Category: සුපිරි World

දශක දෙකක් පැරණි ඇෆ්ගන් සිවිල් යුද්ධයේ තීරණාත්මක කඩඉමක් සනිටුහන් කරමින් එක්සත් ජනපදය හා නේටෝ හමුදා තලේබාන් සටන්කාමීන්ට එරෙහි යුද්ධයේ කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස භාවිත කළ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බග්‍රාම් (Bagram) ගුවන් හමුදා කඳවුරෙන් ඉවත්ව ගියේය.

ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් විදේශ හමුදා සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් වීම අත ළඟ බවට මෙය පැහැදිලි සංඥාවක් වශයෙන් සැලකිය හැකිය. නමුත් විදේශ හමුදා ඉවත් වීම සමග තලේබාන් සටන්කාමීන් තව දුරටත් ශක්තිමත් විය හැකි බව නිරීක්ෂකයින්ගේ අදහසයි.

මේ අතර එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ජෝ බිඩෙන් පවසා ඇත්තේ ලබන සැප්තැම්බර් 11 වන විට එක්සත් ජනපද හමුදා සම්පූර්ණයෙන් ඉවත්කර ගන්නා බවයි. සැප්තැම්බර් 11 අවසාන දිනය යනු 2001/09/11 වන දින ඇමරිකාවට එල්ල වූ මරාගෙන මැරෙන ප‍්‍රහාරයේ 20 වැනි සංවත්සරය වන අතර 9/11 ප්‍රහාරයෙන් 3,000 කට ආසන්න පිරිසක් මිය ගියහ.

1990 දශකයේ සිට රට පාලනය කළ තලේබාන් සංවිධානයේ සහය ඇතිව එවකට ඇෆ්ගනිස්ථානය පදනම් කරගත් ජාත්‍යන්තර ජිහාඩ් කණ්ඩායමක් වන අල්කයිඩා විසින් මෙම ප්‍රහාර සිදු කරන ලදී. කණ්ඩායම් දෙකම පරාජය කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ සන්ධානයක් එම වසර අගදී ඇෆ්ගනිස්ථානය ආක්‍රමණය කළේය.

ඇමරිකාවට දැන් අවශ්‍ය වී ඇත්තේ මිනිස් ජීවිතවල විශාල පිරිවැය සහ විශාල වියදම සමඟ සිය දීර්ඝම යුද්ධය අවසන් කිරීමට ය.

මෑතක් වන තුරුම එක්සත් ජනපද භටයන් 2,500-3,500 ක් පමණ ඇෆ්ගනිස්ථානයේ රැඳී සිටිනු ඇතැයි සිතූ අතර ඔවුන් පිටත්ව යන විට ඇමරිකානු සොල්දාදුවන් 1,000 කටත් වඩා අඩු සංඛ්‍යාවක් රැඳී සිටිනු ඇත. මැයි මාසය වන විට ඇෆ්ගනිස්ථානයේ තවත් සභාග හමුදා 7,000ක් පමණ සිටි නමුත් බොහෝ දෙනා දැන් පිටව ගොස් ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. ජර්මනිය සහ ඉතාලිය බදාදා සිය මෙහෙයුම් ප්‍රකාශයට පත් කළහ.

මේ අතර, විදේශීය බලවේගයන්ගෙන් ඉවත්වීමෙන් පසු නව සිවිල් යුද්ධයක් පුපුරා යා හැකිය යන බිය වර්ධනය වී තිබේ.

තලේබාන් සංවිධානයේ ඉහළ ඉලක්කයක

බග්රාම් යනු ඉදිරියේදී සිදුවිය යුතු දේ පිළිබඳ සීනුවකි. ඇමරිකානු මිලිටරි ශක්තියේ මෙම සංකේතය කලක් සෝවියට් හමුදාවන්ගේ බලකොටුවක් විය. දැන් ඇෆ්ගනිස්ථාන ආරක්ෂක අංශ ඉතා ඉක්මනින් මෙම නගරය නගරය තුළ සුරක්ෂිත වීමේ අභියෝගයට මුහුණ දෙනු ඇත.

බග්රාම් ඉතා වැදගත් – සංකේතාත්මක හා උපායමාර්ගික කලාපයකි. රට පුරා බලය තහවුරු කර ගනිමින් සිටින තලේබාන් සටන්කරුවන්ට මෙම ත්‍යාගය හිමි වේ. පසුගිය ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී පවා බග්රාම් පදිංචිකරුවන් කියා සිටියේ තලේබාන් සංවිධානය දැනටමත් ඔවුන් අතර සිටින බවයි.

බග්රාම් එතරම් වැදගත් වන්නේ ඇයි?

ගුවන් තොටුපළ කාබුල් නගරයට කිලෝමීටර 40 ක් උතුරින් පිහිටා ඇති අතර එය නම් කර ඇත්තේ අසල ගමක නමකිනි. 1980 ගණන්වල සෝවියට් සංගමය ඇෆ්ගනිස්ථානය අත්පත් කරගත් විට මෙම ගුවන්තොටුපොළ ගොඩනංවන ලදී. එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ සන්ධාන හමුදා 2001 දෙසැම්බරයේ දී ඉදිරියට ගිය අතර එය හමුදා 10,000 ක් පමණ රඳවා තබා ගත හැකි විශාල කඳවුරක් දක්වා වර්ධනය විය.

එය ධාවන පථ දෙකකින් යුක්ත වන අතර එක් ධාවන පථයක් කිලෝමීටර් 3.6 ක් දිගය. විශාල භාණ්ඩ හා බෝම්බ ගුවන් යානා එහි ගොඩ බැස්සවිය හැකිය.

ගුවන් යානා 110ක් එකවර නැවැත්විය හැකි ස්ථාන එහි ඇති අතර ඒවා පිපිරුම්වලට ඔරෙත්තු දෙන බිත්ති වලින් ආරක්ෂා කර ඇත. ඇඳන් 50 කින් යුත් රෝහලක්, මෙහෙයුම් ශාලා තුනක් සහ නවීන දන්ත සායනයක් ඇති බව ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් වාර්තා කරයි.

කියුබාවේ කුප්‍රකට එක්සත් ජනපද හමුදා බන්ධනාගාරයෙන් පසුව ‘ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ග්වාන්ටනාමෝ‘ ලෙස හැදින්වූ ප්‍රධාන බන්ධනාගාරය ද මෙම ගොඩනැගිලි අතර විය.

ඊළඟට කුමක් සිදුවේද?

ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ඉහළම එක්සත් ජනපද අණදෙන නිලධාරී ජෙනරාල් ස්කොට් මිලර් ඇෆ්ගන් ජනාධිපතිවරයා හමුවී “අඛණ්ඩව එක්සත් ජනපද ආධාර සහ සහයෝගීතාව” පිළිබඳව සාකච්ඡා කළ බව එක්සත් ජනපද ජනාධිපති කාර්යාලය සිකුරාදා ට්වීට් පණිවුඩයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේය.

එක්සත් ජනපද භටයින් 650 ක් පමණ තව දුරටත් ඇෆ්ගනිස්ථානය තුළ රැඳී සිටීමට අපේක්ෂා කරන බව ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් වාර්තා කරයි. රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින්ට ආරක්ෂාව සැපයීම සහ කාබුල්හි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඔවුන් සහාය වනු ඇත. ඔවුන් තුර්කියේ භටයන් සමඟ ගුවන්තොටුපල මුර කරන අතර එහි ආරක්ෂාව සඳහා නව ගිවිසුමක් ගැන ඇෆ්ගනිස්ථාන රජය සමඟ සාකච්ඡා කරමින් සිටී.

අනෙකුත් ඇමරිකානු හමුදා කාබුල්හි එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලය ආරක්ෂා කරනු ඇති බව වාර්තා වේ.

හමුදා විශ්ලේෂකයින් පවසන්නේ කාබුල් ආරක්ෂා කිරීමට සහ තලේබාන් සංවිධානය පසුපසට තල්ලු කිරීමට ඇෆ්ගනිස්ථාන රජයට බග්‍රාම් පාලනය පවත්වා ගැනීමට ඇති හැකියාව ඉතා වැදගත් වනු ඇති බවයි.

“මෙතැන් සිට ඇෆ්ගනිස්ථාන හමුදා එය ආරක්ෂා කර ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව සටන් කිරීමට යොදා ගනු ඇත” යැයි ඇෆ්ගනිස්ථාන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ප්‍රකාශක ෆවාඩ් අමන් සිකුරාදා ට්වීට් කළේය.

පසුගිය වසරේ පෙබරවාරියේ දී එක්සත් ජනපදය සමඟ ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමෙන් පසු තලේබාන් සන්ධාන හමුදාවන්ට එරෙහි ප්‍රහාර නතර කළ අතර ජාත්‍යන්තර ජිහාඩ් කණ්ඩායම් සමඟ සහයෝගීතාව අවසන් කරන බවට ද පොරොන්දු විය.

එහෙත් සටන්කාමීන් දිගින් දිගටම රජයේ හමුදාවන්ට එරෙහිව සටන් කරති. සෑම උදෑසනකම රාත්‍රි සටන් පිළිබඳ නැවුම් වාර්තා ගෙන එන බව බීබීසීයේ දකුණු ආසියාවේ කර්තෘ ජිල් මැක්ගීවරිං පවසයි. 

සමහර වාර්තා වලට අනුව, සමගි සන්ධානයකට පැමිණීමෙන් පසු දරුණුතම ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා ජූනි මාසයේ සිදු වූ අතර සිය ගණනක් ජීවිත අහිමි විය. බොහෝ පාසල්, රජයේ ගොඩනැගිලි සහ විදුලි කුළුණු දැන් අලාභහානි හෝ විනාශ වී ඇති හෙයින් ද අසීරු සංවර්ධනය තර්ජනයට ලක්ව ඇත.

තලේබාන් ප්‍රකාශකයෙකු වන සබිහුල්ලා මුජාහිඩ්, එක්සත් ජනපදය බග්‍රාම් වෙතින් ඉවත්වීම සාදරයෙන් පිලිගනිමින් ඒඑෆ්පී ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සියට පවසා ඇත්තේ ඇෆ්ගනිස්ථානුවන් අතර ඔවුන්ගේ අනාගතය පිළිබඳව තීරණය කිරීමට එය මග පෑදෙන බවයි.

මෙම යුද්ධය ඇෆ්ගනිස්ථාන සිවිල් වැසියන් 47,000 කට වැඩි පිරිසකගේ සහ ඇෆ්ගනිස්ථාන හමුදා 70,000 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකගේ ජීවිත මෙන්ම එක්සත් ජනපද සොල්දාදුවන් 2442 දෙදෙනකුගේ සහ එක්සත් ජනපද පුද්ගලික ආරක්ෂක කොන්ත්‍රාත්කරුවන් 3800කට වැඩි පිරිසකගේ සහ අනෙකුත් රටවල සොල්දාදුවන් 1,144 දෙනකුගේ ජීවිත බිළිගත් බව විශ්වාස කෙරේ.

ඇෆ්ගන් යුද්ධය වෙනුවෙන් එක්සත් ජනපදය ඩොලර් ට්‍රිලියන 2.62ක් වැය කර ඇති බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත.

බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

විදේශ බලවතුන් රටට හිරිහැර කිරීමට හෝ බලපෑම් කිරීමට උත්සාහ කළහොත් ඔවුන්ගේ හිස ගසා දමන බවට (get their heads bashed) චීනයේ ජනාධිපති ෂී ජින් පිං අනතුරු අඟවා තිබේ. චීන කොමියුනිට්ස් පක්ෂයේ 100 වැනි ශත සංවත්සරය වෙනුවෙන් අද (01) පැවති උත්සවයකදී චීන ජනපතිවරයා මේ බව ප්‍රකාශ කර තිබේ.

එක්සත් ජනපදය වෙත යොමු වී ඇති පරිදි පුළුල් ලෙස දක්නට ලැබෙන අදහස් දැක්වීමේදී බීජිනය “විශුද්ධ දේශනා sanctimonious preaching” කිරීමට ඉඩ නොදෙන බව ද ජනපතිවරයා වැඩි දුරටත් පැවසීය.

චීනය මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සහ හොංකොං හි මර්දනය සම්බන්ධයෙන් විවේචනවලට මුහුණ දෙන අතර ඇමෙරිකාව ප්‍රමුඛ බටහිර රටවල් වෙත් චීනයට මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධ බරපතළ චෝදනා එල්ල කරමින් සිටී.

වෙළඳාම, ඔත්තු බැලීම සහ වසංගතය සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජනපදය හා චීනය අතර සබඳතා මෑත කාලයේ දී නරක අතට හැරී තිබේ. තායිවානයේ ප්‍රශ්නය ද ආතතියේ ප්‍රධාන ප්‍රභවයකි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී තායිවානය ස්වෛරී රාජ්‍යයක් ලෙස බටහිර රටවල් විසින් සලකන අතර බීජිනය කියන්නේ තායිවානය චීනයෙන් කැඩී ගිය පළාතක් බවයි.

චීනය තායිවානය සමඟ එක්සත් වීම සඳහා නොසැලෙන කැපවීමක් පවත්වාගෙන යන බව ද චීන ජනපතිවරයා පැවසීය.

“චීන ජනතාවගේ ජාතික ස්වෛරීභාවය සහ භෞමික අඛණ්ඩතාව ආරක්ෂා කිරීමට ඇති අධිෂ්ඨානය, කැමැත්ත සහ හැකියාව කිසිවෙකු අවතක්සේරු නොකළ යුතුය,” ඔහු පැවසීය.

අද (01) උදෑසන පැවැති 100 වැනි සංවත්සර සැමරුමට හමුදා ජෙට් යානා සංදර්ශන, කාලතුවක්කු ආචාර සහ දේශප්‍රේමී ගීත වාදන ඇතුළත් විය.

බීජිං හි ටියානන්මෙන් චතුරශ්‍රයට කොමියුනිට්ස් පක්ෂයේ නායකයින් පිරිසක් පැමිණ සිටි අතර ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් මුඛ ආවරණ පැළඳ සිටියේ නැත.

චීන ජනපතිගේ පණිවිඩයේ කැපී පෙනෙන දේ කුමක්ද?

පැයක් පමණ කතා කළ චීන ජනපතිවරයා නූතන චීනයේ පක්ෂයේ කාර්යභාරය යළිත් අවධාරණය කරමින් කියා සිටියේ ‘එය රටේ සංවර්ධනයට කේන්ද්‍රීය වී ඇති බවත් එය ජනතාවගෙන් වෙන් කිරීමට දරන උත්සාහයන් අසාර්ථක වනු ඇති බවත් ය‘

“චීනය බේරා ගත හැක්කේ සමාජවාදයට පමණක් වන අතර චීනය සංවර්ධනය කළ හැක්කේ චීන ලක්ෂණ සහිත සමාජවාදයට පමණි” ඔහු පැවසීය.

“චීනයට හිරිහැර කිරීමට, පීඩා කිරීමට හෝ යටත් කර ගැනීමට අපි කිසිවෙකුට ඉඩ නොදෙමු” යනුවෙන් ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.

“එසේ කිරීමට උත්සාහ කරන ඕනෑම අයෙකුට එරෙහිව බිලියන 1.4කට අධික චීන ජනතාව නැගී සිටිනු ඇති අතර චීන මහා ප්‍රකාරය වන් ඒ දැවැන්ත බලය අවසානයේ සතුරාගේ හිස ගසා දමනු ඇත‘‘

එක්සත් ජනපදය සිය වර්ධනය මැඩපැවැත්වීමට උත්සාහ කරන බවට චීනය පුන පුනා චෝදනා කර ඇති අතර මෙම අදහස් එක්සත් ජනපදය ඉලක්ක කරගෙන කළ ඒවා බව විශ්වාස කෙරේ.

හොංකොං සහ මැකාවෝ යන කලාපවල “ඉහළ ස්වයං පාලනයක්” පවතින බව ජනපතිවරයා පැවසූ අතර, ඔවුන් “එක් රටක්, පද්ධති දෙකක්” යන මූලධර්ම නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බව ද අවධාරණය කළේය.

ජනපතිගේ කතාව විශ්ලේෂණය

මහජන චීනයේ නිර්මාතෘ මාඕ සේතුංගෙන් පසු නූතන චීනයේ බලවත්ම නායකයා වන ෂී ජින්පින්, ලා අළු පැහැති ඇඳුමකින් සැරසී සිටි අතර එය කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ නිර්මාතෘ විසින් ටියැන්මන් චතුරශ්‍රයේ එක් පැත්තක් අලංකාර කරන සුප්‍රසිද්ධ ආලේඛ්‍ය චිත්‍රයට සමාන විය.

ජනපතිවරයා තම ජනතාව විසින් නිර්මාණය කරන ලද “නව ලෝකය” ගැන ප්‍රශංසා කළේය.

ඔහු පැවසූ දෙය නම් ‘මෙය පක්ෂය නොමැතිව බිහිවිය නොහැකි ලෝකයක්‘ බවයි.

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂ උපායමාර්ගයේ ප්‍රධාන අංගයක් වී ඇත්තේ පක්ෂය, රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය හා චීන ජාතිය පිළිබඳ අවබෝධය එකට එක් කිරීමට පියවර ගැනීමයි. ඕනෑම සාර්ථකත්වයක්, ප්‍රගතියක්, දියුණුවක් ඔවුන් විසින් කොමියුනිට්ස් පක්ෂයට ආරෝපණය කර ඇත.

උත්සවය අවසානයේ පණිවුඩය පැහැදිලිව පෙනෙන බවට සහතික කර ගැනීම සඳහා පැමිණ සියලු සියලු දෙනා “කොමියුනිස්ට් පක්ෂයක් නොමැතිව නව චීනයක් නැත” යන ගීතය ගායනා කළහ.

මෙම සංවත්සරය සඳහා චීනය සූදානම් වූයේ කෙසේද?

1921 දී ආරම්භ කරන ලද චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය Chinese Communist Party (CCP) බලයට පැමිණියේ මීට වසර 72 කට පෙර දීර්ඝ සිවිල් යුද්ධයකින් පසුව ය. එම කාලය තුළ රට විශාල වෙනස්කම් වලට භාජනය වී ඇත. නමුත් මෙම සන්ධිස්ථාන සමහරක් ප්‍රචාරක මෙහෙයුමේ කැපී පෙනෙන ලෙස අතුරුදහන් විය.

පසුගිය සඳුදා බීජිං හි බර්ඩ්ස් නෙස්ට් ක්‍රීඩාංගනයේදී ද ‘මහා පා ගමන‘ නමින් කලා ප්‍රසංගයක් වේදිකා ගත කරන ලද අතර එයට චීන ඉතිහාසය යළි ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ආකෘති ඇතුළත්ව තිබිණි.

එහෙත් සංස්කෘතික විප්ලවය, 1989 ටියානන්මෙන් චතුරශ්‍රයේ විරෝධතා සහ හොංකොං හි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විරෝධතා මෙම ප්‍රසංගය තුළ දැකගත නොහැකි වූ බව ප්‍රංශ පුවත් සේවය පැවසීය.

පසුගිය අප්‍රේල් මාසයේ සිට චීන සිනමා ශාලාවලට අවම වශයෙන් සතියකට දෙවරක්වත් “රතු චිත්‍රපට” නමින් ප්‍රචාරක චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශනය කිරීමට නියෝග කරන ලදී.

“රතු සංචාරක ව්‍යාපාරය” ද ජනප්‍රිය වී ඇති අතර, Ctrip වැනි සංචාරක සමාගම් “රතු වන්දනාකරුවන්” සඳහා අද්විතීය මාර්ග 100 ක් දියත් කරයි.

එහෙත් සියල්ලන්ම ප්‍රචාරය ගැන සතුටු වූයේ නැත.

“දැන් මම රාත්‍රියේ රූපවාහිනිය සක්‍රිය කරන විට, ස්ථාන දුසිම් ගණනක් විප්ලවීය යුද්ධ ගැන නාට්‍ය විකාශනය කරනවා” යැයි බීජිංහි පදිංචිකරුවෙක් බීබීසී චීන වාර්තාකරුට පැවසීය.

බී.බී.සී ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ජපානයේ ෆුකුෂිමා ආසන්නයේ බෞද්ධ විහාරස්ථානයක පිහිටි අඩි 187ක් උසැති යෝධ ප්‍රතිමාවකට කොවිඩ් මුව ආවරණයක් පැළඳවා තිබෙනවා.

මෙම ප්‍රතිමාව මහායාන බෞද්ධ දර්ශනයට අනුව ‘දයාවේ දෙවඟන‘ ලෙස සැලකෙන ‘කැනොන්’ වෙනුවෙනුයි ඉදිකර තිබෙන්නේ.

‘‘කොවිඩ්-19 වසංගතය පාලනය වෙන තෙක් මුව ආවරණය ප්‍රතිමාව මතම තැබීමටයි අපි බලාපොරොත්තු වෙන්නේ‘ එම කටයුත්ත සංවිධානය කළ අයෙක් ජපන් මාධ්‍ය වෙත පැවසුවා.

පසුගිය කාලයේ ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල් රැසක දැවැන්ත දේව ප්‍රතිමාවලට මෙවැනි මුව ආවරණ පැළදවීම සුලභව දැකගත හැකි වුණා.

බ්‍රසීලයේ කොවිඩ්-19 ආසාදිත මරණ සංඛ්‍යාව 500,000 ඉක්මවා ඇත. එය එක්සත් ජනපදයට පසු ලෝකයේ වැඩිම කොවිඩ් ආසාදිත මරණ සංඛ්‍යාවයි. ජනාධිපති ජෙයාර් බොල්සොනාරෝ සමාජ දුරස්ථ කිරීම වැනි ක්‍රියාමාර්ගවලට සහාය දීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම නිසා වෛරසය දිගටම ව්‍යාප්ත වේ.

සෞඛ්‍ය ආයතනය වන ෆියෝක්‍රස් (Fiocruz) පවසන්නේ තත්වය “තීරණාත්මක” බවයි. සම්පූර්ණ එන්නත ලබා දී ඇත්තේ වැඩිහිටියන්ගෙන් 11% ක් පමණි.

සෙනසුරාදා (19) බ්‍රසීල ජාතිකයන් දස දහස් ගණනක් රාජ්‍ය විරෝධී විරෝධතාවලට එක් වූහ.

සම්බන්ධීකරණ ජාතික ප්‍රතිචාරයක් ක්‍රියාත්මක නොකිරීම, එන්නත්කරණ වැඩපිළිවෙළ මන්දගාමී වීම, රට අගුලු දැමීම සහ මුඛ ආවරණ පැළඳීමේ අවශ්‍යතා පිළිබඳව ජනාධිපති බොල්සොනාරෝ දක්වන අකල්ප විරෝධතාකරුවන්ගේ දැඩි විවේචනයට ලක්විය.

පසුගිය සතිය තුළ බ්‍රසීගය තුළ සාමාන්‍යයෙන් දිනකට රෝගීන් 70,000 ක් සහ මරණ 2,000 ක් වාර්තා වී තිබේ. නව ආසාදන හා මරණ බොහොමයක් වයස අවුරුදු 20-59 අතර පුද්ගලයින් අතර වන අතර, දකුණු අර්ධගෝලයේ ශීත කාලය ආරම්භ වීම සමග ඉදිරියේ දී ආසාදිතයින් හා මරණ ඉහළ යා හැකි බවට සෞඛ්‍ය අංශ අනතුරු අඟවයි.

එසේ තිබියදීත්, ආණ්ඩුකාරවරුන් සහ නගරාධිපතිවරුන් වෛරසය පැතිරීම වැළැක්වීම සඳහා පනවා ඇති සීමාවන් ලිහිල් කර තිබේ. බොහෝ නගරවල, අවන්හල්, බාර් සහ සාප්පු නැවත විවෘත කර ඇති අතර වීදිවල සිටින බොහෝ අය මුඛ ආවරණ පැළඳ නොසිටින අතර සමාජ දුරස්ථභාවය ද අනුගමනය නොකරති.

“බ්‍රසීලයේ ජනතාව වෙහෙසට පත්ව සිටින අතර ඔවුන් දැන් මරණය සාමාන්‍ය තත්වයක් ලෙස දකී. එබැවින් මම සිතන්නේ අපට තව බොහෝ දුර යා යුතුව ඇති බවයි” යැයි ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාඥ වෛද්‍ය නටාලියා පැස්ටර්නැක් ටෂ්නර් බීබීසීයට පැවසීය.

“මිනිසුන්ගේ හැසිරීම වෙනස් කිරීමට අප සමත් නොවන්නේ නම් සහ මුඛ ආවරණ පැළඳීම, සමාජ දුරස්ථභාවය සහ එන්නත් ලබා ගැනීම සඳහා මධ්‍යම රජය මැදිහත් නොවන්නේ නම් අපට වසංගතය පාලනය කිරීමට නොහැකි වනු ඇත.”

රියෝ ද ජැනෙයිරෝ, බ්‍රසීලියා සහ වෙනත් තැන්වල පැවති රැලිවලදී කෝපයට පත් බ්‍රසීල ජාතිකයන් “බොල්සොනාරෝ යා යුතුය” හෝ “500,000” වැනි සටන් පාඨ සහිත බැනර් රැගෙන ගියහ.

“කෝවිඩ් පිළිබඳ ඔහුගේ ස්ථාවරය හා ඔහුගේ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම විකාරයක්. ඔහු යථාර්ථය සහ සාමාන්‍ය බුද්ධිය අතහැර දමා ඇත. මේ ගැන පැහැදිලි කිරීමක් නැත” විරෝධතාවට එක් වූ රොබට් අල්මේදා ඒඑෆ්පී වෙත පැවසීය.

විරෝධතාකරු ඩෙනිස් අසිවෙඩෝ රොයිටර් පුවත් සේවයට මෙසේ පැවසීය: ” ජනපති අනුබල දෙන මිත්‍යා විශ්වාසවලින් කිසිදු යහපතක් සිදු නොවේ. ඔබට ලබා ගත හැකි එකම ප්‍රතිශක්තිය එන්නතයි. ඉක්මන් ප්‍රතිකාරයක් නොමැත. මට මිතුරන් මිලියන ගණනක් අහිමි වී ඇත, ඥාති සහෝදරයෙකු ද අහිමි විය … මිනිසුන් අනාථයි , පියා නැති, මවක් නැති, දරුවන් නැති ජාතිකයක් බිහි වෙමින් තිබෙනවා ”

බ්‍රසීලයේ පැතිර යන වෛරසය වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වන අතර දැන් එය ‘ගැමා‘ ලෙස හැඳින්වේ. දැඩි සත්කාර ඒකකයේ ඇඳන්හි රැඳී සිටීමේ අනුපාතය බොහෝ ප්‍රාන්තවල 80% හෝ ඊට වැඩි මට්ටමක පවතින අතර නගරවල එන්නත් හිඟ සැපයුම් සමඟ පොරබදයි.

වසංගතයේ බරපතලකම ජනපතිවරයා නිරන්තරයෙන් හෙළා දකින බැවින් දේශපාලන හේතූන් මත එන්නත්නකරණය ප්‍රමාද කරන බවට විපක්ෂය ඔහුට චෝදනා කරයි.

එහෙත් ජනාධිපතිවරයා අවධාරණය කරන්නේ රටවල් කිහිපයකින් එන්නත් මිලදී ගැනීමට තමා හැකි සෑම දෙයක්ම කළ බවය. ආර්ථිකයට අගුලු දැමීමේ බලපෑම වෛරසයට වඩා දරුණු වනු ඇතැයි ඔහු අවධාරණය කරයි.

ආසාදිත මරණ සංඛ්‍යාව ලක්ෂ 05 ඉක්මවා යාම සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපති බොල්සොනාරෝ අදහස් දක්වා නැත. ට්විටර් පණිවුඩයක් මගින් සෞඛ්‍ය අමාත්‍ය මාර්සෙලෝ ක්වීරෝගා “මියගිය අයගේ පියවරුන්, මව්වරුන්, මිතුරන් සහ ඥාතීන්” වෙනුවෙන් සිය කනගාටුව පළ කළේය.

ලතින් ඇමෙරිකානු කලාපයේ කොවිඩ් වසංගතයේ වත්මන් තත්ත්වය

බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

එක් පුද්ගලයෙකුගේ ආහාර සඳහා දිනකට යුවාන් 650ක් (ඩොලර් 101ක්) ප්‍රමාණවත් වේද?

තමන්ට නම් එම මුදල ප්‍රමාණවත් නොවන බව සූ මාං පැවසුවාය. ඇය මේ බව පැවසුවේ චීනයේ රුපවාහිනී රියැලිටි වැඩසටහනක දීය. සූ මාං චීනයේ Harper’s Bazaar China සඟරාවේ හිටපු ප්‍රධාන කතුවරියයි. ඇය කළ ප්‍රකාශයට චීන සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ කෝපය පළවී තිබුණි.

“අපිට හොඳට කන්න ඕන. මට නම් බැහැ ඒ තරම් පහළ මට්ටමේ ආහාර ගන්න.” සූ මාං තවදුරටත් ප්‍රකාශ කළාය. එම රියැලිටි වැඩසටහනට රටේ ප්‍රසිද්ධ චරිත 15ක් සහභාගී වී සිටිති. ඔවුන් සියලු දෙනා දින 21ක් එකට වාසය කළ යුතුය.

අන්තර්ජාලයේ සැරිසරන්නෝ ඇයගේ ප්‍රකාශයෙන් කෝපාවිෂ්ඨ වූහ. ඔවුන් පෙන්වා දුන්නේ යුවාන් 30කටත් වඩා අඩු මුදලකින් රටේ ජනතාව බඩවියත රැක ගන්නා බවය.

තමන්ගේ ප්‍රකාශය ජනතාව වැරදියට තේරුම්ගෙන ඇති බව සූ මාං පසුව පැවසුවාය. ඇය කියා සිටියේ, තමන් සහභාගී වී සිටින රියැලිටි වැඩසටහන පැවැත්වෙන සම්පුර්ණ කාලය සඳහා ලැබෙන ආහාර වෙනුවෙන් යුවාන් 650ක මුදලක් ප්‍රමාණවත් නොවන බව ඉන් අදහස් කළ බවය. නමුත් ජනතාව එය පිළිගන්නා බවක් නොපෙනේ.

“දැන් ඇයට උත්සාහ කරන්න පුළුවන් ඒක පැහැදිලි කරන්න. නමුත් ඇත්තම තත්ත්වය නම්, ඔය ප්‍රසිද්ධ චරිත ඉහළ පැලැන්තියේ මාන්නය පෙන්නනවා.” බ්ලොග් ලියන්නෙකු එසේ ලියා තිබුණි.

චීනයේ සුපිරි ධනවතුන්ගේ ජීවන පැවැත්ම කෙරෙහි මහජන කෝපය මතුවූ එකම අවස්ථාව මෙය නොවේ.

හුවාවෙයි සමාගමේ නිර්මාතෘ රෙන් සෙන්ග්ෆෙයි ගේ දියණිය ඇනබෙල් යාඕ මේ වසර මුලදී කළ ප්‍රකාශයකින් ද සමාජ මාධ්‍ය උණුසුම් විය. ඇය පවසා තිබුණේ තමන් දුෂ්කර ජීවිතයක් ගත කළ බවය.

“මම කවදාවත් ඊනියා ‘කුමාරිකාවක්’ විදියට ජීවත් වෙලා නැහැ. මගේ වයසේ ඉන්න අනිත් අය වගේම තමයි මමත්. මට මහන්සිවෙලා වැඩ කරන්න සිද්ධ වුණා. හොඳ පාසලකට ඇතුළු වෙන්න මහන්සිවෙලා ඉගෙන ගන්න වුණා.” 23 හැවිරිදි ඇනබෙල් එසේ පැවසුවේ තමන් ගීත ගායනයට ප්‍රවිෂ්ඨ වන බව නිවේදනය කරමින් නිකුත් කළ විනාඩි 17ක වීඩියෝවකිනි.

Weibo සමාජ මාධ්‍යය ඔස්සේ ජනගත කෙරුණු මෙම වීඩියෝවට ඇය තවදුරටත් කියා සිටියේ සංගීත සමාගමක් වෙනුවෙන් ගීත ගායනා කිරීමේ අවස්ථාව, ඇයට ලැබුණු උපන්දින තෑග්ගක් බවය.

ඇනබෙල් ගේ පියාගේ වත්කම ඩොලර් බිලියන 1.4ක් බවට තක්සේරු කර තිබේ.

චීනයේ සුපිරි ධනවතුන්ගේ ජීවිත ඉතා අලංකෘත වූවක් බව පෙන්නුම් කෙරෙමින් පවතී. ඔවුන්ගේ සුඛෝපභෝගී වාහන, මිල අධික වස්ත්‍රාභරණ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ප්‍රදර්ශනය කෙරෙන්නේ ජනතාව මවිත කරවමිනි.

නමුත් මෙවැනි පාරට්ටු අවඥාවට ලක්වීම සහ ජනතා කෝපයට පාත්‍රවීම එන්න එන්නම වැඩි වෙමින් පවතී.

බොහෝ දෙනා සිතන්නේ සූ මාං වැනි තරු චරිත හෝ සුපිරි ධනවතුන්ගේ දෙවැනි පරම්පරාව වන ඇනබෙල් වැනි ළමුන්, එවන් මහා ධන සම්භාරයක් ලැබීමට තරම් යෝග්‍ය නොවන බවය.

“මේ වගේ තරු පන්තියේ ජීවිත සහ ඔවුන්ගේ ‘සැප රැකියා’ එක්ක සංසන්දනය කරලා බලනකොට සාමාන්‍ය ජනතාව මැසිවිලි නගනවා තමන් කෙතරම් මහන්සි වුනත් කොයිතරම් සොච්චමක්ද හම්බවෙන්නේ කියල.” චීන මාධ්‍ය සංස්කෘතිය පිළිබඳ පර්යේෂක, ඩීකින් විශ්වවිද්‍යාලයේ අචාර්ය ජියාන් ක්ෂු පැවසීය.

මෙල්බර්න් නුවර RMIT විශ්වවිද්‍යාලයේ මාධ්‍ය අංශයේ මහාචාර්ය හයිජින්ග් යූ කියා සිටියේ තමන්ගේ ආහාර වේල ගැන සූ මාං කළ ප්‍රකාශයෙන් ජනතාව කුපිත වන බවය. “චීනය සඟවන්නට උත්සාහ කරන තුවාලය එවැනි ප්‍රකාශ මගින් පෑරෙන” බව ඔහුගේ අදහසයි.

“ඇතැමුන්ට උවමනාවටත් වඩා තියෙනවා; අනිත් අයට ලැබෙන්නේ සොච්චමයි.”

චීනයේ ඇති-නැති පරතරය විශාල වෙමින් පවතී.

ජාතික සංඛ්‍යා ලේඛන කාර්යාංශයේ වාර්තාවලට අනුව, චීනයේ එක් පුද්ගලයෙකුගේ වාර්ෂික දල ආදායම යුවාන් 32,189 (ඩොලර් 5,030)කි. එනම් මාසයකට යුවාන් 2,682කි. නමුත් ලෝකයේ වැඩිම බිලියනපතියන් ප්‍රමාණයක් සිටින්නේ එරට අගනුවර වන බීජිං නුවරය.

ලොව අන් සියලු නගර අභිබවා ලොව වැඩිම බිලියනපතියන් ප්‍රමාණයක් බෙයිජිං නුවර වාසය කරන බව හෙළිදරව් වන්නේ Forbes සඟරාවේ පළවූ, ලොව ධනපතියන්ගේ නවතම වාර්ෂික නාම ලේඛනයෙනි.

Forbes ව්‍යාපාරික සඟරාව පවසන පරිදි පසුගිය වසර තුළ දී පමණක් බිලියනපතියන් 33 දෙනෙකු බෙයිජිං නුවරින් බිහිවී ඇත. ඒ අනුව, මේ වනවිට බෙයිජිං නුවර සිටින මුළු බිලියනපතියන්ගේ ගණන 100ක් බව එම සඟරාව පවසයි.

පසුගිය වසර 9ක් පුරා මෙම ලැයිස්තුවේ ඉහළින්ම වැජඹුණු ඇමරිකාවේ නිව්යෝර්ක් නගරය මෙවර දෙවැනි ස්ථානයට පත් විය.

ලෝක ධනපතියන් පිළිබඳව විමර්ශනය කෙරෙන Hurun වාර්තාවට අනුව, චීනයේ බිලියනපතියන් 2020 වසරේදී පමණක් ඩොලර් ට්‍රිලියන 1.5ක ආදායමක් ලබා තිබේ. එය එක්සත් රාජධානියේ සමස්ත දල ජාතික ආදායමෙන් භාගයකට ආසන්නය.

බෙයිජිං නුවර සිටින ඉහළම ධනපතියා ශෑo යීමිං ය. ඔහු TikTok නිර්මාතෘවරයා ය. එමෙන්ම, එහි මව් සමාගම වන ByteDance සමාගමේ ප්‍රධාන විධායකයා ය. ඔහුගේ ශුද්ධ වටිනාකම දෙගුණ විය. මේ වන විට ඔහුගේ වත්කම ඩොලර් බිලියන 35.6ක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ.

කොවිඩ් 19 වසංගතයෙන් චීනයට ඉක්මණින් මිදෙන්නට හැකිවීම, තාක්ෂණික ආයතනවල නැගී සිටීම සහ කොටස් වෙළෙඳපොළ ශක්තිමත් වීම හේතුවෙන් චීනයට මෙවැනි ඉහළ මට්ටමකට පැමිණීමට හැකිවී තිබේ.

දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ චීන ජාතිකයන් ගේ අදහස වුයේ රටේ සියලු දෙනාටම “පොදු සෞභාග්‍යයක්” උදා කර ගැනීමට හැකිවනු ඇතැයි යන්නය. චීනයේ හිටපු නායක ඩෙන්ග් ශියාඕපිං ද පවසා තිබුණේ එයමය. නමුත් මේ වන විට පෙනී යන්නේ ඇතැම් කලාපයන් සහ ඇතැම් පුද්ගලයන් පමණක් ඒ සෞභාග්‍යයට උරුමකම් කියා ඇති බවකි.

“රට විවෘත කරල වසර 40කට වැඩි කාලයක් ගෙවී ගිය පසුව සිද්ධවෙලා තියෙන්නේ ධනපතියන්ගේ වත්කම් තව තවත් වැඩි වෙලා ඉතිරි පිරිස තවත් ඈතට විසි වෙලා.” ඩීකින් විශ්වවිද්‍යාලයේ අචාර්ය ජියාන් ක්ෂු පැවසීය.

මේ පිළිබඳව මතුවෙමින් පවතින ජනතා කෝපය වරින්වර උණුසුම් වෙයි.

පසුගිය මාසයේ සිදු කෙරුණු හෙළිදරව්වක් මීට තවත් උදාහරණයකි. චීනයේ ජනප්‍රිය නිළියක වන Zheng Shuang ට රුපවාහිනී වැඩසටහනක් වෙනුවෙන් දිනකට යුවාන් මිලියන 2 බැගින් ගෙවා ඇති බව හෙළිවීමත් සමඟ ජනතා කෝපයක් මතු විය. සම්පූර්ණ වැඩසටහන වෙනුවෙන් එම නිලියට ගෙවා ඇති මුළු මුදල යුවාන් මිලියන 160කි.

“යුවාන් මිලියන 160ක් යනු කොපමණ මුදලක්ද? මසකට යුවාන් 6,000ක් උපයන සාමාන්‍ය මිනිසෙකුට මෙම මුදල ඉපයීම සඳහා නොකඩවා අවුරුදු 2,222ක් වැඩ කළ යුතුයි.” එක්තරා පුද්ගලයෙකු Weibo සමාජ මාධ්‍යයේ ලියා තිබුණි.

මිල අධික සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ සඳහා රටේ පවතින ඉල්ලුම නම් අඩුවන බවක් පෙනෙන්නට නැත.

Euromonitor International නමැති ආයතනය විසින් කරන ලද වෙළෙඳපොළ සමීක්ෂණයකින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ මිල අධික වෙළෙඳ නාමයන් යටතේ පවතින භාණ්ඩ පෞද්ගලික පරිහරණය සඳහා මිලදී ගැනීම අතින් ජපානය අභිබවා චීනය ඉදිරියට පැමිණ ඇති බවය. ඒ අනුව අසියා ශාන්තිකර කලාපයේ වැඩිම ප්‍රමාණයක්, මිල අධික සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ පෞද්ගලික පරිහරණය සඳහා විකිනෙන රට චීනයයි. කොවිඩ් වසංගතයට පෙර තිබූ වෙළෙඳපොළ මට්ටමට මෙම වසර අවසානයට පෙර නැවතත් චීනය ළඟා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

කොවිඩ්-19 වසංගතය මැඩලමින් මතු වූ පළමු විශාල රට බවට පත්වීමත් සමඟ ලෝක වෙළෙඳාමේ වර්ධනයක් සහිත එකම ප්‍රධාන ආර්ථිකය සහිත රට චීනයයි.

වෙළෙඳ ගනුදෙනු විධිමත් මට්ටමින් වාර්තාගත කිරීම ආරම්භවීමෙන් පසු චීනය පළමු වතාවට ජර්මනිය අභිබවා යමින් එක්සත් රාජාධානියේ විශාලතම තනි ආනයන වෙළෙඳපොළ බවට පත්ව ඇත.

එක්සත් රාජධානියේ ජාතික සංඛ්‍යාන කාර්යාලය (ONS)) පවසන ආකාරයට 2018 වර්ෂය ආරම්භයේ පටන් චීනයෙන් සිදුවූ භාණ්ඩ ආනයනය 2021 වර්ෂයේ පළමු කාර්තුව තුළ පමණක් 66%කින් ඉහළ යමින් ස්ටර්ලිං පවුම් බිලියන 16.9ක ($24bn) වෙළෙඳාමක් බවට පත්ව තිබුණි.

එම කාල සීමාව ඇතුළත ජර්මනියෙන් සිදුකෙරෙන භාණ්ඩ ආනයනය හතරෙන් එකකින් හැකිළෙමින් එහි වෙළෙඳ වටිනාකම ස්ටර්ලින් පවුම් බිලියන 12.5ක ගනුදෙනුවක් බවට පත්විය.

කොවිඩ් වසංගතයෙන් පසුව චීනයේ මෙන්ම එක්සත් ජනපදයේ ද විද්‍යුත් තාක්ෂණික ව්‍යාපාර තව තවත් විශාල වන්නට විය.

වසංගතය පැමිණීමත් සමඟ කඩ සාප්පු කරා යාම බොහෝ දුරට අතහැර දැමූ මිනිසුන් අන්තර්ජාලය හරහා භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමට පෙළඹුණි. විනෝදාශ්වාදයන් සඳහා ද අන්තර්ජාලයේ පිහිට පැතූහ.

තාක්ෂණික මෙවලම් හා උපාංග නිර්මාතෘවරුන්ගේ සහ කොටස්කරුවන්ගේ පෞද්ගලික වත්කම් මහා පරිමාණයෙන් ඉහළ යන ආකාරය එමගින් දකින්නට ලැබුණි.

නගර වශයෙන් නොව, රටවල් වශයෙන් ගත් කල ද මෙම ධනපති ලැයිස්තුවට වැඩිම බිලියනපතියන් සංඛ්‍යාවක් අලුතින් එක්වී ඇත්තේ චීනයෙනි.

අමුතු විදියට ජේත්තුව

ඇතැමුන් සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ වක්‍ර ආකාරයෙන් පාරට්ටු බෑම සිදුකරන බව මෙල්බර්න් නුවර RMIT විශ්වවිද්‍යාලයේ මාධ්‍ය අංශයේ මහාචාර්ය හයිජින්ග් යූ නිරීක්ෂණය කර ඇත.

“මිල අධික භාණ්ඩවල ඡායාරූප පළකිරීම වෙනුවට ඇතැම් පොහොසතුන් දැන් අමුතු විදියට ජේත්තුව පෙන්වනවා.” ඇය පැවසීය.

සමාජ මාධ්‍ය තරුවක් වන MengQiqi77 පළ කර තිබූ ප්‍රකාශයක් ඊට උදාහරණයක් ලෙස පෙන්වා දුන්නාය.

MengQiqi77 සාමාන්‍යයෙන් සිය සුඛෝපභෝගී ජීවන රටාව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ නිතිපතා යාවත්කාලීන කරන්නියකි. විදුලි මෝටර් රථ ආරෝපණය කරගැනීම සඳහා ප්‍රමාණවත් තරමට පහසුකම් සපයා නොමැති බව පැමිණිලි කරමින් මෑතකදී ඇය විසින් Weibo සමාජ මාධ්‍යයේ ප්‍රකාශයක් පළ කරනු ලැබ තිබුණි. ඇය පළ කර තිබූ ප්‍රකාශය මෙසේය.

“ඉතින්, මගේ ස්වාමි පුරුෂයාගේ Tesla වාහනය වෙනුවෙන් අපිටම කියල පෞද්ගලික ගරාජයක් සහිත ලොකු නිවසක පදිංචියට යනවා ඇරෙන්න වෙනත් විකල්පයක් නැහැ.”

තවත් වතාවක ඇය පළකර තිබුණේ “යුවාන් 30,000ක් විතරක් වටිනා” ඇඳුමක් (Zegna cashmere suit) තෝරා ගැනීමට තරම් තමන්ගේ ස්වාමි පුරුෂයා “උවමනාවට වඩා අරපිරිමැස්මෙන්” කටයුතු කර ඇති බවකි.

අන්තර්ජාලයේ සරිසරන්නන් කුපිත කරවන එවැනි ප්‍රකාශ ද පළවූයේ වැඩි ඈතක නොවේ.

MengQiqi77 ගේ ප්‍රකාශයන් සමච්චලයට ලක් කරමින් ඇතැමුන් අන්තර්ජාලයේ නොයෙකුත් දේ ලියන්නට විය. ඇයට ආරූඩ නාමයන් ද පටබඳින්නට විය. ඇයගේ ලේඛන ශෛලිය භාවිත කරමින් අන්තර්ජාලය පුරා ප්‍රහසන නිර්මාණය වන්නට විය.

MengQiqi77 ගේ ප්‍රකාශයන් හේතුවෙන් බලවත් අසතුටින් පසුවන පුද්ගලයෙකු යෝජනා කර තිබුණේ “ජේත්තුව පෙන්වීම සඳහා මොන දේ ලිව්වත් ඒක තේරුණේ නෑ වගේ” සිටීමෙන් ඇයගේ කෝපය ඇවිස්සිය හැකිවනු ඇති බවය.

කෙසේ වෙතත් ධනයෙන් ප්‍රසිද්ධිය ලබන්නන් වෙනුවෙන් පහසු විසඳුමක් නම් නොමැති හැඩකි.

(බීබීසී පුවත් සේවයට වායියී යිප් විසින් ලියන ලද වාර්තාවක් ඇසුරෙනි – උපුටා ගැනීම ජූනි 16 වැනි දින බී.බී.සී සන්දේශයෙනි. ශීර්ෂපාඨය සංශෝධනය කර ඇත.

ඉහළ ඡායාරූපය – උතුරු කොරියානු නායක කිම් ජොන් උන් 2019 දී බඩ ඉරිඟු අස්වැන්නක් සොයා බලයි

උතුරු කොරියාව යළිත් මාරාන්තික සාගතයක් අභියස සිටින බව වාර්තා වන අතර උතුරු කොරියානු නායකයා විසින් ද ඉදිරියේදී දැඩි ආහාර හිගයක් ඇතිවිය හැකි බවට අනතුරු අගවා තිබෙනවා.

බාහිර පාර්ශ්වයන් සමග සීමිත සම්බන්ධතා ඇති, දැඩි මාධ්‍ය පාලනයක් ක්‍රියාත්මක වන උතුරු කොරියාවෙන් විශ්වාසදායක තොරතුරු ලබා ගැනීම ඉතා අසීරු නිසා තත්ත්වය ගැන පැහැදිලි අදහසක් ලබා ගැනීම අපහසු වී තිබෙනවා.

උතුරු කොරියාව තුළ ආහාර හිඟයේ පැහැදිලි දර්ශකයක් වන්නේ මූලික ආහාරවල මිල ඉහළ නිරීක්ෂණය කළ විටයි. උතුරු කොරියාව තුළ ඇති රහසිගත සම්බන්ධතා වලින් තොරතුරු එක්රැස් කරන දකුණු කොරියානු NK Daily අඩවියේ දත්ත වලට අනුව, බඩ ඉරිඟුවල මිල පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේ දී තියුණු ලෙස ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. බඩ ඉරිගු කිලෝවක මිල ඩොලර් 2ක් බවයි එම වාර්තාව කියන්නේ.

ඒෂියා ප්‍රෙස් වෙබ් අඩවියට අනුව ජුනි මස මැද භාගයේදී මිල නැවතත් තියුණු ලෙස ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ඉරිඟු සහල් වලට වඩා අඩු ප්‍රමුඛ ආහාරයක් වන නමුත් එය බොහෝ විට පරිභෝජනය කරනුයේ එය ලාභදායී නිසයි. මේ අතර, අගනුවර වන ප්යොංයැං හි සහල් වල මිලදී වාර්තාගත ලෙස ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මේ වන විට වාර්තා වන්නේ එහි ඉහළම අගයයි.

වෙළඳපල මිල අධීක්ෂණය කිරීම ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ හොඳම දත්ත කිහිපයක් සපයනවා. බොහෝ උතුරු කොරියානුවන් ඔවුන්ගේ ආහාර සහ අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය දෑ රජය විසින් ලබා දෙන සලාකයෙන් පිට විකල්ප මාර්ගවලින් මිලදී ගන්නා බව උතුරු කොරියාව පිළිබද විශේෂඥ බෙන්ජමින් සිල්බර්ස්ටයින් පවසනවා.

“සාමාන්‍ය ජනතාවට රජය විසින් ලබා දෙන්නේ රාජ්‍ය නිලධාරින්ට සාපේක්ෂව සුළු කොටසක් පමණයි” ඔහු කියනවා.

රජය විසින් සපයනු ලබන සලාක බොහෝ කුටුම්භයන් සඳහා ප්‍රමාණවත් නොවන අතර ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල එය බරපතළ තත්ත්වයක්. මෙයින් අදහස් කරන්නේ බොහෝ අය ඔවුන්ගේ ආහාර වේලට අතිරේකව අවිධිමත් වීදි වෙළඳපොලවල් මත විශ්වාසය තබන බවයි.

දරුණු කාලගුණය නිසා බෝග වලට හානි සිදුවී ඇත

උතුරු කොරියානු නායක කිම් ජොන් උන් පසුගිය වසරේ සුළි සුළං හා ගංවතුරෙන් අස්වැන්නට ඇති වූ බලපෑම ගැන සඳහන් කළා. පැරිස් මූලස්ථානය කරගත් කෘෂිකාර්මික අධීක්ෂණ සංවිධානයක් වන GEOGLAM දත්තවලට අනුව, 2020 අප්‍රියෙල් සිට සැප්තැම්බර් දක්වා වාර්තා වී ඇත්තේ 1981න් පසු වැඩිම වර්ෂාපතනයක් සහිත කාල පරිච්ඡේදයක් බව සදහන් වෙනවා.

කොරියානු අර්ධද්වීපයට සුළි සුළං තර්ජන තුනකට මුහුණ දීමට සිදු වූ අතර අගෝස්තු සහ සැප්තැම්බර් මාස දෙකක කාලය තුළ නායයෑම් ද බහුලව වාර්තා වුණා. මෙම කාල පරිච්ඡේදය සහල් සහ ඉරිඟු අස්වැන්න නෙළීමට ආසන්න කාලය වීම හානිය තවත් තීව්‍රර කළා.

පසුගිය සරත් සෘතුවේ අස්වැන්න අඩු මට්ටමක පැවතීම නිසා ජුනි මාසය වන විට ආහාර හිඟ විය හැකි බවයි විශ්වාස කරන්නේ.

පසුගිය අගෝස්තු මස මුලදී හගුපිට් සුළි කුණාටුව ඇති වූ අතර ඒ සමග ඇති ගංවතුරෙන් වගාබිම් හෙක්ටයාර් 40,000ක් සහ නිවාස 16,680ක් විනාශ වූ බව උතුරු කොරියානු රාජ්‍ය මාධ්‍ය වාර්තා කළත් පසුකාලීන කුණාටු පිළිබද තොරතුරු ලබා දීමෙන් රාජ්‍ය මාධ්‍ය වැළකී සිටියා.

දශක ගණනාවක සිට උතුරු කොරියාව තුළ සිදුවන දැවැන්ත වන විනාශය නිසා මෙම සිදුවීම්වල බලපෑම වඩාත් නරක අතට හැරී ඇති බවයි විශේෂඥයින් කියන්නේ. 1990 දශකයේ ආර්ථික අර්බුදය නිසා ඉන්ධන සඳහා පුළුල් ලෙස ගස් කැපීම සිදු වූ අතර, නිතිපතා ගස් සිටුවීමේ ව්‍යාපාර තිබියදීත්, වනාන්තර විනාශය අඛණ්ඩව සිදු වෙනවා. මෙය ගංවතුර වැනි ස්වභාවික ව්‍යසනවලට ප්‍රබල හේතුවක්.

Global Forest Watch සංවිධානය විසින් පසුගිය මාර්තු මාසයේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වාර්තාවකට අනුව, 2019 දී හෙක්ටයාර් 27,500ක වන ආවරණයක් උතුරු කොරියාවට අහිමි වූ අතර 2001 සිට මේ දක්වා හෙක්ටයාර් 233,000ක් අහිමි වී තිබෙනවා.

උතුරු කොරියාව කේන්ද්‍ර කරගත් blog 38ට අනුව උතුරු කොරියාව එහි ආපදා කළමනාකරණය වැඩිදියුණු කර ඇතත්, එය තවමත් දුක්ඛිත ලෙස ප්‍රමාණවත් නොවන බව සදහන්.

පොහොරවල බරපතල හිඟයක්

උතුරු කොරියාවේ කෘෂිකාර්මික අංශය මුහුණ දෙන එතරම් ප්‍රසිද්ධ නැති ගැටලුවක් වන්නේ බෝග අස්වැන්න වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් පොහොර ලබා ගැනීමේ දුෂ්කරතාවයි.

2014 දී කිම් ජොන් උන් විසින් ලියන ලද ලිපියක් මගින් කෘෂිකාර්මික අංශයේ නායකයින්ට මතක් කර දුන්නේ පහසුවෙන් ලබාගත හැකි පොහොර ප්‍රභවයන් සොයා ගත යුතු බවයි.

“ගෘහස්ථ සත්ව අපද්‍රව්‍ය, මිනිස් මළ, කොම්පෝස්ට් සහ මතුපිට පස් වැනි පොහොර ප්‍රභවයන් භාවිතා කරන්න” යනුවෙන් ඔහු රාජ්‍ය ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සිය KCNA විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ලිපියේ සඳහන් කර කළා.

පොහොර නිෂ්පාදනය අතින් උතුරු කොරියාව ස්වයංපෝෂිත නොවන අතර, පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේ එහි පොහොර නිෂ්පාදනය කරන ප්‍රධාන කර්මාන්තශාලා වලින් එකක් අමතර කොටස් නොමැතිකම හේතුවෙන් වසා දැමීමට සිදුවුණා.

කෝවිඩ් වසංගතය හේතුවෙන් 2020 ජනවාරි මාසයේදී එහි විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවා වන චීනය සමඟ දේශ සීමාව වසා දැමීම නිසා අර්බුදය තවත් තීව්‍රර වී තිබෙනවා.

සම්බාධක මගින් වෙළඳාම දැඩි ලෙස සීමා වේ

උතුරු කොරියාව සිය ප්‍රධාන වෙළෙද හවුල්කරුවා වන චීනය සමග සිදුකරන සමස්ත අපනයනය මෑත වසරවලදී ඩොලර් බිලියන 2.5 සිට ඩොලර් බිලියන 3.5 දක්වා පරාසයක පවතී. චීන නිල රේගු දත්ත වලට අනුව පසුගිය වසරේ එම අගය ඩොලර් මිලියන 500 ට වඩා අඩු වුණා.

දේශ සීමාවේ දෙපස (සිනුයිජු සහ ඩැන්ඩොං හි) චන්ද්‍රිකා නිරූපණය 2019 හා සසඳන විට වාහන ගමනාගමනයේ සැලකිය යුතු අඩුවීමක් පෙන්නුම් කරනවා. උපායමාර්ගික හා ජාත්‍යන්තර අධ්‍යයන කේන්ද්‍රයේ (CSIS) වාර්තාවකට අනුව , දේශ සීමාව වෙළඳාම සඳහා වසා දමා ඇති බවට එය සාක්ෂි සපයනවා.

පර්යේෂකයන් 2019 සැප්තැම්බර් මාසයේදී රේගු ප්‍රදේශවල වාහන 100 කට වඩා ගණන් කර ඇති නමුත් 2021 මාර්තු මාසයේදී එය 15ක් දක්වා අඩුවී තිබෙනවා.

කෙසේ වෙතත්, පසුගිය වසර දෙක තුළ එකම ස්ථානයක ඡායාරූප සමඟ සසඳන විට මාර්තු මාසයේදී තවත් දුම්රිය මැදිරි දැකගත හැකි වුණා. එමඟින් වෙළඳාම නැවත ආරම්භ විය හැකි යැයි නිරීක්ෂකයින් විශ්වාස කිරීමට හේතු වී තිබෙනවා. එතැන් සිට, ඕනෑම වේලාවක දේශ සීමාව නිසි ලෙස විවෘත වන බවට කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැති බව උතුරු කොරියාවේ නිරීක්ෂකයෝ පවසනවා.

ආහාර ආධාර ගැටළු

සංවෘත දේශසීමා නිසා උතුරු කොරියාවට ආහාර ආධාර ලබා ගැනීම දුෂ්කර වී තිබෙනවා. එරට විශාලතම පරිත්‍යාගශීලියා චීනය වන අතර වසංගතය ආරම්භයේ සිට උතුරු කොරියාවට චීන ආහාර අපනයනය 80% කින් පහත වැටී තිබෙනවා.

පසුගිය දශකය තුළ ආධාර දෙන රටවලින් උතුරු කොරියාවට ආධාර ගලා ඒම ප්‍රමාණවත් නොවන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පවසනවා. බොහෝ ජාත්‍යන්තර ආහාර ආධාර සංවිධානවලට දැනට උතුරු කොරියාවේ වැඩ කිරීමට නොහැකි වී ඇති අතර, කෝවිඩ් සීමාවන් නිසා මෙහෙයුම් සාමාන්‍ය මට්ටමට වඩා දුෂ්කර වී තිබෙනවා.

ලෝක ආහාර වැඩසටහනේ කුන් ලී බීබීසීයට පැවසුවේ වසංගතයට පෙර සිටම ගෘහස්ථ ආහාර සමීක්ෂණ පැවැත්වීමට WFP ට නොහැකි වී ඇති බවයි.

“අභියෝග මධ්‍යයේ වුවද, 2020 දී ලෝක ආහාර සංවිධානයේ සීමිත සැපයුම් 730,000 කට ආසන්න පිරිසකට ළඟා වුණා‘ ඇය පැවසුවා.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයේ වාර්තාවකට අනුව උතුරු කොරියාවට මාස දෙකක හෝ තුනක සැපයුම් වලට සමාන ආහාර හිඟයක් පවතී .

“මෙම පරතරය වාණිජ ආනයන සහ / හෝ ආහාර ආධාර මගින් ප්‍රමාණවත් ලෙස ආවරණය නොවන්නේ නම්, 2021 අගෝස්තු සිට ඔක්තෝබර් දක්වා කාලය තුළ උතුරු කොරියානු වැසියන්ට දැඩි සාගත කාල පරිච්ඡේදයකට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකියි‘‘ ලෝක ආහාර සංවිධාන ප්‍රකාශකයෙක් සදහන් කළා.

බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

මෙතෙක් ලෝකයේ හමු වූ තුන්වන විශාලතම දියමන්තිය ඊයේ (16) බොට්ස්වානාහි ප්‍රදර්ශනය කළා. බොට්ස්වානාහි අගනුවර වන ගැබොරොන් හි පැවති උත්සවයකදී ජනාධිපති මොක්වීට්සි මැසිසි විසින් මෙම දියමන්තිය ප්‍රදර්ශනය කළ බවයි එරට මාධ්‍ය පවසන්නේ.

මෙම දියමන්තිය කැරට් 1,098ක බරින් යුතු වන අතර ‘ඩෙබ්ස්වානා Debswana- නම් දියමන්ති කැනීම් කරන සමාගම විසින් එය සොයා සොයා ගෙන තිබෙනවා. ඒ මීය සති දෙකකට පෙරයි.

මෙම දැවැන්ත මැණික ලෝකයේ දෙවන විශාලතම දියමන්තියට (2015 දී එරටින්ම හමු වූ කැරට් 1,111කි ) වඩා මදක් බරින් අඩු බවයි වාර්තා කියන්නේ. කැරට් 3,106 ක ‘කූලිනන් දියමන්තිය- Cullinan diamond 1905 දී දකුණු අප්‍රිකාවේ තිබී සොයාගත් අතර වෙනම ගල් නවයකට කපා ඇති අතර ඒවායින් බොහොමයක් බ්‍රිතාන්‍ය ඔටුනු ආභරණවලට එක්කර තිබෙනවා.

බොට්ස්වානා යනු අප්‍රිකාවේ විශාලතම දියමන්ති නිෂ්පාදකයා වේ.

“ඩෙබ්ස්වානා විසින් වසර 50 කට අධික කාලයක් ක්‍රියාත්මක වූ ඉතිහාසයේ සොයා ගත් විශාලතම දියමන්තිය මෙයයි” යනුවෙන් ඩෙබ්ස්වානා සමාගමේ වැඩබලන කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ ලිනට් ආම්ස්ට්‍රෝං පැවසීය.

“අපගේ මූලික විශ්ලේෂණයට අනුව එය ලෝකයේ තුන්වන විශාලතම දියමන්තිය විය හැකියි”

ඩෙබ්ස්වානා යනු බොස්ට්වානා රජය සහ ගෝලීය දියමන්ති දැවැන්තයා වන ඩී බියර්ස් අතර හවුල් ව්‍යාපාරයක් වන අතර විකුණුම් වලින් ලැබෙන ආදායමෙන් 80%ක් ලාභාංශ, රාජකීය හා බදු මගින් රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයට යයි.

ගලෙහි විභව පිරිවැය පිළිබඳ ඇස්තමේන්තුවක් තවම නිකුත් කර නොමැති නමුත් 2017 දී මෙතෙක් සොයාගත් දෙවන විශාලතම දියමන්තිය වන ලෙසඩ් ලා රෝනා ඩොලර් මිලියන 53කට විකුණා ඇත.

බොට්ස්වානා හි ඛනිජ අමාත්‍ය ලෙෆෝකෝ මොගි කියා සිටියේ වසංගතය හේතුවෙන් පසුගිය වසරේ දියමන්ති අලෙවිය පසුබෑමට ලක්වීමෙන් පසු ලැබුණු මෙම දියමන්තිය දේව ආශිර්වාදයක් බවයි.

මෙම දියමන්තියට තවම නමක් ලබාදී නැති බවයි සමාගම කියන්නේ.

සමාගම පැවසුවේ මෙම දියමන්තිය විකුණන ආකාරය ගැන තවම තීරණයක් ගෙන නොමැති බවයි.

බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

කෘත්‍රිම පළිබෝධනාශක තහනම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඊයේ (13) ස්විට්සර්ලන්තයේ පැවැති ජනමත විචාරණයෙන් අදාළ යෝජනාව අති බහුතර ඡන්දයෙන් පරාජයට පත් කිරීමට ස්විට්සර්ලන්ත ගොවි ප්‍රජාවට සමත් වී ඇත. ඒ සමග කෘත්‍රිම පළිබෝධ නාශක තහනම් කළ ලොව දෙවැනි රට (පළමු රට ලොව කුඩා නොදියුණු රටක් වන භූතානයයි) බවට පත්වීමට ස්විට්සර්ලන්ත පරිසර ක්‍රියාකාරීන් කළ සැලසුම අසාර්ථක විය.

කාබනික ගොවීන්ගෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් මෙම වැඩසටහනට පක්ෂව සිටියද ස්විට්සර්ලන්තයේ ගොවිපල 50,000ක් පවත්වාගෙන යන ගොවීන්ගෙන් බහුතරයක් එයට තදින්ම විරුද්ධ වූහ.

ජනප්‍රිය මූලාරම්භයන් සඳහා ඡන්ද දායකයින් සහ කැන්ටන් යන දෙඅංශයෙන්ම බහුතරයක් අවශ්‍ය වන නමුත් ඡන්ද දායකයින්ගෙන් සියයට 61%ක් සහ කැන්ටන් 26 න් එකක් හැර අන් සියල්ලම මෙම මුල පිරීම් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති බැවින් එම යෝජනා දෙකම දෙයාකාරයෙන්ම අසාර්ථක විය.

කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනයේ අඩුවීමක් මගින් ආහාර මිල ඉහළ යනු ඇතැයි යන බියෙන් ස්විට්සර්ලන්ත රජය මෙම යෝජනාව ප්‍රතික්ෂේප කරන ලෙස ඡන්ද දායකයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

ජාත්‍යන්තර වශයෙන් දැඩි අවධානයක් දිනාගත් මෙම පුවතට ලංකාවේ කිසිම මාධ්‍යයක ඉඩක් නොලැබුණ අතර කෘත්‍රිම පළිබෝධනාශක භාවිතය හා රසායනික පොහොර භාවිතය තහනම් කිරීමට ශ්‍රී ලංකාව පියවර ගනිමින් සිටියදී ම සිදු වූ මෙම සිදුවීම ගැන ලංකාවේ කිසිම අවධානයක් යොමු නොවීම පුදුම සහගතය.

ස්විට්සර්ලන්තයේ කෘත්‍රිම පළිබෝධනාශක භාවිතය තහනම් කිරීම, ගොවිපලවල් සහ උද්‍යානවල භාවිතය වැළැක්වීම සහ ඒවා භාවිතයෙන් නිපදවන නිෂ්පාදන ආනයනය කිරීම තහනම් කිරීමට අදාළ සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කිරීමට රජය ස්විස් ජනතාවගේ මනාපය විමසා බැලීමට ජනමත විචාරණය කැදවනු ලැබ තිබිණි.

මෑත මාසවලදී සැලකිය යුතු සහායක් ලැබූ මෙම පියවර ප්‍රතික්ෂේප කිරීම ස්විට්සර්ලන්ත ගොවි ක්ෂේත්‍රයේ සහ රජයේ දැඩි විරෝධය පිළිබිඹු කරයි.

මෙම යෝජනා අනුමත කිරීම මඟින් ගොවිපල නිෂ්පාදනය අඩු කිරීම සහ ආහාර මිල ඉහළ යනු ඇතැයි ගොවි ප්‍රජාව කියා සිටියේය. වසර හයක් තුළ පළිබෝධනාශක භාවිතය හා සම්බන්ධ අවදානම අඩකින් අඩු කරන ප්‍රති-ප්‍රතිපත්තියක් ඉදිරිපත් කිරීමට රජයට පෙලඹුණි.

‘‘පළිබෝධ නාශක රහිත ස්විට්සර්ලන්තය සඳහා පුරවැසි කණ්ඩායමක් වන ෆියුචර් 3 – (Future 3, a citizens group that is pushing for a pesticide-free Switzerland) විසින් මෙම පියවර යෝජනා කර තිබුණි. සමූහයේ ප්‍රකාශක ඩොමිනික් වාසර් පැවසුවේ මිනිසුන්ගේ සෞඛ්‍යය හා පරිසරය ආරක්ෂා කිරීම මෙම ක්‍රියාවලියේ ප්‍රධාන අභිප්‍රාය බවයි.

“පළිබෝධනාශක අපගේ සෞඛ්‍යයට විශාල බලපෑමක් ඇති කරන අතර එයට මේ ආකාරයට ඉදිරියට යා නොහැකිය. රසායනික ද්‍රව්‍යවල දිගුකාලීන බලපෑම තවමත් සම්පූර්ණයෙන් අනාවරණය වී නොමැති අතර, අධ්‍යයනයන් මගින් කෘතිම පළිබෝධනාශක පාකින්සන් හා වදභාවය ඇතුළු සෞඛ්‍ය ගැටලු රාශියක් අතර සම්බන්ධතා යෝජනා කර ඇත‘‘

කෘතිම පළිබෝධනාශක ඉසීම හා සම්බන්ධ විය හැකි පාරිසරික ගැටළු ද වාසර් මහතා සඳහන් කළේය.

කාබනික ගොවීන්ගෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් මෙම වැඩසටහනට පක්ෂව සිටියද ස්විට්සර්ලන්තයේ ගොවිපල 50,000 ක් පවත්වාගෙන යන ගොවීන්ගෙන් බහුතරයක් එයට තදින්ම විරුද්ධ වූහ.

ස්විට්සර්ලන්ත ගොවි සංගමයේ අධ්‍යක්ෂ මාටින් රූෆර් පැවසුවේ කෘතිම පළිබෝධනාශක සම්පූර්ණයෙන් තහනම් කිරීම “යථාර්ථවාදී නොවන” බවත් එය කෘෂිකාර්මික අංශයට සහ රටට විශාල ප්‍රතිවිපාක ගෙන දෙන බවත්ය. ගොවීන්ට අඩු පළිබෝධනාශක භාවිතා කිරීමට අවශ්‍ය නමුත් සම්පූර්ණයෙන්ම නැවැත්වීමට ප්‍රමාණවත් විකල්ප නොමැති බව ඔහු පැවසීය.

මෙම පියවර සම්මත වූයේ නම් ගොවිපල නිෂ්පාදනය 20% සිට 30% දක්වා පහත වැටෙනු ඇතැයි රූෆර් මහතා අනාවැකි පළ කළේය. එම වෙනස පියවීම සඳහා ස්විට්සර්ලන්තයට වැඩි වැඩියෙන් ආහාර ආනයනය කිරීමට සිදුවිය හැකිය. “නිෂ්පාදනය අඩු වුවත් ආහාර පරිභෝජනය එලෙසම පවතිනු ඇත,” ඔහු පැවසීය.

ඩේවිඩ් ජේකොබ්සන් යනු පළිබෝධ නාශක තහනමක් ඉල්ලා සිටින ස්විට්සර්ලන්ත ගොවියෙකි.

“අපිට අපේ ප්‍රශ්න ඉවත දැමීමට අවශ්‍ය නැහැ,”  ජේකෝබ් මහතා පැවසීය.

ඔහු සම-හිමිකාරීත්වය දරන හෙක්ටයාර් 150ක් පමණ වන ඔහුගේ ගොවිපල වසර 20 කට වැඩි කාලයක් කෘතිම පළිබෝධනාශක භාවිතා නොකර කාබනික ධාන්‍ය, එළවළු සහ පලතුරු නිෂ්පාදනය කරයි. රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතය ගැන ඔහු පැවසුවේ “කෘත්‍රිම පළිබෝධනාශක මගින් අපේ ජෛව විවිධත්වය විනාශ කරනවා. ඊට පසුව අපට ඒ මතම යැපීමට සිදුවෙනවා. ඔබ වරක් කෘතිම පළිබෝධනාශක භාවිතා කරන්නේ නම්, ඔබ ඒවා දිගටම භාවිතා කළ යුතුයි”

ඒ වෙනුවට, ජේකොබ්සන් මහතා සහ ඔහුගේ සගයන් කෘමීන් හා දිලීර වලට වඩා ප්‍රතිරෝධී බෝග වර්ග භාවිතා කරන අතර ස්වාභාවිකවම ඔවුන්ගේ අස්වැන්න වැඩි කර ගැනීම සඳහා වර්ධනය වන ක්‍රම දියුණු කර ඇත.

කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනයේ අඩුවීමක් ආහාර මිල ඉහළ යනු ඇතැයි යන බියෙන් ස්විට්සර්ලන්ත රජය මෙම යෝජනාව ප්‍රතික්ෂේප කරන ලෙස ඡන්ද දායකයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. 

ස්විට්සර්ලන්තයේ ජනාධිපති (හිටපු ධාන්‍ය ගොවියෙකු හා වයින් වගා කරන්නෙකු වන) ගයි පර්මලින් (Guy Parmelin) මහතා පැවසුවේ ස්විට්සර්ලන්තයේ පළිබෝධනාශක භාවිතා කරන ආකාරය මෑත වසරවල විශාල වශයෙන් වෙනස් වී ඇති බවයි. “ සාම්ප්‍රදායික ගොවීන් වැඩි වැඩියෙන් භාවිතා කරන්නේ කාබනික ගොවිතැන සඳහා බලයලත් නිෂ්පාදන” යැයි ඔහු පැවසීය.

යාන්ත්‍රික වල් නෙලීම හෝ වඩාත් තිරසාර භෝග (implementation of more sustainable crops) ක්‍රියාත්මක කිරීම වැනි විකල්ප හේතුවෙන් ස්විට්සර්ලන්තයේ කෘතිම පළිබෝධනාශක අලෙවිය අඩු වෙමින් පවතින බව පර්මලින් මහතා පැවසීය .

කොකෝවා වැනි ආනයනික අමුද්‍රව්‍ය මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින චොකලට් කර්මාන්තය ද මෙම වැඩසටහනට විරුද්ධ විය. “පළිබෝධනාශක භාවිතය අවම කිරීමේ මූලික අරමුණ සමඟ අපි එකඟ වෙමු” යැයි ස්විට්සර්ලන්තයේ චොකලට් නිෂ්පාදකයින්ගේ සංගමයේ අධ්‍යක්ෂ චොකොසුයිස් පැවසීය.

2027 වන විට කෘතිම පළිබෝධනාශක භාවිතය හා සම්බන්ධ අවදානම් අඩකින් අඩු කිරීම වඩාත් යථාර්ථවාදී ප්‍රවේශයක් බව සංගමයේ හැඟීම ෆුරර් මහතා පැවසීය.

ජනමත විචාරණය අනුමත වූයේ නම්, ස්විස් චොකලට් (කාබනික) මිල ඉහළ යනු ඇති බවත්, ගෝලීය චොකලට් වෙළඳපොලේ ස්විට්සර්ලන්තයේ කොටස හැකිලෙනු ඇති බවත් ෆුරර් මහතා පැවසීය.

“කාබනික චොකලට් සඳහා වෙළඳපොළ ඉතා කුඩායි,” ඔහු පැවසීය.

නිව් යෝර්ක් ටයිම් වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ෆේස්බුක් සමාගම එක්සත් ජනපදයේ හිටපු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ෆේස්බුක් සහ ඉන්ස්ටග්‍රෑම් ගිණුම් වසර දෙකකට අත්හිටුවා තිබෙනවා.

එක්සත් ජනපද කැපිටල් කෝලාහල සම්බන්ධයෙන් ඔහු විසින් කරන ලද උසිගැන්වීම් හමුවේ පසුගිය ජනවාරි මාසයේදී ජනපති ට්‍රම්ප් ගේ ෆේස්බුක් සහ ඉන්ස්ටග්‍රෑම් වෙබ් අඩවි දෙකම දින නියමයක් නොමැතිව තහනම් කර තිබුණා. නමුත් පසුගිය මාසයේ ෆේස්බුක් හි අධීක්ෂණ මණ්ඩලය ට්‍රම්ප්ට දුන් දඩුවම ගැන යළි විමසුමක යෙදී තිබෙනවා.

ට්‍රම්ප්ගේ මෙම ක්‍රියාව “අපගේ නීති දැඩි ලෙස උල්ලංඝනය කිරීමක්” බව ෆේස්බුක් පවසනවා.

මේ සම්බන්ධයෙන් නිවේදනයක් නිකුත් කළ හිටපු ජනපතිවරයා මෙම පියවර පසුගිය වසරේ පැවති ජනාධිපතිවරණයේදී තමාට ඡන්දය දුන් මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවට අපහාසයක් බව පැවසුවා.

ෆේස්බුක් මෙම පියවර ගෙන ඇත්තේ දේශපාලනඥයන් සමහර අන්තර්ගත මධ්‍යස්ථ නීති වලින් ආරක්ෂා කරන ප්‍රතිපත්තිය අවසන් කරමින් සිටින අවස්ථාවකයි. තවදුරටත් දේශපාලනඥයින්ගේ අදහස් ප්‍රවෘත්තිමය වටිනාකමක් මත පදනම්ව රැවටිලිකාර හෝ අපයෝජන අන්තර්ගතයන් සඳහා අවස්ථාව ලබා නොදෙන බව ෆේස්බුක් සමාගම කියනවා

ට්‍රම්ප්ගේ තහනම 2021 ජනවාරි 7 වන දින සිට (අත්හිටවූ දින සිට) බලපැවැත්වෙන බව ෆේස්බුක් සමාගම විසින් නිකුත් කළ නිවේදනයක සදහන් වුණා. 

“ට්‍රම්ප්ගේ ගිනුම් අත්හිටුවීම ගැන අපි දැඩි අවධානයක් යොමු කළෙමු. ඔහුගේ ක්‍රියාවන් අපගේ නීති රීති දැඩි ලෙස උල්ලංඝනය කිරීමක් බව අපි විශ්වාස කරමු. මහජන ආරක්ෂාවට තවමත් බරපතල අවදානමක් ඇති බව අපි තීරණය කළහොත්, අපි යම් කාල සීමාවක් සඳහා සීමාව දීර්ඝ කර එම අවදානම අඩු වන තුරු නැවත ඇගයීමකට ලක් කරන්නෙමු.” එම නිවේදනයේ වැඩි දුරටත් සදහන් වුණා.

ට්‍රම්ප් මහතා ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ කෙසේද?

සිය සේව් ඇමරිකා දේශපාලන ක්‍රියාකාරී කමිටුවෙන් නිකුත් කළ නිවේදනයක ට්‍රම්ප් කියා සිටියේ, “ෆේස්බුක් තීන්දුව වාර්තාගත ලෙස මිලියන 75 ක ජනතාවට අපහාසයකි. මෙම වාරණයෙන් හා නිශ්ශබ්දතාවයෙන් මිදීමට ඔවුන්ට ඉඩ නොදිය යුතුය. අවසානයේදී අපි ජයග්‍රහණය කරන්නෙමු. අපේ රටට මෙම අපයෝජනය තවදුරටත් ඉවසා ගත නොහැක!”

වසර දෙකක තහනම පිළිබඳ දෙවන ප්‍රකාශයකදී ට්‍රම්ප් ෆේස්බුක් නිර්මාතෘවරයාට පහර දුන්නේය.

“ඊළඟ වතාවේ මම ධවල මන්දිරයේ සිටින විට (ඔහුගේ ඉල්ලීම පරිදි) මාක් සකර්බර්ග් සහ ඔහුගේ බිරිඳ සමඟ තවත් රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහයක් නොතිබෙනු ඇත” යැයි හිටපු ජනාධිපතිවරයා පැවසීය. 

ෆේස්බුක් හි මෙම පියවර 2024 ජනාධිපතිවරණයට පෙර ට්‍රම්ප් මහතාට නැවත වේදිකාවට පැමිණීමට ඉඩ සලසයි.

බිලියන දෙකකට අධික මාසික පරිශීලකයින් සිටින ෆේස්බුක් වෙබ් අඩවියට අමතරව, ට්විටර්, යූ ටියුබ්, ස්නැප්චැට්, ට්විච් සහ වෙනත් සමාජ මාධ්‍ය වේදිකාවලින් ද ජනවාරි කැරැල්ල සම්බන්ධයෙන් හිටපු ජනපතිවරයාට වාරණ පනවා තිබේ‍

ෆේස්බුක් හි නව ප්‍රතිපත්තිය කුමක්ද?

නොසන්සුන්තාව හෝ ප්‍රචණ්ඩත්වය අවුස්සමින් තම නීති උල්ලංඝනය කරන දේශපාලනඥයින් මාසයක් සඳහා හෝ වඩාත් බරපතල අවස්ථාවල දී වසර දෙකක් දක්වා අත්හිටුවන බව ෆේස්බුක් පවසයි.

එය පැමිණෙන්නේ හානියක් විය හැකි විභවයක් තිබියදීත්, ප්‍රවෘත්තිමය දේශපාලන කථාවට ඉඩ දීමේ පෙර ප්‍රතිපත්තියක් අහෝසි කිරීමේ උත්සාහයක කොටසක් ලෙස ය.

සිදුවිය හැකි උල්ලංඝනයන් නොතකා, ව්‍යතිරේකයකට සුදුසු යැයි සැලකෙන ලිපි වලට තවමත් ඉඩ දිය හැකි නමුත් ෆේස්බුක් විසින් අනතුරු ඇඟවීමේ ලේබලයක් ලබා දෙනු ඇත. සමාගම තවදුරටත් පවසන්නේ “දේශපාලනඥයින් විසින් පළ කරන ලද අන්තර්ගතයන් වෙනත් ආකාරයකින්” සලකන්නේ නැති බවයි.

“ඒ වෙනුවට, අපි අපගේ ප්‍රවෘත්තිමය යෝග්‍යතා සමතුලිතතා පරීක්ෂණය සියලු අන්තර්ගතයන්ට එකම ආකාරයකින් අදාළ කර ගනිමු. එමඟින් අන්තර්ගතයේ පොදු යහපත වටිනාකම එය අතහැර දැමීමෙන් සිදුවිය හැකි හානියට වඩා වැඩි ද යන්න මැන බලයි.”

ට්‍රම්ප්ගේ මුලික තහනම සුදුසු බව සමාගමේ අධීක්ෂණ මණ්ඩලය සොයා ගත් නමුත් තහනම දින නියමයක් නොමැතිව පැවතීමට කිසිදු තර්කයක් නොමැති බව පිළිගත්තේය.

ෆේස්බුක් විසින් අරමුදල් සපයනු ලබන ස්වාධීන මණ්ඩල සාමාජිකයින් 20 දෙනාට අන්තර්ගතය සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ඇත. සාමාජිකයින් අතර නීති විශාරදයින්, මාධ්‍යවේදීන්, කථන විශේෂඥයින් සහ ඩෙන්මාර්කයේ හිටපු අගමැතිවරයෙක් ද වෙති.

ෆේස්බුක් පාරිභෝගික දත්ත අනිසි ලෙස භාවිතා කර ඇත්ද යන්න පිළිබඳව යුරෝපයේ සහ එක්සත් රාජධානියේ නියාමකයින් පරීක්ෂණ ආරම්භ කරන දිනයේම මෙම නිවේදනය නිකුත් වීම විශේෂත්වයකි.

බී.බී.සී වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

අත්හදා බැලීමේ කොටසක් ලෙස වැඩිහිටියන් සියල්ලටම පාහේ කොවිඩ්-19 එන්නත් ලබා දීමෙන් පසු බ්‍රසීලියානු නගරයක කොවිඩ් -19 මරණ 95% කින් අඩුවී ඇතැයි පර්යේෂකයෝ පවසති.

45,000 ක ජනගහනයක් සිටින ගිනිකොනදිග සාඕ පවුලෝ ප්‍රාන්තයේ සෙරානා (Serrana) නගරයේ වැඩිහිටියන් සියලු දෙනාටම චීනයේ නිෂ්පාදිත කොරෝනාවැක් CoronaVac එන්නත ලබාදී ඇති අතර එම එන්නත් ලබාදීමෙන් පසුව රෝගීන් සංඛ්‍යාව විශාල වශයෙන් පහත වැටී ඇති බවයි පර්යේෂකයින් පවසන්නේ.

වෛරසය සංසරණය අඩු වීමෙන් එන්නත ලබා නොගත් අයද ආරක්ෂා වී ඇති බව කණ්ඩායම පවසයි.

සොයාගැනීම්වලින් පෙනී යන්නේ මිනිසුන්ගෙන් 75% ක් මුළුමනින්ම එන්නත් කිරීමෙන් පසුව වසංගතය පාලනය කළ හැකි බවයි.

කොරෝනා වසංගතයෙන් බ්‍රසීලයට දැඩි ලෙස පහර වැදී ඇති අතර 463,000 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් මියගොස් තිබෙනවා.

ප්‍රමාණවත් තරම් එන්නත් සපයා ගැනීමට නොහැකි වීම හේතුවෙන් බ්‍රසීලය මන්දගාමී එන්නත් කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් සමඟ පොරබදමින් සිටින අතර ආසාදන මැඩපැවැත්වීම සඳහා සම්බන්ධීකරණ පියවරයන් නොමැතිකම මධ්‍යයේ දෛනික මරණ හා රෝගීන්ගේ සාමාන්‍යය ඉහළ මට්ටමක පවතිනවා.

මෙම අත්හදා බැලීම පසුගිය පෙබරවාරි සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය තුළ කොරෝනාවැක් එන්නත නිපදවන China’s Sinovac Biotech සමාගම විසින් සංවිධානය කර තිබෙන්නේ.

වෛරසය අඩංගු වීමේ සීමාව තීරණය කිරීම සඳහා නගරය ප්‍රදේශ හතරකට බෙදා තිබෙනවා. පර්යේෂණ කණ්ඩායම පැවසුවේ නගරයේ සියලුම වැඩිහිටියන් එන්නත් කළ විට ඔවුන් අතර මරණ සංඛ්‍යාව 95%කින් පහත වැටුණ බවයි.

• මරණ 95% කින් පහත වැටුණි
• රෝහල් ගතවීම් 86% කින් පහත වැටුණි
• රෝග ලක්ෂණ 80% කින් පහත වැටුණි

“අපි මෙහිදී හදුනා ගත් වැදගත්ම ප්‍රතිඵලය වන්නේ මුළු ජනතාවටම එන්නත ලබා නොගෙන වසංගතය පාලනය කළ හැකි වීමයි.”

එන්නත් ලබා නොගත් ළමුන් හා නව යෞවනයින් අතර රෝගීන්ගේ සංඛ්‍යාව අඩුවී ඇති බවත් පාසල් නැවත විවෘත කිරීම සඳහා ළමයින්ට එන්නත් ලබා දීමේ අවශ්‍යතාවයක් නොමැති බව මෙයින් ඇඟවිය හැකි බව ඔවුන් පැවසුවා.

පර්යේෂණ කණ්ඩායමේ ප්‍රධානී පලසියෝස් මහතා පවසන පරිදි මෙම එන්නත මුලින් පී 1 ලෙස හැඳින්වූ ප්‍රභේදයට එරෙහිවද ඵලදායී වී ඇත. (දැන් එය ගැමා ලෙසද හැඳින්වේ)

අත්හදා බැලීමේ ප්‍රතිඵල සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් දුසිම් ගණනක් භාවිතා කරන කොරෝනාවැක් එන්නත්කරණයට උත්තේජනයක් විය හැකිය. බ්‍රසීලය, ඉන්දුනීසියාව සහ තුර්කිය යන රටවල සායනික අත්හදා බැලීම්වලින් 50% සිට 90% දක්වා පරාසයක ප්‍රතිඵල පෙන්වා ඇත.

කොරෝනාවැක් යනු අක්‍රිය කළ එන්නතකි – inactivated vaccine, බරපතල රෝග ප්‍රතිචාරයක් නොමැතිව ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය වෛරසයට නිරාවරණය කිරීම සඳහා අක්‍රිය කරන ලද (killed viral) වෛරස් අංශු භාවිතා කරයි.

සෙරානා හි අත්හදා බැලීම ලොව මෙවැනි ආකාරයේ පළමු අවස්ථාව බව පර්යේෂකයෝ පැවසූහ. දෙවන එන්නත්කරණයෙන් දින 14 කට පසුව එන්නත ලබාගත් අය අතර එන්නතෙන් දරුණු අතුරු ආබාධ ඇති බවට වාර්තා නොවූ අතර කෝවිඩ් ආශ්‍රිත මරණ කිසිවක් වාර්තා වී නොමැත.

148,000 ක ජනගහනයක් සිටින තවත් බ්‍රසීල නගරයක් වන Botucatu ද මෙවැනිම අධ්‍යයනයක් සිදු කෙරෙමින් පවතී. පර්යේෂකයෝ ෆියෝක්‍රස් ආයතනය විසින් දේශීයව නිපදවන ඔක්ස්ෆර්ඩ් / ඇස්ට්‍රාසෙනෙකා එන්නත භාවිතා කරති.

එක්සත් ජනපදයෙන් පසු ලොව දෙවන ඉහළම කෝවිඩ් මරණ සංඛ්‍යාව බ්‍රසීලයට හිමිවන අතර තුන්වන වැඩිම රෝගීන් සංඛ්‍යාව මිලියන 16.5 ඉක්මවයි. වසංගතය පාලනය කිරීම සහ එන්නත්කරණ වැඩසටහන මන්දගාමී වීම පිළිබඳව බ්‍රසීල සෙනෙට් සභාව ජනාධිපතිවරයාට චෝදනා කර ඇත.

බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

අලුත්ම ජන සංගණන දත්ත මගින් උපත් අනුපාතයේ දැඩි පහත වැටීමක් පෙන්නුම් කිරීමෙන් පසුව, පවුලකට දරුවන් තිදෙනෙකු හදා ගැනීමට අවසර දීමට චීන රජය පියවර ගෙන තිබෙනවා.

චීනය සිය දශක ගණනක් පැරණි ‘එක් දරු ප්‍රතිපත්තිය‘ 2016 දී අවලංගු කර දරුවන් දෙදෙනකු හදා ගැනීමට මවුපියන්ට අවසර දුන්නා. නමුත් නව නීතිය මගින් ද බලාපොරොත්තු වූ පරිදි දරු උපත් ඉහළ නැංවීමට අසමත් වීම සමගයි නව තීන්දුව ගෙන ඇත්තේ.

නවතම පියවර ජනාධිපති ෂී ජින් පිං විසින් දේශපාලන මණ්ඩල රැස්වීමකදී අනුමත කළ බවයි චීන රාජ්‍ය මාධ්‍ය පවසන්නේ. එය “අපේ රටේ ජනගහන ව්‍යුහය වැඩිදියුණු කිරීමටත්, වයස්ගත ජනගහනයක් සමඟ ක්‍රියාකාරීව කටයුතු කිරීමටත්, මානව සම්පත්වල වාසිය පවත්වා ගැනීමටත් උපකාරී වන ආධාරක පියවරයන් සමඟ පැමිණෙනු ඇති බවයි ” චීන රාජ්‍ය ගුවන් විදුලිය ෂින්හුවා පැවසුවේ.

මිනිසුන් ප්‍රතික්‍රියා කරන්නේ කෙසේද?

“උපත් ප්‍රතිපත්තිය ලිහිල් කිරීම ඵලදායී නම්, වර්තමාන දරුවන් දෙදෙනාගේ ප්‍රතිපත්තිය ද ඵලදායී බව ඔප්පු විය යුතුව තිබුණි,” කොමර්ස්බෑන්ක් හි ජ්‍යෙෂ්ඨ ආර්ථික විද්‍යාඥ හාවෝ ෂෝ රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසුවා.

“නමුත් දරුවන් තිදෙනෙකු ලැබීමට කැමති කවුද ? මූලික ගැටළුව වන්නේ ජීවන වියදම වැඩියි. විශේෂයෙන් නාගරික ජනතාව මේ නව තීරණයෙන් උත්තේජනයක් ලබයි කියලා හිතන්න බැහැ‘‘ ඔහු වැඩි දුරටත් පැවසුවා.

ආර්ථික විද්‍යාඥ ෂිවේ ෂැං රොයිටර් සමග පැවසුවේ ක්ෂණික බලපෑම “ධනාත්මක නමුත් කුඩා විය හැකි” බවයි.

“දිගු කාලීන බලපෑම රඳා පවතින්නේ දරුවන් ඇති දැඩි කිරීමේ පිරිවැය රජයට සාර්ථකව අඩු කළ හැකිද යන්න මතයි. විශේෂයෙන් අධ්‍යාපනය හා නිවාස” යනුවෙන් ආර්ථික විද්‍යාඥයා පැවසුවා.

සමාජ මාධ්‍යවලට අනුව රජයේ නව තීරණය ගැන චීන ජාතිකයින් අතර එතරම් උනන්දුවක් දැකගත නොහැකියි.

මයික්‍රො බ්ලොග් අඩවියක් වන වීබෝහි එක් සමාජ මාධ්‍ය පරිශීලකයෙක් පැවසුවේ “අපට දරුවන් තිදෙනෙකු සිටිය හැකියි. නමුත් ගැටලුව වන්නේ මට එක් දරුවෙකු පවා අවශ්‍ය නොවීමයි‘

“බොහෝ යෞවනයන් දැනටමත් තමන් ගැන සැලකිලිමත් වීම එතරම් වෙහෙසකර බව ඔබ දන්නවාද?”

රජයේ නව නිවේදනයට පෙර බීබීසීයට කතා කළ එක් බීජිං කාන්තාවක් කියා සිටියේ දරුවෙකු ඇති දැඩි කිරීමේ “නිරන්තර කරදරවලින් තොරව” ජීවිතය ගත කිරීමට ඇයට අවශ්‍ය බවයි.

සංගණනය පැවසුවේ කුමක්ද?

මෙම මස මුලදී නිකුත් කරන ලද ජන සංගණනයෙන් පෙන්නුම් කළේ පසුගිය වසරේ ළදරුවන් මිලියන 12 ක් පමණ උපත ලැබූ බවයි. එය 2016 දී මිලියන 18 ට වඩා සැලකිය යුතු අඩුවීමක් වන අතර 1960 ගණන්වල සිට වාර්තා වූ අඩුම උපත් සංඛ්‍යාවයි.

සංගණනය 2020 අග භාගයේදී පවත්වන ලද අතර එහිදී මිලියන හතක් පමණ සංගණනකරුවන් ගෙයින් ගෙට ගොස් චීන කුටුම්භයන්ගෙන් තොරතුරු ලබා ගත්තා. සමීක්ෂණයට ලක් වූ පුද්ගලයින්ගේ සංඛ්‍යාව සැලකිල්ලට ගත් විට, එය චීනයේ ජනගහනය පිළිබඳ වඩාත් පුළුල් සමීක්ෂණයක් ලෙස සැලකෙනවා. එය අනාගත සැලසුම් සඳහා වැදගත්. සංගණන දත්ත ප්‍රතිඵල නිකුත් කිරීමෙන් පසුව චීනය සිය පවුල් ප්‍රතිපත්ති නීති ලිහිල් කරනු ඇතැයි බොහෝ දෙනා අපේක්ෂා කළා.

චීනයේ පෙර ප්‍රතිපත්ති මොනවාද?

2016 දී රජය විසින් මතභේදාත්මක එක් දරු ප්‍රතිපත්තියක් අවසන් කර යුවළයන්ට දරුවන් දෙදෙනෙකු ලබා ගැනීමට ඉඩ දුන් විට, (වසර දෙකක වැඩිවීමක් තිබියදීත්) රටේ උපත් අනුපාතය පහත වැටීම වළක්වා ගැනීමට දෙදරු ප්‍රතිපත්තිය අසමත් වුණා.

‘‘ද ඉකොනොමිස්ට්‘‘ බුද්ධි ඒකකයේ ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ යූ සු මහත්මිය මෙසේ පැවසුවා: “දෙවන ළමා ප්‍රතිපත්තිය උපත් අනුපාතය කෙරෙහි ධනාත්මක බලපෑමක් ඇති කළ නමුත් එය කෙටිකාලීන ස්වභාවයක් පෙන්නුම් කරයි.”

වසර ගණනාවක් තිස්සේ චීනයේ ජනගහන ප්‍රවණතා බොහෝ දුරට හැඩගස්වා ඇත්තේ ජනගහන වර්ධනය මන්දගාමී කිරීම සඳහා 1979 දී හඳුන්වා දුන් එක් දරු ප්‍රතිපත්තියක් මගිනි. එකල නීති උල්ලංඝනය කළ පවුල්වලට දඩ මුදල්, රැකියා අහිමිවීම සහ සමහර විට බලහත්කාරයෙන් ගබ්සා කිරීම් වලට මුහුණ දීමට සිදු විය.

එක් දරු ප්‍රතිපත්තිය රට තුළ දැඩි ස්ත්‍රී පුරුෂ අසමතුලිතතාවයකට තුඩු දුන්නා. ඓතිහාසිකව ගැහැනු ළමයින්ට වඩා පිරිමි ළමයින්ට අනුග්‍රහය දක්වන සංස්කෘතියක් තුළ‍ මෙය බලාපොරොත්තු විය යුතු තත්ත්වයක්.

“ පිරිමි ජනගහනයට වඩා විශාල වශයෙන් කාන්තාවන් අඩුවීම විවාහ වෙළඳපොළට, විශේෂයෙන් අඩු සමාජ ආර්ථික සම්පත් ඇති පිරිමින්ට ගැටලු ඇති කරයි” යැයි සිංගප්පූරුවේ ජාතික විශ්වවිද්‍යාලයේ සමාජ විද්‍යා අංශයේ ආචාර්ය මු ෂෙන් පැවසුවා.

උපත් සීමාවන් මුළුමනින්ම ඉවත් කිරීමට චීනයට හැකිද?

චීනයේ නවතම සංගණනයට පෙර විශේෂඥයන් අනුමාන කළේ උපත් සීමාවන් මුළුමනින්ම ඉවත් කළ හැකි බවයි. එහෙත් තවත් අය පෙන්වා දී ඇත්තේ එවැනි පියවරක් “වෙනත් ගැටළු” වලට තුඩු දිය හැකි බවයි. (නගර වැසියන් සහ ග්‍රාමීය ජනතාව අතර ඇති විශාල විෂමතාවය පෙන්වා මෙහිදී අවධානයට ලක් වුණා)

බෙයිජිං සහ ෂැංහයි වැනි මිල අධික නගරවල වෙසෙන කාන්තාවන් දරු ප්‍රසූතිය ප්‍රමාද කිරීමට හෝ වළක්වා ගැනීමට කැමති විය හැකි අතර, ගම්බද ප්‍රදේශවල සිටින අය තවමත් සම්ප්‍රදාය අනුගමනය කරන අතර විශාල පවුල් වලට ඔවුන් වැඩි කැමැත්තක් දක්වනවා.

“අපි ප්‍රතිපත්තිය නිදහස් කළහොත්, නගරවල සිටින අයට වඩා ගම්බද ජනයා දරු ප්‍රසූතියට කැමැත්තක් දැක්විය හැකියි. ඒ සමග වෙනත් ගැටළු ඇතිවිය හැකියි” යනුවෙන් ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයෙක් මීට පෙර රොයිටර් පුවත් සේවයට පවසා තිබුණා. එය ග්‍රාමීය පවුල් අතර දරිද්‍රතාවයට හා රැකියා පීඩනයට හේතු විය හැකි බවයි ඔහු පැවසුවේ.

චීනයේ ජනගහනය පහත වැටීමක් වැනි ඕනෑම බලපෑමක් ලෝකයේ වෙනත් ප්‍රදේශවලට විශාල බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බවට විශේෂඥයන් මීට පෙර අනතුරු අඟවා තිබුණා.

විස්කොන්සින්-මැඩිසන් විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයෙකු වන ආචාර්ය යී ෆුක්සියන් පැවසුවේ “චීනයේ ආර්ථිකය ඉතා ඉක්මණින් වර්ධනය වී ඇති අතර ලෝකයේ බොහෝ කර්මාන්ත චීනය මත රඳා පවතී. ජනගහන පරිහානියක බලපෑමේ විෂය පථය ඉතා පුළුල් වනු ඇත.”

බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ඉන්දියානු යෝගා ගුරු බාබා රාම්දේව් විශාල ව්‍යාපාරික අධිරාජ්‍යයක් පවත්වාගෙන යයි

කොවිඩ් වසංගතය මර්දනය කිරීමට ඇති ප්‍රබල අභියෝග අතර මිත්‍යාව සහ දේශපාලන න්‍යාය පත්‍ර ඉදිරයෙන්ම සිටින බව රහසක් නොවෙයි. එය අද ගෝලීය ප්‍රශ්නයක් බවට පත්වෙලා තිබෙනවා. මේ නිසා වෛද්‍යවරු ඇතුළු විශේෂඥයෝ දැඩි පීඩාවටයි පවත්ව සිටින්නේ.

මේ අතර කොවිඩ් වසංගතයෙන් අසීමිතව බැටකන ඉන්දියානුවන් තව දුරටත් ඊනියා දෙවියන් සහ යෝගීන්ගේ සරණ පතා යාම සමාජ අර්බුදයක් බවටත් කොවිඩ් වසංගතය මැඩපැවැත්වීමට ප්‍රබල බාධයක් බවටත් පත්ව තිබෙන බව ඉන්දීය මාධ්‍ය කියනවා.

ඉන්දියාවේ මේ මිත්‍ය ප්‍රකාශනයේ බලකණුවක් වන්නේ යෝගා බාබා රාම්දේව් කියන පුද්ගලයා බවයි ඉන්දීය මාධ්‍ය කියන්නේ. ව්‍යාපාර අධිරාජ්‍යයක් පවත්වා ගෙන යන මේ යෝගියාට ආර්ථික – දේශපාලන මෙන්ම සමාජයීය බලයක් ද තිබෙනවා. ඒ නිසා තත්ත්වය වඩාත් සංකීර්ණ වී තිබෙනවා.

මේ අතර නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාවට එරෙහි මතභේදාත්මක ප්‍රකාශ සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාවේ වෛද්‍යවරු යෝගා ගුරු බාබා රාම්දේව්ට එරෙහිව චෝදනා එල්ල කළ බව අලුත්ම මාධ්‍ය වාර්තාවල සදහන් වෙනවා.

‘‘නවීන ඖෂධ ගැනීමෙන් හා ඔක්සිජන් සිලින්ඩර ලබා ගැනීමට තැත් කිරීම නිසා රෝගීන් දස දහස් ගණනක් කෝවිඩ් ආසාදනයෙන් මිය ගිය බව‘‘ ඔහු මෑතකදී ප්‍රකාශ කළා.

මේ ප්‍රකාශයට එරෙහිව වහාම ඉන්දීය සෞඛ්‍ය ඇමතිවරයා ප්‍රතිචාර දැක්වීමෙන් පසු ගුරු සිය ප්‍රකාශය ඉල්ලා අස්කර ගත්තා.

නමුත් සමහර රෝග සඳහා නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාවෙන් ප්‍රතිකාරයක් නොලැබීම නිසා ඔහු සඳුදා නැවතත් නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාවට දෝෂාරෝපණය කිරීමට පටන් ගත්තා.

නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාව, ඇලෝපති (allopathy) ලෙසද හැඳින්වෙනවා. නවීන බටහිර වෛද්‍ය විද්‍යාව ඉන්දියාවේ සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතියේ කොඳු නාරටිය වන නමුත් ආයුර්වේදය සහ හෝමියෝපති වැනි විකල්ප ප්‍රතිකාර ක්‍රම ද ඉන්දියාවේ බෙහෙවින් ජනප්‍රියයි. රාම්දේව් වැනි බොහෝ පිරිස් සාම්ප්‍රදායික ඖෂධ නිෂ්පාදන විකිණීම සදහා සාර්ථක ව්‍යාපාර ආරම්භ කර තිබෙනවා.

සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රම ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ඉන්දිය මධ්‍යම ආණ්ඩුවේ ආයුර්වේද, යෝගා, යුනනි, සිද්ධා සහ හෝමියෝපති (ආයුෂ්) පිළිබද අමාත්‍යාංශයක් ද තිබෙනවා. (Ministry of Ayurveda, Yoga & Naturopathy, Unani, Siddha and Homoeopathy (Ayush) to promote traditional systems)

ඉන්දියාවේ වෛද්‍යවරුන් නියෝජනය කරන ඉන්දියානු වෛද්‍ය සංගමය (The Indian Medical Association (IMA) වසංගතය මධ්‍යයේ ගුරුගේ “සංවේදී” ප්‍රකාශය විවේචනය කර තිබෙනවා.

මිලියන ගණනක් අනුගාමිකයන් සිටින යෝගියෙකුගේ එවැනි ප්‍රකාශ “වගකීම් විරහිත සහ අධෛර්යමත් කරවන ඒවා” බව බීබීසීයට කතා කළ වෛද්‍යවරු පැවසුවා.

මතභේදය කුමක්ද?

ඔක්සිජන් සොයා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම ගැන බාබා රාම්දේව් රෝගීන්ට සමච්චල් කරන වීඩියෝවක් මේ මස මුලදී වෛරස් වුණා. ඔහු එම ප්‍රකාශය කළේ කවදාද යන්න පැහැදිලි නැති නමුත් අප්‍රේල් සහ මැයි මාසවලදී නගර කිහිපයක ඔක්සිජන් හිඟය පිළිබඳව ඔහු සඳහන් කරනවා.

“දෙවියන් වහන්සේ අපට නොමිලේ ඔක්සිජන් ලබා දී තිබෙනවා. ඇයි අපි එය හුස්ම ගන්නේ නැත්තේ? දෙවියන් වහන්සේ වායුගෝලය ඔක්සිජන් වලින් පුරවා ඇති විට හිඟයක් ඇති වන්නේ කෙසේද? මෝඩයෝ ඔක්සිජන් සිලින්ඩර සොයති. නිදහස් ඔක්සිජන් හුස්ම ගන්න. හිඟය ගැන ඔබ පැමිණිලි කරන්නේ ඇයි? ඔක්සිජන් සහ ඇඳන් සහ ආදාහනාගාර? ඔහු සමච්චල් ස්වරයෙන් කිව්වා.

ඔහු පසුව මෙම ප්‍රකාශය සමාව ඉල්ලා සිටියත් කොවිඩ් රෝගීන්ගේ වෛද්‍යවරුන්ගෙන් සහ පවුල්වලින් දැඩි විවේචනයට ලක් වුණා.

සති දෙකකට පසුව ඔහුගේ තවත් වීඩියෝවක් මතුවූ අතර, ඔහු වෛද්‍යවරුන් විවේචනය කිරීම සහ කොවිඩ්ගේ මරණවලට දොස් පැවරීම සිදු කළා.

බොහෝ වෛද්‍යවරු ඔවුන්ගේ කෝපය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ට්විටර් වෙත ගිය අතර සමහරු ඔහුව අත්අඩංගුවට ගන්නා ලෙස බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියා.

වෛද්‍ය වෘත්තිකයින් වෙතින් එල්ල වන පීඩනය වැඩිවීමත් සමඟම වෛද්‍යවරයකු වන ඉන්දියාවේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍ය හර්ෂ් වර්ධන් ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් සිය ප්‍රකාශය ඉල්ලා අස්කර ගන්නා ලෙස බාබා ගුරුගෙන් ඉල්ලා සිටියා.

“නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ එයට අනුයුක්ත වෛද්‍යවරු මිලියන ගණනකට නව ජීවිත ලබා දී තිබෙනවා. මිනිසුන් නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව නිෂ්පාදනය කළ ඖෂධ පානය කිරීමෙන් මිය ගිය බව ඔබ පැවසීම අවාසනාවන්ත තත්ත්වයක්. මෛ සටන ජය ගත හැක්කේ එකමුතු උත්සාහයකින් පමණක් බව අප අමතක නොකළ යුතුයි. මෙම යුද්ධයේදී අපගේ වෛද්‍යවරුන්, හෙදියන් සහ අනෙකුත් සෞඛ්‍ය සේවකයින් ජනතාවගේ ජීවිත බේරා ගැනීම සඳහා තම ජීවිතය පරදුවට තබමින් සිටිනවා. මෙම අර්බුදයේදී මානව වර්ගයාට සේවය කිරීම සඳහා ඔවුන් දක්වන කැපවීම අසමසම හා ආදර්ශවත් “සෞඛ්‍ය අමාත්‍ය හර්ෂ් වර්ධන් ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියා.

පසුගිය ඉරිදා බාබා රාම්දේව් ට්විටර් පණිවුඩයක් මගින් සිය මතභේදාත්මක ප්‍රකාශය ඉල්ලා අස්කර ගත් නමුත් දිනකට පසුව ඔහු ඉන්දීය වෛද්‍ය අමාත්‍යාංශය වෙත ලිපියක් නිකුත් කරමින් දියවැඩියාව හා අධි රුධිර පීඩනය ඇතුළු රෝග 25 ක් සඳහා නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාවට ප්‍රතිකාරයක් නොතිබුනේ මන්දැයි විමසුවා.

මෙය යළිත් වෛද්‍යවරුන් කෝපයට පත් කිරීමට හේතුවක් වුණා. කෝවිඩ් රෝගීන් දහස් ගණනකට ප්‍රතිකාර කර ඇති ප්‍රකට විශේෂඥ වෛද්‍ය ඒ. ෆාතාහුදීන් බීබීසීයට පැවසුවේ ‘‘එවැනි ප්‍රකාශ මගින් සදාකාලික හානියක් සිදුවන බවයි‘‘.

“වසරකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ මා වැනි සෞඛ්‍ය සේවකයින් යුද්ධයට සමාන තත්වයක සේවය කරනවා. අපි දස දහස් ගණනක් ජීවිත බේරා ගෙන තිබෙනවා. එවැනි ප්‍රකාශ කියවීම ඇත්තෙන්ම අවාසනාවන්ත තත්ත්වයක්. සමස්ත වෛද්‍ය පද්ධතියටම කරන අපහාස හා හානියක්” ඔහු පැවසුවා.

නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාව වසර ගණනාවක් තිස්සේ නිරන්තර පර්යේෂණ හා අධ්‍යයනවලින් විකාශනය වී ඇති බව වෛද්‍ය ෆතහුදීන් මහතා පැවසීය. “අපි සාක්ෂි පදනම් කරගත් භාවිතයන් අනුගමනය කරන්නවා. ඕනෑම වේලාවක, පර්යේෂකයන් දහස් ගණනක් ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමට කටයුතු කරමින් සිටිනවා. පිළිකා ප්‍රතිකාර සඳහා අප ලබා ඇති ප්‍රගතිය දෙස බලන්න. අප නිරන්තරයෙන් පරිණාමය වී ඉගෙන ගත යුතුයි‘‘

බිහිසුණු වසංගතයක් මධ්‍යයේ ඖෂධ සහ එන්නත් පිළිබඳව අපට විශ්වාසයක් තිබිය යුතු විට එවැනි ප්‍රකාශ මිනිසුන්ගේ මනස තුළ සැකයක් ඇති කරන බවද ඔහු පැවසුවා.

බාබා රාම්දේව් කවුද?

ඔහුගේ රූපවාහිනී යෝග පංති නිසා ඔහු කීර්තියට පත් වුණා. මිලියන ගණනක් ඔහු පසුපස ගිය අතර යෝගා සහ සෞඛ්‍ය සම්පන්න දිවිපෙවෙතක් ප්‍රවර්ධනය කිරීම පිළිබඳව ඔහුට ලොව පුරා ප්‍රශංසාව හිමි වුණා.

2006 දී ඔහු දේශීය ඖෂධ විකිණීම සඳහා Patanjali Ayurveda නම් දැවැන්ත ව්‍යාපාරික සමාගමක් ආරම්භ කළ අතර වසර කිහිපයකට පසු එය පිටි, සබන්, තෙල්, බිස්කට්, වැනි විවිධාකාර දේශීය ඖෂධ අලෙවි කරන ඉන්දියාවේ ප්‍රකට ව්‍යාපාරයක් බවට පත් වුණා. දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යාව පදනම් කරගත් ව්‍යාපාරික අධිරාජ්‍යයක් ගොඩනැගීම සඳහා ඔහුගේ ජනප්‍රියත්වය පරිවර්තනය කිරීමට ඔහු සමත් වුණා.

ඔහුගේ ව්‍යාපාරයේ ව්‍යාප්තිය ද හින්දු ජාතිකවාදී භාරතීය ජනතා පක්ෂය 2014 දී බලයට පත්වීම සමග සමපාත වීම විශේෂත්වයක්. බාබා රාම්දේව් භාරතීය ජනතා පක්ෂයට සහ අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝදිට විවෘතව සහයෝගය ලබා දී ඇති අතර පක්ෂය වෙනුවෙන් ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරයේ නිරත වුණා.

ව්‍යාජ කෝවිඩ් සුව කිරීමේ හිමිකම්

Patanjali Ayurveda සමාගම පසුගිය වසරේ ජුනි මාසයේදී සාම්ප්‍රදායික ඉන්දියානු වෛද්‍ය විද්‍යාවේ භාවිතා කරන ඖෂධ පැළෑටි එකතුවක් වන Coronil නිෂ්පාදනය කළ අතර එයට කොවිඩ් සුව කළ හැකි බව කියා සිටියා. නමුත් එය ප්‍රතිකාරයක් ලෙස ක්‍රියා කරන බව පෙන්වීමට දත්ත නොමැති බව රජය පැවසීමෙන් පසු කොවිඩ් වෛරසයට එරෙහි ඖෂධයක් ලෙස අලෙවිකරණය නතර කිරීමට සිදුවුණා නමුත් එය නිෂ්පාදනය තහනම් නොකළ අතර ‘ප්‍රතිශක්තිකරණ ඖෂධයක් ‘‘ ලෙස අලෙවි කළ හැකි බව රජය පැවසුවා.

පෙබරවාරියේදී පතංජලී ආධාරකරුවන් කියා සිටියේ කොරොනිල් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් අනුමත කර ඇති බවයි.

පෙබරවාරි මාසයේදී බාබා රාම්දේව් සමඟ පැවති උත්සවයකට සහභාගී වීම පිළිබඳව ඉන්දීය සෞඛ්‍ය අමාත්‍යව ආචාර්ය වර්ධන් විවේචනයට ලක් වුණා.

කොරොනිල් එක්සත් රාජධානියේ සමහර වෙළඳසැල් වල අලෙවි වන බව සොයා ගත් අතර එක්සත් රාජධානියේ ඖෂධ නියාමන අධිකාරිය කියා සිටියේ එවැනි ඖෂධයක් සදහා තමන් අනුමැතිය ලබාදී නැති බවයි.

බී.බී.සී. වාර්තාවක් ඇසුරින් සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

කොවිඩ් වසංගතය ආරම්භයේදී සහ එය පළමු – දෙවැනි ආදි රැලි ඇතිවන විට වසංගත විද්‍යාඥයින්ගේ සහ මාධ්‍යවල දැඩි ප්‍රශංසාවට ලක් වූ රටවල් අතර තායිවානය සහ සිංගප්පූරුව ඉහළින්ම තිබුණේය. එම රටවල් දෙක වර්ණනාවට ලක් වුණේ කොවිඩ් ආසාදිතයින් ශූන්‍ය කළ හෝ තනි ඉලක්කමට ගත් රටවල් වශයෙනි.

නමුත් මේ මාසයේ සිංගප්පූරුව සහ තායිවානය යන රටවල හදිසි හා ආක්‍රමණශීලී සිදුවීම් ඉහළ ගොස් තිබේ. පසුගිය සතියේ සිංගප්පූරුව නව රෝගීන් 248 ක් වාර්තා කළ අතර තායිවානයේ දේශීය ආසාදන 1,200 ක් වාර්තා විය. මෙම රටවල් දෙකම සමාජ රැස්වීම්වල ප්‍රමාණය සීමා කිරීම සහ පාසල් වැසීම වැනි සීමාවන් ඉක්මවා ගොස් තිබේ.

ගෝලීය ප්‍රමිතීන්ට අනුව, මෙම සංඛ්‍යා කුඩා යැයි පෙනේ. නමුත් මෙම රටවල් සඳහා, මෙම සංඛ්‍යා මීට මාස කිහිපයකට පෙර සිතාගත නොහැකි තරම් වේ !. 

ඉතින් තායිවානයට සහ සිංගප්පූරුවට හරියටම වැරදුනේ කුමක්ද?

උදාසීන කතාවක්: තායිවානය

චීනය වෛරසය මතුවූ බව වාර්තා වූ විගසම විදේශීය සංචාරකයින් තහනම් කළ පළමු ස්ථාන අතර තායිවානය ද විය. මෙම දැඩි දේශ සීමා සීමා තවමත් ක්‍රියාත්මක වේ. කෙසේ වෙතත් මේ සමග තායිවාන ජනතාව මෙන්ම රජය ද උදාසීන වීමට පටන් ගත්තේය.

තායිවාන් ජාතික විශ්ව විද්‍යාලයේ සහකාර මහාචාර්ය ලින් හියන්-හෝ පවසන පරිදි, වෛරස් රෝගයේ පොදු රෝග ලක්‍ෂණයක් වන උණ රෝගීන් පවා රෝහල් විසින් පරීක්ෂා කිරීම අමතක කළේය. නැතහොත් නවතා දැම්මේය.

බී.බී.සී ජාත්‍යන්තර දත්තවලට අනුව තායිවානය පෙබරවාරි මස මැද භාගයේදී පුද්ගලයින් 1000 කට වෛරස් පරීක්ෂණ 0.57 ක් සිදුකර ඇත. සිංගප්පූරුවේ අනුපාතය 6.21 ක් හා එක්සත් රාජධානියේ අනුපාතය 8.68 ක් විය.

“කෝවිඩ් -19 ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම ශුන්‍ය බව රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන විට පවා පොදු උපකල්පනයක් පැවතුණා,” වෛද්‍ය ලින් බීබීසීයට පැවසුවේය.

‘‘ තායිවානයේ ශක්තිමත් දේශසීමා හරහා වෛරසයට පැමිණිය නොහැකි බවට සෞඛ්‍ය අංශවලට දැඩි විශ්වාසයක් තිබුණා. වෛද්‍යවරු එය බැරෑරුම් ලෙස සැලකුවේ නැහැ. රෝහල් අවදියෙන් සිටියේ නැහැත ඔවුන් සම්බන්ධතා සොයා ගැනීමක් සිදු කළේ නැහැ. නිසැකවම යම් උදාසීන හැඟීමක් තිබුණා‘‘

මෙය විශේෂයෙන් ඉස්මතු කර දැක්වුනේ තායිවානය එන්නත් නොකරන ලද ගුවන් නියමුවන් සඳහා නිරෝධායන අවශ්‍යතා ආරම්භක දින 14 සිට දින පහක් දක්වා ලිහිල් කළ විටය. ඊටත් පසුව එය දින තුනක් දක්වා පහත දැමුවේය.

ටික කලකට පසු, තාඕආන් ගුවන්තොටුපල අසල නොවෝටෙල් හි නැවතී සිටි චයිනා එයාර්ලයින්ස් ගුවන් නියමුවන් අතළොස්සක් අතර කොවිඩ් පොකුරක් ඇති විය. මෙම පොකුරට සම්බන්ධ බොහෝ අය පසුව B.1.1.7 ලෙස හැඳින්වෙන එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රභේදය ආසාදනය වී ඇති බව සොයා ගන්නා ලදී.

වෛරසය පසුව ප්‍රජාව හරහා පැතිරී ගොස් අවසානයේදී තායිවානයේ වැඩිහිටි විනෝදාස්වාද ස්ථාන කරා ද ගමන් කළේය.

“තායි වැඩිහිටි පිරිමින් විශාල වශයෙන් මේ සම්භාහන මධ්‍යස්ථාන වෙත එනවා. ඉතිං එක ස්ථානයක ආසාදිතයෙක් පසුව පහසුවෙන් පොකුරක් නිර්මාණය කරනවා. එය ඉතා විශාල සුපිරි පැතිරීමක්” යැයි වෛද්‍ය ලින් පැවසීය.

වසංගත රෝග විද්‍යාඥයෙකු වන මහාචාර්ය චෙන් චියන්-ජෙන් පවසන්නේ ධනාත්මක බව පරීක්‍ෂා කළ බොහෝ දෙනෙක් තමන් එවැනි වැඩිහිටි විනෝදාස්වාදක ස්ථානවලට ගිය බව ප්‍රකාශ කිරීමට අකමැති වීම නිසා සම්බන්ධතා සොයා ගැනීම වඩාත් දුෂ්කර වූ බවයි.

“එය අපට මතක් කර දෙන්නේ ජනගහනයෙන් ඉතා සුළු කොටසක් නීති කඩ කළත් එය කාන්දුවීම් වලට තුඩු දෙන බවයි” වෛද්‍ය චෙන් පැවසීය.

ජපානයේ වැඩිහිටි විනෝදාස්වාද කර්මාන්තය දෙස බැලීමට තායිවානය අපොහොසත් වූ බවත් (එය එක්තරා කාලයකදී ආසාදනවල කේන්ද්‍රස්ථානයක් විය) එය වසා දැමීමට නියෝග කිරීමට තායි බලධාරීන් අපොහොසත් වූ බවත් ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.

“අපි ජපානයෙන් පාඩම ඉගෙන නොගත් අතර තායිවානයට ද මෙවැනිම ගැටළු ඇති බව පිළිබිඹු කරන්නෙමු,” ඔහු පැවසීය.

සිංගප්පූරුවේ ජාතික විශ්ව විද්‍යාලයේ සහකාර මහාචාර්ය ඇලෙක්ස් කුක් පවසන පරිදි තායිවානයේ තත්වය “දේශසීමා පාලනය කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරන සහ රට තුළ පැතිරීම වැළැක්වීම සඳහා ප්‍රමාණවත් නොවන උපාය මාර්ගයක නිරන්තර අවදානම පිළිබිඹු කිරීමකි”.

බිත්තියේ ඉරිතැලීම්: සිංගප්පූරුව

කෙසේ වෙතත් සිංගප්පූරුවේ එය වෙනස් කතාවකි.

අඩු අවස්ථා තිබියදීත් එහි ආරක්ෂිත පියවර සෑම විටම දැඩි විය. මහජන රැස්වීම් උපරිම අටක් දක්වා සීමාකර ඇති අතර, සමාජ ශාලා විවෘත කිරීමට ඉඩ නොදුන් අතර මංගල උත්සව වැනි මහජන රැස්වීම් සඳහා තවමත් සීමාවක් තිබේ.

එහෙත් එහි එන්නත්කරණයේ තවමත් හිඩැස් ඇති අතර, මැයි අග වන විට සිංගප්පූරුවේ චැංගි ගුවන්තොටුපළ (ජනප්‍රිය සාප්පු මධ්‍යස්ථානයක් ද වේ) මේ වසරේ රටේ විශාලතම කොවිඩ් පොකුර බවට පත්විය.

ආසාදිත ගුවන්තොටුපල කාර්ය මණ්ඩලයේ විශාල පිරිසක් දකුණු ආසියාව ඇතුළු අවදානම් සහිත රටවලින් සංචාරකයින් පැමිණෙන කලාපයක සේවය කරමින් සිටින බව බලධාරීන් පසුව සොයා ගත්හ.

මෙම සේවකයින්ගෙන් සමහරක් පසුව ඔවුන්ගේ ආහාර වේල ගුවන්තොටුපලේ ආහාර රාක්කවල තබා ඇත. ඒවා මහජනතාව සඳහා විවෘතව පවති හෙයින් වෛරසය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිංගප්පූරුව දැන් එහි මගී පර්යන්ත මහජනතාවට තාවකාලිකව වසා දමා ඇත.

ආසාදිතයින්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් ඉන්දීය ප්‍රභේදය ආසාදිතයින් බව පසුව සොයා ගන්නා ලදි. සිංගප්පූරුව දැන් ඉහළ අවදානම් සහිත රටවලින් සහ කලාප වලින් ගුවන් ගමන් සහ මගීන් අඩු අවදානම් ස්ථාන වලින් පැමිණෙන අයගෙන් වෙන් කරන බව නිවේදනය කර ඇත. කාර්ය මණ්ඩලය ද කලාප අනුව වෙන් කරනු ලැබේ.

මාසයකට පමණ පෙර අනතුරු අගවා තිබූ ආකාරයට සිංගප්පූරුව විධිමත් ආරක්ෂක පියවර නොගත්තේ මන්දැයි ඇතමෙක් ප්‍රශ්න කරති. නමුත් එක් විශේෂඥයෙක් කියා සිටියේ නව ප්‍රභේදය සිංගප්පූරුවට පිවිසීම “නොවැළැක්විය හැකි” බවයි.

“සිංගප්පූරු වැසියන්ගෙන් බහුතරයක් අතිශයින්ම අනුකූලව කටයුතු කර ඇති නිසා මිනිසුන් කලකිරීමට පත්වන්නේ මන්දැයි මට වැටහෙනවා” යැයි ජාතික මහජන සෞඛ්‍ය පාසලේ පීඨාධිපති මහාචාර්ය ටියෝ යික් යින් පැවසීය.

“නමුත් අපි චීනය මෙන් නොව රටේ දේශසීමා සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමිය නොහැකිය. එය රටක් ලෙස අපගේ කීර්තිය, අපගේ ආර්ථිකය, වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස අපගේ ස්ථාවරය හා බැඳී පවතී. [එසේම] අපි පසුගිය වසරේ එක්සත් ජනපදයේ තත්ත්වය දෙස බැලුවහොත්, එහි දරුණුතම වෛරස් ආසාදිතයන් පැමිණියේ චීනයෙන් නොව යුරෝපයට ගිය සංචාරකයින්ගෙනි. ඉතින් සිංගප්පූරුවට දේශසීමා කීයක් වසා දැමිය හැකිද? ”

එහෙත් මහාචාර්ය කුක් පවසන්නේ රට තවමත් “හොඳ තත්වයක” සිටින බවයි.

“සිංගප්පූරුව තවමත් ක්‍රියාමාර්ග වේගවත් කර තිබියදීත්, ඉතා හොඳ තත්වයක පවතින බැවින්,” දේවල් වැරදී ඇති බව “පැවසීමට මම පසුබට වෙමි,” ඔහු පැවසීය.

“අපි එය එක්සත් රාජධානිය හා සසඳන විට, ජනගහනයේ ප්‍රමාණය අනුව සකස් කිරීමෙන් පසු සාමාන්‍ය දෛනික අවස්ථා එක්සත් රාජධානියේ මට්ටමෙන් 10% ක් පමණයි‘‘

මන්දගාමී එන්නත් කිරීම

සිංගප්පූරුව සහ තායිවානය යන දෙවර්ගයටම බලපාන එක් ගැටලුවක් තිබේ: එන්නත්කරණය !

තායිවානයේ බොහෝ දෙනෙකුට අවශ්‍ය දේ හොඳින් සිදුවන විට එන්නත ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නොවීය. තායිවානයේ දැනට ගබඩා කර ඇත්තේ ඇස්ට්‍රාසෙනෙකා එන්නත නිසා මේ බිය තව දුරටත් වර්ධනය වේ.

කෙසේවෙතත්, වර්තමානයේ රෝගීන් වැඩිවීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ තායිවානයේ ජනතාව එන්නත ලබා ගැනීම සඳහා දැන් පැමිණෙමින් සිටින බවයි. එකම ගැටළුව නම් – එහාට මෙහාට යාමට තරම් ප්‍රමාණයක් නොමැත. මිලියන 24 ක ජනගහනයක් සඳහා තායිවානයට මේ දක්වා ලැබී ඇත්තේ එන්නත් 300,000 ක් පමණි !

“අපි ජාත්‍යන්තර සමාගම්වලින් එන්නත් මිලදී ගැනීමට උපරිම උත්සාහයක් ගත්තා. නමුත් අපට එතරම් මුදලක් ලැබුණේ නැහැ. අපගේ සැපයුම පවත්වා ගැනීමට ඇති එකම ක්‍රමය අප විසින්ම එන්නත් නිෂ්පාදනය කිරීමයි. මෙය තායිවානයට ඉතා වැදගත්” යැයි වෛද්‍ය චෙන් පැවසීය.

තායිවානය මේ වන විට දේශීය එන්නත් දෙකක් නිෂ්පාදනය කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටින අතර එය ජූලි මස අවසානයේදී ලබා ගත හැකිය.

එය සිංගප්පූරුවේ ද එවැනිම කතාවකි.

ගිනිකොනදිග ආසියාවේ ඉහළම එන්නත අනුපාතය වන (අපේ ලෝක දත්ත වලට අනුව) 30% ක් පමණ දෙනාට අවම වශයෙන් එක් මාත්‍රාවක්වත් ලැබී තිබේ. නමුත් එන්නත සැපයුමෙන් රට සීමා වී ඇත. වසර අවසාන වන විට එහි මුළු ජනගහනයට එන්නත ලබා දීමට රජය අපේක්ෂා කරයි.

“අවසානයේදී අපට සැපයුම සීමා වී ඇත. එක්සත් රාජධානිය, එක්සත් ජනපදය, චීනය වැනි රටවල ඔවුන්ගේම එන්නත් නිපදවීමේ හැකියාවන් ඇත” යනුවෙන් මහාචාර්ය ටියෝ පැවසීය.

“එන්නත් සඳහා අවශ්‍යතාවය දිගු කාලීනව පවතිනු ඇතැයි අපි අපේක්ෂා කරමු. එබැවින් අපගේම නිෂ්පාදන හැකියාවන් ඇති කර ගැනීම සඳහා අප ගමන් කරන්නේ ඒ නිසා ය”

මහාචාර්ය ටියෝ තවදුරටත් කියා සිටින්නේ මෙම ස්ථාන දෙකෙහිම ඉහළ යාම දැන් ආසාදිතයින් අඩුවීමක් දක්නට ලැබෙන රටවලට පාඩමක් බවයි.

“යුරෝපයේ රටවල් හෝ එක්සත් ජනපදය පියවර ලිහිල් කිරීමට පටන් ගන්නා විට, ඔවුන් ඉතා සුපරීක්ෂාකාරී විය යුතු අතර සිදුවන්නේ කුමක්ද යන්න ලොව පුරා සොයා බැලිය යුතුයි” යනුවෙන් ඔහු පැවසීය.

“සිංගප්පූරුවේ තායිවානයේ සිදුවී ඇත්තේ කුමක්ද – එය අපගේ ආරක්‍ෂාව අතහැර දැමිය යුතු නැති බවට ලකුණකි.”

බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

චීනය සිය ෂුරොන්ග් රෝවරය (Zhurong rover) අඟහරු මතට සාර්ථකව ගොඩබස්වා ඇති බව චීන රාජ්‍ය මාධ්‍ය අද (15) නිල වශයෙන් නිවේදනය කළා. රෝද හයකින් යුත් ෂුරොන්ග් රෝවරය ගොඩබස්වන ලද්දේ පෘථිවියේ උතුරු අර්ධගෝලයේ විශාල භූමි ප්‍රදේශයක් ප්ලැනිටියා නම් ප්‍රදේශයට බවයි එම මාධ්‍ය වාර්තාවල සදහන් වුණේ.

රෝවරය බැසයාමට ආරක්ෂිත කැප්සියුලයක්, පැරෂුටයක් සහ රොකට් වේදිකාවක් භාවිතා කර තිබෙනවා. මෙම ගොඩබැස්සවීමේ දුෂ්කර ස්වභාවය අනුව සාර්ථක ගොඩබෑමක් විශිෂ්ට ජයග්‍රහණයක් ලෙස සැලකෙනවා.

මේ දක්වා අඟහරු මතට යානා ගොඩබෑම ප්‍රගුණ කර ඇත්තේ ඇමරිකානුවන් පමණයි. උත්සාහ කර ඇති අනෙකුත් සියලුම රටවල් මතුපිටට ළඟා වූ විගසම බිඳ වැටී හෝ සම්බන්ධතා නැති වී ගියා.

චීන ජනාධිපති ෂී ජින් පිං මහතා විශේෂ පණිවුඩයක් මගින් දූත මෙහෙවර කණ්ඩායමේ “විශිෂ්ට ජයග්‍රහණය” පිළිබඳව සුබ පැතුවා. “ඔබ ධෛර්ය සම්පන්නව, විශිෂ්ටව අභියෝගය පසුපස හඹා ගොස් අපේ රට ග්‍රහලෝක ගවේෂණයේ උසස් පෙළට ගෙන ආවා” ඔහු පැවසුවා.

එක්සත් ජනපද අභ්‍යවකාශ ඒජන්සියේ (නාසා) විද්‍යා අංශ ප්‍රධානී තෝමස් සර්බුචෙන් ද තමාගේම සුබ පැතුම් එක් කිරීමට ඉක්මන් වුණා.

“ගෝලීය විද්‍යා ප්‍රජාව සමඟ එක්ව, රතු ග්‍රහලෝකය පිළිබඳ මානව වර්ගයාගේ අවබෝධය සඳහා මෙම මෙහෙවර මගින් කරනු ලබන වැදගත් දායකත්වයට සුභ පැතීමට මම බලාපොරොත්තු වෙමි,” ඔහු පැවසුවා.

රුසියානු අභ්‍යවකාශ ඒජන්සිය වන රොස්කොස්මොස් පැවසුවේ චීනය සමඟ අනාගත සහයෝගීතාවයට මෙම සාර්ථකත්වය ඉවහල් වූ බවයි.

.එහි සූර්ය පැනල දිග හැරීමට සහ නැවත පෘථිවියට සංඥාවක් යැවීමට මිනිත්තු 17 ක් ගතවුණා.

ගින්නෙහි දෙවියන් යන අර්ථය ඇති ෂුරොන්ග් අඟහරු වෙත ගෙන ගියේ ටියැන්වෙන් -1 කක්ෂයේ යි. එය පෙබරවාරි මාසයේ දී පෘථිවියට ඉහළින් පැමිණියා. අගහැරු යානය මාස කිහිපයක් එහි ක්ෂවය වටා භ්‍රමණය වෙමින් කාලය ගත කළ අතර ඉහළ විභේදන රූප ලබා ගනිමින් රෝවරය පහළට දැමිය හැකි ආරක්ෂිතම ස්ථානය හඳුනා ගැනීමට සමත් වුණා. එවැනි සියලු පර්යේෂණවල පරමාර්ථය වුණේ ආවාට බාධාවලින් තොර සහ භූ දර්ශනය විශාල ගල් වලින් ආවරණය නොවන ස්ථානයක් තෝරා ගැනීමයි.

චීන ඉංජිනේරුවන්ට ගොඩබෑමේ උත්සාහය කාල ප්‍රමාදයකින් අනුගමනය කිරීමට සිදුවුණා. අඟහරු වෙත වර්තමාන දුර කිලෝමීටර් මිලියන 320 ක් වන අතර එයින් අදහස් කරන්නේ ගුවන් විදුලි පණිවිඩ පෘථිවියට පැමිණීමට මිනිත්තු 18 කට ආසන්න කාලයක් ගත වන බවයි. එබැවින් ෂුරොන්ග් රොබෝවරයාගේ පෘෂ්ඨයට ප්‍රවේශ වීමේ සෑම අදියරක්ම ස්වයංක්‍රීයව සිදු කිරීමට නියමිත තිබුණා.

ගොඩබෑමේ නිර්මාණ ශිල්පය හුරුපුරුදු එකක් වුණා. මිනිත්තු නවයේ බැසීමේ ආරම්භක අදියර සඳහා රෝවරය ගුවන් යානයක කොටු කර තිබුණි. අඟහරුගේ වාතයට එරෙහිව තල්ලු කිරීමෙන් මෙම කැප්සියුලයේ මතුපිටට කිමිදීම මන්දගාමී වුණා. මෙම උත්පාදනය තාපය කළමනාකරණය කරනු ලැබුවේ ඉදිරි මුහුණත පලිහක් මගිනුයි. කලින් තීරණය කළ වේලාවක, ප්‍රවේගය තව දුරටත් අඩු කිරීම සඳහා පැරෂුටයක් විවෘත වුණා.

අඟහරු ග්‍රහයා මතට ​​ගොඩබැසීම සැමවිටම භයානක අභියෝගයක් වන නමුත් ප්‍රමාද වී අභ්‍යවකාශ ප්‍රයත්නයන්හි දී පෙන්නුම් කර ඇති විශාල නිපුණතාවය සැලකිල්ලට ගෙන චීනය එම ක්‍රියා පටිපාටිය කෙරෙහි විශ්වාසය තබා තිබුණා

චීනය යනු සඳ මත රෝවරයක් ගොඩබස්සවා, චන්ද්‍ර සාම්පල නැවත පෘථිවියට ගෙන ආ ජාතියකි. මේ මාසයේ චීනය අපේ පෘථිවියට ඉහළින් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයක් ඉදිකිරීම සදහා ද අඩිතාලම දැම්මා

දැන් ෂුරොන්ග් සාර්ථකව බැස ඇති හෙයින්, විද්‍යාඥයින් අවම වශයෙන් අඟහරු දින 90 ක සේවා කාලයක් එයින් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරනු ඇති. අඟහරු මත දවසක් හෙවත් යනු පෘථිවියේ පැය 24 යි මිනිත්තු 39ක්.

චීන රොබෝවරයා 2000 දශකයේ සිට නාසා ආයතනය විසින් භාවිතා කළ ස්පිරිට් සහ ඔපචුනිටි වාහන මෙන් පෙනෙවයා. එහි බර කිලෝග්‍රෑම් 240 ක් පමණ වන අතර එය බල ගැන්වෙන්නේ සූර්ය පැනල වලින්.

උස කබොලක් කැමරාවන් රැගෙන ගොස් පින්තූර ගැනීමට සහ සංචාලනයට ආධාර කරයි; අතිරේක උපකරණ පහක් අගහැරු පාෂාණවල ඛනිජ විද්‍යාව සහ කාලගුණය ඇතුළුව පරිසරයේ සාමාන්‍ය ස්වභාවය විමර්ශනය කරනු ඇති බව සදහන්.

ඇමරිකානු රෝවර් වල මෙන්, ෂුරොන්ග් සතුව රසායන විද්‍යාව තක්සේරු කිරීම සඳහා පාෂාණ ගැසීමට ලේසර් මෙවලමක් ද උප පෘෂ්ඨයේ ජල අයිස් සෙවීම සඳහා රේඩාර් යන්ත්‍රයක් ද තිබෙනවා.

ප්ලැනිටියා යනු 1976 දී නාසා සිය වයිකිං -2 මෙහෙයුමට ගොඩ බැස්ස ස්ථානයයි. එය අඟහරු ඉතිහාසයේ මුල් භාගයේ ඇති වූ බලපෑමකින් පිහිටුවන ලද දැවැන්ත ද්‍රෝණියකි. බොහෝ කලකට පෙර එය සාගරයක් පැවති බවට සාක්ෂි කිහිපයක් තිබෙනවා. චන්ද්‍රිකා මගින් දුරස්ථව සංවේදී වීමෙන් ඇඟවෙන්නේ ගැඹුරේ සැලකිය යුතු අයිස් ගබඩා ඇති බවයි.

වොෂිංටන් පදනම් කරගත් විද්වත් එකතුවක් වන ‘හෙරිටේජ් පදනමේ චීන දේශපාලන හා මිලිටරි කටයුතු පිළිබඳ පර්යේෂකයකු වන ඩීන් චෙන්ග් පැවසුවේ මෙම සාර්ථක වීම රටට ඉමහත් රුකුලක් වනු ඇති බවයි.

“චීන දෘෂ්ටි කෝණයෙන් බලන කල, අභ්‍යවකාශය චීන රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකත්වයට, චීන තාක්‍ෂණයට වාසි ගෙන දෙනවා. එය විශිෂ්ට වෙළඳ දැන්වීමක්. අභ්‍යවකාශය මත සැමවිටම මිලිටරි ඇඟවුම් ඇති අතර අනෙක් අතට අඟහරු වෙත යාමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ ගෝලීය මානව දැනුමේ සංචිතය ලෙස හඳුන්වන දෙයට චීනයට දායක විය හැකි බවයි” යනුවෙන් ඔහු බීබීසී ප්‍රවෘත්ති සේවයට පැවසුවා.

ඇමරිකාව සිය නවතම රෝවරය වන ‘‘නොපසුබට උත්සාහය‘‘ Perseverance පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේදී සාර්ථකව ගොඩබෑමට සමත් විය. යුරෝපය ලබන වසරේ අඟහරු වෙත රෝවරයක් යවනු ඇත (රුසියානුවන් සමඟ ඒකාබද්ධ ව්‍යාපෘතියක).

බී.බී.සී වාර්තාවකි

ඉන්දියාව තුළ හඳුනාගෙන ඇති කොරෝනාවෛරස ප්‍රභේදයක් සම්බන්ධයෙන් ලොව වටා විද්‍යාඥයින් විමර්ශනයක යෙදී ඇති නමුත් එය කෙතරම්දුරට ව්‍යාප්ත වී තිබේද යන්න හෝ ඉන්දියාව තුළ මාරාන්තික දෙවෙනි රැල්ලට එය හේතුවී තිබේද යන්න මෙතෙක් නොදනී.

මොකක්ද මේ ඉන්දීය ප්‍රභේදය?

සැමවිට ම විකෘතියට පත්වන වෛරස, ඒවායෙහි විවිධ අනුවාද හෝ ප්‍රභේද නිර්මාණය කරයි.

මෙයින් බොහෝ විකෘති එතරම් සැලකිය යුතු තරම් නොවන අතර ඇතැම් විකෘති ඒවා වෛරසය හානියෙන් අඩු කරයි. එහෙත් ඇතැම් ඒවා වඩා බෝවන සුලු මෙන්ම එන්නතකින් මර්දනය කිරීම ද අසීරු වේ.

පසුගිය ඔක්තෝබරයේ දී ඉන්දියාවෙන් පළමුවරට හඳුනාගන්නා ලද මෙම ප්‍රභේදය නිල වශයෙන් හඳුන්වනුයේ B1617 ලෙසිනි.

කොතරම්දුරට පැතිරිලා ද?

මෙම වෛරස ප්‍රභේදය කෙතරම්දුරකට හෝ වේගයකින් පැතිරී තිබේද යන්න නිර්ණය කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් නියැදි පරීක්ෂාවක් ඉන්දියාව පුරා ව්‍යාප්තව ක්‍රියාත්මක නොවේ.

පසුගිය ජනවාරියේ සිට මාර්තු දක්වා කාලය තුළ බටහිර ඉන්දීය මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තය තුළ එක්රැස් කරන ලද නියැදි 361ක් අතරින් 220 ක මෙම ප්‍රභේදය නිරීක්ෂණය කෙරිණි.

මේ අතර GISAID ගෝලීය දත්ත පදනමට අනුව, අවම තරමින් රටවල් 21ක් තුළ එය සොයාගනු ලැබ ඇත.

එක්සත් රාජධානිය තුළට එය පැමිණ ඇත්තේ ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් හරහා බව පෙනෙන්නට තිබේ. පෙබරවාරි 22 දා සිට එසේ හඳුනාගන්නා ලද රෝගීන් සංඛ්‍යාව 103 කි.

ඉන්දියාවෙන් පිටත්වන බොහෝ සංචාරකයින් එක්සත් රාජධානියට ඇතුලුවිම මේ වනවිට තහනම් කර තිබේ.

මෙය “විමර්ශනයට ලක්ව ඇති ප්‍රභේද” කිහිපය අතරින් එකක් ලෙස එංගලන්තයේ මහජන සෞඛ්‍ය අංශය විසින් ලැයිස්තුගත කරනු ලැබුව ද “සැලකිල්ලට බඳුන්වන ප්‍රභේදයක්” ලෙස වර්ගීකරණයට තරම් බරපතල තත්ත්වයෙහි ලා මෙතෙක් නොසලකා ඇත.

එය වඩා බෝවන සුලු හෝ අනතුරුදායක ද?

මෙම ප්‍රභේදය වඩා බෝවන සුලු හෝ එන්නත්වලට ප්‍රතිරෝධය දක්වන්නේදැයි යන්න විද්‍යාඥයෝ තවමත් නොදනිති.

ලුයිසියානා ප්‍රාන්ත විශ්ව විද්‍යාලයේ වෛරසවේදී මහාචාර්ය ජෙරමි කාමිල් පවසන පරිදි මෙහි එක් විකෘතියක්, දකුණු අප්‍රිකාව හා බ්‍රසීලයෙන් හඳුනාගන්නා ලද ප්‍රභේදවලට සමාන වේ.

කළින් ඇතිවූ ආසාදනයක අත්දැකීම හෝ එන්නතක් පදනම්ව කොරෝනාවෛරසයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ හටගන්නා ප්‍රතිදේහ මගහැර යාම සඳහා මෙම ව්කෘතිය වෛරසයට උදව් දෙනවා විය හැකිය.

එහෙත් පෙනෙන්නට ඇති පරිදි මේ වනවිට වඩාත් පිඩාකාරී තත්ත්වයක් පළවන්නේ එක්සත් රාජධානියෙන් හඳුනාගෙන ඇති ප්‍රභේදයක් සම්බන්ධයෙනි. බ්‍රිතාන්‍යය තුළ මූලිකව පවතින එය රටවල් 50 ට අධික ප්‍රමාණයක පැතිර ගොස් තිබේ.

“එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රභේදයට වඩා ඉන්දීය ප්‍රභේදය බෝවනවාදයි යන්න ගැන මට තිබෙන්නේ සැකයක්. අප කලබල නොවිය යුතුයි” මහාචාර්ය කාමිල් පැවසීය.

මේ ගැන එතරම් අවබෝධයක් නැත්තේ ඇයි?

විද්‍යාඥයින් පවසන පරිදි ඉන්දීය ප්‍රභේදය පිළිබඳ ඇති දත්ත බොහොමයක් අසම්පූර්ණය. ඒ පිළිබඳ හුවමාරු වී ඇත්තේ නියැදි ස්වල්ප ප්‍රමාණයකි. ඉන්දියාවෙන් 298 ක් සහ ලොවපුරා 656 ක් වන පරිදි එම නියැදි හුවමාරු වෙද්දී එක්සත් රාජධානි ප්‍රභේදයේ අනුක්‍රම 384,000 ට වැඩි ප්‍රමාණයක් හුවමාරු වී තිබේ.

ඉන්දියාවෙන් පළමු රෝගියා වාර්තාවීමෙන් පසු ලොව පුරා එම රෝගීන් වාර්තා වී තිබෙන්නේ 400 ට අඩු ප්‍රමාණයක් බව වෛද්‍ය කාමිල් පැවසීය.

ඉන්දියාවේ දෙවෙනි රැල්ලට හේතු වුණා ද?

පසුගිය වසරේ උපරිම තත්ත්වයේ තිබියදී වාර්තා වූ 93,000 ක දෛනික රෝගීන් ප්‍රාමාණය අභිබවා යමින් අප්‍රේල් 15 වෙනිදා සිට ඉන්දියාව තුළ දිනකට රෝගීන් 200,000 ක් පමණ වාර්තා වේ.

මරණ සංඛ්‍යාව ද ඉහළ යමින් පවතී.

“ඉන්දියාවේ ඉහළ ජනගහනය වගේම ජන ඝනත්වය, මෙම වෛරසයට විකෘති අත්හදාබැලිය හැකි සර්ව සම්පූර්ණ පරිසරයක්” යැයි කේම්බ්‍රිජ් විශ්ව විද්‍යාලයේ සායනික ක්ෂුද්‍ර ජීවවිද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු වන රවී ගුප්තා පැවසීය.

කෙසේවෙතත් විශාල ඒකරාශීවීම් මෙන්ම මුව ආවරණ නොපැළඳීම හෝ සමාජ දුරස්ථභාවය රඳවා නොගැනීම වැනි වළක්වාගැනීමේ පියවර අනුගමනය නොකිරීම ඉන්දියාවේ රෝගීන් රැල්ලට හේතු වී තිබිය හැක.

Wellcome Sanger Institute හි ආචාර්ය ජෙෆ්රි බැරට් පවසන පරිදි අලුත් ප්‍රභේදය ආශ්‍රිත හේතු ඵල සම්බන්ධයක් තිබිය හැකි වුව ද තවමත් ඊට සාක්ෂි නොමැත.

පසුගිය වසරේ අවසාන භාගයේ පමණ සිට ඉන්දීය ප්‍රභේදය පවතින බව පෙන්වා දෙන ඔහු, “ඉන්දියාවේ පවතින රැල්ලට මෙය හේතුවක් වී තිබෙනවා නම් මේ තත්ත්වයට ඒමට ඊට මාස ගණනාවක් ගතවෙලා තිබෙනවා. එයින් කියවෙන්නේ එය කෙන්ට් B117 ප්‍රභේදයට වඩා සම්ප්‍රේෂණයෙන් අඩු බවයි.” යැයි පැවසීය.

එන්නත් විසඳුමක් වේ ද?

බරපතල රෝග වැළක්වීමේදී, දැනට පවතින එන්නත් මගින් ප්‍රභේදය පාලනය කිරීමට සහයක් ලැබෙනු ඇතැයි විද්‍යාඥයෝ විශ්වාසය පළකරති.

මහාචාර්ය ගුප්තා සහ ඔහුගේ අනෙකුත් පර්යේෂකයින් විසින් ‘නේචර්’ සඟරාවේ පළකරන ලද පත්‍රිකාවකින් කියැවුණේ ඇතැම් ප්‍රභේද දැනට පවතින එන්නත් මගහරිනු ඇති බවකි. එහි ප්‍රතිඵලය වනුයේ, එන්නත් වඩා කාර්යක්ෂම කිරීම සඳහා ඒවා වෙනස්කිරීමට සිදුවීම ය.

කෙසේවෙතත්, දැනට පවතින ප්‍රතිශක්තිකරණ වැඩපිළිවෙල හරහා රෝගය පැතිරීම මන්දගාමී කරනු ඇතැයි පෙනෙන්නට තිබේ.

“රෝගය වැළඳීමෙන් තොර වීම සහ මිය යාමේ අවදානම සහිතව රෝහල්ගතවීම යන දෙක අතර වෙනස ගැන අවබෝධය එන්නත මගින් බොහෝ දෙනාට ලැබේවි.” යැයි මහාචාර්ය කාමිල් කියා සිටියේය.

“කරුණාකර ඔබට ලැබෙන පළමු එන්නත ලබාගන්න. දෙපැත්තට වැනෙමින් හා සර්ව සම්පූර්ණ එන්නතක් බලාපොරොත්තුවෙන් හිඳීමේ අත්වැරැද්ද කරන්න එපා.”

Text by – bbc sandesaya