Category: සුපිරි World

ජාතිකවාදී හා මුස්ලිම් විරෝධී අදහස් දැරීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රකට හා විවාදාත්මක බෞද්ධ භික්ෂුවක් වන අශින් විරතු හිමි මියන්මාරයේ මිලිටරි ජුන්ටාව විසින් නිදහස් කරනු ලැබ තිබේ.

පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේදී හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් බලයෙන් පහ කෙරුණු සිවිල් රජයට එරෙහිව රාජද්‍රෝහී ක්‍රියාකාරකම් වල නියැලීමේ චෝදනාව එහිමියන්ට මීට පෙර එල්ල වී තිබුණි.

කැරලිකාර භික්ෂුවක් ලෙස හැදින්වෙන විරතු හිමි මිලිටරි හිතවාදී අදහස් දරන්නකු ලෙස ද ප්‍රසිද්ධය. විශේෂයෙන් රෝහින්ග්‍යා වැසියන් ඇතුළු මුස්ලිම්වරුන් ඉලක්ක කර ගත් ප්‍රකාශ හේතුවෙන් එහිමි “බෞද්ධ බින් ලාඩන්” ලෙස ද හැඳින්වේ. මෑත වසරවලදී ඔහු මිලිටරි හිතවාදී රැලිවලට සහභාගී වෙමින් ජාතිකවාදී කථා පැවැත්වූ අතර එවක නායිකා අවුං සාන් සුචී සහ ඇගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ලීගය විවේචනය කළේය.

2019 දී සිවිල් රජයට එරෙහිව “වෛරය පැතිරවීම සහ අපහාස කිරීම” සම්බන්ධයෙන් විරතු හිමිට චෝදනා එල්ල විය. පසුගිය වසරේ නොවැම්බර් මාසයේදී බලධාරීන්ට යටත් වීමට පෙර විරතු හිමි සැඟවී සිටියේය. එතැන් සිට ඔහු නඩු විභාගයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටියේය.

විරතු හිමිට එරෙහි සියලු චෝදනා ඉවත් කර ඇති බව සඳුදා (සැප්. 06) හමුදා රජය පැවසුවද එයට කිසිදු හේතුවක් ඉදිරිපත් කළේ නැත. එහිමි හමුදා රෝහලක ප්‍රතිකාර ලබන බව වැඩිදුරටත් සඳහන් වූ අතර සෞඛ්‍ය තත්ත්වය පිළිබඳ තොරතුරු වාර්තා නොවේ.

මියන්මාරයේ මුස්ලිම් සහ රෝහින්ග්‍යා මුස්ලිම්වරුන්ට එරෙහිව ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සිදු කළ බවට විරතු හිමිට චෝදනා එල්ල වී ඇති අතර, බෞද්ධයින්ට තම ආගම තුළ පමණක් වෙළෙඳාම් කිරීම, දේපල විකිණීමට හා විවාහ වන ලෙස ඉල්ලා සිටින බෞද්ධ ජාතිකවාදී ව්‍යාපාරයක් වන 969 ව්‍යාපාරයේ එක් කැපී පෙනෙන චරිතයක් විය.

ජනප්‍රියත්වයේ උච්චතම අවස්ථාව වන විට, සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ මාර්‍ගගතව විරතු හිමිගේ දේශන නැරඹීම හෝ එහිමිගේ රැළි වලට සහභාගී වීම සඳහා දස දහස් ගණන් අනුගාමිකයෝ එක්වූහ.

2012 දී විරතු හිමිගේ කථා හේතුවෙන් රඛයින් ප්‍රාන්තයේ මුස්ලිම්වරුන්, ප්‍රධාන වශයෙන් රෝහින්ග්‍යා වැසියන් සහ බෞද්ධයින් අතර මාරාන්තික ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා ඇති වූ විට එහිමි මහජන අවධානයට ලක් විය.

ඊළඟ වසරේදී, ටයිම් සඟරාව විරතු හිමි තම මුල් කවරයට එක් කළේ “බෞද්ධ භීෂණයේ මුහුණ ද?” යන සිරස්තලය සමගිනි.

2017 දී මියන්මාරයේ ඉහළම බෞද්ධ අධිකාරිය විසින් විරතු හිමිට වසරක දේශනා තහනමක් පනවන ලද අතර 2018 දී වෛරී ප්‍රකාශ හේතුවෙන් ෆේස්බුක් සමාඟම එහිමිගේ පිටුව ඉවත්කර දැමීය.

මිලියන 54 ක පමණ ජනතාවක් ජීවත් වන මියන්මාරයේ ප්‍රධාන ආගම බුද්ධාගමය.

BBC

පලස්තීන සිරකරුවන් හය දෙනෙකු උමඟක් හාරා ඊශ්‍රායලයේ අධි ආරක්‍ෂිත බන්ධනාගාරයකින් පළා ගොස් තිබෙනවා. ඊශ්‍රායලයේ ගිල්බෝවා බන්ධනාගාරයේ රදවා සිටි මෙම පුද්ගලයින් සය දෙනා මාස ගණනාවක් තිස්සේ තම සිර මැදිරියේ සිට බන්ධනාගාරයෙන් එපිට මාර්ගයක් දක්වා උමඟක් හාරා මෙසේ පළා ගිය බවයි බලධාරීන් දැක ඇත්තේ.

මෙම සිරකරුවන් ගොවිබිම් හරහා දිව යන බව දුටු ගොවීන් විසින් නිලධාරීන්ට මේ පිළිබදව දැනුම් දී ඇති අතර ඉන් පසුව සැකකරුවන් සොයා දැවැන්ත සෝදිසි මෙහෙයුමක් ආරම්භ කර තිබෙනවා.

පලාගිය අය අතරට අල්-අක්සා බලකායේ හිටපු නායකයෙකු සහ ඉස්ලාමීය ජිහාඩ් සාමාජිකයින් පස් දෙනෙකු ඇතුළත් වේ.

ඊශ්‍රායල් බන්ධනාගාර සේවා නිලධාරියෙකු මෙම සිදුවීම ගැන සිය බලවත් කණස්සල්ල පළ කළ අතර ” ආරක්ෂාවේ සහ බුද්ධි අංශ වල විශාල අසාර්ථක වීමක්” ලෙස අදාළ සිදුවීම විස්තර කර තිබෙනවා.

පලස්තීන සටන්කාමී කණ්ඩායම් එය “වීරෝදාර” ලෙස වර්ණනා කළ බවයි මාධ්‍ය කියන්නේ.

උතුරු ඊශ්‍රායලයේ අධි ආරක්‍ෂිත බන්ධනාගාරයක් වන ගිල්බෝවා බන්ධනාගාරය මෙම සිදුවීම ගැන අනතුරු ඇඟවීම සිදු කළේ ද අසල කෘෂිකාර්මික බිම්වල වැඩකරමින් ගොවීන්ගෙන් බලධාරීන්ට වාර්තා ලැබීමත් සමඟ බවයි වාර්තා වන්නේ.

බන්ධනාගාර කාර්ය මණ්ඩලය සිරකරුවන් ගණන් කිරීමේදී, රැඳවියන් හය දෙනෙකු අතුරුදන්ව සිටින බව සොයා ගත්හ.

සිරකරුවන් තම නාන කාමරයේ බිම හාරා බෙදා හදා ගත් සිර කුටියෙන් එළියට බැස ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. පෙනෙන ආකාරයට උමඟ මතු වූයේ බන්ධනාගාරයට තරමක් නුදුරිනි.

ජෙරුසලමේ පෝස්ට් වාර්තා කළේ සිරකරුවන් මළකඩ හැන්දක් භාවිතා කරමින් උමග හාරා ඇති බවයි.

මේ අතර ෂින් බෙට් ආරක්‍ෂක සේවාව පැවසුවේ, ඔවුන් බන්ධනාගාරයෙන් පිටත සිටි පුද්ගලයින් සමඟ හොර රහසේ ජංගම දුරකථනයක් භාවිතා කර සම්බන්ධතා පැවැත්වූ බවට විශ්වාස කරන අතර ඔවුන් එම සැකකරුවන් අත්අඩංගුවට ගත් බවයි.

මෙම සිදුවීම ගැන විමර්ශනයක යෙදුන ටයිම්ස් ඔෆ් ඊශ්‍රායල් පුවත්පත පැවසුවේ  ඊශ්‍රායල් ජාතිකයින්ට එල්ල වූ මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් මෙම පුද්ගලයින් හය දෙනාගෙන් පස් දෙනකු ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඩුවමට ලක්කර සිටි බවයි.

ඊශ්‍රායල අගමැති නෆ්තාලි බෙනට් මහජන ආරක්‍ෂක ඇමති ඕමර් බාර්-ලෙව්ට කතා කළ අතර මෙම සිරකරුවන් යළි අත්අඩංගුවට ගැනීම කඩිනමින් කළ යුතු බව අවධාරණය කළේය.

“මෙය ආරක්ෂක අංශ විසින් දැඩි උත්සාහයක් දැරිය යුතු බරපතල සිද්ධියක්” බව අවධාරණය කළේය.

ඉස්ලාමීය ජිහාඩ් සංවිධාන මෙම සිදුවීම “වීරෝදාර ක්‍රියාවක්” ලෙස විස්තර කළ අතර එය “ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක පද්ධතිය කම්පනයට පත් කරන දෙයක් බව පැවසුවේය.”

මේ අතර හමාස් ප්‍රකාශක ෆවුසි බර්හූම් කියා සිටියේ “එය විශිෂ්ට ජයග්‍රහණයක්” බවයි‘‘

බී.බී.සී ඇසුරිනි

අන්තවාදී තලේබාන් සංවිධානය විසින් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ පාලනය අල්ලා ගැනීමෙන් පසු අයිතිවාසිකම් ඉල්ලා කාබුල්හි කාන්තාවන් දුසිම් ගණනක් පැවැත්වූ විරෝධය තලේබාන් නිලධාරීන් විසින් මර්ධනය කර තිබේ.‍

කාන්තා ක්‍රියාකාරීන් කණ්ඩායම පවසන්නේ ජනාධිපති මන්දිරය දක්වා පයින් යාමට උත්සාහ කිරීමේදී තලේබාන් සංවිධානය තමන්ට කඳුළු ගෑස් සහ ගම්මිරිස් ප්‍රහාර එල්ල කළ බවයි.

නමුත් තලේබාන් සංවිධානයට එම විරෝධතාව පාලනය කරගත නොහැකි ලෙස කාන්තාවන් එය පවත්වාගෙන ගිය බව ඇෆ්ගන් ටොලෝ නිව්ස් පවසයි.

මෙම විරෝධතාව කාබුල් සහ හේරත්හි කාන්තාවන් විසින් පැවැත්වූ විරෝධතා කිහිපයක නවතම අවස්ථාවයි.

කාන්තාවන් ඉල්ලා සිටියේ වැඩ කිරීමේ අයිතිය පිළිගන්නා ලෙසයි.

තලේබාන් සංවිධානය පවසන්නේ ඉදිරි දිනවලදී සිය පරිපාලනයේ හැඩ ගැන්වීම නිවේදනය කරන බවයි.

‘‘කාන්තාවන්ට ආණ්ඩුවට සම්බන්ධ විය හැකි නමුත් ඔවුන්ට ඇමති තනතුරු දැරිය නොහැකි‘ තලේබාන් උසස් නිලධාරියෙක් පැවසීය.

1996 සහ 2001 අතර කාලය තුළ තලේබාන් සංවිධානය බලයේ සිටියදී තමන්ට සැලකූ ආකාරය නැවත උදාවනු ඇති බවට බොහෝ කාන්තාවන් බිය වේ.

නිවසින් පිටතදී මුහුණ වසා ගැනීමට කාන්තාවන්ට සිදු වූ අතර සුළු වැරදි සඳහා දැඩි දඩුවම් නියම කෙරිණි.

“අවුරුදු විසිපහකට පෙර, තලේබාන් සංවිධානය පැමිණි විට ඔවුන් මාව පාසැල් යාම වැළැක්වූවා” යනුවෙන් මාධ්‍යවේදී අසිතා නසිමි ටෝලෝ නිවුස් පැවසුවාය.

“ඔවුන්ගේ අවුරුදු පහක පාලනයෙන් පසු, මම ඉගෙන ගෙන අපේ පවුලේ අනාගතය වෙනුවෙන් මම වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කළා. යළි මෙය සිදු වීමට අපි ඉඩ නොදෙමු.”

උද්ඝෝෂණයට එක්ව සිටි සොරායා රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසුවේ: “ඔවුන් තුවක්කුවලින් කාන්තාවන්ගේ හිසට පහර දුන්නා. පැහැර කෑ කාන්තාවන් ලේ වැගිරුවා”

මේ අතර, කාබුල් නගරයට උතුරින් පිහිටි පන්ජ්ෂීර් නිම්නයේ ගැටුම් තවදුරටත් පැවති අතර, පාලන බලය යෙදවීම සඳහා තලේබාන් සංවිධානය විසින් සිදු කළ ප්‍රයත්නයක් තලේබාන් සටන්කාමීන් විසින් අඩාල කර තිබේ.

තලේබාන් සංවිධානය පවසන්නේ ඔවුන් තවත් දිස්ත්‍රික්ක දෙකක් අත්පත්කර ගත් අතර පළාතේ කේන්ද්‍රය දෙසට යන බවයි.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ජාතික විරෝධතා පෙරමුණේ ප්‍රකාශකයෙකු පැවසුවේ දැඩි සටන් දිගටම පවතින අතර දහස් ගණනක් තලේබාන් භටයින් තමන්ව වටලා ඇති බවයි.

150,000 ත් 200,000 ත් අතර ජනතාවක් වාසය කරන පන්ජ්ෂීර් නිම්නය 1980 ගණන් වලදී ඇෆ්ගනිස්ථානය සෝවියට් වාඩිලාගෙන සිටියදී සහ තලෙයිබාන්වරුන්ගේ පාලන සමයේදී ප්‍රතිරෝධක මධ්‍යස්ථානයක් විය.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ජාතික විරෝධතා පෙරමුණේ නායක අහමඩ් මසූඩ්, හේරත්හි කාන්තාවන්ගේ විරෝධතා ප්‍රශංසා කළේය.

එන්ආර්එෆ් හෝ තලේබාන් සංවිධානය විසින් කරන ලද කිසිදු ප්‍රකාශයක් ස්වාධීනව තහවුරු කළ නොහැක.

පසුගිය සතියේ එක්සත් ජනපදය ඉවත් වීමෙන් පසු කාබුල්හි ගුවන් තොටුපළ නැවත ආරම්භ කිරීමේ තවත් සලකුණක් ලෙස ඇෆ්ගන් ගුවන් සේවය විසින් නගර තුනකට අභ්‍යන්තර ගුවන් ගමන් නැවත ආරම්භ කරන බව නිවේදනය කළේය: ඒ හෙරත්, මසාර්-අයි-ෂරීෆ් සහ කන්දහාර් යන නගර ත්‍රිත්වයයි.

කටාර් තානාපති උපුටා දක්වමින් අල්-ජසීරා රූපවාහිනිය වාර්තා කළේ කටාර්හි තාක්‍ෂණ කණ්ඩායමක ආධාර මත ගුවන් තොටුපල නැවත විවෘත කිරීමට තලේබාන් පාලනය සමත් වූ බවයි.

එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ලේකම් ඇන්ටනි බ්ලින්කන් අද (05) කටාර්හි සංචාරය කිරීමට නියමිතය. තලේබාන් සංවිධානයෙන් කිසිවෙකු ඔහු හමුවනු ඇතැයි අපේක්ෂා නොකෙරේ.

පකිස්ථානයේ ඔත්තු සේවාවා ප්‍රධානී ජෙනරාල් ෆායිස් හමීඩ් කාබුල් වෙත පැමිණ ඇතත් වාර්තාකරුවන්ට කිසිවක් ප්‍රකාශ කළේ නැත.

ඇෆ්ගන් හමුදාව ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමට තලේබාන් සංවිධානයට උදව් කළ හැකි බව පාකිස්ථාන නිලධාරියෙක් මේ සතිය මුලදී රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසීය.

පකිස්ථානය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද තලේබාන් සංවිධානයට පිටුබලය දෙන බවට බටහිර බලවේග විසින් පාකිස්ථාන බුද්ධි අංශ වෙත චෝදනා එල්ල කර තිබේ.

බී.බී.සී වාර්තාවකි

චීන විදේශ අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශක වැන්ග් වෙන්බින් (Wang Wenbin) ඇෆ්ගනිස්ථානයේ වත්මන් තත්වය පිළිබඳව බ්‍රික්ස් සමුළුවේ දී බොහෝ දුරට  ඉස්මතු කිරීමට ඉඩ ඇති බව ඊයේ (03) පැවැති මාධ්‍ය හමුවකදී සඳහන් කළ බැව් India News Network වාර්තා කරයි. 

තලේබාන් පාලනය හමුවේ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ දිගින් දිගටම සිදුවන ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් නිසා ව්‍යාකූල සහගත අවිනිශ්චිතතාවයකට මුහුණ දෙමින් සිටී. යුද්ධයෙන් පීඩාවට පත් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ පවතින තත්ත්වය පිළිබඳව මේ මස පැවැත්වීමට නියමිත බ්‍රික්ස් (BRICS) සමුළුවේදී සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වේ.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ අර්බුදකාරී තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් බ්‍රික්ස් (BRICS) රටවල ජාතික ආරක්ෂක උපදේශකයින්ගේ හමුවේ දී සාකච්ඡා කළ බව  චීන විදේශ අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශක  වැන්ග් වෙන්බින්(Wang Wenbin) ගේ ප්‍රකාශය උපුටා දක්වමින් India News Network සඳහන් කරයි.

2021 අගෝස්තු 24 වනදා ඉන්දීය ජාතික ආරක්ෂක උපදේශක අජිත් ඩෝවාල්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැති බ්‍රික්ස් (BRICS)  හි ආරක්ෂක උපදේශකයින්ගේ හමුවේ දී තලේබාන් සංවිධානය විවිධ ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් වෙත අනුග්‍රහ දැක්වීමේ හැකියාව පිළිබඳ දැඩිව අවධානය යොමු කොට ඇත. මෙහිදී බ්‍රික්ස්හි (BRICS) ආරක්ෂක උපදේශකයින් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි  සහයෝගීතාව ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාවට නැංවීමේ සැලසුමක් අනුගමනය කළ යුතු බව ද අවධාරණය කළේය

මාර්ගගත (Online) ක්‍රමයට පැවති මෙම රැස්වීමේදී ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම ද සම්මත කරන ලදී. එමෙන්ම ලෂ්කර්-ඊ-තාලයිබා සහ ජයිෂ්-ඊ-මොහොමඩ්(Lashkar-e-Taiba and Jaish-e-Mohammed)   වැනි සාමයට හා ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් වන ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් වල ක්‍රියාකාරීත්වයෙන් ඉන්දියාවට සිදුවන බලපෑම ද අවධාරණය ලක් කළේය.

දැන් සතියකටත් වැඩි කාලයක සිට උතුරු ඉන්දියාවේ උත්තර ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ සමහර දිස්ත්‍රික්කවල ළමයින් දැඩි උණ රෝගයෙන් අවදි වී දහඩියෙන් තෙත් වී සිටිති.

ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් සන්ධි වේදනාව, හිසරදය, විජලනය සහ ඔක්කාරය ගැන පැමිණිලි කළහ. සමහර අවස්ථාවලදී කකුල් සහ අත් හරහා කුෂ්ඨ පැතිරෙන බව ඔවුහු වාර්තා කළහ.

ප්‍රාන්තයේ නැගෙනහිර කොටසේ දිස්ත්‍රික්ක හයක අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 50 දෙනෙකු වත්, (වැඩි වශයෙන් ළමයින්) මිය ගොස් ඇති අතර සිය ගණනක් රෝහල් ගත කර ඇත. මියගිය කිසිවෙකු කොවිඩ් -19 සඳහා ධනාත්මක බව පරීක්‍ෂා කර නැත.

මාරාන්තික දෙවන කොරෝනා වයිරස් රැල්ලෙන් ඉන්දියාව සෙමෙන් සුවය ලබන බවක් පෙනෙන්නට තිබෙන අවස්ථාවක, ඉන්දියාවේ වැඩිම ජනාකීර්ණ ප්‍රාන්තයක් වන උත්තර ප්‍රදේශ් පුරා පැතිර යන “අභිරහස් උණ mystery fever ” හා සිදු වූ මරණ බිය ජනක මාතෘකාවක් මතු කර තිබේ.

බලපෑමට ලක් වූ දිස්ත්‍රික්ක වන ආග්‍රා, මථුරා, මේන්පුරි, ඊටා, කස්ගන්ජ් සහ ෆිරෝසාබාද් හි මදුරුවන්ගෙන් බෝවන ඩෙංගු වෛරස් ආසාදනය මරණයට ප්‍රධාන හේතුව විය හැකි බව වෛද්‍යවරු විශ්වාස කරති.

ඩෙංගු රෝගයේ දරුණු ස්වරූපයක් පෙන්නුම් කරන රුධිර කැටි ගැසීමට උපකාරී වන රුධිර පට්ටිකා ප්‍රමාණය අඩු වීමත් සමඟ බොහෝ රෝගීන් රෝහල් ගත කළ බව ඔවුහු කියති.

පසුගිය සතියේ ළමුන් 32 ක් ඇතුළුව 40 දෙනෙකු මියගොස් ඇති ෆිරෝසාබාද් දිස්ත්‍රික්කයේ ජ්‍යේෂ්ඨතම සෞඛ්‍ය නිලධාරිනී වෛද්‍ය නීතා කුල්ශ්‍රේෂාතා පවසන්නේ “රෝහල් වල රෝගීන්, විශේෂයෙන් ළමුන් ඉතා වේගයෙන් මිය යන බවයි.

ගැහැණු මදුරුවන්ගෙන් සම්ප්‍රේෂණය වන ඩෙංගු ප්‍රධාන වශයෙන් නිවර්තන කලාපීය රෝගයක් වන අතර එය වසර සිය ගණනක් තිස්සේ ඉන්දියාවේ සංසරණය වෙමින් පවතී. එය රටවල් 100 කට වැඩි ගණනකට ආවේණික වන නමුත් රෝගීන්ගෙන් 70% ක් පමණ වාර්තා වන්නේ ආසියාවෙන් ය. ඩෙංගු වෛරස් සතරක් ඇති අතර, දෙවන ඩෙංගු ආසාදනයකදී වැඩිහිටියන්ට වඩා ළමුන් පස් ගුණයකින් පමණ මිය යා හැකිය.

ඩෙංගු මදුරුවා (ඒඩීස් ඊජිප්ටි – Aedes aegypti ) මිරිදිය රඳවා තබා ගන්නා බහාලුම්වල නිවෙස් තුළ සහ ඒ අවට බෝ වේ. මදුරුවන්ගෙන් බෝ වන වෛරස් පිළිබඳ ලොව ප්‍රමුඛ පෙළේ විශේෂඥයෙකු වන ආචාර්ය ස්කොට් හැල්ස්ටඩ් පවසන්නේ “මිනිසුන් බෝ කිරීමේ ස්ථාන ලබා දෙන අතර ඒවා ඉවත් කිරීමට හැක්කේ මිනිසුන්ට පමණි” යනුවෙන් ය.

සෑම වසරකම ලොව පුරා මිලියන 100 කට ආසන්න ඩෙංගු රෝගීන් (දැඩි රුධිර වහනය, අවයව දුර්වල වීම) වාර්තා වේ. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව “කොවිඩ් -19 සහ ඩෙංගු වසංගත වල ඒකාබද්ධ බලපෑම අවදානමට ලක්ව සිටින ජනගහනයට විනාශකාරී ප්‍රතිවිපාක ගෙන ඒමට ඉඩ ඇත.

නමුත් උත්තර් ප්‍රදේශ් හි උණ ආශ්‍රිත මරණ සඳහා ඩෙංගු වසංගතයක් පමණක් වගකිව යුතුද යන්න තවමත් පැහැදිලි නැත.

මිලියන 200 කට අධික ජනගහනයක් සිටින සහ සාම්ප්‍රදායිකව සනීපාරක්‍ෂිතතාවයේ දුර්වල තත්ත්වයන්, ළමුන් තුළ මන්දපෝෂණය ඉහළ මට්ටමක පැවතීම සහ සෑම වසරකම මෝසම් වර්ෂාවෙන් පසු උත්තර ප්‍ර දේශ් ප්‍රාන්තයෙන් මෙවැනි “අභිරහස් උණ” වාර්තා වේ.

මදුරුවන්ගෙන් බෝවන ජපන් එන්සෙෆලයිටිස් Japanese encephalitis රෝගය (1978 දී උත්තර් ප්‍රදේශ් හිදී මුලින්ම හඳුනා ගන්නා ලදි) ජීවිත 6,500 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් බිලිගෙන තිබේ. මෙම රෝගය ප්‍රධාන වශයෙන් ගොරැක්පූර් සහ හිමාල කඳු පාමුල නේපාලයට මායිම් වන යාබද දිස්ත්‍රික්ක හරහා පැතිරී ඇති අතර පහත් බිම් සහ ගංවතුර අවදානමක් ඇති අතර වෛරසය සම්ප්‍රේෂණය කරන මදුරුවන් බෝවීමේ ඉඩක් සපයයි.

2013 දී ආරම්භ කරන ලද එන්නත් කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් හේතුවෙන් රෝගීන්ගේ සංඛ්‍යාව අඩු වූ නමුත් දරුවන් තවදුරටත් මිය යමින් සිටියහ. මේ වසරේ මේ දක්වා කාලය තුළ ගොරැක්පූර්හිදී ළමුන් 17 දෙනෙකු ජපන් එන්සෙෆලයිටිස් රෝගයෙන් මියගොස් ඇති අතර රෝගීන් 428 ක් වාර්තා වී තිබේ.

2014 දී, එන්සෙෆලයිටිස් සහ මයෝකාඩයිටිස් – හෘද මාංශ පේශි දැවිල්ල හේතුවෙන් ළමුන් මිය යාමේ සිද්ධීන් වැඩි වීම පිළිබඳව ප්‍රතිචාර දක්වමින් විද්‍යාඥයින් විසින් ගොරක්පූර්හි පීඩාවට පත් දරුවන් 250 ක් පරීක්‍ෂා කළහ. ඔවුන්ගෙන් 160 දෙනෙකුට ස්ක්‍රබ් ටයිෆස් scrub typhus. ඇති කළ බැක්ටීරියාවට ප්‍රතිදේහ ඇති බව සොයා ගත්හ.

බුෂ් ටයිෆස්  bush typhus ලෙසද හැඳින්වෙන ස්ක්‍රබ් ටයිෆස් යනු බෝවන වෛරස් මයිටාවන් දෂ්ට කිරීමෙන් බෝවන බැක්ටීරියා ආසාදනයකි.

මෝසම් වර්ෂාවෙන් පසු ගම්වල සශ්රීකව වැඩෙන වෘක්ෂලතා මත මයිටාවන් පදිංචි වේ. ගම්වාසීන් තම නිවෙස් තුළ ගබඩා කර තබන දර වල මයිටාවන් සොයා ගැනීමට විද්‍යාඥයන්ට හැකි විය. දරුවන් බොහෝ විට නිවසේදී දර දර හසු කර ගැනීමේදී හෝ මයිටාවන්ගෙන් වැසී ඇති පඳුරු වල එළිමහනේ මළපහ කිරීමේදී ස්ක්‍රබ් ටයිෆස් බෝ වේ.

වෙනම අධ්‍යයනයකින් විද්‍යාඥයින් සොයාගෙන ඇත්තේ 2015 සහ 2019 අතර කාලයේදී නැගෙනහිර උත්තර් ප්‍රදේශ් දිස්ත්‍රික්ක 6 ක පශ්චාත් මෝසම් උණ රෝගීන් සඳහා  bush typhus සහ ඩෙංගු ප්‍රධාන වශයෙන් වගකිව යුතු බව සොයා ගැනීමයි. මදුරුවන්ගෙන් බෝ වන රෝග, වෙනත් උණ ඇති කරන රෝග කාරක සඳහා හේතු වේ.

“ඉතිං මෝසම් කාලය අවසන් වීමෙන් පසු කලාපයේ උණ ආශ්‍රිත රෝග ගොන්නක් සිදු වුණා. මෙම රෝග පිළිබඳ සොයා බැලීම සහ ඒවාට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා ඔබට පද්ධතිමය නිරීක්‍ෂණයක් අවශ්‍යයි” යනුවෙන් වෛරස් විද්‍යා මහාචාර්ය වී රවී පවසයි.

මීට පෙර 2006 දී උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ ළමුන් තුළ උණ ආශ්‍රිත මරණ පිළිබඳ තවත් “අභිරහසක්” පැතිර යාම ගැන විද්‍යාඥයන් සොයා බැලූහ. මෙවර ඔවුන් සොයාගත්තේ එම ප්‍රාන්තයේ බටහිර කොටසේ බහුල ලෙස වැඩුණු කැෂියා බෝංචි ආහාරයට ගැනීමෙන් දරුවන් මියගොස් ඇති බවයි.

මෙම ආහාර විෂවීම “දුප්පත්කම, කුසගින්න, දෙමාපියන්ගේ අධීක්ෂණය නොමැතිකම, නොදැනුවත්කම, දරුවන් තනිවම ක්‍රීඩා කිරීම, සෙල්ලම් බඩු නොමැති වීම” යන කරුණුවල ප්‍රතිඵලයක් විය.

පැහැදිලිවම, ඉන්දියාවේ “අද්භූත උණ” නවතම ව්‍යාප්තිය ඇතිවන්නේ ඩෙංගු නිසා පමණක් ද නැත්නම් වෙනත් රෝග ගණනාවකින් ද යන්න හෙළිදරව් කළ හැක්කේ වැඩිදුර පරීක්ෂණ සහ ජානමය විශ්ලේෂණයන් තුළින් පමණි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ උණ රෝගයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ගේ සාම්පල එකතු කර ප්‍රාදේශීය සායන සහ රෝහල් පුහුණු කිරීම සහ ජාන පරීක්‍ෂණය සඳහා රසායනාගාර වෙත යැවීමයි.

එසේම, මෙම උණ ආරම්භ වූ ආකාරය සහ ප්‍රගතිය පිළිබඳ පැහැදිලි වාර්තාවක් නොමැත; රෝගී තත්වයේ බරපතලකම තීරණය වූයේ ප්‍රතිකාර සඳහා රජයේ රෝහල් වෙත යාමට ජනතාවට සිදු වූ දිගු හා වෙහෙසකාරී ගමන නිසාද යන්නයි. නැත්නම් පීඩාවට පත් දරුවන් ක්ෂය රෝගය වැනි වෙනත් රෝග වලින් පීඩා විඳිනවාද යන්නය.

අභිරහස් මරණවලට හේතුව ඩෙංගු පමණක් නම්, එයින් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ රජයේ බොහෝ දුරට අකාර්යක්ෂම මදුරු මර්දන වැඩ සටහන් ය. ආචාර්ය හැල්ස්ටෙඩ්ට අනුව සම්ප්‍රේෂණයේ තීව්‍රතාවය තීරණය කළ හැක්කේ වයස් කාණ්ඩ අනුව ප්‍රතිදේහ පරීක්‍ෂා කිරීමෙන් පමණි.

“අපි නිසියාකාරව හා නිතිපතා පරීක්‍ෂා නොකළහොත් බොහෝ දේ තවමත් අභිරහසක්ව පවතිනු ඇත,” නමින් පෙනී සිටීමට අකැමති ඉන්දියානු වෛරස් විද්‍යාඥයෙක් පවසයි.

බීබීසී -ඇසුරිනි

ගතවූ පැය 24 තුළ ඉන්දියාවේ කොවිඩ්-19 ආසාදිතයින් 42,909 ක් වාර්තා වී තිබේ. මේ වන විටත් අඛණ්ඩව දින 64 ක් තුළ පෙර පැවති නව ආසාදන 50,000ට වඩා අඩු ගණනක් වාර්තාවීමේ ප්‍රවණතාවක් ඇති බව සෞඛ්‍ය හා පවුල් සුභසාධන අමාත්‍යංශය ඊයේ පැවසීය.

මේ අතර, ගතවූ පැය 24 තුළදී එන්නත් මාත්‍රා 31,14,696ක් ලබාදීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ කොවිඩ්-19 එන්නත් ආවරණය සඳුදා දිනයේදී මිලියන 63.43 ක් ලෙස වාර්තා වී ඇත. සඳුදා උදෑසන 7 දක්වා ලැබුණු තාවකාලික වාර්තාවලට අනුව එම අගය 63,43,81,358 ක් ලෙස සටහන් විය. එන්නත් විදුම් සැසි වාර 68,14,305ක් හරහා මෙය සාක්ෂාත් කර ගෙන ඇත.

ඉන්දියාව පුරා කොවිඩ්-19 එන්නත්කරණය වේගවත් කිරීමට සහ පුළුල් කිරීමට මධ්‍යම රජය කැපවී සිටින බව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශය පවසයි. දැනට ඉන්දියාවේ සක්‍රීය රෝගී සංඛ්‍යාව 3,76,324 ක් වන අතර සක්‍රීය සිද්ධි ප්‍රතිශතය සමස්ත ධනාත්මක සිද්ධිවලින් 1.15 කි.

ගතවූ පැය 24 තුළදී රෝගීන් 34,763 දෙනෙක් සුවය ලබා ඇති අතර, වසංගතය ආරම්භයේ සිට සුවය ලැබූ රෝගීන්ගේ එකතුව 3,19,23,405 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ඉන්දියාවේ ප්‍රතිසාධන අනුපාතය 97.51% ක් වේ.

ඉන්දියාව මේ වන විට පවත්වා ඇති පරීක්ෂණ සමුච්චිතය දශලක්ෂ 52.01කට වඩා වැඩිය. 2.41% ක්ව තිබූ සතියේ ධනාත්මකතා අනුපාතය පසුගිය දින 66 තුළ 3%ට වඩා අඩු මට්ටමකට පහළ බැස ඇත. දෛනික ධනාත්මකතා අනුපාතය 3.02% කි.
අඛණ්බව දින 84ක දෛනික ධනාත්මකතා අනුපාතය 5%ට වඩා අඩු වී ඇති බව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශ දත්ත මගින් පෙන්වා දෙයි.

Indianewsnetwork.com ඇසුරිණි.

කාබුල්හි නව රජයක් පිහිටුවන කිසිදු පාර්ශ්වයක් පිළිබඳව මේ වන විට පැහැදිලි බවක් නොමැති බව ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශක අරින්දම් බග්චි ඊයේ (27) පැවැති සතිපතා මාධ්‍ය හමුවකදී පැවසීය.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තලේබාන් නායකත්වයෙන් යුත් රජයක් ඉන්දියාව පිළිගන්නේද නැද්ද යන ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු දෙමින් ඔහු කියා සිටියේ “ඇෆ්ගනිස්ථානු භූමියේ තත්ත්වය අවිනිශ්චිතයි. මූලික වශයෙන් සැලකිලිමත් විය යුත්තේ මිනිසුන්ගේ ආරක්‍ෂාව ගැනයි. දැනට, කාබුල්හි රජයක් පිහිටුවන කිසිදු පාර්ශ්වයක් ගැන පැහැදිලි නැහැ. මම හිතන්නේ පිළිගැනීම සම්බන්ධයෙන් අපි ඉක්මන් විය යුතු නෑ. කාබුල් හි නව රජය තුළ නියෝජනය කරන්නේ කවුරුන්ද යන්න තවත් ප්‍රශ්නයක්. ඇෆ්ගන් දේශපාලනයේ අනෙකුත් අංශ ඒ සඳහා නියෝජනය වේද යන්න පිළිබඳව බොහෝ කතා පැතිර ගොස් තිබෙනවා” යනුවෙන් විදේශ අමාත්‍යාංශ ප්‍රකාශකයා පැවසීය.

ඔහු කියා සිටියේ ඉන්දියාව සාමකාමී, සමෘද්ධිමත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ඇෆ්ගනිස්ථානයක් බලාපොරොත්තු වන බවයි.

“අපි දැනට එය හොඳින් නිරීක්ෂණය කරමින් සිටිනවා. ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ඉවත්කිරීම් වල ආරක්‍ෂක තත්ත්වය සහ එය දිග හැරෙන ආකාරය පිළිබඳව වර්තමානයේ වැඩි අවධානය යොමු වී තිබෙනවා. අනෙක් රටවල් ද එසේ කරමින් සිටිනවා ”

පසුගිය බ්‍රහස්පතින්දා පෙරවරුවේ, විදේශ කටයුතු ඇමති එස් ජයිශංකර් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තත්වය පිළිබඳව සර්ව පාක්ෂික හමුවකට කරුණු දක්වමින් අවධාරණය කර සිටියේ ‘‘ඇෆ්ගනිස්ථානු ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් වැදගත් පාර්ශවකරුවන් සහ අනෙකුත් රටවල් සමඟ එකවර කටයුතු කරමින් සිටින විට ඉන්දියාවේ වත්මන් ස්ථාවරය වන්නේ ‘තත්ත්වය දෙස විමසිල්ලෙන් බලා සිටීම‘‘ බවයි.

indianewsnetwork.com

සාගින්නෙන් මිදීම සඳහා වන තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්කයක සපුරා ගැනීමට ඉන්දියාව අදිටන් කරගෙන සිටින බව මධ්‍යම කෘෂිකර්ම ඇමතිවරයා පැවසීය

දැඩි කොවිඩ් -19 වසංගතය තුළදී පවා ඉන්දියාවේ කෘෂිකාර්මික අංශය හොඳින් ක්‍රියාත්මක වූ අතර ආහාර නිෂ්පාදනය සහ අපනයනය සැලකිය යුතු වර්ධනයක් වාර්තා කළ බවත් මෙමගින් ඉන්දියාව ගෝලීය ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවයට දායක වූ බවත් ඉන්දීය මධ්‍යම රජයේ කෘෂිකර්ම ඇමති නරේන්ද්‍ර සිං තෝමර් මහතා පැවසීය.

ඔහු මේ බව කියා සිටියේ ෂැංහයි සහයෝගිතා සංවිධානයේ (Shanghai Cooperation Organization – SCO) සාමාජික රටවල කෘෂිකර්ම ඇමතිවරුන්ගේ 6 වන රැස්වීමට සහභාගී වෙමිනි.

පසුගිය 12 වැනිදා ටජිකිස්තානයේ දුෂාන්බේ හිදී මෙම හමුව සංවිධානය කරන ලදී.

‘සාගින්න තුරන් කිරීම, ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවය සහ පෝෂණය ලබා ගැනීම සඳහා තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්කයක් සපුරා ගැනීමට ඉන්දීය රජය අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටින බව ඔහු සඳහන් කළ බව රජයේ නිල මාධ්‍ය නිවේදනයක දැක්වේ.

ඉන්දියාව සඳහා මෙන්ම ගෝලීය ආහාර සුරක්ෂිතතාවය සදහා ද ඉන්දිය කෘෂිකර්මාන්තය සැම විටම ඉහළ ප්‍රමුඛතාවයක් ලබා දී ඇති බව ටෝමර් මහතා සඳහන් කළේය. ගෝලීය කොවිඩ් වසංගතය ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවය සහ සැපයුම් දාමයන් කෙරෙහි බලපෑම් කිරීම හේතුවෙන් මෙම අංශය කෙරෙහි ඉන්දීය රජය දැඩි අවධානයක් යොමු කළ බව ද ඔහු පැවසීය.

මෙම සන්දර්භය තුළ, ආහාර සැපයුම් දාමයන් ක්‍රියාකාරීව පවත්වා ගැනීමට සහ ගොවීන්ගේ ජීවනෝපායන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීමට රටවල් අතර සමීප අන්තර් ක්‍රියාකාරිත්වයක හා දැනුම හුවමාරු කර ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය ද ඔහු අවධාරණය කළේය.

ඉන්දියාව කෘෂිකාර්මික ක්ෂේත්‍රයේ ලබා ඇති අතිවිශාල වර්ධන මාවත සමඟ ද්විපාර්ශවීය වශයෙන් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සමඟ සහයෝගීතාවයෙන් ද අඛණ්ඩව හොඳම භාවිතාවන් හුවමාරු කර ගනිමින් අනෙකුත් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල හැකියාවන් ගොඩනඟා ගනු ඇත. ඉන්දීය කෘෂිකර්ම අමාත්‍යවරයාට අනුව එමඟින් ඔවුන්ට ස්වයංපෝෂිත වීමට සහ ආහාර සුරක්‍ෂිතතාව තහවුරු කිරීමට ද හැකි වේ.

2022 වන විට ගොවීන්ගේ ආදායම දෙගුණ කිරීමේ ඉලක්කයට අනුකූලව ඉන්දීය රජය වැඩසටහන් කිහිපයක් ආරම්භ කර තිබේ.

කෘෂිකර්ම අමාත්‍යවරයාට අනුව, ජල සම්පත් ප්‍රශස්ත ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගැනීම, වාරිමාර්ග සඳහා නව යටිතල පහසුකම් ඇති කිරීම, සමබර පොහොර භාවිතය සමඟ පාංශු සාරවත් බව රැක ගැනීම, කාබනික කෘෂිකර්මාන්තය ප්‍රවර්ධනය, ගොවිපොළෙන් වෙළඳපොළට සම්බන්ධතාවය සැපයීම, යටිතල පහසුකම් ගොඩනැගීමට අමතරව තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය සම්බන්ධ යෝජනා මේවාට ඇතුළත් ය.

ග්‍රාමීය තරුණයින්, ගොවීන් සහ ගොවි කාන්තාවන් සවිබල ගැන්වීම සඳහා නව තාක්‍ෂණයන් දියුණු කිරීමට සහ ඒවා විද්‍යාගාරය තුළ සිට ගොවිබිම් දක්වා ව්‍යාප්ත කිරීමට ඉන්දීය රජය පියවර කිහිපයක් ගෙන ඇති බව ඔහු පැවසීය.

කෘෂිකර්මාන්තයේ සාර්ථකත්වය සඳහා ඉන්දියාව සන්ධිස්ථාන කිහිපයක් සපුරා ඇති බව ද කෘෂිකර්ම ඇමතිවරයා පැවසීය.

‘‘ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ගේ දැක්ම, අපේ කෘෂිකාර්මික විද්‍යාඥයින්ගේ දක්‍ෂතාව සහ අපේ ගොවීන් වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීමේ ප්‍රතිඵලය වූයේ ඉන්දියාව ස්වයංපෝෂිත වීම පමණක් නොව රට තුළ ආහාර හා ධාන්‍ය අතිරික්තයක් වීමයි. ඒ අනුව අද ඉන්දියාව ධාන්‍ය, පලතුරු, එලවළු, කිරි, බිත්තර සහ මාළු වැනි ආහාර නිෂ්පාදන කිහිපයක ප්‍රමුඛ නිෂ්පාදකයෙකු වන බවට පත්ව සිටිනවා‘ යැයි ද අමාත්‍යවරයා කීවේය.

තජිකිස්තානයේ කෘෂිකර්ම අමාත්‍ය සියොසෝඩා සුලෙයිමන් රිසෝයි, මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ කෘෂිකර්ම හා ග්‍රාමීය කටයුතු පිළිබඳ අමාත්‍ය ටැන්ග් රෙන්ජියන්, ෂැංහයි සහයෝගිතා සංවිධානයේ මහලේකම් නොරොව් ව්ලැදිමීර් ඉමමොවිච්, ලෝක ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ක්‍වොංයුයු, තජිකිස්තානයේ ආහාර සුරක්ෂිතතා කමිටුවේ සභාපති ෆයිසුල්ලොසෝදා මුහම්මද් සෙයිද් උබයිදුල්ලෝ සහ අනෙකුත් සාමාජිකයින් මෙම හමුවට පැමිණ සිටියහ.

indianewsnetwork.com ඇසුරිනි.

පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සඳහා එක්සත් ජනපදය සමඟ වැඩ කිරීමට කැපවී සිටින බව ඉන්දියාව පැවසීය

ඉන්දියාව සහ එක්සත් ජනපදය අතර පුනර්ජනනීය බලශක්ති (clean energy) ක්ෂේත්‍රයේ හවුල්කාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපද දේශගුණ විපර්යාස සඳහා වූ විශේෂ ජනාධිපති නියෝජිත ජෝන් කෙරී ලබන මාසයේ ඉන්දියාවේ සංචාරය කිරීමට නියමිතය.

ලබන නොවැම්බර් මාසයේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස සාකච්ඡා (UN Climate Change negotiations – COP 26)  ආරම්භයට පෙර සිදුවන කෙරීගේ මෙම සංචාරය අතිෂය වැදගත් වන්නේ ඇමරිකානු ජනාධිපති ජෝ බිඩෙන් විසින් දේශගුණික විපර්යාස සදහා වූ තම විශේෂ නියෝජිතයා ලෙස ජෝන් කෙරී පත් කිරීමෙන් පසු සිදු කෙරෙන දෙවන සංචාරය නිසාය.

ඊයේ (අඟහරුවාදා) මධ්‍යම පරිසර, වන හා දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ ඇමති බුපේන්දර් යාදව් මහතා සහ ජෝන් කෙරී අතර දුරකථන සංවාදයක් සිදු වූ අතර ඉන් පසු ඉන්දීය රජය සැප්තැම්බර් මාසයේදී කෙරීගේ සංචාරය ගැන නි වශයෙන් නිවේදනය කළේය.

මෙම සාකච්ඡාවේදී, ඉන්දියාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය දේශගුණික ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ සාධනීය මැදිහත් වීම ඉහළ නැංවීමට එකඟ වූහ.

නිල ප්‍රකාශයකට අනුව යාදෙව් කියා සිටියේ පිරිසිදු බලශක්ති සඳහා එක්සත් ජනපදය සමග කටයුතු කිරීමට ඉන්දියාව කැපවී සිටින බවයි.

2030 ඉන්දියාව සහ දේශගුණික හා පිරිසිදු බලශක්ති න්‍යාය පත්‍රය යටතේ ඇති දේශගුණික ක්‍රියාකාරී හා මූල්‍ය බලමුලු ගැන්වීමේ කතිකාව Climate Action and Finance Mobilization Dialogue (CAFMD)  සහ වෙනත් අදාළ කරුණු පිළිබඳව දෙපාර්ශ්වයම සාකච්ඡා කළහ.

ඉන්දියාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය මෙම හවුල්කාරිත්වය යටතේ සාධනීය මැදිහත් වීම් වැඩි කරන බව දෙපාර්ශවයම එකඟ වූහ.

නිල නිවේදනයකට අනුව, පරිසර ඇමතිවරයා දේශගුණික ක්‍රියාදාමයන් සඳහා එකට කටයුතු කිරීමට මෙම වේදිකා මඟින් වැඩි අවස්ථාවන් ලබා දෙන බව පැවසූ අතර පුනර්ජනනීය බලශක්ති සඳහා ඇමරිකාව සමඟ කටයුතු කිරීමට ඉන්දියාව කැපවී සිටින බව අවධාරණය කළේය.

වර්තමාන දශකය තුළ පැරීස් ගිවිසුමේ අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ක්‍රියාවන් වැඩිදියුණු කිරීම වෙනුවෙන් ඉන්දියා-එක්සත් ජනපද දේශගුණික හා පුනර්ජනනීය බලශක්ති න්‍යාය පත්‍රයේ හවුල්කාරිත්වයේ කොටසක් ලෙස දේශගුණික ක්‍රියාකාරී හා මූල්‍ය බලමුලු ගැන්වීමේ සංවාදය ආරම්භ කිරීම ගැන කෙරී සඳහන් කළේය.

indianewsnetwork.com වෙබ් අඩවිය ඇසුරිණි

ඉන්දියානු ඉංජිනේරු නිෂ්පාදන අපනයනය කරන තුන්වන විශාලතම ගමනාන්තය ආසියාන් රටවල් වේ

2021-22 දී ඩොලර් බිලියන 46ක අපනයන ඉලක්කයක් ඇති ආසියාන් රටවල් ඉන්දියාවට වැදගත් අපනයන කලාපයක් වනු ඇතැයි ඉන්දීය මධ්‍යම රජයේ වාණිජ හා කර්මාන්ත රාජ්‍ය අමාත්‍ය අනුප්‍රියා පටෙල් (Union Minister of State for Commerce & Industry Anupriya Patel) පැවසුවාය.

මෙය 2021-22 මූල්‍ය වර්ෂය සඳහා ඉන්දියාවේ ඩොලර් බිලියන 400ක ගෝලීය අපනයන ඉලක්කය සපුරාලීමට උපකාරී වන බව ඇය ඊයේ (25) පැවසුවාය.

රාජ්‍ය අමාත්‍යවරිය සදහන් කළේ ඉන්දියාව සහ ආසියාන් සංවිධානයේ රාජ්‍ය අතර සිදුවන වෙළඳාම දෙපාර්ශ්වයටම අතිෂයින් වැදගත් වන බවයි.

විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ සහ වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුවේ සහයෝගය ඇතිව ඉංජිනේරු අපනයන ප්‍රවර්ධන කවුන්සිලය විසින් සංවිධානය කරන ලද “ඉන්දියා-ආසියාන් ඉංජිනේරු හවුල්කාරිත්ව සමුළුව (India-ASEAN Engineering Partnership Summit) විවෘත කිරීමෙන් පසු රාජ්‍ය අමාත්‍යවරිය මේ බව පැවසුවාය. ඉංජිනේරු අංශයේ සහයෝගීතාවයන් පිළිබඳව සමුළුවේදී වැඩි අවධානයක් යොමු කෙරිණි.

ඉංජිනේරු අපනයන වෙළඳ අපනයන වලින් 25%ක් වන අතර සියලු අපනයන අංශ අතර වැඩිම විදේශ විනිමය උපයන්නේ එමගිනි. ඉංජිනේරු අපනයන වල කාර්ය සාධනය පසුගිය වසර කිහිපය තුළ කැපී පෙනෙන බව රාජ්‍ය අමාත්‍යවරිය පැවසුවාය.

ඉන්දියාවේ ගෝලීය ඉංජිනේරු නිෂ්පාදන අපනයනයෙන් සියයට 15% කටත් වැඩි පංගුවකට ආසියාන් රටවල් හිමිකම් කියයි. මෙම අංශයේ 2021-22 සඳහා ඩොලර් බිලියන 16ක අපනයන ඉලක්ක කර ගනිමින් අවධානය යොමු කළ යුතු ප්‍රධාන කලාපයක් වනු ඇත.

ඉන්දියාව සහ ආසියාන් කලාපීය රටවලට ගෝලීය පුහුණු ජනගහනයෙන්, ශක්තිමත් සේවා හා නිෂ්පාදන අංශ වලින් විශාල කොටසක් හිමි වන අතර වැඩි සහයෝගීතාවයක් සඳහා අනුපූරක අංශ සහ නිෂ්පාදන රාශියක් පවතින බව අමාත්‍යවරිය පැවසුවාය.

ඉන්දියාව සහ ආසියාන් අතර වෙළෙඳ හා ආයෝඡන හවුල්කාරිත්වය ඉහළ නැංවීමේ සැලකිය යුතු ශක්‍යතාවක් පවතින බවත් ඉන්දියාව ඍජු විදේශ ආයෝජන සඳහා වඩාත් ආකර්ෂණීය ගමනාන්තයක් බවට පත් කිරීම සඳහා රජය බොහෝ ක්‍රියාමාර්ග ගෙන ඇති බව අනුප්‍රියා පටෙල් පැවසුවාය.

වාණිජ කටයුතු අමාත්‍යාංශයට අනුව, ආසියාන් කලාපය යුරෝපා සංගමය සහ උතුරු ඇමරිකාවට පසුව ඉන්දියානු ඉංජිනේරු නිෂ්පාදන අපනයනය කරන තුන්වන විශාලතම ගමනාන්තයයි.

ආසියාන් සාමාජික රටවල් අතර සිංගප්පූරුව සහ මැලේසියාව ඉන්දියානු ඉංජිනේරු නිෂ්පාදන සඳහා ප්‍රධාන අපනයන ගමනාන්ත වේ.

indianewsnetwork.com ඇසුරිණි – සැකසුම – භාතිය බරුකන්ද

අන්තවාදී තලේබාන් පාලනය යටතේ දකුණු ආසියාව, විශේෂයෙන් ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව දැඩි සේ සැලකිලිමත් විය යුතු බවට ජාත්‍යන්තර දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් දැඩිව අවධාරණය කර ඇත. ඔවුන්ගේ අදහස වන්නේ ඇෆ්ගනිස්ථානය යළි අන්තවාදී තලේබාන් ග්‍රහණයට නතු වීම දකුණු ආසියාවේ ඉස්ලාම් අන්තවාදය යළි උත්තේජනයට පත්කරනු ඇතැයි. විශේෂයෙන් වත්මන් තලේබාන් පාලනය පිටුපස චීනය ප්‍රමුඛ භූමිකාවක් නිරූපණය කිරීම සමග ඉන්දියාවට එහි ආතතිය දැඩිව දැනෙන බවක් ද ඒ සමග ශ්‍රී ලංකාවට ද දැඩි සේ සැලකිලිමත්වීමට සිදුවනු ඇති බවට ද අදහස් පළ වේ.

මෙම ලිපිය මගින් අවධාරණය යොමු කෙරෙන්නේ වත්මන් තලේබාන් පාලනය තුළ ඉන්දු – පාකිස්ථාන් සාම්ප්‍රදායික විරසකය කෙරෙහි කවරාකාර බලපෑමක් සිදුකරනු ඇති ද යන්න. ලිපිය සම්පාදිත ලේඛකයා ජ්‍යෙෂ්ඨ ඉන්දිය හමුදා නිලධාරියෙක් වේ.

‘යුද්ධයෙන් පීඩාවට පත් වූ ඇෆ්ගනිස්ථානය තුළ බලපෑම්කරුවෙකු ලෙස චීනය මතුවීමත් සමඟ ඉන්දු – පාකිස්ථාන් එදිරිවාදිකම් නව අදියරකට පිවිසීමට සූදානම් වන බව පෙනෙන බව indianewsnetwork.com සමග අදහස් දැක්වූ විශ්‍රාමික ඉන්දියානු ජ්‍යෙෂ්ඨ හමුදා නිලධාරියෙක් පැවසීය. ඔහු පවසා සිටියේ ඇෆ්ගනිස්ථානයට ඇතුළුවීමට හිතකර පරිසරයක් නිර්මාණය කරන ලෙස චීනය පාකිස්ථනයට බලකර සිටි බවයි. 

විශ්‍රාමික ඉන්දීය ජ්‍යෙෂ්ඨ හමුදා නිලධාරියා මෙසේ ද සදහන් කළේය. ‘‘2008 දී අත්සන් කරන ලද ‘මෙස් අනාක් තඹ කැණීමේ ව්‍යාපෘතිය‘ (Mes Aynak copper mining project) නැවත ආරම්භ කිරීමට චීනය උනන්දු වන බව පෙනේ. 2008දී අත්සන් කරන ලද මෙම ව්‍යාපෘතිය තලේබාන් ප්‍රහාරයන් ගැන තිබූ බිය නිසා අත්සන් තැබීමේ අදියරෙන් ඔබ්බට ගියේ නැත. නමුත් වත්මන් තත්ත්වය තුළ චීනය සිය ‘එක මාවතක්‘ යන ව්‍යාපෘතිය ඇෆ්ගනිස්ථානය තුළට තල්ලු කර එහි ඛනිජ සම්පත් සූරා කෑමට උත්සාහ කරයි.

තලේබාන් පාලනය යටතේ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සංවර්ධනයේ හවුල්කරුවෙකු විය හැකි බව චීනය දැනටමත් එම සංවිධානය වෙත ප්‍රකාශ කර තිබේ. නැගෙනහිර තුර්කෙස්තාන් ඉස්ලාමීය ව්‍යාපාරය (East Turkestan Islamic Movement) නැගිටීම තලේබාන් සංවිධානය විසින් වළක්වනු ඇතැයි චීනය බලාපොරොත්තු වේ. චීනයට ඇෆ්ගනිස්ථානය තුළ සිය අපිරිසිදු අරමුණු ඉටුකර ගැනීම ආරම්භයේ සිටම කළ නොහැක්කකි. මුලදී එය පකිස්ථානයට ඇතුළුවීමට හිතකර පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට සැලසුම් කරනු ඇත.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ඉන්දු-පාකිස්ථාන එදිරිවාදිකම් පකිස්ථානයට වාසිදායක ලෙස අවසන් නොවන්නට ඇත. තලේබාන් ප්‍රවේශය මත පදනම්ව නව පරිච්ඡේදයක් ආරම්භ වීමට පෙර එය විරාම ආකාරයෙන් විය හැකිය. චීනයේ ප්‍රවේශය පාකිස්ථානයට වාසිදායකද යන්න ඊට පසුව දැක ගත හැකිය.

ඓතිහාසිකව ඇෆ්ගනිස්ථානය ඉන්දු-පාකිස්ථාන් යුද පිටියක් විය. ජාතීන් දෙකම විවිධ හේතුන් මත වුවද රටේ බලපෑම සොයමින් සිටියහ.

ඇෆ්ගනිස්ථාන ආණ්ඩුවට ඉන්දියාව සමීප වූ සෑම අවස්ථාවකදීම පාකිස්ථානය සැලකිලිමත් වනු ඇත. පාකිස්තානය ඇෆ්ගන් නායකත්වය සාක්කුවේ තබා ගත් සෑම විටම ඉන්දියාව ඒ ගැන සැලකිලිමත් විය. මෙය නව සංසිද්ධියක් නොවන නමුත් 1950 සිට ඉන්දියාව සහ ඇෆ්ගනිස්ථානය මිත්‍රත්ව ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමෙන් පසු පාකිස්ථානය නොසලකා හැර ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක විය.

ඇෆ්ගනිස්ථානය එහි මූලෝපායික ගැඹුර ලෙස පකිස්ථානයේ සංකල්පය පැන නැඟෙන්නේ ඉන්දියාව ඇෆ්ගනිස්තානය දෙවන පෙරමුණක් විවෘත කිරීමට ඇති බිය මෙන්ම, ඉන්දියානු ප්‍රහාරයක් උකහා ගැනීමට පාකිස්ථානයට ඉඩ සැලසීමෙන් ය. පකිස්ථානය මෑත කාලයේදී චෝදනා කළේ ඉන්දියානු රෝ සහ ඇෆ්ගන්  NDS යන රහස් සේවා දෙකම ඇෆ්ගන් භූමියේ සිට පාකිස්ථානය ඉලක්ක කර ගත් බවයි.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ පිහිටි ඉන්දීය කොන්සල් කාර්යාලය පකිස්තාන විරෝධී ත්‍රස්ත කණ්ඩායම්, වන ‘තෙහ්රික් ඊ තලේබාන් පාකිස්ථාන් Tehreek-e-Taliban Pakistan – TTP) පකිස්තානය සහ බලුච් නිදහස් සටන්කාමීන්ට (Baluch freedom fighters) අරමුදල් සැපයීමට සහ සන්නද්ධ කිරීමට ඇති මාර්ග බව පාකිස්තානය කියා සිටී. පකිස්ථානු විදේශ ඇමති ෂා මහමුද් කුරේෂි ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ටොලෝ පුවත්පත සමඟ මෑතකදී කළ සාකච්ඡාවකදී මේ බව දැඩිව අවධාරණය කළේය. ඔහු එහිදී කියා සිටියේ ඉන්දියාව ඇෆ්ගන් දේශසීමාව අනවශ්‍ය ආකාරයට භාවිතා කරනු තම නිරීක්ෂණය වන බවයි.

බටහිර ජාතීන්ට සාපේක්ෂව ඇෆ්ගනිස්ථාන භූමියේ ඉන්දීය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික නිලධාරින් අඩු සංඛ්‍යාවක් සිටියද එය ඉන්දියාවට ගැටලුවක් නොවේ. කුරේෂි සහ අනෙකුත් පාකිස්තාන නායකයින් ද ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ඉන්දියානු මැදිහත්වීම සිය නිදහසට කරුණක් ලෙස භාවිතා කර ඇත.

ඊට සමගාමීව පකිස්ථානු මිලිටරි නායකත්වය ඇෆ්ගන් තලේබාන් සංවිධානයේ මිත්‍රයෙකු ලෙස සිටී. තලේබාන් සංවිධානය සහ  TTP එක එකම කාසියක දෙපැත්තක් බව පාකිස්තාන හමුදා ප්‍රධානී ජෙනරාල් බජ්වා පාකිස්තාන සෙනෙට් සභාවේදී ප්‍රකාශ කර තිබේ. පාකිස්තාන හමුදාව සහ රජය තලේබාන් ත්‍රස්තවාදීන්ට එරෙහිව සටන් කරන ලෙස බල කළ විට ඔහු මේ ප්‍රකාශය සිදු කළේය.

කාබුල් අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු තලේබාන් සංවිධානය පාකිස්තානය තමන්ට ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලමින් සිටි ටී ටී පී සංවිධානයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජිතයින් ඇතුළු බග්රාම් සහ කාබුල් බන්ධනාගාරයෙන් සිරකරුවන් නිදහස් කළ බව වාර්තා වේ.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ඉන්දියානු මෘදු බලය වැඩීම ගැන ද පකිස්ථානය බිය වේ. රට පුරා ව්‍යාප්ත වූ ඉන්දියානු සංවර්ධන ව්‍යාපෘති, වෛද්‍ය ආධාර, බොලිවුඩ් චිත්‍රපට, අධ්‍යාපන ශිෂ්‍යත්ව සහ ඇෆ්ගන් හමුදාව පුහුණු කිරීම ඉන්දියාවේ ප්‍රතිරූපය ඉහළ නැංවීය.

ඇෆ්ගනිස්ථානුවන් ඉන්දියාවට ගරු කරති. පාකිස්ථාන – ඇෆ්ගන් ඩුරන්ඩ් දේශසීමා ආරවුලට අමතරව තලේබාන් සංවිධානයට සහය දීම සහ ඇෆ්ගනිස්ථානයට විසඳුමක් ලෙස ප්‍රචණ්ඩත්වය සඳහා පාකිස්ථානය සැම විටම අවිශ්වාසයෙන් සිටියහ.

අනිත් අතට, තලේබාන් සංවිධානය බිහි වූ සහ පුහුණු කළ බිම ලෙස පාකිස්ථානය විවේචනයට හා චෝදනාවට ලක්වේ. මෙය සිදු වූයේ 1990 දශකයේ බව විශ්වාස කෙරේ. පකිස්ථානයේ ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් වන JeM සහ LeT ඇෆ්ගනිස්ථානයේ දී තලේබාන් සංවිධානය සමඟ සටන් කර ඇති අතර අනාගතයේ දී අන්‍යෝන්‍ය සහයෝගය ලබා දෙනු ඇතැයි ඉන්දියාව අපේක්ෂා කරයි.

තලේබාන් සංවිධානය සිය භූමියේ සිට ක්‍රියාත්මක වන කිසිදු ත්‍රස්ත කණ්ඩායමකට ඉඩ නොදෙන බවට පොරොන්දු වුවද මෙය සිදු විය. අතීතයේදී පාකිස්තානය තලේබාන් සංවිධානය හෝ එහි ආධාරකරුවන් යොදවා කාබුල්හි පිහිටි ඉන්දීය කොන්සල් කාර්යාල සහ එහි තානාපති කාර්යාලය වෙත ප්‍රහාර එල්ල කළේය.

ඇෆ්ගනිස්ථානය කිසි දිනෙක ඩුරන්ඩ් රේඛාව (Durand Line) පිළිගෙන නැති අතර පේෂාවර් එහි කොටසක් ලෙස සලකයි. එබැවින් කාබුල් සහ ඉස්ලාමාබාද්හි රජයන් අතර සබඳතා බොහෝ දුරට දුර්වල ය. එක්සත් ජාතීන් විසින් 1947 දී නිර්මාණය කළ ඩුරන්ඩ් රේඛාව හරහා ඇතුළු වීමට පාකිස්ථානය උත්සාහ කළ විට ඊට විරුද්ධ වූයේ ඇෆ්ගනිස්ථානය පමණි.

කාබුල්හි ඕනෑම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රජයක් සඳහා ඉන්දියාව ස්වාභාවික සහායකයෙක් විය. ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බලයට පත් වූ සෑම රජයක් සමග ගිවිසුම් හරහා තම දේශසීමා මායිම නිරවුල් කර ගැනීමට පකිස්ථානය උත්සාහ කළ නමුත් එය අසාර්ථක විය.

පසුගිය දශක කිහිපය තුළ පාකිස්තානය විශ්වාස කිරීමට පටන් ගත්තේ 1995-2001 දී ක්‍රියාත්මක වූ පළමු තලේබාන් රජය සමඟ එය අසාර්ථක වූවත් වත්මන් තලේබාන් රජය මෙම වෙනස්කම් විසඳීමට උපකාරී වනු ඇති බවයි.

තලේබාන් සංවිධානය පාකිස්ථානයේ මතයට බලපෑම් කරන බවට සැකයක් නැත. තලේබාන් සංවිධානයේ ප්‍රකාශක සුහයිල් ෂහීන් Pak’s Hum News සමග සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් සඳහන් කළේ, ‘ඉන්දියාව ඇෆ්ගනිස්ථානය තුළ විවිධ ව්‍යාපෘති, ප්‍රතිසංස්කරණ හා යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති ගණනාවක් කර ඇති අතර, ඔවුන්ට අවශ්‍ය නම් ඒ අසම්පූර්ණ ව්‍යාපෘති සම්පූර්ණ කළ හැකිය. ඒ ඒවා ඇෆ්ගන් ජනතාව සඳහා වන බැවිනි. නමුත් යමෙකුට ඇෆ්ගන් භූමිය තම අරමුණු සඳහා හෝ ඔවුන්ගේ හමුදා අරමුණු සඳහා හෝ ඔවුන්ගේ එදිරිවාදිකම් සඳහා භාවිතා කිරීමට අවශ්‍ය නම්‍ අපගේ ප්‍රතිපත්තිය කිසිවෙකුට එය කිරීමට ඉඩ නොදීමයි‘‘

සමහර විට පකිස්ථානයට එරෙහිව ඇෆ්ගන් භූමිය යොදා ගැනීමට ඉන්දියාව ක්‍රියාකාරනු ඇතැයි පාකිස්තානය දක්වන බිය ඔහු සිහිපත් කළේය.

පකිස්ථානය සහ චීනය සිය ඇෆ්ගන් තානාපති කාර්යාල තව දුරටත් නඩත්තු කරන අතරම ඉන්දියානු තානාපති කාර්යාල සේවකයින් ඉවත් කර ගැනීම පකිස්ථානයට ධනාත්මක දෙයක් ලෙස සැලකේ. කාබුල් හි සිය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු අඛණ්ඩව සිදු කරන ලෙස තලේබාන් සංවිධානයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නායක ෂෙර් මොහොමඩ් අබ්බාස් ස්ටැනෙක්සායි (Sher Mohammed Abbas Stanekzai) ඉල්ලා සිටියද ඉන්දියාව සිය කාර්ය මණ්ඩලය ඉවත් කර ගැනීමට තීරණය කළේය.

පකිස්ථානු ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් කාබුල් නගරයට ඇතුළු වී ඇති බව ඉන්දියාව දැන සිටි අතර ඉන්දීය තානාපති කාර්යාලයට සහ එහි කොන්සල් කාර්යාලවලට හානි කිරීමට ඔවුන් යොමු කරන බව ද ඉන්දියාව දැන සිටියේය. පාකිස්තාන ත්‍රස්ත කණ්ඩායම් ඉන්දියාවට සහාය දුන් ඇෆ්ගනි ජාතිකයින් සම්බන්ධව ලිපි ලේඛන සොයමින් ඉන්දීය කොන්සල් කාර්යාලය හරහා රිංගා යන බවට වාර්තා ලැබී තිබේ. තානාපති කාර් හොරකම් කළ බවට ද වාර්තා වේ.

වත්මන් වාතාවරණය තුළ කාබුල් හි ඉන්දිය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු සිදු වුණේ නම් එහි කාර්ය මණ්ඩලයට අත්අඩංගුවට පත්වීමට හෝ මරණයට මුහුණ දීමට සිදු විය හැකි අතර එමඟින් ඉන්දු-ඇෆ්ගන් සබඳතා දිගු කලක් පළුදු වී පකිස්ථානයට වාසිදායක විය හැකිය.

මෙම ලේඛකයා විශ්‍රාමික ඉන්දියානු හමුදා නිලධාරියෙකි; ප්‍රකාශිත අදහස් ඔහුගේම ය

indianewsnetwork.com ඇසුරිණි – සැකසුම – භාතිය බරුකන්ද

හදිසි භාවිතය සඳහා කොවිඩ් -19 ට එරෙහි ලොව ප්‍රථම ඩීඑන්ඒ එන්නත (DNA Covid vaccine) ඉන්දියාවේ ඖෂධ නියාමකවරයා විසින් අනුමත කර තිබේ.

එන්නත් නිපදවන කැඩිලා හෙල්ත්කෙයාර් (Cadila Healthcare) අධ්‍යයනයකට අනුව, මාත්‍රා තුනේ සයිකොව්-ඩී එන්නත ( ZyCoV-D vaccine) ලබා ගත් අයගෙන් 66% කගේම රෝග ලක්‍ෂණ මෙම ඩී.එන්.ඒ. එන්නත මගින් වළක්වා ඇත.

මීට පෙර ඩීඑන්ඒ එන්නත් සතුන් තුළ හොඳින් ක්‍රියාත්මක වූ නමුත් එය මිනිසුන් සම්බන්ධයෙන් අත්හලා බලා තිබුණේ නැත.

ඉන්දියාව මේ වන විටත් කලින් අනුමත කරන ලද එන්නත් වර්ග මිලියන 570 කට වඩා ලබා දී ඇත. (කොවිෂීල්ඩ්, කොවැක්සින් සහ ස්පුට්නික් වී)

වැඩිහිටියන්ගෙන් 13% ක් පමණ මුළුමනින්ම එන්නත ලබාගෙන ඇති අතර එන්නත්කරණය ආරම්භ කළ පසුගිය ජනවාරි මාසයේ සිට 47%කට අවම වශයෙන් එක් එන්නතක් මාත්‍රාවක් හෝ ලබාදී ඇත.

මධ්‍යස්ථාන 50 කට වැඩි ගණනක ස්වේච්ඡා සේවකයන් 28,000ක් සම්බන්ධ කර ගනිමින් ඉන්දියාවේ මෙතෙක් සිදු කළ විශාලතම එන්නත අත්හදා බැලීම සිදු කළ බව කැඩිලා හෙල්ත්කෙයාර් ආයතනය පැවසීය.

ඉන්දියාවේ තරුණයින් තුළ කොවිඩ් -19 එන්නතක් පරීක්‍ෂා කළ පළමු අවස්ථාව මෙය බව ද එම සමාගම කියා සිටී. අවුරුදු 12-18 වයස් කාණ්ඩයට අයත් පුද්ගලයින් 1,000 ක් ද මෙම අත්හදා බැලීම් සදහා එක්කර ගෙන ඇති අතර ඔවුන් සම්බන්ධයෙන් ඩී.එන්.ඒ. එන්නත අතිෂයින් ඵලදායී බව හදුනා ගෙන ඇත.

වෛරසයේ දෙවන මාරාන්තික උච්චතම අවස්ථාවෙහිදී සායනික අත්හදා බැලීම් වල ප්‍රධාන තුන්වන අදියර සිදු කරන ලදී.

එන්නත නිපදවන සමාගම ප්‍රකාශ කරන්නේ මෙය විශේෂයෙන් බෝවන ඩෙල්ටා ප්‍රභේදය වන විකෘති වික්‍රියා වලට එරෙහිව කාර්යක්ෂමතාව නැවත තහවුරු කළ බවයි.

“එය හොද ශක්‍යතාවක් ලබා දෙන නිසා ඒ ගැන මම බෙහෙවින් සතුටු වෙනවා. මෙම එන්නත ක්‍රියාත්මක වුවහොත් එන්නත් ලබාදීමේ අනාගතය අතිෂය සරල විය හැකියි” යනුවෙන් සුප්‍රසිද්ධ වෛරස් විද්‍යාඥයෙකු වන මහාචාර්ය ෂාහිඩ් ජමීල් පැවසීය.

මෙම එන්නත ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද?

ඩීඑන්ඒ සහ ආර්එන්ඒ යනු ශරීරයේ ඉදිකිරීම් ද්‍රව්‍ය වේ. ඒවා දෙමව්පියන්ගෙන් දරුවන්ට සම්ප්‍රේෂණය වන ජානමය තොරතුරු ගෙන යන අණු ය. අනෙකුත් එන්නත් මෙන්ම ඩීඑන්ඒ එන්නත ද වරක් ලබා දීමෙන් සැබෑ වෛරසයට එරෙහිව සටන් කිරීමට ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට උගන්වයි. සමේ ස්ථර දෙකක් අතර එන්නත් මාත්‍රාව ලබා දීම සඳහා ජානමය තොරතුරු අඩංගු ප්ලාස්මිඩ් (plasmids) හෝ ඩීඑන්ඒ වල කුඩා මුදු භාවිතා කරයි.

ප්ලාස්මිඩ් සෛල වෙත තොරතුරු ගෙන යන අතර “ස්පයික් ප්‍රෝටීන් -spike protein ” සෑදීම සඳහා වෛරසය යොදා ගන්නා අතර එය මිනිස් සෛල තුළට ඇතුළු වේ.

බොහෝ කොවිඩ් -19 එන්නත් වැඩ කරන්නේ ස්පයික් ප්‍රෝටීන් කැබැල්ලක් සෑදීමට ශරීරයට උපදෙස් දීමෙන් වන අතර එමඟින් පුද්ගලයෙකුගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මඟින් ප්‍රතිදේහ නිපදවා එය වෛරසයට එරෙහිව සටන් කිරීමට උගන්වයි.

මෙම එන්නත වෙනස් වන්නේ කුමක් නිසාද?

මෙය කොවිඩ් -19 ට එරෙහි ලොව ප්‍රථම මිනිස් ඩීඑන්ඒ එන්නතයි -human DNA vaccine.

නිදසුනක් වශයෙන්, එක්සත් ජනපදයේ අනුමත කරන ලද ඩීඑන්ඒ එන්නත් ගණනාවක් තිබේ. උදාහරණයක් ලෙස අශ්වයින් සඳහා රෝග එන්නතක් සහ සුනඛයින් සඳහා වන සමේ පිළිකා එන්නත.

කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජනපදයේ මානව සායනික අත්හදා බැලීම් වලදී විවිධ ඩීඑන්ඒ එන්නත් 160 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් පරීක්‍ෂා කෙරේ. බොහෝමයක් දැනට පවතින පිළිකා වලට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා කැපවී සිටින අතර එන්නත් වලින් තුනෙන් එකක්ම එච්අයිවී වලට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා විය.

සයිකොව්-ඩී (ZyCov-D) යනු ඉන්දියාවේ ඉදිකටු රහිත (needle-free Covid-19 jab) ප්‍රථම කොවිඩ් -19 එන්නත ද වේ.

ඉවත දැමිය හැකි ඉඳිකටු රහිත ඉන්ජෙක්ටරයකින් එය පරිපාලනය කරන අතර එමඟින් තරලයේ පටු ප්‍රවාහයක් භාවිතා කර සමට විනිවිද ගොස් එන්නත් මාත්‍රාව නිසි පටක වලට ලබා දේ.

“ආසාදනයකට එරෙහිව ක්‍රියා කරන ඩීඑන්ඒ එන්නතක් සාර්ථක කර ගැනීම ලොකු දෙයක්. එය කොවිඩ්-19 වෛසරසයට එරෙහිව හොඳ ආරක්‍ෂාවක් ලබා දෙනවා නම් මෙය ඉන්දියාවට ආඩම්බරයක්” යැයි වෛරස් විද්‍යාඥවරියක වන ආචාර්ය ගගන්දීප් කාං පැවසුවාය.

ඩීඑන්ඒ එන්නතක ඇති වාසි මොනවාද?

විද්‍යාඥයන් පවසන්නේ ඩීඑන්ඒ එන්නත් සාපේක්ෂව ලාභ, ආරක්‍ෂිත සහ ස්ථායි බවයි.

ඒවා සෙල්සියස් අංශක -2 සිට 8 දක්වා ඉහළ උෂ්ණත්වවලදී ගබඩා කළ හැකිය.

කැඩිලා හෙල්ත්කෙයාර් කියා සිටින්නේ ඔවුන්ගේ එන්නත අවම වශයෙන් මාස තුනක්වත් සෙල්සියස් අංශක 25 ට “හොඳ ස්ථායිතාවයක් (good stability) පෙන්නුම් කර ඇති බවයි. මෙය එන්නත පහසුවෙන් ප්‍රවාහනය කර ගබඩා කිරීමට උපකාරී වේ.

ඩීඑන්ඒ එන්නතක ඇති අඩුපාඩු මොනවාද?

මිනිසුන්ගේ බෝවන රෝග සඳහා නිපදවූ ඩීඑන්ඒ එන්නත් අතීතයේදී අසාර්ථක විය.

“ගැටලුව නම් ඔවුන් සතුන් තුළ හොඳින් වැඩ කිරීමයි. නමුත් ඒවා මිනිසුන් තුළ සමාන ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාර ආරක්‍ෂාවක් ලබා නොදේ” යනුවෙන් ආචාර්ය කැන්ග් පැවසීය.

ආචාර්ය කැන්ග්ට අනුව අභියෝගය වූයේ කල් පවත්නා ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරයක් ලබා දීම සඳහා ප්ලාස්මිඩ් ඩීඑන්ඒ මිනිස් සෛල තුළට තල්ලු කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.

ලුසියානා ප්‍රාන්ත විශ්ව විද්‍යාල සෞඛ්‍ය විද්‍යා මධ්‍යස්ථානයේ වෛරස් රෝග විශේෂඥ වෛද්‍ය ආචාර්ය ජෙරමි කමිල් ද එවැනිම අදහසක් ප්‍රකාශ කළේය.

“අතීතයේදී ප්ලාස්මිඩ් ඩීඑන්ඒ එන්නත් අත්හදා බලා ඇත. නමුත් ප්ලාස්මිඩ් ඩීඑන්ඒ මිනිස් සෛල වල න්‍යෂ්ටිය තුළට ගැනීම, විශේෂයෙන් වැඩිහිටියන් තුළ ඉතා අසීරු බව අපි දනිමු,” වෛද්‍ය කමිල් මට පැවසීය.

ෆයිසර් හෝ මොඩර්නා වැනි ප්‍රෝටීන සෑදීම සඳහා මැසෙන්ජර් ආර්එන්ඒ (messenger RNA) භාවිතා කරන එම්ආර්එන්ඒ එන්නත් (mRNA vaccines)- සාර්ථක වීමට සහ ඉහළ කාර්‍යක්‍ෂණයක් ලබා ගැනීමට සෛල න්‍යෂ්ටිය වෙත ළඟා වීමට අවශ්‍ය නොවන අතර දිගු කල් පවතින ප්‍රතිශක්තිකරණයක් ඇති කිරීමට ඉඩ ඇත.

අනෙක් අඩුපාඩුව නම් ඉන්දියාවේ භාවිතා කරන අනෙක් එන්නත් මාත්‍රා දෙකක් භාවිතා කරන නමුත් නව ඩී.එන්.ඒ එන්නත සඳහා මාත්‍රා තුනක් අවශ්‍ය වීමයි. එන්නත් නිෂ්පාදකයා පවසන්නේ එය මාත්‍රා දෙකක ඇගයීම සිදු කරන බවයි.

“එන්නත් සමාගමක් ඩී.එන්. ඒ එන්නතක් නිෂ්පාදනය කිරීම සදහා වූ දැවැන්ත අභියෝග ජයග්‍රහණය කිරීම ගැන මම සතුටු වන්නෙමි. නමුත් කාර්යක්ෂමතාව පිළිබඳ දත්ත ස්වාධීනව පරීක්‍ෂා කිරීම අත්‍යවශ්‍යයි,” වෛද්‍ය කමිල් පැවසීය.

බී.බී.සී වාර්තාවක් ඇසුරිණි.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ආරක්ෂක අංශ තවමත් මධ්‍යම කාබුල් පාලනය කරමින් සිටින නමුත් කොපමණ කාලයකටද යන්න පැහැදිලි නැත

ඇෆ්ගනිස්ථානය මුළුමනින්ම තලේබාන් බලය අත්පත් කර ගැනීමේ අද්දර සිටින අතර කැරලිකරුවන් රටේ බොහෝ ප්‍රදේශ අල්ලා ගැනීමෙන් පසු අගනුවරට ළඟා වී තිබෙනවා.

තලේබාන් සටන්කාමීන් සමග සාමකාමී ලෙස බල හුවමාරුවක් සහතික කිරීම සඳහා සාකච්ඡා පැවති බව අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යවරයා පවසයි. පසුගිය සති කිහිපය තුළ කාබුල්හි දහස් ගණන් ඇෆ්ගනිස්ථානුවන් රටේ වෙනත් ප්‍රදේශවල පැවති ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා වලින් පලා ගොස් රැකවරණ පතා තිබේ.

කාබුල් නගරයෙන් ඉවතට යාම සඳහා මුදල් ආපසු ගැනීමට සහ සංචාරක ලියකියවිලි සකස් කිරීමට මිනිසුන් ඉක්මන් වීම නිසා භීතියට පත් වන අවස්ථා අද දින දක්නට ලැබුණි.

බටහිර රටවල් ද සිය පුරවැසියන් ඉවත් කිරීමට දැඩි උත්සාහයක යෙදී සිටිති. කාබුල්හි පිහිටි සිය තානාපති කාර්යාල පරිශ්‍රයේ සිට ගුවන් තොටුපල වෙත කාර්ය මණ්ඩලය ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපදය මිලිටරි හෙලිකොප්ටර් යවා ඇත.

ඇෆ්ගනිස්ථාන රජයෙන් පළිගැනීමක් සිදු නොවන බව තලේබාන් ප්‍රකාශකයෙක් බීබීසීය වෙත පැවසීය.

එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ මිලිටරි සන්ධානය විසින් තලේබාන් සටන්කාමී කණ්ඩායම බලයෙන් පහ කර වසර 20 කට ආසන්නය. විදේශ හමුදාව ඉවත් කර ගැනීම සමග ඔවුන් යළි වේගයෙන් රට පුරා භූමි අත්පත් කර ගෙන ඇත.

“වෙනත් රටක සිවිල් ගැටුමක් මධ්‍යයේ නිමක් නැති ඇමරිකානු මැදිහත්වීමක් තවදුරටත් අවශ්‍ය නැහැ” තම හමුදා ඉවත්කර ගැනීම සාධාරණීකරණය කරමින් එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ජෝ බිඩෙන් පැවසීය.

කාබුල් වැසියන් ප්‍රතික්‍රියා කරන්නේ කෙසේද?

කාබුල්හි භීතියක් පවතින අතර සමහර පදිංචිකරුවන් රට හැර යාම සඳහා ගුවන් තොටුපල වෙත යාමට උත්සාහ කරති. වාහන තදබදය හේතුවෙන් වාහන අතහැර දමා ඇති අතර මිනිසුන් පා ගමනින් ගුවන් තොටුපොළ වෙත ගමන් කරමින් සිටී.

ස්වයංක්‍රීය ටෙලර් යන්ත්‍ර වලින් මුදල් ලබා ගැනීමට සහ විදේශ ගමන් බලපත්‍ර කාර්යාලයෙන් සහ විදේශීය වීසා බලපත්‍ර මධ්‍යස්ථාන වලින් සංචාරක ලියකියවිලි ලබා ගැනීමට ද කාබුල් වැසියන් යුහුසුලුව කටයුතු කරනු පෙනේ.

තලේබාන් සටන්කාමීන් නගරය වසා දැමීම නිසා කුමක් කළ යුතු දැයි ජනතාව නොදන්නා බව කාබුල්හි පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරියක වන ෆර්සානා කොචා බීබීසීයට පැවසීය.

“ඔවුන්ගෙන් සමහරෙක් දුවනවා, සමහර අය නිවෙස්වල සැඟවී සිටිනවා” ඇය පැවසුවාය.

තලේබාන් සංවිධානය පැවසුවේ තම සටන්කරුවන්ට මේ වන විට අගනුවර මායිමේ රැඳී සිටින ලෙස නියෝග කර ඇති බවයි.

නගර මධ්‍යයට කි.මී 40 ක් උතුරින් පිහිටි බග්රාම් ගුවන් තොටුපළ සහ බන්ධනාගාරය තමන් පාලනය කර ගත් බව අද (15) පෙරවරුවේ ඔවුහු පැවසූහ.

වරක් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තිබූ විශාලතම ඇමරිකානු හමුදා කදවුර වූ මෙම සංකීර්ණය ජුලි 2 වන දින එක්සත් ජනපද හමුදාව විසින් ඉවත් කරන ලදී.

තලේබාන් ප්‍රකාශක සුහයිල් ෂහීන් බීබීසියට පැවසුවේ කාබුල්හි ජනතාවට කරදර විය යුතු නැති බවත් ඔවුන්ගේ දේපළ හා ජීවිත ආරක්ෂිත බවත් ය.

“අපි ජනතාවගේ සහ මේ රටේ සේවකයන්” යැයි ඔහු පැවසීය.

ඇෆ්ගනිස්ථානුවන් පලායනු දැකීමට තමන්ට අවශ්‍ය නැති බවත්, ඒ වෙනුවට පශ්චාත් ගැටුම් ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සඳහා උදව් කරන බවත් ඔහු පැවසීය.

අනෙක් රටවල් ප්‍රතික්‍රියා කරන්නේ කෙසේද?

එක්සත් ජනපදය සිය කාර්ය මණ්ඩලය සහ එහි මෙහෙවරට සහාය වූ ඇෆ්ගන් ජාතිකයින් ඉවත් කිරීම සඳහා භටයින් 5000 ක් යොදවා තිබේ. නගරය වටා තානාපති කාර්ය මණ්ඩලය ප්‍රවාහනය කරන හෙලිකොප්ටර් යානා දැකගත හැකි අතර වැදගත් ලිපි ලේඛන විනාශ කිරීම නිසා තානාපති කාර්යාල සංකීර්ණය අසල දුමාරයක් ඉහළ යන බවට වාර්තා විය.

බ්‍රිතාන්‍ය භටයින් 600 ක් පමණ තමන්ගේම ඉවත් වීමේ මෙහෙයුමට සහාය වීම සඳහා යොදවා ඇත.

අනෙකුත් රටවල් ද ඇෆ්ගනිස්ථානයේ පිහිටි සිය තානාපති කාර්යාවල ආරක්ෂාව තහවුරු කරමින් සිටින අතර බටහිර රටවල් සිය තානාපති කාර්යාල මුළුමනින්ම වසා දමා සිය ජාතිකයින් ඉවත් කර ගනිමින් සිටිති.

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ පවතින වාතාවරණය පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ හදිසි රැස්වීමක් කැඳවීමට රුසියාව සැලසුම් කරයි.

තලේබාන් සංවිධානය විසින් රුසියානු තානාපති කාර්යාලයට ආරක්ෂක සහතික ලබා දී ඇති හෙයින් සිය තානාපති කාර්යාලය වසා නොගන්නා බව රුසියාව පවසයි.

(මේ අතර තහවුරු නොකළ විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා ( අල්ජසීරා) පවසන්නේ ඇෆ්ගන් ජනපතිවරයා රටින් පලා ගොස් ඇති බවයි)

බී.බී.සී වාර්තාවකි

සිනොවැක් සහ සයිනොෆාම් එන්නත්, බොහෝ දිළිඳු සහ මැදි ආදායම් සහිත රටවල් භාවිත කරති

චීනය නිෂ්පාදනය කරන ප්‍රධාන එන්නත් දෙක ගැන මෑතදී බොහෝ නිශේධනීය මාධ්‍ය වාර්තා එළිදැක්විණ; සිනොවැක් සහ සයිනොෆාම් එන්නත් දෙකම ලබාගත් බොහෝ දෙනාට කොවිඩ් රෝගය වැළඳුණ බව හෝ ඇතැමුන් මරුමුවට පත්වූ බව එම වාර්තාවල දැක්විණ.

එම එන්නත මගින් බොහෝ ජීවිත බේරාගනු ලැබූ බව විශේෂඥයන් පවසන නමුත්, ඒ සමඟම එම එන්නත්වල ඵලදායීතාව ගැන යළිත් වරක් අවධානයට ලක්විණ.

දිළිඳු සහ මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ආදායම් සහිත රටවල මේ එන්නත් දෙක බහුලව භාවිත කරති.

එන්නත ගැන පළවන මේ බිය සාධාරණ ද? මෙම එන්නත් භාවිතා කරන රටවල් තම ජනතාව ආරක්ෂා කරගැනීමට ගතගැකි ක්‍රියාමාර්ග මොනවාද?

එන්නත් ක්‍රියාකරන්නේ කෙසේද?

කොරෝනාවෛරසයට එරෙහිව සටන් කරන ප්‍රතිදේහ නිපදවීම පිණිස, බීජිං නුවර පිහිටි Sinovac Biotech සහ රජයට අයත් Sinopharm සමාගම් දෙකම භාවිත කරන්නේ අක්‍රිය කරන ලද වෛරසයන්ය.

එන්නත ලබාදීමට ප්‍රථම වෛරසය මරා දමා ඇති බැවින් එමගින් කොවිඩ්-19 රෝගය බෝවිය නොහැකිය.

දින 14 ක් තුළ සිනොවැක් එන්නත් මාත්‍රා දෙකම ලබාදෙමින් බ්‍රසීලයේ විශාල පිරිසක් යොදාගෙන කරන ලද පරීක්ෂණයක දී හෙළි වූයේ, එම එන්නත් මගින් රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම්කරන කොවිඩ් රෝගය වැළඳීම 51%කින් වලක්වන බවය. සයිනොෆාම් එන්නත පිළිබඳව රටවල් කිහිපයක පැවැත්වූ පරීක්ෂණවලින් අනාවරණය වූයේ එහි ඵලදායීතාව 79% ක් බවය.

මෙම ප්‍රථිපල මඟින් විශේෂිත අත්හදා බැලීමේ කොන්දේසි පිළිබිඹු වේ. සිනොවැක් එනත අඩු ප්‍රථිපල පිළිබිඹු කලත් එය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ (WHO) හදිසි අනුමැතිය ලබා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් විය.

මෙම එන්නත් සාමාන්‍ය ශීතකරණයක තැන්පත් කිරීමට හැකිවීම හේතුවෙන් විශේෂ අධි ශීතකරණ මිලදී ගැනීමට අවශ්‍ය නොවීම හමුවේ දිළිඳු රටවලට ඒවා යොදාගැනීම පහසුය.

ආසියාවේ, දකුණු ඇමෙරිකාවේ සහ අප්‍රිකාවේ රටවල් 100 ක පමණ මෙම එන්නත් භාවිත කරති. එම එන්නත නිපදවන පළමු අප්‍රිකානු රටවල් දෙක බවට පත්වන බව මොරොක්කෝ සහ ඊජිප්තුව මෑතදී නිවේදනය කළහ.

විද්‍යා දත්ත විශ්ලේෂණය කරන Airfinity ආයතනය පවසන පරිදි, දැනට සිනොවැක් එන්නත් මාත්‍රා මිලියන 943 කට වැඩි ප්‍රමණයක් බෙදා හැර ඇති අතර, මේ වසර තුළ මාත්‍රා බිලියන 2.9 ක් නිෂ්පාදනය කිරීමට ඉඩ තිබේ.

ජනතාව රෝගී වෙන්නේ කුමන රටවලද?

චිලී, මොන්ගෝලියාව සහ සීෂෙල්ස් දූපත්, චීන එන්නත් දෙකම ලබාදීමෙන් අනතුරුවත් කොවිඩ්-19 රෝගය බහුලව පැතිරයමින් තිබෙන රටවල් කිහිපයකි.

චිලී දේශයේ 70%කට වැඩි පිරිසක් එන්නත් දෙකම ලබාගෙන තිබෙන අතර, ඒ බොහෝ දෙනාට ලැබුණේ සිනොවැක් එන්නතය.

එහෙත් ඩෙල්ටා ප්‍රභේදය පැතිරයාමත් සමඟ එහි යළිත් වරක් ඇඳිරි නීතිය පණවා සංචරණ සීමා පැනවිණ.

මේ අතර මොන්ගෝලියාවේ සහ සීෂෙල්ස්හි ද වෛරසයේ ශීඝ්‍ර පැතිරයාමක් වාර්තා වී තිබේ. මෙම රටවල් දෙකේ කුඩා ජනගහනයක් ජීවත් වූවත්, ජනගනත්වය අනුව රෝගීන්ගේ සීග්‍ර වැඩිවීමක් මෑතකදී වාර්තා වී තිබේ.

එන්නත්කරණයේ ඉදිරියේ සිටින එම රටවල් දෙකම වැඩිපුර භාවිත කළේ සයිනොෆාම් එන්නතය; වැඩිහිටියන් අතරින් සීෂෙල්ස් හි 68% ක් සහ මොන්ගෝලියාවේ 55% ක් එන්නත ලබාගෙන තිබේ.

මේ අතර සිනොවැක් එන්නත් දෙකම ලබාගත් සෞඛ්‍ය සේවක, සේවිකාවන් 30 දෙනෙකුවත් රෝගය වැළඳී මියගොස් ඇති බව එහි ප්‍රධාන සෞඛ්‍ය සේවක වෘත්තීය සමිතිය පවසයි.

එසේ නම් එන්නත් අසාර්ථක ද?

ඉහත කී රටවල මතු වී ඇති තත්වයට එකම හේතුව එන්නත පමණක්ම නොවේ.

ඉන්දුනීසියාවේ සෞඛ්‍ය සේවකයන්ගේ මරණවලට කොවිඩ් සමඟ වැළඳුණු තවත් රෝග ද කිසියම් ආකාරයකට බලපාන්නට ඇති බවට වෘත්තීය සමිතිය පවසා තිබුණි.

රතු කුරුස සංවිධානය පවසන්නේ, ජනගහනයෙන් 5% කට පමණක් එන්නත ලබාදී තිබීම සහ සෞඛ්‍ය සේවකයන් දීර්ඝ කාලයක් වැඩ කිරීම සහ දිගින් දිගටම වෛරසයට අනාවරණය වීම තුළ, රට “ව්‍යසනයක් අභිමුව” සිටින බවය.

චිලී දේශයේ ජනතාව එන්නතේ පළමු මාත්‍රාව පමණක් ලබාගැනීමෙන් අනතුරුව යළිත් වරක් සමාජයේ බහුලව ගැවසීම අප්‍රේල් මාසයේ රෝගය පැතිරීම ඉහළ යාමට හේතුව විය හැකි බව ඇතැම් විශේෂඥයන්ගේ අදහසය.

ඒ අතර මොන්ගෝලියාවේ සහ සීෂෙල්ස් හි බලධාරීන් පවසන්නේ, රෝගයෙන් මියගිය බොහෝ දෙනා අසාධ්‍යව පසුවූ හෝ එන්නත නොලැබූවන් බවය.

එමෙන්ම කිසිදු එන්නතකින් 100% ක ආරක්ෂාවක් නොලැබෙන බව ද විශේෂඥයෝ පෙන්වාදෙති. එය සෑම පුද්ගලයෙකුටම වෛරසය ආසාදනය වීම නැවැත්වීම හෝ ඔවුන් රෝගාතුර වීම වැළැක්වීම සිදු නොකරන බවයි.

“මේ වෙලාවේ වැදගත්ම දේ, අසාධ්‍ය තත්වයට පත්වීම සහ මරණ වලක්වා ගැනීමයි. හැම එන්නතක්ම ඒ කරුණු දෙක ගැන හොඳින් වැඩ කරලා තියෙනව,” යනුවෙන් ඕස්ට්‍රේලියාවේ මර්ඩොක් ළමා පර්යේෂණ ආයතනයේ මහාචාර්ය ෆියෝනා රසල් චයිනා ඩේලි පුවත්පතට පවසා තිබුණි.

බ්‍රසීලයේ කරන ලද පර්යේෂණයට අනුව, අසාධ්‍ය තත්වයට පත්වීම සහ රෝහල්ගතවීම සම්බන්ධයෙන් සීනොවැක් එන්නත 100%ක සාර්ථකත්වයක් පෙන්වූ අතර, රෝහල්ගතවීම සම්බන්ධයෙන් සයිනොෆාම් එන්නත 79%ක් ඵලදායී විය.

හොංකොං විශ්වවිද්‍යාලයේ වසංගත රෝග විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධානී මහාචාර්ය බෙන් කවුලින් පවසන පරිදි කොවිඩ් රෝගය වැළැක්වීම සම්බන්ධයෙන් එම එන්නත් දෙකේම ඵලදායීතාව “මධ්‍යස්ථ” තත්වයක පැවතියත්, අසාධ්‍ය බවට පත්වීම සම්බන්ධයෙන් එමගින් “ඉතා ඉහළ ආරක්ෂාවක්” සැලසෙන බවය.

“ඒ කියන්නේ මේ එන්නත් මගින් දැනටමත් ජීවිත විශාල ගණනක් බේරාගෙන ඇති,” බව ඔහු බීබීසී සමඟ පැවසීය.

නව ප්‍රභේද එන්නත්වලට බලපාන්නේ කොහොමද?

කෙසේ වුවත්, මෙම පර්යේෂණවලට යොදාගනු ලැබුවේ චීනයේ වූහාන් නගරයෙන් සොයාගනු ලැබූ මූලික වෛරසයට එරෙහිව එන්නත් කෙතරම් ඵලදායක ද යන්න පමණය. ඒවා නව ප්‍රභේදවලට එරෙහිව ක්‍රියාකරන්නේ කෙසේද යන්න අලුත් දත්ත තවමත් ප්‍රකාශයට පත්වී නැත.

වෙනත් පර්යේෂණ අනුසාරයෙන් අදහස් දක්වමින් මහාචාර්ය බෙන් කවුලින් පවසන්නේ, ඩෙල්ටා ප්‍රභේදයට එරෙහිව චීන එන්නත් දෙකේ ඵලදායකත්වය, මූලික වෛරසයට සාපේක්ෂව 20%කින් පමණ අඩුවිය හැකි බවය.

දකුණු අප්‍රිකාවෙන් හමු වූ බීටා ප්‍රභේදයට එරෙහිව එන්නත්වල ඵලදායකත්වය ඊටත් වඩා අඩුවිය හැකි බව ඔහු තක්සේරු කරයි.

හොංකොං විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛරසවේදය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙකු වන ජින් ඩොන් යැන් බීබීසීයට කියා සිටියේ, ඩෙල්ටා ද ඇතුළු නව ප්‍රභේදයන්ට එරෙහිව චීන එන්නත්වල ඵලදායීතාව අඩුවනු ඇතැයි “අපේක්ෂිත” බවය.

එහෙත් “සිනොවැක් සහ සයිනොෆාම් හොඳ එන්නත්,” බව කී ඔහු, ඉහළ ඵලදායකත්වයක් සහිත එන්නත් ලබාගත නොහැකි ජනතාවත් එන්නතක් ලබාගත යුතු බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.

කෙසේ වුවත්, ඉන් අනතුරුවත් ඔවුන් සමාජ දුරස්ථබව ඇතුළු අනෙක් ආරක්‍ෂිත පියවර ගතයුතු බවත් ඔහුගේ උපදේශය වෙයි.

තුන්වෙනි එන්නතක් දිය යුතුද?

මෙතෙක් පරීක්ෂණ සිදු කර නොමැති වූවද, එන්නත් දෙකක් ලබාදීමෙන් අනතුරුව, එම එන්නතේම හෝ වෙනත් එන්නත් දෙකක් මිශ්‍ර කිරීමෙන් තුන්වෙනි මාත්‍රාවක් ද ලබාදිය යුතු ද යන්න ගැන මේවනවිට විශේෂඥයෝ සහ ආණ්ඩු අවධානය යොමුකර ඇත.

මහාචාර්ය ජින් පවසන්නේ, ෆයිසර් හෝ මොඩර්නා එන්නත තුන්වෙනි මාත්‍රාවක් වශයෙන් ලබාදීම මගින් සයිනොෆාම් හෝ සිනොවැක් තුළින් ලැබුණු ආරක්ෂාව තවත් වැඩිවනු ඇති බවය.

ඉන්දුනීසියාවේ සිනොවැක් එන්නත් දෙකක් ලබාගත් ඉදිරි පෙළ සේවකයන්ට තුවෙනි මාත්‍රාව වශයෙන් මොඩර්නා එන්නත ලබාදීමට නියමිත අතර, සයිනොෆාම් මාත්‍රා දෙකක් ලබාගත් වයස අවුරුදු 50ට වැඩි පුද්ගලයන්ට තුන්වෙනි මාත්‍රාව ලෙස ෆයිසර් එන්නත ලබාගන්නා මෙන් බහරේනය ඉල්ලා සිටියි.

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය සහ තුර්කිය සිය පුරවැසියන්ට පිළිවෙලින් සයිනොෆාම් සහ සිනොවැක් තුන් වෙනි මාත්‍රාවක් ලබාදෙමින් සිටියි. තායිලන්තය ද එය සලකා බලමින් සිටියි.

එහෙත් එන්නත්කරණයේ මූලික පියවර හෝ සපුරා නැති ඉන්දුනීසියාව තුන්වෙනි මාත්‍රාවක් දීමට ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ පරමාර්ථය කවරක් දැයි මහාචාර්ය කවුලින් ප්‍රශ්න කරයි.

තුන්වෙනි මාත්‍රාවක ඵලදායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පැවැත්වූ පරීක්ෂණවල ප්‍රතිඵල යහපත් බව පවසන Sinovac Biotech සමාගම, කෙසේ වුවත් කෝවිඩ්-19 රෝගයෙන් ආරක්ෂාවීම පිණිස මාත්‍රා දෙකක් ප්‍රමාණවත් බව අවධාරණය කරයි.

චීන විදේශ අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශක වැන්ග් වෙන්බී කියා සිටියේ සිය රටේ නිපදවන එන්නත් “ආරක්ෂාව සහ ඵලදායකත්වය සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර කීර්තියක් අත්පත් කරගෙන තිබෙන,” බවය.

Text by bbc sandesaya

ඉරිදා ආරම්භ වූ රටපුරා ඇති වූ නොසන්සුන්තාව මෑත කාලයේ පෙර නොවූ විරූ විය

පසුගිය දිනවල කියුබාවේ අගනුවර ඇතුළු පළාත් රැසක ඇති වූ නොසන්සුන්තාවයෙන් පසුව ආහාර, ඖෂධ සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය දෑ සඳහා ආනයන බදු සහ සංචාරකයින් විසින් රැගෙන එන එවැනි භාණ්ඩ සඳහා වන සීමාවන් ද කියුබානු රජය විසින් තාවකාලිකව ඉවත්කර ඇත.

අගමැති මැනුවෙල් මාරෙරෝ කෟෟස් අද (15) රාජ්‍ය රූපවාහිනිය මගින් ජනතාව අමතා නව වෙනස නිවේදනය කළේය.

“එය බොහෝ සංචාරකයින්ගේ ඉල්ලීමක් වූ අතර මෙම තීරණය ගැනීම අවශ්‍ය විය,” අගමැති පැවසීය. දෙසැම්බර් 31 න් පසු රජය විසින් කරුණු තක්සේරු කරනු ඇතැයි ඔහු පැවසීය.

ආහාර හා ඖෂධ හිඟය, මිල වැඩි කිරීම සහ රජය විසින් කොවිඩ් -19 හැසිරවීම සම්බන්ධයෙන් විරෝධතා දක්වමින් දස දහස් ගණන් කියුබානු වැසියෝ පසුගිය ඉරිදා රට පුරා දැවැන්ත උද්ඝෝෂණ පැවැත්වූහ. ඒවා කොමියුනිට්ස් කියාබානු ඉතිහාසයේ මීට පෙර නොවූ තරම් ප්‍රබල ඒවා විය.

විරෝධතාකරුවන් කළ එක් ඉල්ලීමක් වූයේ කියුබාවට පැමිණෙන සංචාරකයින්ට රේගු බදු නොගෙවා සැපයුම් ගෙන ඒමට අවස්ථාව ලබාදිය යුතු බවයි.

පසුගිය ඉරිදා නොසන්සුන්තාව ආරම්භ වූ දා සිට රට පුරා දුසිම් ගණනක් අත්අඩංගුවට ගෙන තිබේ. එක් පුද්ගලයෙකු මියගොස් ඇති බව බලධාරීන් අඟහරුවාදා තහවුරු කළහ.

දැඩි ඒකාධිපති පාලනයක් ඇති කියුබාව තුළ අනවසර පෙලපාලි නීති විරෝධී වන අතර රාජ්‍ය විරෝධී විරෝධතා සිදුවීම අතිෂයින් අවමය.

‘අවශ්‍ය’ තීරණයක්

දැනට කියුබාවට පැමිණෙන සංචාරකයින්ට ඖෂධ කිලෝග්‍රෑම් 10ක් දක්වා බදු රහිතව රට තුළට ගෙන යා හැකිය. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ට ගෙන ඒමට අවසර දී ඇති සීමිත ආහාර හා පෞද්ගලික සනීපාරක්ෂක සැපයුම් සඳහා රේගු බදු ගෙවිය යුතුය.

එවැනි රේගු වෙනසක් ඇති කරන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි නැත. දැනට පවතින කොරෝනා වයිරස් වසංගතය මධ්‍යයේ කියුබාවට සංචාරය කරන්නේ ස්වල්ප දෙනෙකි.

“නැහැ, අපට කෑල්ලක් අවශ්‍ය නැහැ. අපට නිදහස අවශ්‍යයි” යනුවෙන් කියුබානු කොමියුනිස්ට් රජයේ විවේචකයෙක් සහ මාධ්‍යවේදී යොවානි සැන්චෙස් අගමැතිවරයාගේ නිවේදනය නිකුත් කිරීමෙන් ටික වේලාවකට පසු ට්වීට් කළේය. 

“අමතර සූට්කේස් කිහිපයක් ආනයනය කිරීම සඳහා කියුබානු වීදිවල රුධිරය කාන්දු නොවීය” ඔහු සදහන් කළේය.

අන්තර්ජාල සේවා යළිත්

දින තුනක බාධාවකින් පසු කියුබානු බලධාරීන් අද අන්තර්ජාලයට පිවිසීම යථා තත්ත්වයට පත් කළ බව ඒඑෆ්පී ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සියේ මාධ්‍යවේදීන් වාර්තා කළහ. කෙසේ වෙතත් ෆේස්බුක්, වට්ස්ඇප් සහ ට්විටර් ඇතුළු සමහර පණිවිඩ සහ සමාජ මාධ්‍ය වේදිකා 3G සහ 4G වල අවහිර වී ඇති බව වාර්තා වේ.

ජංගම අන්තර්ජාලය කියුබාවේදී හඳුන්වා දෙනු ලැබුවේ පසුගිය වසර කිහිපය තුළ පමණක් වන අතර මෑත කාලීන පෙලපාලි සංවිධානය කිරීමට හා ප්‍රචාරය කිරීමට මිනිසුන්ට ඉඩ ලබා දෙන ලදී.

හවානා අගනුවර පදිංචිකරුවෙකු වන ඇන්ඩ්‍රියා ලෝපෙස් රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසුවේ ‘අන්තර්ජාල සේවා අවහිර කිරීම නිසා තමාට මෙක්ෂිකෝවේ සිටින තම සැමියා සමඟ කතා කිරීමට නොහැකි වූ බවයි.

“ඔවුන් අන්තර්ජාල සේවා කපා හැරියා. රජයට අවශ්‍ය වන්නේ සියල්ල නිහඩ කිරීමටයි” ඇය පැවසුවාය.

දැඩි ආරක්‍ෂාවක් තිබුණද හවානාහි වීදි මේ වන විට සන්සුන්ව පවතින බව වාර්තා වේ.

මෑත දිනවල රට තුළ අත්අඩංගුවට ගැනීම් අඛණ්ඩව සිදුවන බව පෙනේ. කියුබානු යූ ටියුබ් මාධ්‍යවේදිනියක වන ඩිනා ස්ටාර්ස් ඊයේ ස්පාඤ්ඤ මාධ්‍ය ආයතනයක් සමග සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් පවත්වමින් සිටියදී ඇයව රැගෙන යාමට ආරක්ෂක අංශ පැමිණ ඇති බව නාලිකාවට පැවසුවාය. ඇය පසුව ඉන්ස්ටග්රෑම් හි ඒ ගැන පළ කළාය.

ආර්ථික අර්බුදයක්

ආණ්ඩු විරෝධී විරෝධතා පසුගිය ඉරිදා හවානාහි නිරිත දෙසින් සැන් ඇන්ටෝනියෝ ඩි ලොස් බැනෝස් නගරයේ උද්ඝෝෂණයත් සමඟ ආරම්භ වූ නමුත් වැඩි කල් නොගොස් රට පුරා ව්‍යාප්ත විය.

බොහෝ දෙනෙක් මෙම විරෝධතා සමාජ ජාල ඔස්සේ සජීවීව විකාශය කරන ලදී. සමාජ මාධ්‍යවල පළ වූ පෝස්ට් වලින් පෙනී ගියේ මිනිසුන් පොලිස් කාර් පෙරළා දමා විදේශීය මුදල්වලින් භාණ්ඩ මිල කරන රජයේ සමහර වෙළඳසැල් කොල්ලකන බවයි. බොහෝ කියුබානුවන් සඳහා, මෙම සාප්පු යනු මූලික අවශ්‍යතා මිලදී ගත හැකි එකම ක්‍රමය වන නමුත් ඒවායේ මිල ගණන් ඉතා ඉහළය.

කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යයක් බවට පත් වූ දා සිට ඇමෙරිකානු සම්බාධක හමුවේ දැඩිව පීඩාවට පත්ව ඇති කියුබාවේ ආර්ථිකය මේ වන විට බරපතළ අරගලයක යෙදී සිටී. එරට ආර්ථිකයේ වඩාත් වැදගත් අංශවලින් එකක් වන සංචාරක ව්‍යාපාරය, කෝවිඩ් වසංගතය තුළ ගමන් කිරීම සීමා කිරීම නිසා විනාශයට පත්ව ඇත.

සංචාරක ව්‍යාපාරය මෙන්ම සීනි කර්මාන්තය ද කියුබානු ආර්ථිකයේ ප්‍රමුඛතම එකකි. එහෙත් මේ වසරේ අපේක්ෂිත ඇස්වැන්න විශාල වශයෙන් පහත වැටී ඇත. එය ද මාරාන්තික පහරකි.

එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, රජයේ විදේශ මුදල් සංචිත ක්ෂය වී යයි, එයින් අදහස් කරන්නේ සාමාන්‍යයෙන් සිදු වන පරිදි, හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා ආනයනික භාණ්ඩ මිල දී ගත නොහැකි බවයි.

කියුබාව විරෝධතා සහ කියුබාවේ පුළුල් ගැටලු සඳහා එක්සත් ජනපදයට සහ එහි ආර්ථික සම්බාධකවලට දොස් පවරා තිබේ. මෑතදී ඇති වූ නොසන්සුන්තාව අතරතුර කියුබානු ආණ්ඩුව විසින් අත්අඩංගුවට ගත් විරෝධතාකරුවන් නිදහස් කරන ලෙස එක්සත් ජනපදය කියුබානු බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

බී.බී.සී ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ඉහළ ඡායාරූපය – යුක්‍රේන හමුදා සෙබළියන් පෙළපාලියක් සඳහා පුහුණුවීම්වල යෙදෙන අයුරු

නිතර නිතර උණුසුම් දේශපාලන පුවත් මවන යුක්‍රේනයෙන් අද (03) උණුසුම් සුන්දර පුවතක් වාර්තා වුණා. ලෝකය කුල්මත් කළත් මේ පුවතින් යුක්‍රේනය නම් ගිනි ගන්නා බවයි විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තා කියන්නේ.

විදෙස් මාධ්‍ය වාර්තාවලට අනුව ලබන මාසයේ යුක්‍රේනයේ පැවැත්වීමට නියමිත හමුදා පෙළපාලියක් වෙනුවෙන් හමුදා සෙබළියන් හමුදා බූට් සපත්තු වෙනුවට අඩි උස පාවහන් පැළදීමට සූදානම් වෙමින් සිටිනවා. එය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ සැලසුමක් බවයි වාර්තා වෙන්නේ.

මේ පුවත ශ්‍රවණය වුණ විගස යුක්‍රේනයේ මහා අවුලක් සිදු වූ බවයි විදෙස් මාධ්‍ය කියන්නේ.

යුක්‍රේන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරියක වන අයිරිනා ජෙරාෂ්චෙන්කෝ මෙම තීරණය දැඩිව හෙළා දකමින් කියා සිටියේ ‘එය සමානාත්මතාවය නොව ලිංගිකත්වය‘ බවයි.

සෝවියට් සමූහාණ්ඩුවේ බිඳවැටීමෙන් පසු නිදහස ලබා වසර 30 ක් සපිරීම නිමිත්තෙන් යුක්‍රේනය ලබන අගෝස්තු 24 වන දින හමුදා පෙළපාළියක් පැවැත්වීමට සූදානම් වෙනවා. ආරක්ෂක අමාත්‍යංශය පවසන්නේ මෙහිදී පැළදීමට නියමිත අඩි උස සපත්තු හමුදා නිල ඇඳුමේ කොටසක් බවයි.

යුක්රේනයේ බොහෝ දෙනෙක් මෙම සැලසුම ගැන කම්පනය පළ කළ අතර, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු පිරිසක් ආරක්ෂක ඇමති ඇන්ඩ්‍රි ටාරන්ව දැඩිව විවේචනය කළා. ඔවුන් කියන්නේ මේ තීන්දුව ගැන ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා ‘ජාතියෙන් සමාව ගත යුතු බවයි‘.

“හමුදා පෙළපාලියකදී මෙවැනි දෙයක් දැකීමට සිදුවීම ඇත්තටම නින්දාවක්” යැයි දේශපාලන විචාරක විටාලි පෝට්නිකොව් සිය ෆේස්බුක් වෙබ් අඩවියේ සඳහන් කළා. ඔහු කියා සිටියේ සමහර නිලධාරීන්ට “මධ්‍යකාලීන” මානසිකත්වයක් ඇති බවයි.

ජෙරාෂ්චෙන්කෝ මහත්මිය පැවසූයේ, ‘මෙම පින්තූර ප්‍රෝඩාවක්‘ බවයි. 

එය ලිංගිකත්වය මිස සමානාත්මතාවය නොවන බව පැවසූ ඇය ‘කාන්තාවන්ට සරිලන පරිදි ශරීර හමුදා නිල ඇදුමක් නිර්මාණය කිරීමට වඩා විලුඹ වැදගත් යැයි ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය සිතුවේ මන්දැයි‘ සිය විමතිය පළ කළාය.

හමුදා ප්‍රවීණයෙකු වන මාරියා බර්ලින්ස්කා කියා සිටියේ පෙළපාළියක මිලිටරි දක්ෂතාවය පෙන්නුම් කළ යුතු නමුත් මෙය ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්ගේ මිත්‍රත්වයන් සඳහා නම් කිරීම බවයි.

රුසියානු පිටුබලය ලබන බෙදුම්වාදීන්ට එරෙහිව යුක්රේන හමුදාව සිදුකරන මෙහෙයුම්වලදී සෙබළියන් 13,500 කට වැඩි පිරිසක් සටන් කර ඇති බව නියෝජ්‍ය පාර්ලිමේන්තු කථානායක ඔලේනා කොන්ඩ්‍රැටියුක් පෙන්වා දුන්නාය.

මේ වන විට කාන්තාවන් 31,000 කට වැඩි පිරිසක් යුක්ක්‍රේන ත්‍රිවිධ හමුදාවේ සේවය කරන අතර නිලධාරීන් 4,000 කට වැඩි පිරිසක් ද වෙති.

බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ