූ ඇය කිම්ට වඩා අවුරුදු හතරක් බාලය. ඔවුන් දෙදෙනා එකවර ස්විට්සර්ලන්තයේ බර්න් හි ජීවත් වූ අතර අධ්‍යාපනය ලැබූහ.

කිම් මහත්මිය ප්‍රථම වරට ජාත්‍යන්තර අවධානය දිනාගත්තේ 2018 දී දකුණු කොරියාවට ගිය කිම් රාජවංශයේ පළමු සාමාජිකාව ලෙසිනි. ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලට සහභාගී වූ ඇය උතුරු හා දකුණ ඒකාබද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස තරඟ කළාය.

දකුණු කොරියානු ජනාධිපති මූන් ජේ-ඉන්, චීනයේ ෂී ජින් පිං සහ එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සමඟ ඔහු කළ රැස්වීම් ද ඇතුළුව ජාත්‍යන්තර සමුළුවලදී ඇය සිය සහෝදරයා සමඟ වැඩ කළාය.

කිම් යෝ-ජොං ඉහළ යන බවට සැකයක් නැත. සමහර විශ්ලේෂකයින් විශ්වාස කරන්නේ මෙම වසර මුලදී උතුරු හා දකුණු කොරියාව අතර ඇති වූ අර්බුදය, අන්තර් කොරියානු සම්බන්ධතා කාර්යාලය බිටු වලට පුපුරවා හැරීම දුටු බවයි.

ඇය සිය පළමු ප්‍රසිද්ධ ප්‍රකාශය මාර්තු මාසයේදී නිකුත් කළාය. එය දකුණ හෙළා දකින දරුණු වාචික ප්‍රහාරයකි. “උත්තරීතර නායකයා, අපේ පක්ෂය සහ රාජ්‍යය විසින් බලය පවරන ලද බලය” ඇයට ලබා දී ඇති බව ඇය පසුව සඳහන් කළාය.

මේ වසර අගදී කිම් ජොන් උන් සහ ජනාධිපති ට්‍රම්ප් අතර සමුළුවක් පැවැත්වීමේ විභවය ගැන ඇය ලියා ඇති අතර, අවධාරනය කළේ උතුරු කොරියාවට “එක්සත් ජනපදයට තර්ජනයක් එල්ල කිරීමේ සුළු අදහසක්” නොමැති බවයි.

මේ සියල්ලෙන් ඇඟවෙන්නේ එක්සත් ජනපදය හා දකුණු කොරියාව සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතිපත්තිවලට බලපෑම් කිරීමේ වගකීම ඇයට ලබා දී ඇති බවයි.

මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඇය තම සහෝදරයාගෙන් පසු උතුරු කොරියාවේ නායකයා ලෙස පත්වනු ඇති බවයි. අමතර වගකීම් ලබා දී ඇත්තේ ඇයට පමණක් නොවේ. අනෙක් සහායකයින්ට ද යම් බලයක් ලබා දී ඇත.

විශේෂයෙන් කිම් ජොන් උන් සමස්ත පාලනයෙහි වගකීම දරන බව සඳහන් කිරීම වටී. කිම් යෝ-ජොං හුදෙක් නියෝජිතයෙකි.  කිම් ජොන් උන් සතුව තවමත් අවසාන ප්‍රකාශය ඇත.

එහෙත් කිම් යෝ-ජොං  තම සහෝදරයා සඳහා අළු බඳුන් රැගෙන උතුරු කොරියාවේ විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ඉදිරියෙන්ම සිටින බව තවත් ඇඟවීමකි .

දකුණු කොරියාවේ ඔත්තු ඒජන්සිය South Korea’s spy agency කෙතරම් විශ්වාසදායකද?

උතුරු කොරියාව ලෝකයේ වඩාත්ම රහසිගත සමාජයකි.

දකුණු කොරියාවේ ජාතික බුද්ධි සේවයට අනෙක් බොහෝ සංවිධානවලට වඩා උතුර පිළිබඳ බුද්ධි තොරතුරු තිබිය හැකි නමුත් එයට තවමත් මිශ්‍ර වාර්තාවක් ඇත.

නිදසුනක් වශයෙන්, 2016 දී දකුණු කොරියානු මාධ්‍ය ඔත්තු ඒජන්සිය විසින් එවැනිම විස්තරයක් උපුටා දක්වමින් උතුරු කොරියානු හමුදාවේ මාණ්ඩලික ප්‍රධානී රි යොං-ගිල් ඝාතනය කර ඇති බව කියැවිණි.

නමුත් ඉන් මාස තුනකට පසු දකුණු කොරියානු රජය යළි කියා සිටියේ පක්ෂ නිලධාරීන්ගේ ලැයිස්තුවක ඔහුගේ නම සඳහන් වී ඇති බැවින් ඔහු ජීවතුන් අතර සිටින බවයි.

බී.බී.සී. වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තුෂාල් විතානගේ