Category: සුපිරි World

ජෙසිකා රොසෙන්වෝසල්ගේ ප්‍රධාන ෆෙඩරල් සන්නිවේදන කොමිෂන් සභාව චීන ටෙලිසන්නිවේදන සමාගම් කීපයකටම එරෙහිව පියවර ගෙන ඇත

ඇමරිකා එක්සත් ජනපද රජය “ජාතික ආරක්ෂාව” සම්බන්ධයෙන් කරුණු දක්වමින්, චීනයේ විශාලතම විදුලි සංදේශ සමාගමක එක්සත් ජනපද බලපත්‍රය අහෝසිකර ඇත. ‘චයිනා ටෙලිකොම්’ නම් එම සමාගම එක්සත් ජනපදය තුළ සේවා සැපයීම දින 60ක් තුළ නවතා දැමිය යුතුයැ යි නියෝගකර තිබේ.

බලධාරීන් පවසන්නේ, එම සමාගමේ පාලනය චීන රජයසතු වීම නිසා “එක්සත් ජනපද සන්නිවේදන කටයුතුවලට ප්‍රවේශ වීමට, දත්ත ගබඩාකර ගැනීමට, බාධා එල්ල කිරීමට, සහ/හෝ වැරදි මඟට යොමු කිරීමට” එම සමාගමට අවස්ථාව ලැබෙනබව යි.

එමඟින් ඔවුනට “එක්සත් ජනපදයට විරුද්ධව ඔත්තු බැලීමට සහ වෙනත් හානිකර ක්‍රියාකාරකම්හි යෙදීමට” ඉඩකඩ ලැබේයැ යි ඔවුහු පවසති.

වසර 20ක කාලයක් පුරාවට එක්සත් ජනපදය තුළ සේවා සපයා ඇති චයිනා ටෙලිකොම් සමාගම පවසන්නේ මෙය “කළකිරවන සුළු” තීරණයක්බව යි.

“අපි අපගේ ගනුදෙනුකරුවන්ට අඛණ්ඩව සේවය කරනා අතරම, හැකි සෑම විකල්පයක්ම හඹා යෑමට සැලසුම් කරමු,” යනුවෙන් ඔවුන් නිකුත් කළ නිවේදනයක සඳහන් විය.

‘චයිනා ටෙලිකොම්’ යනු චීනයේ සන්නිවේදන සේවා සැපයුම් කරුවන් අතර ආධිපත්‍යය දරන සමාගම් ත්‍රිත්වයෙන් එකකි. මෙම සමාගම බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් අන්තර්ජාල සබඳතාවන්ගේ සිට ජංගම සහ ස්ථාවර දුරකථන සේවා දක්වා සේවාවන් සපයන අතර, රටවල් 110ක මිලියන සිය ගණනක් දෙනා ඔවුන්ගේ පාරිභෝගිකයන් වෙයි.

මෙම තීරණය නිවේදනය කෙරුනේ, එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාර ලේකම් ජැනට් යෙලන් චීනයේ උප අගමැති ලියු හේ සමග ගෝලීය ආර්ථිකයේ තත්ත්වය පිළිබඳව සිදුකළ සාකච්ඡාවකින් පැය කීපයකට පසුව ය.

මෙම හමුව සැලකුනේ මෑතක දී වෙළඳාම් කටයුතුත්, තායිවානය සම්බන්ධවත් එකිනෙකාට එරෙහි ඇනුම්පද සහ වාග් ප්‍රහාරයන් එල්ලකර ගනිමින් සිටි සුපිරි බලවතුන් දෙදෙනා අතර සබඳතාවය යහපත් අතට හැරීමේ සලකුණක් ලෙස යි.

2020 වසරේ අප්‍රේල් මාසයේ දී එක්සත් ජනපදයේ ෆෙඩරල් සන්නිවේදන කොමිෂන් සභාව චයිනා ටෙලිකොම් ඇමරිකාස් සමාගම වසා දමනබවට අනතුරු ඇඟවූයේ, එම සමාගම “චීන රජයේ උපයෝජනයට, බලපෑම්වලට, සහ පාලනයට යටත්” බව පවසමිනි.

එම සමාගම “ස්වාධීන අධිකරණ අධීක්‍ෂණයකින් තොරව චීන රජයේ ඉල්ලීම් ඉටුකිරීම සඳහා බලහත්කාරයෙන් යොමු කිරීමට විශාල ඉඩකඩක් ඇතිබව” කොමිෂන් සභාව ප්‍රකාශ කළේ ය.

ජාතික ආරක්ෂාව හේතු ලෙස දක්වමින් එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් විසින් ඉලක්ක කෙරුනු නවතම චීන ටෙලිසන්නිවේදන සමාගම එය යි.

පසුගිය වසරේ කොමිෂන් සභාව විසින් Huawei සහ ZTE යන චීන ටෙලිසන්නිවේදන සමාගම් එක්සත් ජනපදයේ සන්නිවේදන ජාලයන්ට තර්ජනයක් ලෙස නම් කෙරිනි. මෙනිසා එක්සත් ජනපද සමාගම්වලට එම සමාගම්වලින් උපකරණ මිල දී ගැනීම දුෂ්කර විය.

2019 දී මෙම කොමිෂන් සභාව විසින් චයිනා මොබයිල් සමාගමේ එක්සත් ජනපද බලපත්‍රය අත්හිටවුණා සේම, චීන රජයේ සහාය ලබන චයිනා යුනිකොම් ඇමරිකාස් සහ පැසිෆික් නෙට්වර්ක්ස් නම් සමාගම් දෙකක බලපත්‍ර අත්හිටුවීමට ද කොමිසම කටයුතු කරමින් සිටියි.

මේ සෑම අවස්ථාවකදීම එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් විසින් ඉස්මතු කෙරුනේ එම සමාගම් හරහා ඇමරිකාවේ ඔත්තු බැලීමට හෝ ජාතික යහපතට හානි කිරීමට චීන රජයට හැකියාව ඇතිබව යි.

bbc

සිය සන්නාමය වෙනස් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස ෆේස්බුක් තම මව් සමාගමේ නාමය Meta (මෙටා) ලෙස වෙනස් කර ඇත්තේ ය. සමාගම පැවසුවේ තම සමාගම සමාජ මාධ්‍යවලින් ඔබ්බට, යථා ස්වභාවය තාත්විකව නිරූපනය කිරීම (virtual reality) වැනි ක්ෂේත්‍රයන් දක්වා පුළුල් කරන බැවින්, නව සන්නාමය මඟින් තම සමාගමේ ක්‍රියාකාරකම් වඩාත් හොඳ “ආවරණය” කරන බවයි.

මව් සමාගමේ සන්නාමය වෙනස් කිරීම Facebook, Instagram සහ Whatsapp වැනි එක් එක් වේදිකා සඳහා අදාළ නොවන අතර එම සමාජ ජාලා පැරණි නම් වලින්ම දිගටම ක්‍රියාත්මක වේ. නව නම මව් සමාගම පමණක් භාවිතා කරනු ඇත.

හිටපු සේවිකාවක විසින් කාන්දු කරන ලද ලේඛන තොගයක් මත පදනම්ව ෆේස්බුක් පිළිබඳ සෘණාත්මක ප්‍රවෘත්ති මාලාවක් ප්‍රචාරය වීමෙන් අනතුරුව සමාගම මෙම පියවර ගෙන ඇත.

ෆ්‍රැන්සිස් හෝගන් නම් ඇය චෝදනා කළේ, සමාගම “ආරක්ෂාවට වඩා ලාභයට මුල්තැන” ලබා දෙන බවයි.

2015 දී, ගූගල් (Google) සමාගම ප්‍රතිව්‍යුහගත කරමින් එහි මව් සමාගමේ නම ‘ඇල්ෆාබෙට්’ ලෙස නම් කරන ලදී, කෙසේ වෙතත්, එම නම මෙතෙක් ජනතාව අතර ප්‍රචලිත වී නැත.

ෆේස්බුක් ප්‍රධානියා වන මාර්ක් සකර්බර්ග් “මෙටාවර්ස්” එකක් (එනම් මිනිසුන්ට ඔන්ලයින් ක්‍රීඩා කිරීමට, වැඩ කිරීමට, සහ තාත්වික පරිසරයක සන්නිවේදනය කළ හැකි, බොහෝ විට VR හෙඩ්සෙට් භාවිතා කළ හැකි ඔන්ලයින් ක්‍රමවේදය) ගොඩනැගීමේ සැලසුම් එළිදක්වන අතරතුර සමාගමේ නව නම ප්‍රකාශයට පත් කළේ ය.

පවතින සන්නාමයට “අනාගතයේ දී පමණක් නොව, අද දවසේ දී අප කරන සෑම දෙයක්ම නිරූපණය කළ නොහැකි” බවත්, එම නිසා සන්නාමය වෙනස් කළ යුතු බවත් ඔහු පැවසීය.https://bbc.com/ws/av-embeds/cps/sinhala/world-59074993/p0b100b1/siවීඩියෝ ශීර්ෂ වැකිය,

ෆේස්බුක් මෙටා බවට පත් වූ මොහොත නරඹන්න

“කාලයත් සමගම, අපි මෙටාවර්ස් සමාගමක් ලෙස දකිනු ඇතැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි. අපගේ කාර්යභාරය සහ අපගේ අනන්‍යතාවය අපගේ අනාගත සැලසුම් මත ස්ථාපිත කිරීමට මට අවශ්‍යයි,” ඔහු අන්තර්ජාලය හරහා විකාශය කළ සම්මන්ත්‍රණයක දී පැවසීය.

“අපි දැන් අපගේ ව්‍යාපාරය කොටස් දෙකක් ලෙස සලකා වාර්තා කරනවා. එකක් අපගේ යෙදවුම් පවුල, සහ අනෙක අනාගත වේදිකාවල අපගේ ක්‍රියාකාරකම්.

“මෙහි කොටසක් ලෙස, අප කරන සෑම දෙයක්ම විදහා දැක්වීමට, අප කවුරුන්ද යන්න සහ අප ගොඩනැගීමට බලාපොරොත්තු වන දේ පිළිබිඹු කිරීමට සමාගමට නව සන්නාමයක් හදුන්වාදීමට කාලයයි.”

සමාගම බ්‍රහස්පතින්දා කැලිෆෝනියාවේ මෙන්ලෝ පාර්ක් හි පිහිටි සිය මූලස්ථානයේදී එහි මෙතෙක් පැවති නිල ලාංඡනය වූ “thumbs-up” ලකුණ, ‘අනන්තය’ නිරූපණය කරන නිල්පැහැ හැඩයකින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම එළිදැක්වී ය.

කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, සමාගමේ අනෙකුත් සේවාවන් භාවිතා කිරීම සඳහා ෆේස්බුක් භාවිතා කිරීමට පරිශීලකයින්ට සිදුනොවීම මේ නව නමෙන් පිළිබිඹු වෙතැයි සකර්බර්ග් පැවසීය.

“මෙටා” යන වචනය පැමිණෙන්නේ “ඔබ්බට” යන අර්ථය දෙන ග්‍රීක වචනයෙනි.

පිටස්තරයෙකුට, metaverse VR තාක්ෂණයේ අනුවාදයක් ලෙස පෙනිය හැකි වුවත්, සමහරුන් විශ්වාස කරන්නේ එය අන්තර්ජාලයේ අනාගතය විය හැකි බවයි.

පරිගණකයක රැඳී සිටීම වෙනුවට, මෙටාවර්ස් එකක සිටින පුද්ගලයින්ට සියලු වර්ගවල ඩිජිටල් පරිසරයන් සම්බන්ධ කරන තාත්වික ලෝකයකට ඇතුළු වීමට VR හෙඩ්සෙට් එකක් භාවිතා කළ හැකිය.

අතථ්‍ය ලෝකය (virtual world) රැකියාව, ක්‍රීඩා සහ ප්‍රසංගවල සිට, මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමග කතාබහෙන් කාලය ගත කිරීම දක්වා ප්‍රායෝගිකව ඕනෑම දෙයක් සඳහා භාවිතා කළ හැකි යැයි බලාපොරොත්තු වේ.

ෆේස්බුක් සමාගම පවසන්නේ, දෙසැම්බර් 1 වනදා සිට සමාගමේ නව නම වන MVRS ටිකරය යටතේ එහි කොටස් කොටස් වෙළදපොළට නිකුත් කිරීම ආරම්භ කිරීමට අදහස් කරන බවයි.

කාන්දු වූ ලේඛන

වසංගතය අතරතුර එන්නත පිළිබඳ අසත්‍ය කරුණු සම්බන්ධයෙන් වැදගත් තොරතුරු ෆේස්බුක් විසින් ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ගෙන් වසන්කළ බව වොෂින්ටන් පෝස්ට් වාර්තා කිරීම ද ඇතුළුව, සමාගමේ කීර්ති නාමයට පහර කීපයක් එල්ල වී ඇත.

එය, හිටපු සේවිකාවක් වන හෝගන් මාධ්‍ය වෙත කාන්දු කරන ලද අභ්‍යන්තර ලේඛන මත පදනම් වූ වාර්තා මාලාවක නවතම හෙළිකිරීමයි.

ඉන්ස්ටග්‍රෑම් නව යෞවනයන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යයට හානි කරන බවට පර්යේෂණ ප්‍රතිපලයන්ගෙන් පෙන්වා දී ඇතත් ෆේස්බුක් ඒ සම්බන්ධයෙන් කිසිදු පියවරක් නොගත් බවත්, එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත දී එහි වේදිකාවලට එකතුවෙන වෛරී ප්‍රකාශ ඉවත් කිරීමට එතරම් ප්‍රමුඛතාවක් නොදෙන බවත් එම වාර්තා පවසයි.

සකර්බර්ග් එම වාර්තා විස්තර කර ඇත්තේ “සිය සමාගම පිළිබඳ ව්‍යාජ චිත්‍රයක් ඇඳීම සඳහා කාන්දු වූ ලේඛන තෝරා බේරා භාවිතා කිරීමේ සැලසුම් කළ ප්‍රයත්නයක්” ලෙසය.

සමාගමකට නමක් තැබීමමේ උත්සාහය දුෂ්කර ය. සකර්බර්ග් පවසන්නේ ඔහු ‘මෙටා’ නම් නම තෝරාගෙන ඇත්තේ එහි ග්‍රීක භාෂාවේ අර්ථය වන “ඔබ්බට” නිසා බවය. එය ඔහුට ගොඩනැගීනීමට අවශ්‍ය ජාලගත තාත්වික ක්ෂේම භූමිය වන “Metaverse” වෙත ද යොමු කරයි.

Facebook Meta ලෙස ඇමතීම ගැටලුවක් විය වන්නේ හැකි මෙන්න මේ නිසයි

පළමුවෙන්ම, මෙම පියවර මඟින් ෆේස්බුක් සමාගම තමාට එල්ලවී ඇති සෘණාත්මක කථාවලින් අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීමට උත්සාහ කරන බවක් පෙනේ. විචාරකයින් විශ්වාස කරන්නේ ෆේස්බුක් මෙය සිදු කර ඇත්තේ තම වෙළඳ නාමයට ඇතිවී තිබෙන හානිය නිසා බවයි. මේ නම වෙනස් කිරීමේ ක්‍රියාව සෙනෙට් සභිකයින් විසින් නොසලකා හැර ඇති බවට දැනටමත් දක්නට හැකි ය. එක් සෙනෙට් සභිකයෙකු මෙම පියවර “බාහිර” වෙනස්කමක් ලෙස විස්තර කර තිබුණි.

දෙවනුව, “Metaverse” යනු තවමත් පිහිටුවා නැති සමාගමකි. එය දිගුකාලීන ක්‍රියාවලියක ප්‍රතිඵලයක් වනු ඇතැයි අවධාරණය කිරීමට සකර්බර්ග් උනන්දු විය. තමාගේ ප්‍රධාන කාර්යභාරයට සම්පූර්ණයෙන්ම අසම්බන්ධ නමක් තිබීම මඳක් අසාමන්‍යයැයි කීමට හැකිය. Facebookහි සියලුම ආදායම පාහේ ලැබෙන්නේ Facebook සහ Instagramහි ප්‍රචාරණය වන වෙළද දැන්වීම් මගිනි.

තෙවනුව, අනෙකුත් විශාල තාක්ෂණික සමාගම් විසින් සිදුවූ නව නාමකරණයන් අසාර්ථක වී ඇති බව අපි දනිමු. 2015 දී Google සමාගම “Alphabet” ලෙස නැවත සන්නාමගත කරන ලද නමුත්, කිසිවෙකුත් Google සමාගම එම නමින් හඳුන්වන්නේ නැති තරම් ය.

මෙහි පැහැදිලි කරුණ වන්නේ, ඉන්ස්ටග්‍රෑම් සහ ෆේස්බුක් ක්‍රියාත්මක කිරීම තවදුරටත් සකර්බර්ග්ගේ ආශාව නොවන බව ය. ඔහු උනන්දු වී සිටින්නේ, මිනිස් අත්දැකීම් පරිවර්තනය කරනබැව් විශ්වාස කරන අතථ්‍ය ලෝක නිර්මාණය සඳහා යි. ඔහු සමාජ මාධ්‍ය සමාගම් පවත්වාගෙන යන ආකාරය පිළිබඳ එල්ලවන නිරන්තර විවේචන වෙහෙසකාරී වනවා විය හැකි ය. මෙම ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම මඟින්, සමාගමේ ඔහු උනන්දුවක් දක්වන අංශ කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමේ හැකියාව ඔහුට ලබාදී ඇත.

මෙම බෙදා වෙන්කිරීම ඒ කෝණයෙන් බැලූකල අර්ථවත්යැයි කීමට පුළුවන. කෙසේ වෙතත්, ජනතාව එය පිළිගනු ඇත්ද යන්න දැකීම සඳහා ඉවසිල්ලෙන් බලා සිටීමට අපට සිදුවනු ඇත.

බී.බී.සී සන්දේශය ඇසුරිනි

ඊශ්‍රායලයේ උතුරු ප්‍රදේශයේ නොගැඹුරු මුහුදේ ගවේෂණය කරමින් සිටි ආධුනික කිමිදුම්කරුවෙකු වසර 900 කට පෙර කුරුස යුද්ධ නයිට්වරයෙකුට අයත් යැයි සැලකෙන කඩුවක් සොයාගෙන ඇත.

සාගර ජීවීන්ගෙන් දැඩි ලෙස වැසී තිබූ අඩි 3.3ක දිගින් යුතු කඩුව වැලි බවත් වීමෙන් පසු නැවත මතු වූ බව විශ්වාස කෙරේ.

ඊශ්‍රායල් පුරාවස්තු අධිකාරිය පැවසුවේ පිරිසිදු කර විශ්ලේෂණය කළ පසු එය මහජන ප්‍රදර්ශනයට තබන බවයි.

1095 දී ආරම්භ වී සියවස් ගණනාවක් පුරා පැවති කුරුස යුද්ධයේදී යුරෝපීය ක්‍රිස්තියානුවන් මැද පෙරදිග බලා ගොස් ජෙරුසලම සහ ශුද්ධ භූමියේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් අල්ලා ගැනීමට උත්සාහ කළහ.

ඊශ්‍රායෙල් පුරාවස්තු අධිකාරියේ සභාපතිවරයා වන කෝබි ෂර්විට් පැවසුවේ, ‘‘මෙම කඩුව සොයාගත් වෙරළ තීරය සියවස් ගණනාවක් පුරා කුණාටු වලදී නැව්වලට ආරක්ෂිත ස්ථානයක් වුණා. මෙනිසා පුරාණ කාලයේදී වෙළඳ නැව් මෙම වෙරළ තීරයට නිතර පැමිණ තිබෙනවා. එනිසා වටිනා පුරාවිද්‍යාත්මක සොයාගැනීම් රැසක් මෙහි ඉතිරි වී තිබෙනවා” ඔහු පැවසීය.

පර්යේෂකයන් උපකල්පනය කරන්නේ මෙම කඩුව ඇට්ලිට් හි පිහිටි කුරුස යුද්ධ බලකොටුවට සම්බන්ධ විය හැකි බවයි.

“මෙය මීටරයකට වඩා දිගින් යුතු යකඩ කඩුවක්. ඒ කියන්නේ මේ කඩුව අතට ගත් හා සටන් කළ පුද්ගලයා ඉතා ශක්තිමත් බවයි. ඔහු ඇත්තෙන්ම හොඳ ශරීර යෝග්‍යතාවයෙන් සිටිය යුතුයි, සමහර විට ඔවුන් අද අපට වඩා විශාල සිරුරක් ඇති ශක්තිමත් පුද්ගලයින් විය යුතුයි‘‘ ෂර්විට් පැවසුවේය.

බී.සී.සී ඇසුරිනි

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ අනාගතය සඳහා එහි විවිධ ද්විපාර්ශ්වික, ත්‍රෛපාර්ශ්වික හා බහුපාර්ශ්වික සබඳතා, පාකිස්තානය සමඟ රහසිගත ගණුදෙනු සහ 2019 අවසාන භාගයේදී ඇෆ්ගන් ජාතික හමුදාවට වැඩි මෙහෙයුම් පාලනය පැවරීම යන සියල්ල ගෞරවනීය පිටවීමක් සඳහා ගැලපේ.ඇෆ්ගනිස්ථානයේ රැඳී සිටීමට එක්සත් ජනපදයට තිබූ රුචිය නැති වූ විට, පිටවීමේ ප්‍රතිපත්තියක් සඳහා වැඩ කිරීම ආරම්භ කළ අතර, ‘හොඳ’ සහ ‘නරක’ තලේබාන්වරුන් අතර වෙනස හඳුනා ගැනීමට පටන් ගත්හ.

2020 පෙබරවාරි 29 වන දින කටාර්හි දෝහාහිදී තලේබාන් සංවිධානය සහ එක්සත් ජනපදය අතර ‘සාම ගිවිසුම’ අත්සන් කිරීමත් සමඟම ඇෆ්ගනිස්ථානය සඳහා ඔරලෝසුව නාද වන්නට පටන් ගත්තේය. 2021 අගෝස්තු 15 වෙනිදා තිර රෙදි පහළ වූ අතර, පැය කිහිපයකට පසු ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ජනාධිපති අෂ්රෆ් ඝානි සිය පිරිවර සමඟ පලාගොස් කාබුල් තලේබාන් සංවිධානයට යටත් විය. එක්සත් ජනපදය ඉවත් කර ගැනීමේ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අකාර්යක්ෂමතාව නිසා ඇෆ්ගනිස්තාන වැසියන් තුළ නොකියූ භීතියක් ඇති වූ අතර කලාපයේ ආරක්ෂවට ඇති තර්ජනය වැඩි විය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ත්‍රස්ත ලැයිස්තුවේ සිටින තලේබාන් සංවිධානය වසර 20 කට පසු යළිත් වරක් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ රියදුරු අසුනට පැමිණියේය. මෙම තහනම් ත්‍රස්ත සංවිධානය දිවි ගලවා ගත්තා පමණක් නොව, දශක දෙක තුළ ශක්තියෙන් හා හැකියාවන්ගෙන් බලයෙන් පහව ගිය අතර, පාකිස්ථානයේ අනුග්‍රහය ඇතිව එය වර්ධනය විය. එහි බුද්ධි අංශය වන අයිඑස්අයි සහ හමුදාව 1980 දශකයේ ආරම්භයේ සිටම තලේබාන් සංවිධානය සඳහා ආධාරක නැංගුරම විය. 1996 සිට 2001 දක්වා ඇෆ්ගනිස්ථානය පාලනය තලේබාන් සංවිධානය විසින් කරමින් සිටියහ.

එක්සත් ජනපදය විසින් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි ගෝලීය යුද්ධය ආරම්භ කිරීමත් සමඟම පාකිස්තානය තලේබාන් සංවිධානය රහසිගතව පවත්වා ගෙන යාම සහ සවිබල ගැන්වීම දිගටම කරගෙන ගියේය. එය ඇෆ්ගනිස්ථානයට යාබදව එහි මායිම් ප්‍රදේශවල ආරක්ෂිත ස්ථාන ලබා දුන්නේය. එය කාබුල්හි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව තේරී පත් වූ රජයට එල්ල කළ නපුරු ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයකි. එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ සභාග හමුදාවන්ට එරෙහි සටන සඳහා තලේබාන් සංවිධානයට රහසිගත තොරතුරු, සේවකයින් සහ පුහුණු සහයෝගය පකිස්ථානය විසින් ලබා දුන්නේය.

සැප්තැම්බර් 21 මුල් සතියේදී පාකිස්තාන බුද්ධි අංශයේ අධ්‍යක්ෂක ජනරාල් කාබුල් වෙත කලින් කළ දැනුම් දීමකින් තොරව සහ දින තුනකට පසු, පකිස්ථානයේ ඉස්ලාමීයවාදීන්, ඇෆ්ගනිස්ථානය තලේබාන් සංවිධානය විසින් අල්ලා ගැනීම සහ තලේබාන් භාරකාර රජය ප්‍රකාශයට පත් කිරීම තුළින් තලේබාන් – පාකිස්තාන බුද්ධි අංශ සබඳතා පැහැදිලිව දක්නට ලැබුණි. පාකිස්තාන බුද්ධි අංශයෙ හි හක්කනි ජාලයට සහාය දෙන ඉහළ පෙළේ නායකයින් තලෙයිබාන් රජයට ඇතුළත් කර ගැනීම, තමන්ගේම පාලනයට බලපෑම් කළ හැකි රාජ්‍යයක ඇති රාජ්‍ය හා රාජ්‍ය නොවන නළුවෙකුගේ මෙම අශුද්ධ සන්ධානය පාකිස්තානය තවදුරටත් තහවුරු කළේය.

තලෙයිබාන් සංවිධාන භාරකාර ආණ්ඩුවක් පිහිටුවීම සහ ඔවුන්ගේ පළමු පාලනයේ භීෂණය එහි ඇතුළත් නොවේ යැයි ඔවුන්ගේ පුරෝකථනය වී තිබූ බැවින් බොහෝ දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් ඔවුන්ගේ තක්සේරුව වැරදි බව ඔප්පු වී ඇත. එය නරක සිහිනයක් විය. නව රජයට මාධ්‍ය පිළිබඳ දැනුමක් ඇති අතර සංවර්ධිත ලෝකය සැනසීම සඳහා දෘශ්‍ය හා සමාජ වේදිකාවල නිවැරදි ශබ්ද නගන නමුත් කාන්තාවන්ට එරෙහි ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන්, වෙනත් පෂ්තුන් නොවන ප්‍රජාවන් ප්‍රචණ්ඩ ලෙස යටත් කිරීම්, පසුගාමී ආකල්ප සහ මූලධර්මවාදී සමාජ ගමන්මග නැවත නැවතත් සිදු කෙරේ.

අල්-කයිඩා සහ හකානි ජාලය වැනි විදේශීය ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් සමඟ සමීපව බැඳී සිටි හිටපු ග්වාන්ටනාමෝ බොක්කෙහි රැඳවියන්, නම් කළ ත්‍රස්තවාදීන් සහ වෙනත් පුද්ගලයින්ගෙන් තලේබාන් නායකත්වයට විශ්වාසයක් ඇති නොකරයි. තලේබාන් භාරකරුවන්ගේ ආණ්ඩුවේ අවම වශයෙන් 14 දෙනෙකු එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ අසාදු ලේඛනයට ඇතුළත් ය. එක්සත් ජනපද හමුදා නිලධාරීන් වෙනුවට 2014 දී ඔබාමා පාලනය විසින් ග්වාන්ටනාමෝ වලි්න් නිදහස් කළ තලේබාන් නායකයින් මොවුන් ය.

ත්‍රස්තවාදය සහ මූලධර්මවාදය මත පදනම් වූ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තලේබාන් සංවිධානයේ සාර්ථකත්‍වය, කලාපීය හා ගෝලීය වශයෙන් සියලුම ත්‍රස්තවාදී සංවිධානවලට ශක්තියක් ලබා දී ඇත.

ෂරියා’ වඩාත් දැඩි ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා පකිස්ථානයේ ටීටීපී(TTP) වැනි අන්තවාදී ගතානුගතික ත්‍රස්ත කණ්ඩායම්වල අධිෂ්ඨානය වැඩි කර තිබේ.

අසල්වැසි රටවලට අහිතකර ලෙස බලපෑම් කරන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තත්වය ඉතාමත් අස්ථායී හා අස්ථාවර ය. තලේබාන් සංවිධානය තුළ ඉරිතැලීම් පමණක් නොව, ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තලේබාන්වරුන්ගේ බල අරගලයේදී ඉන්දියානු ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම්, ඊටීඅයිඑම(ETIM), ටීටීපී සහ අයිඑස්-කේ වැනි ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් සිටීම නිසා ප්‍රචණ්ඩත්වය ඉහළ මට්ටමක පවතිනු ඇත. තලේබාන් සංවිධානය සහ අයිඑස් – කේ අතර පවතින සතුරුකම් කල් පවත්නා සතුරුකම් සහ නිකායික වෙනස්කම් හේතුවෙන් බෙහෙවින් වර්ධනය වී ඇත.

අයිඑස්-කේ ත්‍රස්ත ජාලය ජිහාදි-සලාෆිවාදයේ මතවාදයට දායක වන අතර තලේබාන්වරු සුන්නි ඉස්ලාමයේ විකල්ප හනාෆි මද්හබයකට දායක වෙති. ජාතිකවාදයේ භූමිකාව සම්බන්ධයෙන් ද කණ්ඩායම් දෙක වෙනස් ය. ඇෆ්ගනිස්ථානය පාලනය කිරීමේ තලේබාන් සංවිධානයේ අරමුණට එරෙහිව අයිඑස්-කේ එය තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කරයි. එබැවින් අභ්‍යන්තර ගැටුම්, ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම්වල දෘෂ්ටිවාදයේ වෙනස්කම්, ඇෆ්ගනිස්ථානය ත්‍රස්තවාදයේ තොටිල්ල බවට පත්වීමට තුඩු දෙනු ඇත.

දැන් වෙනත් සටන් බිමක් නොමැති හෙයින් මෙම ත්‍රස්තවාදීන්/සටන්කාමීන් අසල්වැසි රටවල් වෙත අවධානය යොමු කරනු ඇත. ඉන්දියාව සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, විදේශීය සටන්කාමීන් ඇතුළුත්‍රස්තවාදීන්ගේ ඇඟිලි ගැසීම් වැඩිවීමක් අපට දැක ගත හැකිය.

මෑතකදී කාශ්මීර නිම්නයේ සිදු වූ ඉලක්කගත ඝාතන වල මෙම වෙනස් වීම සහ ජේ ඇන්ඩ් කේ හි ත්‍රස්තවාදය සම්බන්ධ සිදුවීම් වැඩි වීම අපි දැනටමත් දැක ඇත්තෙමු.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සිදුවීම් හැරවීම නිසැකවම ඉන්දියාවේ ආරක්ෂාවට අහිතකර ලෙස බලපානු ඇත.

ඉන්දීය බුද්ධි අංශ සහ ආරක්ෂක හමුදාවන්ට ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ දී ‘කල් ඉකුත් වීමට’ සිදු වනු ඇත. ඔක්තෝම්බර් 12 වන දින ජී 20 සමුළුවේදී අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි කලාපයේ ආරක්‍ෂාව ගැන සැලකිලිමත් වන ප්‍රකාශය අවධානයට ලක් විය යුතුය. ඇෆ්ගන් භූමිය කලාපීය හෝ ගෝලීය වශයෙන් රැඩිකලීකරණයේ සහ ත්‍රස්තවාදයේ මූලාශ්‍රයක් බවට පත් නොවීමට ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව සහතික වීමේ අවශ්‍යතාවය ඔහු අවධාරණය කළේය. කලාපය තුළ රැඩිකලීකරණය, ත්‍රස්තවාදය සහ මත්ද්‍රව්‍ය සහ අවි ජාවාරම අතර ඇති හවුල් සබඳතාවලට එරෙහිව හවුල් සටන වැඩිදියුණු කිරීමේ අවශ්‍යතාවය අගමැතිවරයා අවධාරණය කළේය. එම නිසා ඇෆ්ගනිස්ථානය යහපත් මාවතකට ගෙන ඒමට ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව සිය උත්සාහය වැඩි කර ගැනීම කාලීන අවශ්‍යතාවයි.

*** ලේඛකයා සාමාන්‍යයෙන් ආරක්ෂාව සහ කාලීන කටයුතු ගැන ලියන විශ්‍රාමික ඉන්දියානු හමුදා නිලධාරියෙකි; ප්‍රකාශිත අදහස් ඔහුගේ පෞද්ගලික ය

by – indianewsnetwork

ඉන්දීය විදේශ කටයුතු රාජ්‍ය අමාත්‍ය මුරලිදරන් පැවසුවේ එවැනි භීතිකා විවේචනය කිරීමේදී තෝරා බේරා ගැනීම ‘අපේම අනතුරේ’ බවයි

හින්දු විරෝධී, බෞද්ධ විරෝධී සහ සික් විරෝධී භීතිකාවන් ඇතුළු ආගමික භීතිකා ඉස්මතු වෙමින් මුල් බැස ගෙන ඇති බව ඉන්දීය විදේශ කටයුතු රාජ්‍ය අමාත්‍ය මුරලිදරන් විසින් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයට අනතුරු ඇඟවීය.’

ඉන්දීය විදේශ කටයුතු රාජ්‍ය අමාත්‍ය වී. මුරලිදරන් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මණ්ඩල විවෘත විවාදයේ දී ‘සාමය ගොඩනැගීම සහ සාමය පවත්වා ගැනීම, විවිධත්වය, රාජ්‍ය ගොඩනැඟීම සහ සාමය සෙවීම’ යන ප්‍රකාශයේ දී අඟහරුවාදා ප්‍රකාශ කළේය. එවැනි භීතිකා විවේචනය කිරීම හෝ ඒවා නොසලකා හැරීම තෝරා ගැනීමට. අනතුරුදායක විය හැකි බවයි

“ආගමික අනන්යතාවන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, සාමාජික රටවල් නව ආකාරයේ ආගමික භීතිකාවන්ට මුහුණ දෙන ආකාරය අපි අත්විඳිමින් සිටිමු” යනුවෙන් මුරලිදරන් කවුන්සිලයට පැවසීය. මේ සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාවේ ස්ථාවරය ඔහු සඳහන් කළේය.

“යුදෙව් විරෝධය, ඉස්ලාමෝෆෝබියා සහ ක්‍රිස්තියානි භීතිකාව අපි හෙළා දකින බව ඔහු පැවසීය. හින්දු විරෝධී, බෞද්ධ විරෝධී සහ සික් විරෝධී භීතිකාවන් ඇතුළු ආගමික භීතිකා ඉස්මතු වෙමින් මුල් බැස ගන්නා බව හඳුනා ගැනීමට බොහෝ දෙනා අපොහොසත් බව ඔහු පැවසීය.

“අපේම ප්‍රදේශවල මෙන්ම අසල්වැසි රටවල පන්සල් විනාශ කිරීම, පන්සල්වල පිළිම කැඩීම, ගුරුද්වාර පරිශ්‍රයන් උල්ලංඝනය කිරීම, ගුරුද්වාර වල සික් වන්දනාකරුවන් සමූල ඝාතනය කිරීම, බාමියන් බුද්ධ ප්‍රතිමා විනාශ කිරීම අපි දැක ඇත්තෙමු.

“මෙම සාහසික ක්‍රියා සහ භීතිකා පවා පිළිගැනීමට අපට නොහැකි වීම එම බලවේගයන්ට දිරිගැන්වීමක් පමණක් වේ. සමහර ආගම් වලට එරෙහි භීතිය අනෙක් ඒවාට වඩා පිළිගත හැකිය. ඒවා නොසලකා හැරීම ගැන තෝරා බේරා ගැනීමට අප අකැමති නම්, අපි එය කරන්නේ අපේම ජිවිත අනතුරේ හෙළිමක් බව, ”ඔහු පැවසීය.

එකමුතුකමට සහ විවිධත්වයට වෛර නොකරන බලවේග අසහනය, වෛරය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය ඇවිස්සීම තුළින් රටවල සමාජ සහජීවනය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ස්වභාවය විනාශ කිරීමට උත්සාහ කළ හැකි ආකාරය ත්‍රස්තවාදය තුළින් පැහැදිලි වන බව මුරලිදරන් පෙන්වා දුන්නේය.

“අප්‍රිකාවේ ත්‍රස්තවාදය ව්‍යාප්ත වීම බරපතල කනස්සල්ලට කරුණකි. වඩාත් කණගාටුදායක කරුණ නම් ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා නීත්‍යානුකූල කිරීම තුළින් ප්‍රජාවන් බෙදීමට උත්සාහ කරන සාමාජික රාජ්‍යයන්ගෙන් මෙම ත්‍රස්තවාදී බලවේග සහ කණ්ඩායම් දිරිගැන්වීම් ලබා ගැනීමයි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ගෝලීය ත්‍රස්ත විරෝධී උපායමාර්ගය පැහැදිලිවම නැවත තහවුරු කර ඇත. කිසිදු හේතුවක් මත ත්‍රස්තවාදය සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි බවත් එවැනි ක්‍රියා සඳහා කිසිදු රටක් නිදහසට කරුණක් ඉදිරිපත් නොකළ යුතු බවත් ඔහු සඳහන් කළේය.

ඔහු කියා සිටියේ බෙදීම නිසා ඇති වූ කැළඹීම් නොතකා, අපේ ව්‍යවස්ථාවේ මූලික අඩිතාලම වන අපේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සමඟම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී, බහුත්වවාදී හා ඇතුළත් සමාජයක් ගොඩනැගීම සඳහා රට එකා මෙන් එකට එකතු වී විවිධත්වයේ ඒකීය භාවය විදහා දැක්වීම ඉන්දියාවේ දේශපාලනය.සන්දර්භය තුළින් බව ඔහු පෙන්වීය.

ඇමතිවරයාට අනුව, ජනවාර්ගික, කලාපීය, ආගමික, භාෂාමය හෝ වෙනත් ජාතීන්ගේ විවිධත්වයන් එකට එකතු වී එක ජාතියක් ලෙස ජීවත් විය හැක්කේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ඉන්දියාවට බොහෝ දේ ඉදිරිපත් කළ හැකිය

“අපි ඉවසීම සහ අවබෝධය යන සදාචාරය විශ්වාස කරන අතර, වසුධායිවා කුටුම්භකම්-මුළු ලෝකයම එක පවුලක් ය. මිනිස් සංහතියට උපරිම හැකියාවන් ලබා ගැනීම සඳහා පශ්චාත් ගැටුම් නිරාකරණය ඇතුළුව සෑම තැනකම මෙය අදාළ වේ, ”ඔහු සඳහන් කළේය.

කාබුල්හි අධිකාරිය වෙනස් කිරීම සාකච්ඡා හෝ ඇතුළත් කිරීමක් නොවන බව යලි යලිත් අවධාරණය කරන මුරලිදරන්, ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සෑම කොටසක්ම නියෝජනය කිරීම සඳහා පුළුල් පදනම් වූ, සියල්ල ඇතුළත් ක්‍රියාවලියක් සඳහා ඉන්දියාව නිරන්තරයෙන් ඉල්ලා සිටි බව පැවසීය.

ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව සටන් කිරීම ඇතුළුව ඇෆ්ගනිස්ථානය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ අපේක්ෂාවන් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ 2593 යෝජනාවේ පැහැදිලිව දක්වා ඇත. ඒ සම්බන්ධයෙන් කළ කැපවීම්වලට ගරු කිරීම හා පිළිපැදීම වැදගත් බව අමාත්‍යවරයා පැවසීය.

සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සමඟ විශේෂයෙන් අප්‍රිකාවේ සහ ආසියාවේ සහ එල්ඩීසී, එල්එල්ඩීසී සහ එස්අයිඩීඑස් සමඟ ඇති වූ පුළුල් සංවර්ධන හවුල්කාරිත්වය තුළින් සාමය ගොඩනැගීමේ සන්දර්භය තුළ ඉන්දියාව සැමවිටම නිර්‍මාණාත්මක හා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළ බව ඔහු අවධාරණය කළේය.

භාරතීය ජනතා පක්ෂයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ දේශපාලනඥ සහ ඉන්දීය රාජ්‍ය සභාවේ සාමාජික සුබ්‍රමනියම් ස්වාමි මහතා සහ ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා අතර සුහද හමුවක් අද (13) පෙරවරුවේ ජනාධිපති කාර්යාලයේ දී සිදුවිය.

අමාත්‍ය ධුර කිහිපයක් හොබවා ඇති සුබ්‍රමනියම් ස්වාමි මහතා ශ්‍රී ලංකාවත් ඉන්දියාවත් අතර ශක්තිමත් මිත්‍ර සබඳතාවක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි සහ ශ්‍රී ලංකාව තුළ පැවති ත්‍රස්තවාදය පරාජය කිරීමට ඉන්දියාව සහාය විය යුතු බව අවධාරණය කළ අයෙකි.

ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු සහ සංඛ්‍යාලේඛනඥයෙකු වන සුබ්‍රමනියම් මහතා, ජනාධිපතිවරයා ආරක්ෂක ලේකම්වරයාව සිටිය දී සංවිධාන කළ සම්මන්ත්‍රණවල දේශකයෙකු විය.

සුබ්‍රමනියම් ස්වාමි මහතාගේ මෙවර සංචාරයේ දී නැවතත් හමුවීමට ලැබීම පිළිබඳව ජනාධිපතිවරයා සිය සතුට පළ කළේය.

දේශසීමා හරහා සිදුවන ත්‍රස්තවාදය රාජ්‍ය පාලනයක් නොවේ; එය හුදෙක් තවත් ත්‍රස්තවාදයක් පමණි.

දේශගුණික විපර්යාස සහ වසංගත වැනි ගැටළු සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොව දේශසීමා හරහා සිදු වන ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව බරපතල ලෙස එක්සත් වන ලෙස ඉන්දීය විදේශ කටයුතු ඇමති එස් ජයිශංකර් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවගෙන් ඉල්ලා සිටී බව ඉන්දියා නිවුස් නෙට්වර්ක් වාර්තා කරයි.

“දේශසීමා හරහා සිදුවන ත්‍රස්තවාදය රාජ්‍ය පාලනයක් නොවේ; එය හුදෙක් තවත් ත්‍රස්තවාදයක් පමණි.” යනුවෙන් ඔහු අඟහරුවාදා පැවති ආසියාවේ අන්තර් ක්‍රියාකාරී හා විශ්වාසය ගොඩනැංවීමේ පියවර(Interaction and Confidence-Building Measures in Asia -CICA) පිළිබඳ 6 වන සමුළුව අමතමින් පැවසීය.

ආසියාවේ සාමය, ආරක්‍ෂාව සහ ස්ථාවරභාවය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා සහයෝගීතාව ඉහළ නැංවීම සඳහා වූ අන්තර් රාජ්‍ය සංසදයක් වන ආසියාවේ අන්තර් ක්‍රියාකාරිත්වය සහ විශ්වාසය ගොඩනැංවීමේ පියවර පිළිබඳ සම්මන්ත්‍රණය (CICA) වේ. එය ආසියාවේ සහ සෙසු ලෝකයේ සාමය, ආරක්‍ෂාව සහ ස්ථාවරභාවය අතර සමීප සම්බන්ධතාවක් ඇති බව පිළිගැනීම මත පදනම් වූ සංසදයකි. ස

1999 සැප්තැම්බර් 14 දින සාමාජික රටවල් 15 ක සහභාගීත්වයෙන් (CICA) විදේශ කටයුතු අමාත්‍යවරුන්ගේ පළමු හමුව පැවැත්විණි.2002 ජූනි 4 දින ප්‍රථම සීඅයිසීඒ සමුළුව සාමාජික රටවල් 16 ක සහභාගීත්වයෙන් පැවැත්වූ අතර (CICA) හි ප්‍රාඥප්තිය වන අල්මාටි පනත සම්මත විය. 2018 දී ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධ වීමත් සමග සාමාජික රටවල් සංඛ්‍යාව 27 දක්වා ඉහළ ගියේය.

සාමය සහ සංවර්ධනය අපේ පොදු අරමුණ නම්, අප ජය ගත යුතු ලොකුම සතුරා ත්‍රස්තවාදයයි, යැයි ”ජයිශංකර් පෙන්වා දුන්නේය. “වර්තමාන යුගයේ දී එක් රාජ්‍යයක් විසින් තවත් රාජ්‍යයකට එරෙහිව එය භාවිතා කිරීම ගැන අපට සිතා බැලිය නොහැක,” යනුවෙන් ඔහු පැවසීය.

අන්තවාදය, රැඩිකල්කරණය, ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ ආගම්වාදය ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා භාවිතා කළ හැකි යැයි යන ඕනෑම ගණනය කිරීමක් ඉතා කෙටි දුර දක්නා එකක් ය.ඔවුන්ව පෝෂණය කළ අය පසුපස ලුහුබැඳ යාමට එවැනි බලවේග නැවත පැමිණෙනු ඇතැයි ඉන්දීය විදේශ අමාත්‍යවරයා අනතුරු ඇඟවීය.

“ස්ථායිතාව නොමැති වීම, කොවිඩ් පාලනය කිරීමට ගත් සාමූහික උත්සාහයන් ද අඩපණ කරනු ඇත. එබැවින් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තත්ත්වය දැඩි කනස්සල්ලට කරුණක්” යැයි කසකස්තානයේ පැවති සමුළුවේදී විදේශ ඇමතිවරයා සිය ප්‍රකාශයෙහි සඳහන් කළේය.

දශක අටකට පෙර, වර්තමාන ගෝලීය පිළිවෙල විවාදයට භාජනය වන විට, එය බෙහෙවින් වෙනස් ලෝකයක් බව ඔහු පැවසීය.

“එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකයින් ආරම්භයේ සිටට හතර ගුණයකින් වැඩි වී ඇත. ආසියාව විශේෂයෙන් අප්‍රිකාව සහ ලතින් ඇමරිකාව ද එහි තීරණ ගැනීමේදී ප්‍රමාණවත් ලෙස නියෝජනයක් හිමි නොවේ. කොවිඩ් වසංගතයට බහුපාර්ශ්වික ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ සීමාවන් පැහැදිලිවම පෙනෙන්නට තිබුණි. ගෙවී යන සෑම දිනකම බහුපාර්ශ්විකවාදය(multilateralism) වඩාත් හදිසි ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදි, ”ජයිශංකර් අවධාරණය කළේය.

ඔහුගේ ප්‍රකාශය මඟින් කොවිඩ් -19 වසංගතය සහ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ “එක සේ කරන” අභියෝගය කෙරෙහි ද අවධානය යොමු විය.

“වසංගතය සහ දේශගුණික විපර්යාස යන දෙකටම අව්‍යාජ හා අවංක ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාවක් අවශ්‍යයි. ඔවුන් විශේෂයෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි හා දැරිය හැකි මිලකට, විශේෂයෙන් ම වඩාත් අවදානමට ලක් වූවන්ට සහතික විය යුතු අතර, ඔවුන් අප සියලු දෙනාටම වඩාත් තිරසාර ජීවන රටාවක් අනුගමනය කරන ලෙස කරන ඇමතුමකි,” යන්න ඔහුගේ නිරීක්ෂණය විය.

ඉන්දියාව සැමවිටම ලෝකය වාසය කළේ පවුලක් ලෙස බවත්, එය ‘වාසුධෛව කුටුම්භකම්’ (VasudhaivaKutumbakam’.)සංකල්පය තුළ ප්‍රකාශිත බවත් ඔහු කීය.”අභියෝග හා එකට විසඳුම් සෙවීම ඇතුළුව අපගේ විශ්වාසය විවිධාකාරයෙන් ප්‍රකාශ වේ. කොවිඩ් වසංගතය පැවති සමයේදී, අපි රටවල් 150 කට වැඩි ගණනකට එන්නත්, ඖෂධ සහ වෛද්‍ය සැපයුම් මෙන්ම විශේෂඥතාව ලබා දීම මගින් මෙය පැහැදිලිව සාක්ෂි දරයි. “ඔහු පෙන්වා දුන්නේය

ආර්ථික හා සමාජ ක්‍රියාකාරකම් දියුණුවට සහ සමෘද්ධියට සහජයෙන්ම ආවේණික වූවක් ලෙස විස්තර කළ ජයිශංකර් සම්බන්ධතාවයන් ගැන සඳහන් කළේය.”විශේෂයෙන් ආසියාව සම්බන්ධතාවයන්හි හිඟයකින් පෙළෙන අතර එම අරමුණ සඳහා එය අත්‍යවශ්‍යයි” යනුවෙන් ඔහු සඳහන් කළේය.

“අපි මෙම නවීන වාණිජ දාමය ගොඩනඟන විට, ජාත්‍යන්තර සබඳතාවල මූලික මූලධර්මයන් නිරීක්ෂණය කිරීම අත්‍යවශ්‍යයි. ජාතීන්ගේ ස්වෛරීභාවයට සහ භෞමික අඛණ්ඩතාවට ගරු කිරීම ඔවුන් අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගනී,” ජයිශංකර් පැවසීය.

මූල්‍ය ශක්‍යතාව සහ ප්‍රාදේශීය හිමිකාරිත්වය මත පදනම්ව සහභාගී වීමේ හා සම්මුතිවාදී අභ්‍යාසයක් වශයෙන් සම්බන්ධතා ගොඩනැගීමේ වැදගත්කම ද ඔහු අවධාරණය කළේය.

“ආසියාවේ ආරක්‍ෂාව සහ තිරසාර සංවර්‍ධනය වැඩි කරන මේ සියළුම ප්‍රයත්නයන් සඳහා සීඅයිසීඒ ආයතනයට කැපී පෙනෙන දායකත්වයක් ලබා දිය හැකිය” යනුවෙන් ජයිශංකර් පැවසීය.

නැගෙනහිර ලඩාක්හි ඩෙප්සාං සහ හොට් ස්ප්‍රින්ග්ස් වැනි ප්‍රදේශ පිළිබඳ සාකච්ඡා වල ඉදිරි ගමනක් නැත

නැගෙනහිර ලඩාක්හි ගැටලුව විසඳීම සඳහා ඉන්දියානු පාර්ශවයේ ඉදිරි දැක්මක් සහිත ඵලදායී යෝජනා පිළිබඳ චීන පාර්ශවය එකඟ වීම නොවීම හේතුවෙන් ඉන්දු-චීන රාජ්‍යයන්හි හමුදා සේනාංකාධිපති මණ්‌ඩල රැස්වීමේ 13 වන වටයේ සාකච්ඡා බිඳ වැටුණි.

මෙම සාකච්ඡා වටයේදී ඉන්දියානු පාර්ශවය ඉතිරි වූ ප්‍රදේශ විසඳීම සඳහා ඵලදායී යෝජනා ඉදිරිපත් කළ නමුත් චීන පාර්ශවය එම යෝජනා වලට එකඟ නොවූ අතර කිසිදු ඉදිරි දැක්මක් සහිත යෝජනාවක් ලබා දීමට ද ඔවුන්ට නොහැකි විය. ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය උපුටා දක්වමින් ඉන්දියා නිවුස් නෙට්වර්ක් වාර්තා කරනුයේ එම රැස්වීම හේතුවෙන් සෙසු ප්‍රදේශ පිළිබඳ ගැටලු නිරාකරණය කර ගැනීමට නොහැකි වූ බවයි.

ඉරිදා ඉන්දියාවේ සහ චීනයෙ ඩෙප්සෑං සහ හොට් ස්ප්‍රින්ග්ස් හි ඇති වූ ගැටුම් නිරාකරණය කර ගැනීම සඳහා 13 වන වටයේ සේනාංකාධිපති මණ්‌ඩල රැස්වීම චුෂුල්-මෝල්ඩෝ දේශසීමා රැස්වීමේදී පැවැත්වූය.

නැගෙනහිර ලඩාක්හි ඇති ෆ්ලෑෂ් පොයින්ට් හයෙන්, ඉන්දියාවට සහ චීනයට පැන්ගොන් විලේ ගොග්‍රා, ගැල්වාන්, උතුරු සහ දකුණු ඉවුරෙහි ඇති වූ බාධාවන් විසඳා ගත හැකිය. නමුත් ඩෙප්සාං සහ හොට් ස්ප්‍රින්ග්ස් හි ගැටළු තවදුරටත් පවතී.

නැගෙනහිර ලඩාක්හි නියම පාලන රේඛාවෙ Actual Line of Control (LAC) හි ඉතිරි ගැටළු විසඳීම පිළිබඳව දෙපාර්ශවය අතර පැවති සාකච්ඡාවේදී අවධානය යොමු විය. චීන පාර්ශවය විසින් තත්වය වෙනස් කිරීමට සහ ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුම් උල්ලංඝනය කිරීමට ඒක පාර්ශවිකව උත්සාහ කිරීම හේතුවෙන් LAC තුළ මෙම තත්වය ඇති වී ඇති බව ඉන්දීය පාර්ශවය පෙන්වා දුන්නේය.

ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයට අනුව, ඉන්දීය පාර්ශවය අවධාරණය කළේ ඉතිරි පාර්ශවයන් එවැනි විසඳුම් ලබා දීමෙන් ද්විපාර්ශ්වික සබඳතාවල ප්‍රගතිය පහසු කරවන බවයි .

නැගෙනහිර ලඩාක්හි ඉතිරිව ඇති ෆ්ලෑෂ් පොයින්ට්හි ගැටළු විසඳීම සඳහා ඉන්දියානු පාර්ශවය ඉදිරිපත් කළ යෝජනා වලට චීන පාර්ශවය එකඟ නොවු බව බව ඉන්දියා නිවුස් නෙට්වර්ක් වාර්තා කරයි.

මෙම පසුබිම තුළ LAC බටහිර කලාපය තුළ තුළ සාමය නැවත ඇති කිරීම සඳහා සෙසු ප්‍රදේශ සම්බන්ධයෙන් සුදුසු පියවර ගැනීම අවශ්‍ය බව ඉන්දියානු පාර්ශවය චීනයෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

“මෙය පසුගියදා දුෂාන්බේ හිදී පැවති ඉන්දු චීන විදේශ ඇමතිවරුන් දෙදෙනාගේ සාකච්ඡා අනුව සිදු වන අතර එහිදී දෙපාර්ශවයම ඉතිරි වූ ගැටලු හැකි ඉක්මනින් විසඳා ගත යුතු බවට එකඟ වූ බව” විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය පැවසීය.

කෙසේ වෙතත්, දෙපාර්ශ්වයම සන්නිවේදනයන් පවත්වා ගැනීමට සහ භූමියේ ස්ථාවරභාවය පවත්වා ගැනීමට එකඟ වී ඇත.

“චීන පාර්ශවය ද්විපාර්ශවික සබඳතා පිළිබඳ සමස්ත ඉදිරි දර්ශනය සැලකිල්ලට ගෙන ද්වීපාර්ශවික ගිවිසුම් මුළුමනින්ම පිළිපදිමින් ඉතිරි ගැටලු ඉක්මනින් විසඳීමට කටයුතු කිරීම අපගේ අපේක්ෂාවයි” යනුවෙන් ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය පැවසූ බව ඉන්දියා නිවුස් නෙට්වර්ක් වාර්තා කරය.

ඉන්දියාව එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයෙන් ඉල්ලා සිටියේ පාකිස්ථානයේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලබන ත්‍රස්තවාදය අවසන් කිරීමට සහ සිය පාලනය යටතේ පවතින සියළු ප්‍රදේශයන්හි ත්‍රස්තවාදී යටිතල පහසුකම් බිඳ දැමීමට විශ්වාසදායක හා ආපසු හැරවිය නොහැකි පියවර ගන්නා ලෙස පකිස්ථානයෙන් ඉල්ලා සිටින ලෙසයි.

ජිනීවාහි පැවති මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ 48 වන සැසිවාරයේදී නවදිල්ලියට එරෙහිව පදනම් විරහිත චෝදනා කිරීමට පාකිස්ථානය ගත් උත්සාහයට, සිය පිළිතුරු දීමේ අයිතිය ක්‍රියාත්මක කරමින් “ජම්මු සහ කාශ්මීරයට එරෙහිව ඉස්ලාමාබාද් කළ කෑගැසීම එහි බලාපොරොත්තු සුන්වීම හා ව්‍යාකූල මානසික තත්වය පිළිබිඹු කිරීමක්” යැයි ඉන්දියාව පැවසීය.

“පාකිස්තානය විසින් අත්පත් කරගෙන ඇති භූමි ප්‍රදේශ ඇතුළුව මුළු ජම්මු සහ කාශ්මීරයේ භූමි භාගය තවමත් ඉන්දියාවේ අනිවාර්ය අංගයක් වී ඇත,” යනුවෙන් ජිනීවාහි එක්සත් ජාතීන්ගේ ඉන්දියාවේ නිත්‍ය නියෝජිත කාර්යාලයේ පළමු ලේකම් එස් සෙන්තිල් කුමාර් පැවසීය.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ සාරධර්ම හා සංස්කෘතිය කුමක් වුවත් පාකිස්තානය වැනි රැඩිකලීකරනය වූ සහ අසාර්ථක රාජ්‍යයක් ඉන්දියාව වැනි විශාල හා ශක්තිමත් රාජ්‍යයකට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය දේශනා කිරීමට එඩිතර වීම හාස්‍ය ජනක ය, ” යනුවෙන් ඉන්දීය නියෝජිත එස් සෙන්තිල් කුමාර් පැවසීය.

පාකිස්ථානයට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය දක්වන ත්‍රස්තවාදයට දැඩි ලෙස පහර දෙමින් ඉන්දියාවේ නියෝජිතයා පැවසුවේ, “ලෝකයේ ත්‍රස්තවාදයේ කෙන්ද්‍රය සහ ත්‍රස්තවාදය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය ප්‍රචලිත කරන අපනයනකරු ලෙස පකිස්ථානය සිය ස්ථානය අඛණ්ඩව පවත්වා ගෙන යන” බවයි.

ත්‍රස්තවාදය සම්බන්ධයෙන් ඉස්ලාමාබාද් මතය තවදුරටත් බිඳ හෙළමින් ඉන්දීය නියෝජිත එස් සෙන්තිල් කුමාර් පැවසුවේ “පාකිස්ථානය යනු හිටපු ජනාධිපතිවරුන් සහ අගමැතිවරුන් විසින් පාකිස්ථානයේ රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් තහනම් ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන අතර සහයෝගය සහ අන්තර්-මෙහෙයුම් සබඳතා විවෘතව පිළිගත් රටක්” බවයි.

බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම්, නීති විරෝධී මිනීමැරුම් සහ අත්තනෝමතික ලෙස රඳවා තබා ගැනීම්, රජයේ ආරක්ෂක ආයතන විසින් සිදු කරන ලද, සංස්ථාපිතයට එරෙහිව කථා කිරීමට උත්සාහ කරන අයව බලහත්කාරයෙන් අත් අඩංගුවට ගැනීම වැනි දඬුවම් පමුණුවමින් ක්‍රියාකරන රාජ්‍යයක් බවයි. පාකිස්තානයේ මානව හිමිකම් වාර්තාවට ඉන්දියාව දැඩි ලෙස හෙළා දැක ඇත.

පසුගිය සතියේ බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම් පිළිබඳ කාරක සභාව අමතමින් ඇමීනා මැසෝඩ්(Amina Massod) පාකිස්තාන බලධාරීන් විසින් තමාට සහ තවත් පවුල් කිහිපයකට සිදු වූ ශෝකය හා වේදනාව බෙදා ගත්තා යැයි පකිස්ථානයේ මානව අයිතිය පිළිබඳ සැබෑ තත්ත්‍වය ලෝකයට ඉදිරිපත් කළාය.

ඇය පැවසුවේ වසර 16 ක් ගත වී ඇති අතර 2005 දී පකිස්ථානු හමුදාව විසින් අල්ලා ගත් තම සැමියා ඇය තවමත් සොයන බවයි.

“පාකිස්තානය,මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ කාලය නාස්ති කරනවා වෙනුවට පාකිස්ථානයේ බරපතල මානව හිමිකම් තත්ත්වය කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුයි” යනුවෙන් ඉන්දීය පළමු ලේකම් එස් සෙන්තිල් කුමාර් පැවසීය.

පාකිස්තානය ‘සමහර කලාපීය වශයෙන් අවධානය යොමු වූ ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් සඳහා ආරක්‍ෂිත තෝතැන්නක් ලෙස අඛණ්ඩව කටයුතු කර ඇත’ යනුවෙන් එක්සත් ජනපද කොංග්‍රස් පර්යේෂණ සේවා වාර්තාව සඳහන් කරයි. ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ පර්යේෂණ සේවා වාර්තාව පවසන පරිදි පකිස්ථානය ‘විදේශීය ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන’ 12 ක මෙහෙයුම් කඳවුරක් වන අතර පහක් ඉන්දියාව කේන්ද්‍ර කර ගෙන ඇත.

කලාපීය වශයෙන් අවධානය යොමු වූ සමහර ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් සඳහා ආරක්ෂිත ස්ථානයක් ලෙස ඉස්ලාමාබාද් ‘ දිගටම කටයුතු කර ඇති අතර’ ‘ඇෆ්ගනිස්ථානය ඉලක්ක කරගත් ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් වලට මෙන්ම ඉන්දියාව ඉලක්ක කරගත් ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් වලට තම භූමියේ සිට ක්‍රියාත්මක වීමට’ පාකිස්තානය ඉඩ සලසා දී ඇති බව එම වාර්තාව සඳහන් කර ඇතැයි ඉන්දියා නිවුස් නෙට්වර්ක් වාර්තා කරයි.

“එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් පාකිස්තානය මෙහෙයුම් මූලස්ථානයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර/හෝ සන්නද්ධ, රාජ්ය නොවන සටන්කාමී කණ්ඩායම් ගණනාවක් ඉලක්ක කර ඇති අතර සමහර ඒවා 1980 ගණන් වල සිට පැවතුනි” යනුවෙන් සඳහන් කොට ඇත. “පාකිස්තානයේ ත්‍රස්තවාදී සහ වෙනත් සටන්කාමී කණ්ඩායම්” යනුවෙන් සැප්තැම්බර් 23 දා ක්වාඩ් සමුළුවට පෙර.

වාර්තාව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

පාකිස්තානය තුළ පුළුල් නමුත් සුවිශේෂී නොවන ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් පහක් ක්‍රියාත්මක වන බව එහි වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ. ගෝලීය වශයෙන් නැඹුරු; ඇෆ්ගනිස්ථානය ඉලක්ක කරගත්; ඉන්දියාව සහ කාශ්මීරය මූලික කරගත්; ගෘහස්ථව නැඹුරු; සහ නිකායවාදී (ෂියා විරෝධී).

කාණ්ඩ පහ යටතේ වර්ගීකරණය කර ඇති කණ්ඩායම් පහළොවෙන් දොළොස් දෙනෙක්ම ඇමරිකානු නීතිය යටතේ විදේශීය ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන ලෙස නම් කර ඇති අතර බොහෝ ඒවා ඉස්ලාමීය අන්තවාදී මතවාද මඟින් සජීවිකරණය කර ඇති බව එක්සත් ජනපද කොංග්‍රස් වාර්තාවේ ද්විපාර්ශ්වික පර්යේෂණ අංශය වැඩිදුරටත් පැවසීය.

විශාල ප්‍රහාර සඳහා වගකිව යුතු කණ්ඩායම්:

ඉන්දියාව සහ කාශ්මීරය මුල් කරගත් සටන්කාමී කාණ්ඩය යටතේ ඇති කණ්ඩායම් අතර පළමුවැන්න 1980 දශකයේ අග භාගයේදී පාකිස්ථානයේදී පිහිටුවන ලද ලස්කාර්-ඊ-තායිබා ය.

හෆීස් සයීඩ්ගේ නායකත්වයෙන් සහ පාකිස්ථානයේ පන්ජාබ් පළාත සහ අසාද් කාශ්මීරය පදනම් කරගත් එය වඩාත් මෑතකදී පෙනෙන්නේ පුණ්‍යායතනය වන ජමාත්-උද්-දවාක් ලෙස බව වාර්තා වේ.

2008 වසරේදී ඉන්දියාවේ මුම්බායි හි සිදු වූ ප්‍රධාන ප්‍රහාර මෙන්ම තවත් ඉහළ පෙළේ ප්‍රහාර ගණනාවකට ලස්කාර්-ඊ-තායිබා වගකිව යුතු බව එහි සඳහන් විය.

වාර්තාවට අනුව, මෙම කාණ්ඩය යටතේ ඇති දෙවන කණ්ඩායම වන්නේ ජෙයිෂ්-ඊ-මොහොමඩ්(JEM) 2000 දී කාශ්මීර සටන්කාමී නායක මසූද් අසාර් විසින් ආරම්භ කරන ලද අතර එය 2001 දී විදේශීය ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙස නම් කරන ලදී.

2001 දී ඉන්දියානු පාර්ලිමේන්තුවට එල්ල වූ ප්‍රහාරය සඳහා ලස්කාර්-ඊ-තායිබා සමඟ ජයිෂ්-ඊ-මොහොමඩ් ද වගකිව යුතු බව ද එහි සඳහන් ය.

ඉන්දියාව සහ කාශ්මීරය කේන්ද්‍ර කරගත් සටන්කාමී කාණ්ඩය යටතේ තෙවැන්න නම් 1980 දී සෝවියට් හමුදාවට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ඇෆ්ගනිස්ථානයේදී පිහිටුවන ලද හරාකට්-උල් ජිහාඩ් ඉස්ලාමි (HUJI) වන අතර 1989 න් පසු එය ඇෆ්ගන් තලේබාන් සංවිධානයට සටන්කරුවන් සැපයූවත් ඉන්දියාව දෙසට සිය උත්සාහය යොමු කළේය. ,

වාර්තාවේ සඳහන් කර ඇත්තේ මෙම කාණ්ඩය යටතේ හතරවන සංවිධානය වන හාරකට් උල් මුජාහදීන් (එච්එම්එම්) 1997 දී විදේශීය ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන ලෙස නම් කරන ලද අතර එය ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ අසාද් කාශ්මීරයේ සහ සමහර පකිස්ථානු නගර වල ය.

1999 දී ඉන්දියානු ගුවන් යානයක් පැහැර ගැනීම සඳහා එය වගකිව යුතු විය. බොහෝ HUM සාමාජිකයින් පසුව එම කණ්ඩායමට මාරු විය.

පාකිස්ථානයේ විශාලතම ඉස්ලාමීය දේශපාලන පක්ෂයේ සටන්කාමී අංශය ලෙස වාර්තා වන 1989 දී පිහිටුවන ලද හිස්බුල් මුජාහිදීන් (එච්එම්) යනු ඉන්දියාව සහ කාශ්මීරය ඉලක්ක කරගත් සටන්කාමීන්ගේ ගණය යටතේ පස්වන සහ අවසාන සංවිධානයයි. කාශ්මීරය කේන්ද්‍ර කර ගත්තද, පාකිස්තානයේ ප්‍රධාන අරමුදල් මූලාශ්‍ර එච්එම් සතුව ඇතැයි වාර්තා වේ.

එම වාර්තාවේ සඳහන් වූයේ පාකිස්තානය තුළ ඇති අනෙකුත් ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් වන්නේ ඉන්දීය උපමහාද්වීපයේ අල් කයිඩා (AQIS), ඉස්ලාමීය රාජ්‍ය-ඛෝරාසන් පළාත (ISKP හෝ IS-K); ඇෆ්ගන් තලේබාන්, හකානි ජාලය, ටෙරික්-ඊ-තලේබාන් පකිස්ථානය (ටීටීපී), බලුකිස්තාන් විමුක්ති හමුදාව (බීඑල්ඒ), ජුන්ඩාල්ලා (ජේෂ් අල්-අඩ්ල්), සිපා-ඊ-සහබා පකිස්ථානය (එස්එස්පී) සහ ලෂ්කාර්-ඊ-ජංග්වි (LEJ). ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් සඳහා පකිස්ථානය ‘ආරක්ෂිත තෝතැන්නක්’ වේ යන්නයි.

ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ 2019 වාර්‍තා උපුටා දක්වමින් (2020 ජූනි මාසයේදී නිකුත් කරන ලද) ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ පර්යේෂණ සේවා වාර්තාව පැවසුවේ පාකිස්තානය ‘කලාපීය වශයෙන් අවධානය යොමු වූ ඇතැම් ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් සඳහා ආරක්ෂිත තෝතැන්නක් ලෙස අඛණ්ඩව සේවය කර ඇති අතර’ ඇෆ්ගනිස්ථානය ඉලක්ක කරගත් කණ්ඩායම් වලට ඉඩ දී ඇති බවයි. ඉන්දියාව ඉලක්ක කරගත් කණ්ඩායම්, එහි භූමියේ සිට ක්‍රියාත්මක වී ඇත.

ඉන්දියාව විසින් පාලනය කරන ලද කාශ්මීරයට 2019 මුල් භාගයේදී එල්ල වූ ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයෙන් පසුව, පාකිස්තාන රජය විසින් ත්‍රස්තවාදයට මුදල් සැපයීම වැළැක්වීමට සහ ඉන්දියාව කේන්ද්‍ර කරගත් සමහර සටන්කාමී කණ්ඩායම් වලක්වා ගැනීමට ‘නිහතමානී පියවර’ ගත් බව දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කළේය.

‘ත්‍රස්තවාදීන්ගේ ආරක්‍ෂිත තෝතැන්නක්’ යන මාතෘකාව මත දෙපාර්තමේන්තුව නිගමනය කළේ පාකිස්තාන රජය සහ හමුදාව ‘රට පුරා ත්‍රස්තවාදීන්ගේ ආරක්‍ෂිත ස්ථාන සම්බන්ධයෙන් නොගැලපෙන ලෙස කටයුතු කළ’ බවයි.

indianewsnetwork

රැඩිකලීකරණයට එරෙහිව සටන් කිරීම කලාපීය ආරක්‍ෂාව සඳහා පමණක් නොව කලාපයේ තරුණ පරම්පරාවන්ගේ දීප්තිමත් අනාගතය සඳහා ද අවශ්‍ය බව අගමැති මෝදි පැවසීය.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ මෑත කාලීන වර්ධනයන් පෙන්නුම් කරන්නේ කලාපයේ සාමය හා ආරක්‍ෂාවට ඇති ලොකුම අභියෝගය රැඩිකල්කරණය බව අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝදි පැවසීය.

මෙම ප්‍රදේශයේ ඇති ලොකුම අභියෝග සාමය, ආරක්‍ෂාව සහ විශ්වාස හිඟය හා සම්බන්ධ බව ඉන්දීය අගමැතිවරයා වශයෙන් මම විශ්වාස කරන අතර මෙම ගැටලුවලට මූලික හේතුව රැඩිකලීකරණය වැඩි කිරීම ය. ඇෆ්ගනිස්ථානයේ මෑත කාලීන වර්ධනයන් මෙම අභියෝගය වඩාත් පැහැදිලිව පෙන්නුම් කළේය.

රැඩිකලීකරණයට එරෙහිව සටන් කිරීම කලාපීය ආරක්ෂාව සහ අන්‍යෝන්‍ය විශ්වාසය සඳහා පමණක් නොව කලාපයේ තරුණ පරම්පරාවන්ගේ දීප්තිමත් අනාගතය සඳහා ද අවශ්‍ය බව ඔහු පැවසීය.

ඓතිහාසිකව, මධ්‍යම ආසියාවේ කලාපය මධ්‍යස්ථ හා ප්‍රගතිශීලී සංස්කෘතීන්ගේ හා වටිනාකම් වල බලකොටුවක් වූ බව අගමැතිවරයා පැවසීය. සියවස් ගණනාවක් පුරා සූෆිවාදය වැනි සම්ප්‍රදායන් මෙහි සමෘද්ධිමත් වී ඇති අතර කලාපය හා ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වී ඇත.

මෙම කලාපයේ සංස්කෘතික උරුමයන් තුළ ඔවුන්ගේ බලපෑම අපට තවමත් දැකිය හැකිය. මධ්‍යම ආසියාවේ මෙම ඓතිහාසික උරුමය මත පදනම්ව, ෂැංහයි සහයෝගිතා සංවිධානය විසින් රැඩිකලීකරණයට හා අන්තවාදයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා පොදු සැකිල්ලක් සකස් කළ යුතු බව, ” ඉන්දීය අගමැතිවරයා පැවසීය.

ඛනිජ සම්පත් හෝ අභ්‍යන්තර ෂැංහයි සහයෝගිතා වෙළඳාම වේවා, රැඩිකලීකරණය සහ අනාරක්‍ෂිත භාවය හේතුවෙන් මෙම කලාපයේ අතිවිශාල ආර්ථික ශක්‍යතාවන් ප්‍රයෝජනයට නොගෙන පවතින අතර එයින් උපරිම ප්‍රයෝජන ලබා ගැනීම සඳහා අපි අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධතාවය පිළිබඳව අවධාරණය කළ යුතු බව ඔහු වැඩිදුරටත් පැවසීය.

ඉන්දියාවේ විශාල වෙළඳපොල හා සම්බන්ධ වීමෙන් ගොඩබිම මධ්‍යම ආසියානු රටවලට විශාල වාසියක් ලබා ගත හැකි බව ඉන්දීය අගමැතිවරයා පැවසීය.

අවාසනාවකට මෙන්, අන්‍යෝන්‍ය විශ්වාසය නොමැතිකම හේතුවෙන් බොහෝ සම්බන්ධතා අද ඔවුන්ට විවෘත නොවේ. ඉරානයේ චබාහාර් වරාය සඳහා වන අපගේ ආයෝඡනය සහ ජාත්‍යන්තර උතුරු-දකුණු කොරිඩෝව සඳහා වූ අපගේ උත්සාහය මෙහෙයවනු ලබන්නේ මෙම යථාර්ථය නිසා යැයි අගමැතිවරයා පැවසීය.

චීනයේ තීරය(Belt) සහ මාර්ග මූලාරම්භය පැහැදිලිව හාරා බැලීමෙන් “සම්බන්ධතාවය සඳහා වන කිසිදු පියවරක් එක් පැත්තක මාවතක් විය නොහැකි ය. අන්‍යෝන්‍ය විශ්වාසය තහවුරු කිරීම සඳහා සම්බන්ධීකරණ ව්‍යාපෘති උපදේශන, විනිවිදභාවයෙන් සහ සහභාගීත්වයෙන් යුක්ත විය යුතුය. මේ සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, සියලු රටවල භෞමික අඛණ්ඩතාවට ගරු කිරීම වැදගත් වේ. ”

කලාපයේ සම්බන්ධීකරණ ව්‍යාපෘති සඳහා සුදුසු සම්මතයන් සකස් කරන ලෙස ෂැංහයි සහයෝගිතා සංවිධානයේ සාමාජික රටවලින් ඉල්ලා සිටි ඔහු, “මෙම කලාපයේ සාම්ප්‍රදායික සම්බන්ධතාවය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට අපට හැකි වේ. එවිට පමණක් සම්බන්ධතා ව්‍යාපෘති සම්බන්ධ කර ගැනීමට කටයුතු කරන අතර අප අතර ඇති දුරස්ථභාවය වැඩි නොවේ. . මෙම උත්සාහය සඳහා ඉන්දියාව සිය පැත්තෙන් ඕනෑම දායකත්වයක් ලබා දීමට සූදානම්. ” බව ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍යවරයා වැඩිදුරටත් පැවසීය

ෂැංහයි සහයෝගිතා සංවිධානයෙහ හි නව සාමාජික රටක් ලෙස ඉරානය පිළිගත් අතර සෞදි අරාබිය, ඊජිප්තුව සහ කටාර් එම කණ්ඩායමේ නව සංවාද හවුල්කරුවන් ලෙස මීට පෙර අගමැතිවරයා පිළිගත්තේය.

indianewsnetwork

පාකිස්තානය පදනම් කරගත් ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන වන ජෙයිෂ් සහ ලෂ්කාර් ඔවුන්ගේ කඳවුරු ඇෆ්ගනිස්ථානයට ගෙන ගොස් ඇති බව නවතම වාර්තා පෙන්වා දෙයි.

ජම්මු සහ කාශ්මීරය අර්බුදය ආරක්ෂක විශේෂඥයින් කැපී පෙනෙන ගැටලුවක් ලෙස මතු වී ඇත. ඇෆ්ගනිස්ථානය තුළ සිදුවන දේශපාලන වර්ධනයන් මෙයට පාදක වී ඇත.

කලාපීය සාමය සඳහා ස්ථාවර ඇෆ්ගනිස්ථානයක් ඉතා වැදගත් බව ඉන්දියාව විසින් ගෝලීය සංවාද වලදී සැම විටම අවධාරණය කළේය. වර්තමානයේදී, තලෙයිබාන් අන්තවාදීන් රියදුරු අසුනේ සිටින අතර, පාකිස්තානයේ බුද්ධි අංශ අයි එස් අයි නොවරදවාම සහයෝගය ලබා දෙන හෙයින් ඉන්දියාවේ ආරක්‍ෂාව පිළිබඳ ගැටළුව විවිධාකාරයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ.

ප්‍රබලම අභියෝගය නම්: ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තලේබාන් නැවත නැඟිටීම ජම්මු සහ කාශ්මීරයේ කෙරෙහි කෙසේ බලපානු ලබයි ද ?

එක්සත් ජනපදය සහ උතුරු අත්ලාන්තික් ගිවිසුම් සංවිධානය (නේටෝ) විසින් සිදු කරන ලද මිලිටරි පසුබෑමෙන් පසුව, ඇෆ්ගනිස්ථාන භූමි සහ බලකොටුව වන කාබුල් අත්පත් කර ගැනීමෙන් තලේබාන් සංවිධානය සියලු දෙනා පුදුමයට පත් කළේය. තලේබාන් සංවිධානය අයිඑස්අයි සහ කලාපීය ත්‍රස්ත සංවිධාන සමඟ සමීප සබඳතා පැවැත්වීම හේතුවෙන් ජම්මු සහ කාශ්මීරයෙ හි ආරක්‍ෂක තත්ත්වය කෙරෙහි මෙය බලපෑම් කළ හැකි බවට ඉහළ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් සහ ආරක්ෂක විශේෂඥයින් අනතුරු අඟවා තිබේ.

ඇෆ්ගනිස්ථානය පාලනය කිරීමෙන් ඉක්බිතිව එහි මානසිකත්වයේ පැහැදිලි දර්ශකයක් ලෙස තලේබාන් ප්‍රකාශක සුහයිල් ෂහීන් සැප්තැම්බර් 2 දා බීබීසීයට මෙසේ පැවසීය: “මුස්ලිම්වරුන් වශයෙන්, කාශ්මීරයේ, ඉන්දියාවේ හෝ වෙනත් ඕනෑම රටක මුස්ලිම් ජාතිකයින් වෙනුවෙන් හඩ නැඟීමට අපටත් අයිතියක් ඇත.”

තලේබාන් සංවිධානයේ ප්‍රකාශයට පෙර අල්කයිඩා කණ්ඩායම කාබුල්හි ජයග්‍රහණය සඳහා තලේබාන් කණ්ඩායමට සිය සුබපැතුම් පිරිනැමීය. අනෙකුත් ත්‍රස්ත කණ්ඩායම සමාජ මාධ්‍ය තුල කාශ්මීරය, සෝමාලියාව, යේමනය සහ අනෙකුත් “ඉස්ලාමීය ඉඩම්” “නිදහස් කරන ලෙස” ඉල්ලා සිටියහ.

ඉස්ලාමීය රාජ්‍ය (අයිඑස්), ලෂ්කර්-ඊ-තායිබා සහ ජෙයිෂ්-ඊ-මොහොමඩ් ඇතුළු සියළුම ත්‍රස්තවාදීන් සිරගෙයින් නිදහස් කිරීම තලේබාන් සංවිධානය භාර ගැනීමෙන් පසු කළ පළමු දෙය බව සැලකිල්ලට ගැනීම වැදගත්ය. විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශක අරින්දම් බග්චි පසුගිය සතියේ පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළේ ඇෆ්ගනිස්ථානය කෙරෙහි ඉන්දියාවේ වහාම අවධානය යොමු විය යුත්තේ ඇෆ්ගන් භූමිය ඉන්දියාවට එරෙහි ත්‍රස්ත ක්‍රියාකාරකම් සඳහා භාවිතා නොකිරීම සහතික කිරීම සඳහා බවයි.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ත්‍රස්ත ක්‍රියාකාරකම් ඉන්දියාවට ගලා එන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව අපි සැලකිලිමත් වූ බව ආරක්ෂක මාණ්ඩලික ප්‍රධානී ජෙනරාල් බිපින් රාවට් දිල්ලියේ පැවති උත්සවයකදී පැවසීය.

සියලු රැඩිකල්, ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් සමඟ පාකිස්තානයේ සමීප සබඳතා.

ඇෆ්ගන් ජාතිකයන් “වහල්භාවයේ විලංගු බිඳ දැමූ බව” පවසමින් තලිබාන් සංවිධානය සමඟ පාකිස්තානයේ මිත්‍රත්වය, මීට පෙර විවෘත රහසක් විය. පකිස්ථානයේ පාලක පාකිස්තාන තෙහෙරික් ඊ ඉන්සාෆ් (පීටීඅයි) පක්ෂයේ නායක නීලම් ඉර්ෂාඩ් ෂෙයික් උපුටා දක්වමින් කියා සිටියේ කාශ්මීරය ඉන්දියාවෙන් නිදහස් කර ගැනීමට තලේබාන් සංවිධානය උදව් කරන බවයි.

තලේබාන් ජයග්‍රහණය “අසාමාන්‍ය හා ඓෙතිහාසික” ලෙස හැඳින්වූ තවත් පකිස්ථානු පිටුබලය ලබන හිස්බුල් මුජාහිදීන්ගේ නායක සයිඩ් සලාහුදීන් වොයිස් පණිවිඩයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ ඉන්දියාව පරාජය කිරීමේදී කාශ්මීරයේ “ශුද්ධ රණශූරයින්ට” ඔවුන් උදව් කරනු ඇතැයි තමන් බලාපොරොත්තු වන බවයි. සලාහුදීන් පකිස්ථානයේ වාඩිලාගෙන සිටින ස්ථානය අසාඩ් ජම්මු කාශ්මීරයේ පිහිටා ඇත. මූල්‍යමය වශයෙන් අඩපණ වී ඇති පාකිස්තානයට ඉන්දියාව සමඟ සාම්ප්‍රදායික යුද්ධයක් කිරීම ඉතා මිල අධික විකල්පයකි.ඉන්දියාවේ මිලිටරි බලය ද ඉහල මට්ටමක පවති. එබැවින් පකිස්ථානයේ චින්තන ක්‍රමය අනුව ඉන්දියාවට එරෙහිව ඇති එකම විසඳුම නම් ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් සමූහයක් හරහා සිදු කෙරෙන ප්‍රතියුක්ත(ප්‍රොක්සි) යුද්ධයකි.

කලාපය තුළ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ චීනය තම පාකිස්තානය ඔවුන්ගේ වෙනම උපායමාර්ගික අවශ්‍යතා සඳහා භාවිතා කරන ආකාරය, අසමත් වූ රාජ්‍යයට බලයේ රුකුලක් වී ඇත. දහසක් බාධා කිරීම් මගින් ඉන්දියාවට රුධිරය වහනය කිරීමෙන් පාකිස්තානය කලාපය තුළ ‘බලවත්’ ඒකකයක් ලෙස තහවුරු කර ගැනීමට බලාපොරොත්තු වේ.

ඇෆ්ගනිස්ථානය නව ත්‍රස්ත කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත්වනු ඇත්ද?

තලේබාන්, අල් කයිඩා, හකානි ජාලය සහ ජෙයිෂ්, ලෂ්කාර් සහ අයිඑස්-කොරාසන් වැනි කලාපීය ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් සංකීර්ණ, ගතික සබඳතාවක් ගොඩනඟාගෙන ඇත. ඇෆ්ගනිස්ථාන භූමිය ඔවුන්ගේ නව රජදහන බවට පත්වන බව පෙනේ. ඇෆ්ගනිස්ථානයේ හිටපු ආරක්‍ෂක නිලධාරියෙකු වූ අලි මොහොමඩ් අලිගේ වචන වලින් සඳහන් කළහොත්, “ඇෆ්ගනිස්ථානය දැන් ත්‍රස්තවාදීන්ගේ, රැඩිකල්වාදීන්ගේ සහ අන්තවාදීන්ගේ ලාස් වේගාස් වී ඇත. තලේබාන් ජයග්‍රහණය සමරමින් ලොව පුරා සිටින අන්තවාදීන් ජය ගී ගායනා කරති.මෙය අනෙකුත් අන්තවාදීන් ඇෆ්ගනිස්ථානයට පැමිණීමට මාවත සකසයි.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ නව වැඩ බලන අභ්‍යන්තර කටයුතු ඇමති සිරාජුදීන් හකානි, කාබුල්හි පිහිටි අපේ තානාපති කාර්යාලය ඇතුළු ඉන්දියානු වත්කම් වලට විශාල ප්‍රහාර ගණනාවකට වගකිව යුතු පුද්ගලයෙකි හේ හකානි ජාලය පවත්වාගෙන යයි. පාකිස්තානය කේන්ද්‍ර කරගත් තලේබාන් සංවිධානය සහ හකානි ජාලය ත්‍රස්ත කණ්ඩායමක් වශයෙන් එකක් බව නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් වාර්තා කරන්නේ විශේෂඥයින්ගේ වාර්තා උපුටා දක්වමිනි. සිරාජුදීන් හකානි 2015 සිට තලේබාන් සංවිධානයේ නියෝජ්‍ය එමීර්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.අනෙක් අතට හකානි අල් කයිඩා සංවිධානයට සමීපව, ක්‍රියාකාරීව හා මතවාදීව සමීපව සිටින බව නිව්යෝර්ක් වාර්තාව පවසයි.

“තලේබාන්, හකානි ජාලය සහ අල් කයිඩා තුන්දෙනෙකුගෙන් ආධිපත්‍යය පතුරවමින් ක්‍රියාත්මක වේ,” නිව් යෝර්ක්හි සිටින ත්‍රස්ත විරෝධී විශ්ලේෂක කොලින් පී ක්ලාක් උපුටා දක්වමින් පැවසුවේ මෙම ආයතන තුන වෙන් කළ නොහැකි ලෙස බැඳී ඇති අතර ඇත්ත වශයෙන්ම පසුගිය දශකය තුළ සමීපව වර්ධනය වී ඇති බවයි.

මෑත වාර්තා වලට අනුව පාකිස්තානය පදනම් කරගත් ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන වන ජෙයිෂ් සහ ලෂ්කාර් ‘මිත්‍රශීලී’ තලේබාන් තන්ත්‍රය සමඟ කටයුතු කිරීම සඳහා ඔවුන්ගේ කඳවුරු ඇෆ්ගනිස්ථානයට ගෙන ගියහ.

“පකිස්ථානයේ අයි එස් අයි සේවය තලේබාන් සංවිධානයට ත්‍රස්තයින්ගෙන් සමහරකට ජම්මු සහ කාශ්මීරයට හරවා ත්‍රස්ත මෙහෙයුම් නැවත ක්‍රියාත්මක කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිය හැකිය” යනුවෙන් ජම්මු සහ කාශ්මීරයේ හිටපු පොලිස් අධ්යක්ෂ ජනරාල් (ඩීජීපී) එස්පී වේඩ් මෑතකදී ඉන්දියා ටුඩේ පුවත්පත හා සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් පැවසීය.

ජාත්‍යන්තර අවධානයට ලක්වීම වැළැක්වීම සඳහා පාකිස්තානය දැන් අසාද් කාශ්මීරයේ තිබෙන ජෙයිෂ් සහ ලෂ්කාර්ගේ ත්‍රස්ත පුහුණු කඳවුරු ඇෆ්ගනිස්ථානයට මාරු කරනු ඇත. ඉන්දියා විරෝධී ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ආරක්ෂිත ස්ථාන ලබා ගනු ඇත, ”හිටපු පොලිස් ප්‍රධානියා පැවසීය.යුද්ධයෙන් විනාශ වූ රටෙන් තවත් 9/11 ප්‍රහාරයක් සැලසුම් කළ හැකි බව ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.

“අපි ඉතා ප්‍රවේශම් විය යුතුයි. චීනය, පාකිස්තානය සහ තලේබාන් සංවිධානය සමඟ අපට කටයුතු කිරීමට සිදු විය හැකියි,” වේඩ් සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදී පැවසීය.

තලේබාන් ‘ආණ්ඩුව පිහිටුවීම’ ගැන පකිස්ථාන මුද්‍රාව

1999 දී අයිසී -814 ගුවන් යානය පැහැර ගැනීම මෙහෙයවූ තලේබාන් සංවිධානයේ පළමු නායකයා සහ නිර්මාතෘ මුල්ලා ඔමාර්ගේ පුත් මුල්ලා මොහොමඩ් යාකූබ් දැන් තලේබාන් පාලනය යටතේ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ආරක්ෂක ඇමතිවරයාය. අත්අඩංගුවට ගත් ත්‍රස්තවාදීන් නිදහස් කරන ලෙස 1999 දී ඉන්දියාවට බලපෑම් කිරීම සඳහා කුමන්ත්‍රණය සැලසුම් කරන ලදි-ජෙයිෂ් නායක මවුලානා මසූඩ් අසාර්, නෂ්‍ය වූ ත්‍රස්ත සංවිධානයේ නායක අල් උමාර් මුජාහිදීන්, මුෂ්තාක් අහමඩ් සර්ගර් සහ බ්‍රිතාන්‍යයේ උපත ලැබූ අල්-කයිඩා නායක අහමඩ් සාර් සෙයික්. මෙම පැහැර ගැනීමේ මෙහෙයුමට අයිඑස්අයි සහාය දුන්නේය.

එක්සත් ජනපදය සහ එක්සත් ජාතීන් විසින් පිළිවෙලින් ත්‍රස්තවාදීන් ලෙස ලැයිස්තු ගත කර ඇති යාකූබ් සහ සිරාජුදීන් හකානි සහ මුල්ලා හසන් අකුන්ඩ් වැනි අය පත් කිරීම හකානි ජාලයේ බලපෑම හා මුද්‍රාව පෙන්නුම් කරයි.හකානි ජාලය එහි කුරිරු ප්‍රහාර සහ වැඩි දියුණු කළ පුපුරණ ද්‍රව්‍ය එකට එකතු කිරීම සහ රොකට් සෑදීම වැනි තාක්‍ෂණ කුසලතාවන් සඳහා ප්‍රසිද්ධය.තලේබාන් පාලනය තුළ දිගටම බලය භුක්ති විඳින්නේ නම්, පකිස්ථානයට එය ඉන්දියාවට එරෙහිව වාසිදායක ලෙස භාවිතා කළ හැකිය.

පකිස්ථානය දකුණු ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කාශ්මීර නිම්නය අසල ගුවන් තොටුපල විවෘත කරයි

ඉන්දියා ටුඩේ වාර්තාවකට අනුව, පාකිස්තානය ඇෆ්ගනිස්ථානය අසල බලුකිස්ථානයේ සිය ගුවන් තොටුපල සක්‍රීය කර තිබේ.පාකිස්තාන-ඇෆ්ගනිස්ථාන දේශසීමාව අවට ගුවන් ක්රියාකාරකම් වල සැලකිය යුතු වර්ධනයක් සිදුවී ඇති අතර පකිස්ථානු නියෝජිතයින් සෘජුවම මිනිසුන් හා ද්‍රව්‍ය යෙදවීම සඳහා සම්බන්ධ වී ඇති බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.

රාවල්කොට් සහ කොට්ලි හි පිහිටි තවත් ගුවන් හමුදා කඳවුරු ගණනාවක් (පාකිස්තානය අසාත් ජම්මු කාශ්මීර ප්‍රදේශ) ද ගුවන් ආරක්ෂක වත්කම් එහි යොදවා සිටින පාකිස්තාන ආයතන විසින් සක්‍රීය කර ඇත. පාකිස්තාන ක්‍රියාකාරකම් රේඩාර් සහ අනෙකුත් පද්ධති හරහා ඉන්දීය ආයතන විසින් නිරන්තරව නිරීක්ෂණය කරමින් සිටී.

තලේබාන් මෙහෙයුම් සඳහා සහාය වීම සඳහා ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ෂම්සි එයාර්ෆීල්ඩ් නැවත සක්‍රිය කර ඇති බව වාර්තා වන බව ඉන්දියානු බුද්ධි අංශ පවසයි. එහි නැගෙනහිර පෙරමුණ පකිස්ථානු ගුවන් හමුදාවේ ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව සොයා බලමින් සිටී.

චීන සාධකය

තලේබාන් සංවිධානයේ නැවත නැඟිටීමේදී චීනයේ රහසිගත කාර්යභාරය ද අධ්‍යයනය කළ යුතු ය. එහි පැහැදිලි භූ-දේශපාලන ක්‍රීඩාව නම් එහි අභිලාෂය වන්නේ ඇෆ්ගනිස්ථානය ගිල ගනිමින් හින්දු කුෂ් කලාපය කෙරෙහි ප්‍රබල බලපෑමක් ඇති කිරීමයි.

නව තාවකාලික රජය ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ස්ථාපිත කිරීම “ඇණවුම යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර” ලෙස නිල වශයෙන් හඳුන්වනයි. බීජිං පාලනය විසින් ආහාර සැපයුම් සහ කොරෝනා වයිරස් එන්නත් ඇතුළු ඇෆ්ගනිස්ථානය සඳහා යුවාන් මිලියන 200 ක (ඩොලර් මිලියන 31,) වටිනාකමින් යුත් ආධාර ලබාදීමට පොරොන්දු වී තිබේ.

බදාදා පැවති රැස්වීමේදී ආධාර පියවර ගැන නිවේදනය කරමින් චීන විදේශ ඇමති වැන්ග් යි ඇෆ්ගනිස්ථානයේ අසල්වැසියන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය – පකිස්ථානය, ඉරානය, තජිකිස්තානය, උස්බෙකිස්ථානය සහ තුර්ක්මෙනිස්තානය – ඇෆ්ගනිස්ථානයට උදව් කිරීමට සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන ලෙසය.

අනෙක් අතට තලේබාන් බලධාරීන් චීනය ඇෆ්ගනිස්ථානයේ වැදගත්ම සහායකයා ලෙස විස්තර කර ඇති අතර යුද්ධයෙන් විනාශ වූ රට නැවත ගොඩනැගීම සඳහා චීන ආයෝඡනය සහ සහයෝගය බලාපොරොත්තු වන බව ප්‍රකාශ කර තිබේ.

බදාදා පැවති උත්සවයකදී වෙනස් වෙමින් යන ගෝලීය භූදේශපාලනික දේශපාලන තත්වය ගැන සඳහන් කරමින් ජෙනරාල් රාවට් මෙසේ පැවසීය: “අපි දකින්නේ සිනික් හා ඉස්ලාමීය ශිෂ්ඨාචාර අතර යම් ආකාරයක හවුල් පාලනයක්.චීනය දැන් ඉරානය සමඟ මිත්‍රකම් ඇති කර ගන්නා ආකාරය දැක ගත හැකි අතර ඔවුන් තුර්කිය දෙසට ගමන් කරමින් සිටින අතර ඉදිරි වසරවලදී ඔවුන් ඇෆ්ගනිස්ථානයට යන බව දැක ගත හැකිය. එය බටහිර ශිෂ්ඨාචාරය සමඟ ශිෂ්ඨාචාර ගැටුමකට තුඩු දෙනු ඇත? ” ලෝකය “කැලඹීමක” පවතින බව ඔහු පැවසීය.

පකිස්ථානය චීනයේ “ප්‍රොක්සියක්” වන අතර ජම්මු සහ කාශ්මීරයේ ඉන්දියාවට එරෙහිව සිය “ප්‍රොක්සි යුද්ධය” අඛණ්ඩව ගෙන යන බව ජෙනරාල් රාවට් පෙන්වා දුන්නේ පන්ජාබ් සහ රටේ සමහර ප්‍රදේශ වල ද දැන් ගැටලු ඇති කිරීමට උත්සාහ කරන බව ද පවසමින් ය.

කාශ්මීරයේ ත්‍රස්ත පා සලකුණු

කාශ්මීරයේ යළිත් විදේශීය ත්‍රස්තවාදීන් හිස ඔසවමින් සිටින බව වාර්තාවල දැක්වේ. ද හින්දු පුවත්පතේ වාර්තාවකට අනුව උතුරු කාශ්මීරයේ පාකිස්තානය පාලනය කරන ප්‍රදේශවලට මායිම්ව විදේශිය ත්‍රස්තවාදීන් 40-50 ක් අතර ප්‍රමාණයක් සහ දේශීය ත්‍රස්තවාදීන් 11 ක් ක්‍රියාකාරීව සිටිති.දශකයකට පසු විදේශීය ත්‍රස්තවාදීන් දේශීය ත්‍රස්තවාදීන්ට වඩා වැඩි වූ ප්‍රථම අවස්ථාව මෙයයි. ත්‍රස්ත ක්‍රියාකාරකම් දකුණේ සිට උතුරු කාශ්මීරයට මාරු වී ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබීම ද විශේෂත්වයකි.

ජම්මු හා කාශ්මීර ප්‍රදේශයෙන් හි විශාල වර්ජනයක් සිදු කිරීමේ අරමුණින් අයිඑස්අයි විසින් ඉස්ලාමීය රාජ්‍ය ඛෝරාසන් පළාතේ (අයිඑස්කේපී) සාමාජිකයින් පාකිස්තානය පාලනය කරන ජම්මු කාශ්මීරයට තල්ලු කරමින් සිටින බවට අයිඑන්එස් ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සිය වාර්තා කර තිබේ.

ISKP නිර්මාණය කරන ලද්දේ වසර හයකට පෙර කලබලයට පත් පකිස්ථානු තලේබාන් සංවිධානය විසිනි.

අයිඑස්කේපී ත්‍රස්තවාදීන් මේ වන විටත් පාලන රේඛාව ඔස්සේ විවිධ භීෂණ මධ්‍යස්ථාන වල ස්ථාන ගත කර ඇති බව වාර්තා වේ.ජම්මු සහ කාශ්මීරයට මායිම්ව පිහිටි ප්‍රදේශවල ත්‍රස්තවාදීන් තැබීමේ මධ්‍යස්ථාන තුළ අයිඑස්කේපී ත්‍රස්තයින් සිටින බවට තවත් දර්ශකයක් වන පෂ්තුන් භාෂාව කතා කරන ත්‍රස්තවාදීන් පොජේකේ කඳවුරුවල සිටින බව ඉන්ටෙල් යෙදවුම් මඟින් පෙන්නුම් කෙරේ.

ISKP තලේබාන්, අල් කයිඩා සහ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ හකානි ජාලයේ කටුක ප්‍රතිවාදියෙකු ලෙස සැලකෙන අතර, පකිස්ථානය යනු මේ සියළුම රැඩිකල් කණ්ඩායම් වලට සහයෝගය දක්වන පොදු දර්‍ශකයයි.

ලෝක ප්‍රජාව සැලකිලිමත් බව

තලේබාන් සංවිධානය සමඟ පාකිස්තානය සහ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ක්‍රියාත්මක ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් ජාත්‍යන්තර නායකත්වය සමඟ සබඳතා පැවැත්වීම පිළිබඳව ඉන්දියාව සිය කනස්සල්ල පළ කර තිබේ.සීඅයිඒ ප්‍රධානී විලියම් බර්න්ස්, එක්සත් රාජධානියේ රහස් ඔත්තු සේවාවේ (එම්අයි 6) ප්‍රධානී රිචඩ් මුවර් සහ රුසියාවේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ලේකම් නිකොලායි පට්රුෂෙව් ඇතුළු පසුගිය දින කිහිපය තුළදී ඔවුන් මෙහි වෙනම සංචාරයක නිරත වූහ.

තලේබාන් සංවිධානය පොරොන්දු පිළිපැදීමෙහි අවශ්‍යතාවය වැනි කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියානු නිලධාරීන් සහ රටවල් තුනේ ජාතික ආරක්ෂක ඒජන්සිය එකම මතයක සිටීම කැපී පෙනේ.ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් සිටීම සහ ත්‍රස්තවාදයෙන් මධ්‍යම ආසියාවට සහ ඉන්දියාවට තර්ජනයකි.ඉස්ලාමීය රැඩිකලීකරණය සහ අන්තවාදය, ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් වෙත ආයුධ ගලා ඒම සහ ඇෆ්ගන් දේශසීමා හරහා ජාවාරම් කිරීම සහ යුද්ධයෙන් විනාශ වූ රට අබිං නිෂ්පාදනය සහ ජාවාරමේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත්වීමේ අවස්ථා ප්‍රධාන වශයෙන් සැලකිලිමත් විය යුතු ය.

රුසියානු තානාපති කාර්යාලයේ පැවති උත්සවයකදී මාධ්‍යවේදීන් සමඟ අදහස් දැක්වූ රුසියානු තානාපති නිකොලායි කුඩාෂෙව් පැවසුවේ ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් පැන නගින ත්‍රස්තවාදයේ තර්ජනයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා රුසියාව ඉන්දියාව සමඟ සමීප සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන බවයි.ඕනෑම සිවිල් ගැටුමක් ඇවිලීම ත්‍රස්තවාදය කලාපය පුරා ව්‍යාප්ත වීමට හේතු වන බව ඔහු පැවසීය.

මෑතකදී එක්සත් ජනපද කොංග්‍රස් සභික මයිකල් වෝල්ට්ස් පැවසුවේ නැවත නැඟිටින තලේබාන් සංවිධානය යනු ජම්මු සහ කාශ්මීරයෙහි ත්‍රස්තවාදය හා සම්බන්ධ ප්‍රචණ්ඩත්වය උත්සන්න කිරීම බවයි.

ඉන්දියා ටුඩේ රූපවාහිනිය සමඟ පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී මයිකල් වෝල්ට්ස් පැවසුවේ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බලයේ සිටින තලේබාන් සංවිධානය සමඟ “අල් කයිඩා 3.0 පවතිනු ඇති බවයි. තලේබාන්-ලෂ්කර්-ඊ-තායිබා සබඳතා හේතුවෙන් කාශ්මීරයේ දැඩි ත්‍රස්ත ගැටලු ඇති වනු ඇත.

පාකිස්ථානය,හකානි, එල්ටීඊ සහ තලේබාන් යන ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් වලට සහයෝගය දීම සම්බන්ධව පකිස්ථානය වග කිව යුතු යැයි, ”ඔහු පැවසීය.

ජම්මු සහ කාශ්මීරය දිගු කාලීන සාමය සහ සංවර්ධන මුලපිරීම් වල ප්‍රතිලාභ ලබා ගැනීම සඳහා බලා සිටීම ආරම්භ කර ඇත.ඕනෑම බාධාවකදී එය ආරක්ෂාකාරීව තබා ගැනීම මේ අවස්ථාවේදී ඉතා වැදගත් වේ.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තත්ත්වය පිළිබඳව එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ විශේෂ සැසිවාරයේදී ඉන්දියාවේ ස්ථාවරය නැවත අවධාරණය කරමින් ජිනීවාහි එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ඉන්දීය තානාපති ඉන්ද්රා මනි පාණ්ඩේ මෙසේ පැවසීය.”ඇෆ්ගනිස්ථානයේ පවතින වාතාවරණය අසල්වැසියන්ට අභියෝගයක් නොවන බවත්, වෙනත් කිසිදු රටකට තර්ජනය කිරීම සඳහා ලෂ්කර්-ඊ-තායිබා සහ ජෙයිෂ්-ඊ-මොහොමඩ් වැනි ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් විසින් ඇෆ්ගනිස්ථාන භූමි ප්‍රදේශය භාවිතා නොකරන බවත් අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.”

ඇෆ්ගනිස්ථානය සමඟ ඉන්දියාවේ “සහශ්‍රක” මිත්‍රත්වය රඳා පවතින්නේ අන්තර් පුද්ගල සබඳතාවල ශක්තිමත් කුළුණු මත බවත් එය සැමවිටම සාමකාමී, සමෘද්ධිමත් හා ප්‍රගතිශීලී ඇෆ්ගනිස්ථානයක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින බවත් ඔහු පැවසීය.

indianewsnetwork

නව ශ්‍රී ලංකා විශේෂ නියෝජිත සහ ඉන්දීය විදේශ ලේකම් ෂ්‍රිංග්ලා( Shringla) අතර පැවති හමුවකදී සමීප සබඳතා තවදුරටත් ශක්තිමත් කර ගැනීමේ පිළිබඳව සාකච්ඡා කෙරිණි.

ඉන්දියාවේ අසල්වැසි ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රධාන තැනක් ශ්‍රී ලංකාවට හිමිවන බව ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් හර්ෂ් වර්ධන් ෂ්රිංග්ලා (Harsh Vardhan Shringla) පැවසීය. ඔහු මේ බව පැවසූයේ සතිය මුලදී ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්දීය මහකොමසාරිස් මිලින්ද මොරගොඩ මහතා හමුවීමෙන් පසු ය.

ඉන්දියාවේ අසල්වැසි ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රධාන තැනක් ගන්නා ශ්‍රී ලංකාව සමඟ සමීප සබඳතා තවදුරටත් ශක්තිමත් කර ගත හැකි ක්‍රම පිළිබඳව හොඳ සාකච්ඡාවක් සිදු කලා”යනුවෙන් ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශක අරින්දම් බග්චිගේ ( Arindam Bagchi) ට්විටර් පණිවුඩයක් නිකුත් කර තිබිණි.

අභිනවයෙන් තේරී පත්වූ මහ කොමසාරිස්වරයා අගෝස්තු 30 වන දින නවදිල්ලියේ පිහිටි ශ්‍රී ලංකා මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේදී නිල වශයෙන් වැඩ භාර ගත්තේය.

මොරගොඩ මහතා ඉන්දීය විදේශ ලේකම්වරයා හමුවීම පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකා මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය නිකුත් කළ නිවේදනයක දැක්වෙන්නේ මහ කොමසාරිස්වරයා බදාදා ඉන්දීය විදේශ ලේකම් ෂ්රිංග්ලා හමු වු බවයි.

මෙය ඉන්දියාවට අලුතෙන් පැමිණෙන රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දූත මණ්ඩල ප්‍රධානීන් ඉන්දීය විදේශ ලේකම්වරයා හමුවීමේ සම්ප්‍රදායට අනුකූලව සිදු වූ බව එහි වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ.

එම නිවේදනයට අනුව, විදේශ ලේකම් ශ්‍රිංග්ලා, ශ්‍රී ලංකාවේ මහකොමසාරිස්වරයා උණුසුම් ලෙස පිළිගත් අතර, ඉන්දු-ලංකා සබඳතා මෙහෙයවීමට හා ඉදිරියට ගෙන යා හැකි මොරගොඩ වැනි ශ්‍රී ලංකාවේ නියෝජිතයෙකු පත්කිරීම පිළිබඳව ඉන්දියාව සතුටු වන බව සඳහන් කළේය. .

ඉන් අනතුරුව පැවති සාකච්ඡාවේදී සම්භාවනීය අමුත්තන් දෙදෙනා අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් වැදගත් වන කරුණු ගණනාවක් පිළිබඳව සාකච්ඡා කළ බව එහි වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ.

විශ්වාසය ගොඩනැගීමේ මාධ්‍යයක් වශයෙන් අන්තර් පුද්ගල සම්බන්ධතාවයේ වැදගත්කම පිළිබඳව ඉන්දියාවේ ශ්‍රී ලංකා මහ කොමසාරිස් මොරගොඩ මහතා අවධාරණය කළ බව එම නිවේදනයේ සඳහන් වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ මහ කොමසාරිස්වරයා විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ ප්‍රතිපත්ති මාර්ග සිතියමේ, ‘ඉන්දියාවේ ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දූත මණ්ඩල 2021/2023 සඳහා වූ ඒකාබද්ධ රාජ්‍ය උපායමාර්ගයේ’ පිටපතක් ද ඉන්දීය විදේශ ලේකම්වරයා වෙත පිළිගැන්වීය.

මාර්තු මස මුල් භාගයේදී ආනන්ද ඇස්පන් මධ්‍යස්ථානයේදී කළ දේශනයේදී විදේශ ලේකම් ෂ්‍රිංග්ලා විසින් තම අසල්වැසි ප්‍රදේශය සමඟ වෙන් කළ නොහැකි ලෙස ඉන්දියාවේ ඉරණම සම්බන්ධ කර ඇති බවත් ‘අසල්වැසියාට ඊළඟට කුමක් විය යුතුද’ යන්නත් පැහැදිලි කර තිබිණි.

අපගේ අසල්වැසි රටවල් ඉන්දියාවට සුවිශේෂී හා විශේෂ උපායමාර්ගික වැදගත්කමක් දරන්නේ භූගෝලීය, සංස්කෘතිය හා ඉතිහාසයේ සබඳතා තුළින් අප සමඟ ගැඹුරින් අන්තර් සම්බන්ධිතව ඇති නිසා මෙන්ම අපගේ ප්‍රතිපත්තියේ අභ්‍යන්තර හා බාහිර කෝණ වලින් ඒවා එකිනෙකට සම්බන්ධ වීම නිසා බව ඉන්දීය විදේශ ලේකම්වරයා පවසා ඇත.

“ඔවුන් සමඟ පවතින සබඳතා අසල්වැසියන් සමඟ මායිම් වන අපේම ප්‍රාන්තවලට ද බලපායි,” යනුවෙන් ෂ්‍රින්ග්ලා තවදුරටත් පවසා ඇත.

අසල්වැසි ප්‍රදේශය අපගේ ප්‍රාථමික රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ක්‍රමය ලෙස පවතින අතර එය අපේ විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රමුඛතාවයන් අතර ප්‍රථමයෙන්ම වැදගත් වන බව ඔහු පවසා තිබිණි.

අපගේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ප්‍රයත්නයන් තුළ අසල්වැසි ජනතාවට ලබා දී ඇති ප්‍රමුඛතාවය 2014 වසරේ සිට ඉන්දියාවේ විදේශ හා ආරක්‍ෂක ප්‍රතිපත්ති වල කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් වූ අපගේ අසල්වැසි පළමු ප්‍රතිපත්තිය තුළින් පිළිබිඹු වන බව විදේශ ලේකම් ශ්‍රින්ග්ලා සිය දේශනයේදී සඳහන් කර තිබුණි.

INDIANEWSNETWORK

ගෝලීය ප්‍රවර්‍ධනය හා මානව හිමිකම් සුරැකීම සඳහා ඉන්දියාවේ ප්‍රවේශය පදනම් වී ඇත්තේ ප්‍රබෝධමත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ලෙස එහි අත්දැකීම් මත ය.

මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ 48 වන සැසිවාරයේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහකොමසාරිස්වරිය ( United Nations High Commissioner for Human Rights) විසින් ජම්මු සහ කාශ්මීරයේ සන්ධීය බල ප්‍රදේශ (Union Territories) දේශසීමාව පිළිබඳව සිදු කළ ප්‍රකාශය පිළිබඳව ඉන්දියාව දොම්නස පළ කර තිබේ.

“ගෝලීය ප්‍රවර්ධනය සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඉන්දියාවේ ප්‍රවේශය පදනම් වී ඇත්තේ බහුජන සමාජයක් සහ විචිත්‍රවත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ලෙස තමන්ගේම අත්දැකීම් මත ය.”එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ මහකොමසාරිස්වරියගේ ප්‍රකාශය “අනවශ්‍ය” බවත් “භූමියේ යථාර්ථය” නිරූපණය නොවන බවත් ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශ ලේකම්(බටහිර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු භාර ) රීනාත් සන්දු(Reenat Sandhu) මහත්මිය පැවසීය

එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ 48 වන සැසිවාරය සැප්තැම්බර් මස 13 වනදා සිට ඔක්තෝම්බර් මස 8 වනදා දක්වා පැවැත්වේ. මහ කොමසාරිස්වරියගේ වාචික යාවත්කාලීන කිරීම පිළිබඳ අඟහරුවාදා පැවති විවාදයට පිළිතුරු දෙමින් ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්(බටහිර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු භාර ) රීනාත් සන්දු මහත්මිය මේ බව පැවසීය.

මානව හිමිකම් ප්‍රවර්‍ධනය සහ ආරක්‍ෂාව වඩාත් හොඳින් සිදු කළ යුත්තේ සංවාද, සාකච්ඡාවෙන් සහ සහයෝගීතාවයන්, තාක්‍ෂණික ආධාර සැපයීමෙන් සහ ශක්‍යතාව වර්‍ධනය කිරීම තුළින් බව ඇය සඳහන් කර සිටියාය.

“රාජ්‍යයක ස්වෛරීභාවය සහ රාජ්‍යයන්ගේ අභ්‍යන්තර කටයුතු වලට මැදිහත් නොවී මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීමෙන් ඕනෑම අඩුපාඩුවක් විනිවිදභාවයෙන් යුක්තව හා අපක්ෂපාතීව විසඳා ගත හැකිය.” ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය ලේකම්(බටහිර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු භාර ) පැවසීය.

මානව හිමිකම් සුරැකීම හා ගෝලීය ප්‍රවර්ධනය සඳහා ඉන්දියානු ප්‍රවේශය පදනම් වී ඇත්තේ බහුජන සමාජයක් හා විචිත්‍රවත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ලෙස සිය ස්වයං අත්දැකීම් මත පදනම්ව බව ඇය වැඩිදුරටත් සඳහන් කළාය

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ වත්මන් තත්ත්වය පිළිබඳව තවදුරටත් දැඩි කනස්සල්ලට පත්වන බව සඳහන් කරමින් ඇය පැවසුවේ. ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවගේ ප්‍රවේශය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ 2593 යෝජනාව මඟින් ඇෆ්ගනිස්ථානය වෙත මඟ පෙන්විය යුතු බවයි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේ යෝජනාවේ ප්‍රතිරූපය ඉස්මතු කරමින් ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයෙහි උසස් නිලධාරින් පැවසුවේ “ඇෆ්ගනිස්ථානය හැර යාමට කැමති අයට ආරක්ෂිතව ගමන් කිරීමට සහ මානුෂීය ආධාර සඳහා බාධාවකින් තොරව ප්‍රවේශය ලබා දීමට ඉඩ සලසමින්, කාන්තාවන්, ළමයින් සහ සුළු ජාතීන් ඇතුළු මානව අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමේ වැදගත්කම නැවත තහවුරු කළ යුතු බවයි.සාමයෙන් හා ගෞරවයෙන් ජීවත් වීමට ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ජනතාව සමඟ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව නැගී සිටිය යුතුයි යන්න ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයෙහි උසස් නිලධාරියා පැවසීය.

2022-24 කාල සීමාව සඳහා ඉන්දියාව මානව හිමිකම් කවුන්සිලයට නැවත තේරී පත් වීමට උත්සාහ කරන බවත් ඒ සඳහා, “ඉන්දියාව එක්සත් ජාතීන්ගේ අනෙකුත් සාමාජික රටවල අඛණ්ඩ සහයෝගය බලාපොරොත්තු වන බවත්” ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශ ලේකම්(බටහිර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු භාර ) පැවසීය.

indianewsnetwork

අතල් නවෝත්පාදන මෙහෙවර (The Atal Innovation Mission- AIM ) (ඒඅයිඑම්) (AIM), නීතී ආයෝගය(NITI Aayog) යනු ඉන්දියාවේ නවෝත්පාදන හා ව්‍යවසායකත්ව සංස්කෘතියක් ප්‍රවර්‍ධනය කිරීම සඳහා වූ ඉන්දීය රජයේ ප්‍රමුඛතම මුලපිරීම වන අතර එය 2016 දී පිහිටුවන ලදී. මේ අරමුණින් AIM මගින් පාසල් තුළ ගැටලු විසඳන නව්‍ය මානසිකත්වයක් ඇති කිරීම සහ විශ්ව විද්‍යාල, පර්යේෂණ ආයතන, පෞද්ගලික හා සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාර  යන අංශයන්හි ව්‍යවසායකත්ව පරිසර පද්ධතියක් ඇති කිරීම සහතික කිරීම සඳහා පරිපූර්ණ ප්‍රවේශයක් ගෙන ඇත. AIM හි සියලුම මුලපිරීම් දැනට තත්‍ය කාලීන(Real time) කළමනාකරණ තොරතුරු පද්ධති(MIS) සහ ගතික උපකරණ පුවරු භාවිතයෙන් ක්‍රමානුකූලව අධීක්ෂණය කෙරේ.

ඉන්දීය පාසල් සිසුන් අතර අභ්‍යවකාශ අංශය සඳහා නවෝත්පාදන අදහස් ප්‍රවර්‍ධනය කිරීමේ අරමුණින් “ඒටීඑල්(ATL) අභ්‍යවකාශ අභියෝගය 2021” දියත් කළේය. මෙය සංවිධානය කරනුයේ අතල් නවෝත්පාදන මෙහෙවර (The Atal Innovation Mission) මගිනි.

එහි අරමුණ වන්නේ 6 සිට 12 වසර දක්වා පන්ති වල සිසුන්ට නවෝත්පාදනයන් සඳහා විවෘත වේදිකාවක් ලබා දීම සහතික කිරීමයි.එමගින් ඩිජිටල් යුගයේ අභ්‍යවකාශ තාක්‍ෂණ ගැටලු විසඳීමට ඔවුන්ට හැකි වේ. මෙම අභියෝගය සැලසුම් කර ඇත්තේ ඉන්දියාව පුරා සිටින සියලුම පාසල් සිසුන්, උපදේශකයින් සහ ගුරුවරුන් වෙනුවෙනි.

මෙම වැඩසටහන දියත් කරන ලද්දේ අතල් නවෝත්පාදන මෙහෙවර(AIM) සමඟ ඉන්දියානු අභ්‍යවකාශ පර්යේෂණ සංවිධානය-Indian Space Research Organisation (ISRO) සහ මධ්‍යම ද්විතීයික අධ්‍යාපන මණ්ඩලය-Central Board of Secondary Education (CBSE) සහයෝගීතාවයෙනි

ඒටීඑල්(ATL) අභ්‍යවකාශ අභියෝගය-2021 අභ්‍යාවකාශ විද්‍යාවේ හා තාක්‍ෂණයේ දායකත්‍වය සැමරීම සඳහා සෑම වසරකම ඔක්තෝබර් 4 සිට 10 දක්වා ගෝලීය මට්ටමින් පැවැත්වෙන ලෝක අභ්‍යවකාශ සතිය හා සමගාමීව පැවැත්විණ.

තරග කොන්දේසි වුයේ සිසුන්ට ක්‍රියාත්මක කළ හැකි විසඳුමක් සාදා ඒ හා සමාන තාක්‍ෂණයක් ද අනුගමනය කළ හැකිය යන්නයි. සාමාජිකයින් තිදෙනෙකු දක්වා කණ්ඩායමක් තුළ විසඳුමක් හෝ නවෝත්පාදනයක් සිසුන්ට තම නවෝත්පාදනයන ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාව සලසා තිබිණි. තරග අංශය වූයේ අභ්‍යවකාශ ගවේශන විසදුම්ය මෙය අංශ හතරකට එනම්, අභ්‍යවකාශය ගවේෂණය, අභ්‍යවකාශයට ප්‍රවේශවීම, අවකාශයේ රඳවා තැබීම, අභ්‍යවකාශය ප්‍රයෝජනයට ගැනීම වශයෙන් වෙන් කොට තිබිණ

අතල් නවෝත්පාදන මෙහෙවර (The Atal Innovation Mission)හි අධ්‍යක්‍ෂක චින්තාන් වෛශ්ණව් (Chintan Vaishnav)ගේ   මාධ්‍ය නිවේදනය උපුටා දක්වමින් India News Network වාර්තාකොට තිබුනේ, අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයට උපකරණ නිර්මාණය කිරීමට තරුණ පාසල් සිසුන් පෙළඹවීමෙන් සිසුන් අතර නවෝත්පාදන කුසලතා වර්ධනය කිරීම මෙම අභියෝගයේ අරමුණ බවයි. අභ්‍යාවකාශ ගවේෂණයට උපකරණ නිර්මාණය කිරීම හා අභ්‍යවකාශ විෂය පිළිබද උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශවයන් ගේ  දැනුම වර්ධනයට  මෙම වැඩසටහන මහත් පිටිවහලක් වන බව   එම මාධ්‍ය නිවේදනයේ වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ.

India News Network ඇසුරිනි.

BRICS නායකයන්ගේ සමුළුව මාර්ගගත (online) ක්‍රමයට සැප්තැම්බර් 09 වනදා ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්වෙන බව ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ මාධ්‍ය නිවේදනය උපුටා දක්වමින් India News Network  වාර්තා කරයි. 

බ්‍රික්ස් (BRICS) යනු බ්‍රසීලය,රුසියාව,ඉන්දියාව, චීනය  හ දකුණු අප්‍රිකාව යන රටවල දේශපාලන හා ආරක්‍ෂක, ආර්ථික හා මූල්‍ය හා සංස්කෘතික හා මිනිසුන් අතර හුවමාරු වන කරුණු තුන යටතේ වැදගත් කරුණු පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට පිහිටුවා ගත් සංවිධානයකි මෙවර බ්‍රික්ස් (BRICS) සමුලුවේ තේමාව අඛණ්ඩතාව, තහවුරු කිරීම සහ සම්මුතිය සඳහා බ්‍රික්ස් අභ්‍යන්තර සහයෝගීතාවය යන්න යි.වසර ගණනාවක සිට ගෝලීය ආර්ථික වර්ධනයේ ප්‍රධාන එන්ජිම වූයේ බ්‍රික්ස් රටවල් ය.

බ්‍රික්ස් (BRICS) යනු ලෝක ජනගහනයෙන් 41% ක් ද ලෝක දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 24% ක් ද ලෝක වෙළඳාමේ 16% කට වැඩි කොටසක් ද ඇතුළත්ව ලෝකයෙන් නැඟී එන ප්‍රධාන ආර්ථිකයන් එකට ගෙන එන වැදගත් සමූහයකි. (ලෝක බැංකු දත්ත -2019)

ඉන්දියාව සිය සභාපතිත්වය යටතේ ප්‍රමුඛතාව යොමු කළ යුතු අංශ හතරක් දැනටමත් දක්වා ඇත.

ඒවා නම් බහුපාර්ශ්වික ප්‍රතිසංස්කරණ, ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි වීම, තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්ක සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ඩිජිටල් හා තාක්‍ෂණික මෙවලම් භාවිතා කිරීම සහ අන්තර් හුවමාරුව තුළින් මානව කුසලතා වර්ධනය කිරීම(People to People exchanges)

මෙම කරුණු වලටඅමතරව, COVID-19 වසංගතයේ බලපෑම සහ අනෙකුත් වර්තමාන ගෝලීය හා කලාපීය ගැටලු පිළිබඳව ද නායකයින් අදහස් හුවමාරු  කර ගැනීමට අපේක්ෂිත බව ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යංශ මාධ්‍ය නිවේදනය උපුටා දක්වමින් උපුටා දක්වමින් India News Network  වාර්තා කරයි.

ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදිගේ(Narendra Modi) මූලිකත්වයෙන් පැවැත්වෙන මෙම බ්‍රික්ස්(BRICS) නායකයන්ගේ හමුවට බ්‍රසීල ජනාධිපති ජෙයාර් බොල්සනාරෝ(Jair Bolsanaro), රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැදිමීර් පුටින්(Vladimir Putin), චීන ජනාධිපති ෂී ජින්පින්(Xi Jinping) සහ දකුණු අප්‍රිකානු ජනාධිපති සිරිල් රමෆෝසා (Cyril Ramaphosa) යන රාජ්‍ය නායකවරුන් සහභාගිවීමට නියමිත ය.

ඉන්දියාවේ ජාතික ආරක්‍ෂක උපදේශක අජිත් දොවාල් (Ajit Doval), නව සංවර්ධන බැංකුවේ සභාපති මාර්කෝස් ට්‍රොයිජෝ(Marcos Troyjo) බ්‍රික්ස් ව්‍යාපාරික කවුන්සිලයේ අන්තර්කාලීන සභාපති ඔන්කාර් කන්වර්  (Onkar Kanwar) බ්‍රික්ස් කාන්තා ව්‍යාපාර සන්ධානයේ අන්තර්කාලීන සභාපතිනි ආචාර්ය සංගිතා රෙඩ්ඩි (Dr. Sangita Reddy) යන අය ඔවුන්ගේ ප්‍රතිඵල හා ක්‍රියාදාමයන් පිළිබඳ වාර්තා ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතය

ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි බ්‍රික්ස් (BRICS)  සමුළුවේ මුලසුන  දරණ දෙවන අවස්ථාව මෙයයි. මීට පෙර ඔහු 2016 දී ගෝව(Goa) සමුළුවේ මුලසුන හොබවා ඇත.