Category: සුපිරි World

මියන්මාර හමුදාව විසින් මිලිටරි කුමන්ත්‍රණ විරෝධී විරෝධතාකරුවන් 90 කට වැඩි පිරිසක් ඝාතනය කිරීම ගෝලීය කෝපයට හේතු වී ඇති අතර රටවල් 12 ක ආරක්ෂක ඇමතිවරු විසින් මියන්මාර හමුදා පාලනය හෙළා දකිමින් බරපතළ නිවේදනයක් නිකුත් කර ඇත.

ඊයේ (27) මියන්මාර හමුදාව විසින් නිර්මාණය කළ “භීෂණ සමය” ගැන එක්සත් ජනපදය ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව මියන්මාර හමුදා පාලනයට චෝදනා කළේය.

හමුදා ප්‍රහාරවලින් ඝාතනය වූවන්ගේ ආදාහන කටයුතු අද (28) සිදු වූ අතර හමුදා පාලනය එයට දැඩි බාධා එල්ල කළේය. විශේෂයෙන් මාධ්‍ය වාර්තාකරණයට දැඩි සීමා එල්ල විය.

පෙබරවාරි 1 කුමන්ත්‍රණයෙන් පසු මියන්මාරයේ පැවති විරෝධතා මැඩලීමට හමුදාව කළ මැදිහත් වීම හේතුවෙන් 400 කට අධික පිරිසක් මේ වන විට මිය ගොස් තිබේ.

ජාත්‍යන්තර ප්‍රතිචාරය කුමක්ද?

එක්සත් රාජධානිය ඇතුළු රටවල් 12ක ආරක්ෂක ප්‍රධානීන් අද (28) දින මියන්මාර හමුදාවේ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා හෙළා දකිමින් දුර්ලභ ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශයක් නිකුත් කළහ. එක්සත් ජනපදය, ජපානය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව ද ප්‍රකාශයක් අත්සන් කළ අය අතර විය:

“වෘත්තීය හමුදාවක් හැසිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් අනුගමනය කළ යුතු අතර එය පුරවැසියන් ආරක්ෂා කිරීම සදහා වගකීම දරයි.” එම ඒකාබද්ධ නිවේදනයේ සදහන් විය.

එක්සත් ජනපදය කියා සිටියේ ‘තමන් මෙම ඝාතනය අසා “භීතියට” පත් වූ බවයි. රාජ්‍ය ලේකම් ඇන්ටනි බ්ලින්කන් චෝදනා කළේ හමුදාව “ස්වල්ප දෙනකුට සේවය කිරීම සඳහා ජනතාවගේ ජීවිත අහිමි කළ” බවයි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් කියා සිටියේ ප්‍රචණ්ඩත්වය ගැන තමා දැඩි කම්පනයට පත්ව ඇති බවයි. බ්‍රිතාන්‍ය විදේශ ලේකම් ඩොමිනික් රාබ් එය “අශෝභන හැසිරීමක්” ලෙස හැඳින් වූ අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ වාර්තාකරු ටොම් ඇන්ඩෘෘස් ජාත්‍යන්තර හදිසි සමුළුවක් කැඳවීය.

චීනය සහ රුසියාව මෙම ඒකාබද්ධ විවේචනයට සම්බන්ධ වී නැති අතර එයින් අදහස් කරන්නේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය හරහා (ඔවුන්ට නිෂේධ බලය ඇති නිසා) මියන්මාරයට එරෙහිව පියවර ගැනීම දුෂ්කර විය හැකි බවයි.

වීදිවල නවතම දේ කුමක්ද?

අද දින පසුගිය සෙනසුරාදා (27) හමුදා ප්‍රහාරයෙන් මියගිය අයගෙන් අවමංගල්‍ය කටයුතු පැවැත්වීය. ඉන් එකක් මැන්ඩලේහිදී වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලද කියෙව් වින් මාන්ග් සඳහා ය. සිව් දරු පියෙකු වන අයී කෝ වෙනුවෙන් නගරයේ තවත් අවමංගල්‍යයක් පැවැත්විණි.

“අසල්වැසියන් විසින් අපට පවසා ඇත්තේ අයී කෝට වෙඩි තබා ගින්නට විසි කළ බවයි” කියා එක් ඥාතියෙක් ඒඑෆ්පී ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සියට පැවසීය. ” පවුල පෝෂණය කළේ ඔහුයි. ඔහුව අහිමි වීම පවුලට විශාල පාඩුවක්.”

මියන්මාරයෙන් ලැබෙන වාර්තා සනාථ කිරීම දුෂ්කර නමුත් සමහර ප්‍රාදේශීය මාධ්‍ය පැවසුවේ ආරක්ෂක හමුදා අවමංගල්‍ය කටයුතු සඳහා මැදිහත් වීමට උත්සාහ කර ඇති බවයි. ෆායා-ගයි නගරයේ දී ඝාතනය කරන ලද ශිෂ්‍ය සංගම් සාමාජිකයෙකු වෙනුවෙන් කරන ලද අවමංගල්‍ය උත්සවයකදී පුද්ගලයින් අත්අඩංගුවට ගැනීමට පොලීසිය උත්සාහ කළ බව ඉර්වාඩි පැවසීය.

කතනා සහ හ්සිපව් ඇතුළු නගරවල පෙළපාලි පැවැත්වෙන අතර සෙනසුරාදා මර්දනය නොතකා විරෝධතා ද අඛණ්ඩව සිදුවන බව වාර්තා වේ.

හමුදාව ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ කෙසේද?

ඝාතන සම්බන්ධයෙන් හමුදාව අදහස් දක්වා නැත. සෙනසුරාදා පාන්දර එය සන්නද්ධ හමුදා දිනය වෙනුවෙන් පෙළපාළියක් පැවැත්වූ අතර කුමන්ත්‍රණ නායක මින් අවුන්ග් හේලින්ග් එහිදී ප්‍රකාශයක කරමින් කියා සිටියේ “ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ආරක්ෂා කිරීමට” අවශ්‍ය බවත් “ප්‍රචණ්ඩකාරී ක්‍රියාවන්ට” එරෙහිව අනතුරු ඇඟවූ බවත්ය.

මෙම උත්සවයට රුසියාව, චීනය, ඉන්දියාව, පාකිස්තානය, බංග්ලාදේශය, වියට්නාමය, ලාඕසය සහ තායිලන්තය යන රටවල නියෝජිතයෝ සහභාගී වූහ.

සෙනසුරාදා සවස සුඛෝපභෝගී මිලිටරි සාදයක් අගනුවර වන නයි පයි තව් හිදී පැවැත්වූ අතර, බුරුම ක්‍රියාකාරිනියක වූ මවුං සර්නි ඇතුළු සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීන්ට ඊට දැඩි ප්‍රතිචාර දැක්වූහ.

සෙනසුරාදා මොකද වුණේ?

කුමන්ත්‍රණ විරෝධී ක්‍රියාකාරීන් සාමකාමී විරෝධතා සඳහා කැඳවුම් කර තිබූ නමුත් ආරක්ෂක අංශ ස්ථාන 40 කට වැඩි ගණනකට වෙඩි තැබීමත් සමඟම ඔවුන් ප්‍රචණ්ඩකාරී විය.

වාණිජ මධ්‍යස්ථානය වන යැන්ගොන්හි දුසිම් ගනනක් මිය ගිය නමුත් උතුරේ කචින් සිට ඈත දකුණේ ටානින්තරතාරි දක්වා ඝාතන වාර්තා විය.

දේශපාලන සිරකරුවන් සඳහා වූ සහායක සංගමයේ (ඒඒපීපී) අධීක්ෂණ කණ්ඩායම විසින් මරණ 90 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් තහවුරු කර තිබේ. ප්‍රාදේශීය පුවත් වෙබ් අඩවියකට අනුව ප්‍රහාරයෙන් මියගිය සංඛ්‍යාව 114ක් වේ.

එක්සත් රාජධානියේ බුරුම මානව හිමිකම් ජාලයේ අධ්‍යක්ෂක බීබීසීයට කියා සිටියේ හමුදාවට “සීමාවන් නැත, මූලධර්ම නැත” යන්නයි.

“එය සමූල ඝතනයක්. එය තවදුරටත් මර්දනයක් නොවේ,” කියාව් වින් පැවසීය.

මියගිය හා තුවාල ලැබූ දරුවන් අතර ළමුන්

මෝ මයින්ට්, බීබීසී බුරුමය

ප්‍රහාරයෙන් ඝාතනය වූ දහහතර හැවිරිදි පෑන් ඊ ෆියුගේ මව පවසන්නේ හමුදාව තම වීථියෙන් බැස එන බව ඇසූ විට ඇය සියලු දොරවල් වසා දැමීමට ඉක්මන් වූ බවයි. නමුත් ඇය වේගවත් නොවීය. මොහොතකට පසු ඇය තම දියණියගේ ලේ පොඟවා ගත් සිරුර අල්ලාගෙන සිටියාය.

“ඇය බිමට වැටෙන ආකාරය මම දැක්කා. මම මුලින් සිතුවේ ඇය ලිස්සා වැටී ඇති බවයි. නමුත් පසුව ඇගේ පපුවෙන් රුධිරය ගලා ගියා” ඇය මධ්‍යම මියන්මාරයේ මයික්ටිලාහි බීබීසී බුරුම සේවයට පැවසුවාය.

විශේෂයෙන් කම්පනයට පත් වූයේ ඝාතනවල අහඹු සිදුවීමයි.  ආයුධ වලින් සන්නද්ධ ආරක්ෂක හමුදා වීදිවල දකින ඕනෑම කෙනෙකුට වෙඩි තැබීමට කැමැත්තෙන් සිටියහ. කුමන්ත්‍රණයෙන් පසු අප දුටු දෙයින් ඔවුන් කළ හැකි ම්ලේච්ඡත්වය තවත් මට්ටමක පවතී.

මිලිටරිය හෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරය යන දෙපාර්ශ්වයම පසුබෑමට කැමති නැත. හමුදාව සිතන්නේ “ස්ථාවරත්වය සහ ආරක්ෂාව” ලබා ගැනීම සඳහා මිනිසුන් බිය ගැන්විය හැකි බවයි. එහෙත් තරුණයින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් වීදිවල ව්‍යාපාරය අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටින්නේ රට හමුදා ආඥාදායකත්වයෙන් මුදා ගැනීමට නොබියව සටන් කළ යුතු බවයි.

එහෙත් පසුගිය දින කිිහිපය පුරා ළමුන් ඝාතනය වීම සුලභ සිදුවීමක් බවට පත්ව තිබේ.

බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

සූවස් ඇළේ සිරවී තිබෙන Ever Given  බහාලුම් නෞකාව සෑම දිනකම ඩොලර් බිලියන 9.6ක භාණ්ඩ ප්‍රවාහනයට බාධා කරන බව ඇස්තමේන්තු කර තිබෙනවා. නැගෙනහිර හා බටහිර අතර ඉතා වැදගත් මාර්ගයක් වන සූවස් ඇළ මාර්ග ඔස්සේ මෙය පැයකට ඩොලර් මිලියන 400 ක වෙළඳාමක් සිදු කරන බවයි ඇස්තමේන්තු කර තිබෙන්නේ.

නැව් විශේෂඥ ලොයිඩ් සමාගමේ ලැයිස්තුවේ දත්තවලට අනුව සූවස් ඇළ දිගේ බටහිර දෙසට ගමන් කරන නෞකා මගින් ප්‍රවාහනය කරන භාණ්ඩවල වටිනාකම දිනකට දළ වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 5.1ක් වන අතර නැගෙනහිර දෙසට දෛනික ගමනාගමනය ඩොලර් බිලියන 4.5 ක් පමණ වෙනවා. නෞකාව නිදහස් කිරීමට උත්සාහ කළද විශේෂඥයන් පවසන පරිදි එය ඉවත් කිරීමට සති කිහිපයක් ගතවිය හැකියි.

තායිවාන සමාගමක් වන එවර්ග්‍රීන් මැරීන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන එවර් ගිවන් යනු පාපන්දු පිට්ටනි හතරක දිග සහ ලොව විශාලතම බහාලුම් යාත්‍රාවකි. ටොන් 200,000 ක නෞකාවට බහාලුම් 20,000 ක් රැගෙන යා හැකිය. ඇළ අවහිර වීම නිසා සූවස් ඇළ හරහා ගමන් කිරීමට උත්සාහ කරන අනෙකුත් නැව් අසළ මුහුදේ නැංගුරම් දමා තිබෙනවා.

අප්‍රිකාව මැද පෙරදිග හා ආසියාවෙන් වෙන් කරන ඇළ මාර්ගය ලෝකයේ කාර්යබහුලම වෙළඳ මාර්ගවලින් එකක් වන අතර සමස්ත ගෝලීය වෙළඳාමෙන් 12% ක් පමණ ඒ හරහා සිදුවෙනවා.

ලොයිඩ් සමාගමේ දත්ත වලට අනුව, ඇළ දෙපස යාත්‍රා 160 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් නැංගුරම් ලා ඇති අතර භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නැව් 41 ක් සහ බොරතෙල් රැගත් නැව් 24 ක් මෙයට ඇතුළත්.

“සූවස් ඇළ අවහිර වීම සමග සිදුවනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇති විශාල ප්‍රමාදය නිසා ඇතම් නැව් සමාගම් අප්‍රිකාවේ දකුණු කෙළවර වන කේප් ඔෆ් ගුඩ් හෝප් වටා සැතපුම් 3,500ක් සහ දින 12ක් ගත වන මුහුදු මාර්ගය තෝරා ගෙන ඇතැයි අපට වාර්තා වෙනවා,” ජාත්‍යන්තර නාවික මණ්ඩලයේ මහ ලේකම්වරයා බී.බී.සී සමග පවසා තිබෙනවා.‘

‘නෞකාව පහසුවෙන් ඉවත්කර ගත හැකි යැයි මුලදී අපි විශ්වාස කළා. නමුත් දැන් එය සංකීර්ණ හා කාලය ගතවන මෙහෙයුමක් බවට පත්ව තිබෙනවා. අප විශ්වාස කළාට වඩා වැඩි කාලයක් ඒ සදහා ගත විය හැකියි. එමගින් ගෝලීය සැපයුම්දාමයට සැලකිය යුතු බලපෑමක් සිදුවන එක නතර කිරීමට නොහැකියි. කනගාටුවට කරුණ වන්නේ අවසානයේ එහි පිරිවැය දැරීමට සිදුවන්නේ පාරිභෝගිකයින්ට‘ ඔහු වැඩි දුරටත් පැවසුවා.

ගෝලීය වෙළඳාම පුළුල් වන විට පසුගිය දශකය තුළ බහාලුම් නැව් ප්‍රමාණයෙන් දෙගුණයක් වී ඇති අතර මේ නිසා නෞකා ගමන් මාර්ග කාර්ය බහුල වී ඇත. යම් සිදුවීමක් සිදුවුවහොත් ඇතිවන ගැටලු කළමනාකරණය මේ තත්ත්වය තුළ අසීරුය.

“අප කුමක් කළ යුතුද ? නියමිත දිනට ගොඩබෑම සදහා භාණ්ඩ රැගෙන යන නෞකා සිය ගණනක් සූවස් ඇළ දොරටුව අසල බලා සිටිිනවා. ඒ තුළ ගැටලු රැසක් නිර්මාණය වෙනවා. භාණ්ඩ පමණක් නොවෙයි ගැටලුව. කල් ඉකුත් වීම, සේවා හා මූල්‍ය ගැටලු රැසක් නිර්මාණය වී තිබෙනවා. මෙය කිසිවෙක් උපකල්පනය නොකළ අර්බුදයක්” යැයි සාගර ප්‍රවාහන උපදේශක ජෝන් මොන්රෝ පවසනවා.

ජාත්‍යන්තර නැව් සංගමයක් වන බිම්කෝ පවසන්නේ ප්‍රමාදයන් අඛණ්ඩව වර්ධනය වන අතර සැපයුම් කෙරෙහි බලපාන බවයි.

“මගේ අදහස වන්නේ සූවස් ඇළ යළි විවෘත කිරීමට දින කිහිපයක් ගතවන බවයි,” OL USA හි සැපයුම් සැපයුම්කරුගේ සභාපති ඇලන් බයර් පැවසුවා.

පාරිභෝගික භාණ්ඩ පටවා ඇති බහාලුම් දහස් ගණනක් ප්‍රමාද කිරීමට අමතරව, සිර වූ නැව අපනයනය සඳහා අවශ්‍ය හිස් බහාලුම් රැගෙන විත් තිබේ.

ප්‍රමාදයන් කෙටි නම්, බොහෝ සමාගම් සංක්‍රමණ වේලාවන්හි අතිරේක ප්‍රමාදය දරා ගනු ඇත. මේ වන විටත් කෝවිඩ් -19 වසංගතයෙන් පීඩා විඳි ගෝලීය සැපයුම් දාමයන්ට පහරක් ලෙස මෙම තදබදය දින හෝ සති ගණනක් පැවතිය හැකි බව ගැලවීමේ නිලධාරීහු පැවසූහ.

සමහර සමාගම් ඉහළ වටිනාකමින් යුත් නිෂ්පාදන සඳහා ගුවන් හෝ දුම්රිය හරහා ප්‍රවාහනය කිරීම පිළිබඳව සලකා බලමින් සිටින අතර නැව් සමාගම් දෙකක් වන මාස්ක් සහ හපග්-ලොයිඩ් කියා සිටියේ සූවස් ඇළ මඟ හැරීම සඳහා විකල්ප සොයා බලන බවයි.

ඊජිප්තුවේ සූවස් ඇළ අධිකාරිය (SCA) කියා සිටියේ නැව මුදා ගැනීම සදහා කඩිනමින් ගත හැකි සෑම පියවරක්ම ගන්නා බවයි.

බී.බී.සී වාර්තාවකි

වර්ගවාදී වෛරී අදහස්වලට එරෙහිව හඬනගන ලෙස ජනාධිපති ජෝ බයිඩන් ඇමෙරිකානු සමාජයෙන් ඉල්ලීමක් කරයි. ජනාධිපතිවරයා එම ඉල්ලීම කරන ලද්දේ වර්ගවාදී ක්‍රියාවන් ඉදිරියේ මුනිවත රැකීම ”එවැනි ක්‍රියාවන් අනුමත කරනු ලැබීමක්” වනු ඇතැයි අනතුරු ඇඟවීමක් ද කරමිනි.

ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා ඉහත කී ප්‍රකාශය කළේ පසුගියදා ‘ඇට්ලන්ටා’ ප්‍රාන්තයේ දී ඇමෙරිකානු – ආසියානු ප්‍රමුඛයන් මුණගැසුනු අවස්ථාවේය. පසුගිය සතියේ අඟහරුවාදා ‘ඇට්ලන්ටා’හි සම්බාහන මධ්‍යස්ථාන තුනකට ප්‍රහාර එල්ල වූ අතර එයින් ඇති වූ බිහිසුණු තත්ත්වය මැද එම හමුව සිදුවිය.

අඟහරුවාදා ප්‍රහාර මගින් කාන්තාවන් අටදෙනකු මරාදමනු ලැබුණි. ඔවුන්ගෙන් හයදෙනකුම ආසියානු කාන්තාවන්ය.

එම ප්‍රහාරය වර්ගවාදී පසුබිමක් සහිත ක්‍රියාවක් ලෙස ඇමෙරිකානු පොලිසිය විසින් විග්‍රහකරනු ලැබ නැතත් එය එල්ල කෙරුණේ ආසියානු විරෝධී මතවාදය සහ ප්‍රහාර රැල්ලක් පැතිරයමින් පවතින සමාජ පරිසරයකය.

කොරෝනා වසංගතය පැතිරයමින් පවතින අතරවාරයේ ඇමෙරිකානු සමාජයේ ජීවත්වන නැගෙනහිර ආසියානුවන්ට එරෙහි අපරාධ වැඩිවෙමින් තිබුණි.

”ජාතිවාදය අපගේ ඇමෙරිකානු සමාජයේ දිගුකලක් හොල්මන් කරමින් තිබුන විකාරරූපී විසක්. එය නැතිකර දැමීම සඳහා ඇමෙරිකානුවන් ක්‍රියාත්මක විය යුතුව තිබෙනවා” ජනාධිපති බයිඩන් කියා සිටියේය.

ජෝ බයිඩන්ගේ අදහස්

ආසියානු-ඇමෙරිකානු සම්භවයක් සහිත ව්‍යවස්ථා සම්පාදකයන් දෙදෙනකු විසින් කොරෝනා වෛරස් වසංගතය සමඟ බැඳුණු වෛරී අපරාධවලට අදාළව පසුගිය මාසය මුලදී හඳුන්වාදෙන ලද පනත් කෙටුම්පතක් සම්මත කරන ලෙස ජනාධිපති ජෝ බයිඩන් කොංග්‍රස් මණ්ඩලයෙන් ඉල්ලීමක් ද කළේය.

‘කොවිඩ්-19 වෛරී අපරාධ පනත’ එවැනි අපරාධවලට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ඇමෙරිකානු අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව දරන ප්‍රයත්නයට පහසු පරිසරයක් නිර්මාණය කරනු ඇත.

”එම පනත් කෙටුම්පත නිසා වසංගත සමයෙහි වැඩිවෙමින් පවතින වෛරී සාපරාධී ක්‍රියා සම්බන්ධයෙන් ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිචාරය කඩිනම් කෙරෙන අතර, වෛරී අපරාධ වාර්තාකරනු ලැබීම සාර්ථකව සිදුකිරීමට ප්‍රාන්ත සහ පළාත් පාලන ආයතනවලට ආධාරවීමක් සහ ආසියානු-ඇමෙරිකානු ප්‍රජාවන්ට වෛරී අපරාධ පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගැනීම සහතික කිරීමක් ද සිදුවෙන” බව ධවල මන්දිරය පවසයි.

කොවිඩ්-19 වසංගතය ආරම්භයේ පටන් ආසියානු සම්භවයක් සහිත ඇමෙරිකානුවන්ට එල්ලකෙරෙන ප්‍රහාරයන්හි වේගවත් වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කළේය. වෛරසය පැතිරයාම සම්බන්ධයෙන් ආසියානුවන්ට දෝෂාරෝපණය කරනු ලැබීමක් දක්නට ලැබුණි.

කෙසේවුවද, ජනාධිපති ජෝ බයිඩන් වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේ ”නීතියට සිදුකළ හැකි සියලු යහපත් දේ සඳහා අපගේ හදවත් වෙනස්කර ගැනීමට සිදුවන” බවය.

”වෛරය සඳහා ඇමෙරිකාවේ ක්‍ෂේම භූමියක් නැහැ. එය තුරන්කළ යුතුයි” ජනාධිපතිවරයා අවධාරණය කරයි.

”එය තුරන්කර දැමීම අප සියලු දෙනාගේම කාර්යයක්. අපි එකමුතුව ඉටුකළ යුතු කාර්යයක්”

ඇට්ලන්ටා හි ආසියානු සම්බාහන මධ්‍යස්ථාන තුනකට එල්ල කෙරුණු ප්‍රහාරයන්හිදී මරණයට පත් කාන්තාවන් අටදෙනකුගේ නම් පසුගිය සතියේ සිකුරාදා ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබුණි. ප්‍රහාරයට ගොදුරු වූ නවවැන්නා බරපතල තුවාල ලැබ රෝහල්ගත කරනු ලැබ ඇත.

ආසියානුවන් ඉලක්ක කරගනිමින් මින් පෙරත් එල්ල කෙරුණු ප්‍රහාර රාශියකි.

එක් අවස්ථාවක තායි ජාතික සංක්‍රමණිකයකු පොළොවට තල්ලුකරනු ලැබීම නිසා මරණයට පත්ව ඇති බව මාර්තු මාසය මුලදී බීබීසී වාර්තා කළේය. කාඩ්බෝඩ් පෙට්ටි ඇසුරුම් කපන ආයුධයකින් පිලිපීන-අමෙරිකානුවෙකුගේ මුහුණ කපා තිබුණි. චීන කාන්තාවකට කම්මුල් පහර එල්ලකර අනතුරුව ගිනිතබා තිබූ බවත් එම බීබීසී වාර්තාවේ දැක්වෙයි.

මෙයින් අවුරුද්දකට පමණ කාලයකට පෙර කොවිඩ් වසංගතය පැතිරයාම ආරම්භයේ පටන් එවැනි ප්‍රහාර රැල්ලක් වාර්තා වූ අතර ඉහත සඳහන් කරන ලද්දේ ආසියානු-ඇමෙරිකානුවන් ඉලක්ක කරගනිමින් එල්ල වූ ප්‍රචණ්ඩ ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් නිදසුන් කීපයක් පමණි.

වචනයෙන් නින්දා පරිභව කිරීම්වල පටන් ශාරීරික මට්ටමින් පහරදීම් තෙක් ආසියානුවන් මුහුණදෙන හිරිහැර ගැන පසුගිය මාසවල වාර්තාවුණේ දහස් ගණනිනි.

නීතිවේදීන් සහ සමාජ ක්‍රියාධරයන් ඉහත කී ආකාරයේ ක්‍රියා වෛරී අපරාධ ලෙස විග්‍රහකරන අතර එම අපරාධ සහ කොවිඩ්-19 වෛරසය පැතිරයාමට ආසියානුවන් වගකිව යුතුය යන දුර්මතය අතර සම්බන්ධයක් ඇතැයි පෙන්වා දෙති.

ආසියානු ජනයාගෙන් පැවත එන ජනතාවට එරෙහි වෛරී අපරාධ රැල්ලක් ව්‍යාප්ත වියහැකි බවට ඇමෙරිකානු ෆෙඩරල් ඔත්තු අංශය කොවිඩ්-19 වසංගතය පැතිරයාම ආරම්භයේදීම අනතුරු අඟවා තිබුණි.

ෆෙඩරල් පාලනය 2020 වසරේ වෛරී අපරාධ ක්‍රියාවන්ට අදාළ දත්ත තොරතුරු ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබ නැත. එහෙත් 2019 දී දශකයකට අධික කාලයක් ඇතුළත වෛරී සාපරාධී ක්‍රියාවන්හි වැඩිමේ මට්ටම වාර්තා කළේය.

වාර්ගික ආකල්ප මත ආසියානු-ඇමෙරිකානුවන්ට එරෙහිව සිදුකරන ලද වෛරී ක්‍රියාකාරකම් සහ ප්‍රචණ්ඩ ප්‍රහාර ”අනතුරුදායක මට්ටමකින්” වැඩිවෙමින් ඇතිබව පෙන්වාදෙන සවිස්තරාත්මක වාර්තාවක් 2020 වසර අවසන් භාගයෙහි එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් නිකුත් කරනු ලැබ තිබුණි.

පසුගිය වසරේ සෘජුව ම ආසියානු-ඇමෙරිකානුවන් ඉලක්ක කරගත් 2,800කට අධික වෛරී ක්‍රියාවන් පිළිබඳව වාර්තා වූ බව ”Stop AAPI Hate” නම් උපදේශන සේවාව පවසයි. කොවිඩ්-19 වසංගතය ආරම්භයේ දී එම උපදේශන සේවාව එවැනි අපරාධ පිළිබඳව ස්වයං මට්ටමින් වාර්තාකරනු ලැබීම සඳහා පහසුකම් සලසා තිබුණි.

එවැනි සාපරාධී ක්‍රියා ගැන තොරතුරු සමාජ මාධ්‍ය ජාලය තුළ වේගයෙන් හුවමාරුවෙන්නට පටන් ගැනීමත් සමඟ සමාජයේ නමක් සහිත කීර්තිමත් චරිත සහ බලපෑම් සහගත පුද්ගලයන් පවා මේ ප්‍රශ්නය ගැන අදහස් පළකරනු ලැබ ඇත.

අලුත්ම ජනගහන වාර්තා අනුව කැලිෆෝනියාවේ පමණක් ආසියානු ප්‍රභවයක් සහිත ජනගහනය මිලියන හැටකටත් අධික ය. එය ආසියානුවන් වැඩිම ඇමෙරිකානු ප්‍රාන්තයයි. එය ප්‍රාන්ත ජනගහනයෙන් 15% ඉක්මවයි.

ආසියානු-ශාන්තිකර ප්‍රතිපත්ති සම්පාදන මණ්ඩලය මගින් නිකුත්කරනු ලැබ ඇති වාර්තාවක් පවසන පරිදි 2020 මාර්තු මාසයේ පටන් මැයි මාසය තෙක් පමණක් කැලිෆෝනියාවේ ප්‍රාදේශීය ‘කවුන්ටි’වලින් කොරෝනා ව්‍යාප්තියට සම්බන්ධ වෛරී හැසිරීම් 800කට අධික සංඛ්‍යාවක් වාර්තා විය.

ප්‍රහාරවලට ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රකාශ හේතු වුණාද?

මෙහිදී ඇතැමෙක් හිටපු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් සිදුකරන ලද චීන විරෝධී අදහස් සම්බන්ධයෙන් සෘජුව චෝදනා කරති. ජනාධිපති ට්‍රම්ප් විසින් කොවිඩ් -19 වසංගතය දිගින් දිගටම හඳුන්වනු ලබමින් සිටියේ ”චීන වෛරසය”(“China virus”) එසේත් නැත්නම්,”කුන්ග් ෆ්ලු”( “kung flu”)යනුවෙනි..

එහෙත් බලයට පත්ව සතියක් ඇතුළත ඉදිරි පියවරක් ගත් ජනාධිපති ජෝ බයිඩන් ”ෆෙඩරල් පාලනය තුළ එවැනි භාෂාවක් භාවිත කරනු ලැබීම විශේෂයෙන්ම තහනම් කෙරෙන” විධායක ආඥාවකට අත්සන් කළේය.

ඇට්ලන්ටා ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් විභාග කරන ජෝර්ජියා ප්‍රාන්තයේ ෂෙරීෆ්වරයාගේ කාර්යාලය පසුගියදා තවත් පියවරක් ගෙන තිබුණි. එනම්, එම කාර්යාලයේ ප්‍රකාශකයා එම නඩු විභාගයෙන් ඉවත්කරනු ලැබීමය. ඊට හේතු වූයේ එම ප්‍රකාශක කපිතාන් ජේ.බේකර් (Jay Baker) කොවිඩ්-19 වසංගතය චීනයෙන් ආනයනය කරන ලද්දක්ය යන අදහස දැක්වෙන “imported virus from CHY-NA” උද්ධෘතය ඇතුළත් ටී-ෂර්ටයක් ප්‍රචාරය කිරීමට මැදිහත්වන බවක් සමාජ මාධ්‍ය ජාලයේ පළවීමත් සමඟය.

Text by – bbc

කොවිඩ්-19 වසංගතයත් සමඟ සෞඛ්‍ය සේවා අඩාලවීම හේතුවෙන් දකුණු ආසියානු රටවල ළමා සහ මාතෘ මරණ 239,000ක් පමණ සිදුව ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කෙරෙන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාවක් කියයි.

එම වාර්තාව මගින් අවධානය යොමුකරනු ලැබ තිබෙන්නේ ඇෆ්ඝනිස්තානය, නේපාලය, ඉන්දියාව, පාකිස්ථානය සහ ශ්‍රී ලංකාව යන දකුණු ආසියානු රටවල් සමූහයයි. එම රටවල ජීවත්වෙන ජනගහනය කෝටි 180ක් පමණ වෙයි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ එම වාර්තාව අනුව දකුණු ආසියාතික රටවල එකී ව්‍යසනයට දරුණු මට්ටමින් ගොදුරුව ඇත්තේ කාන්තාවන්, ළමුන් සහ වැඩිහිටියන්ය.

මේවනවිට දකුණු ආසියාවෙන් කොවිඩ්-19 ආසාදිතයන් මිලියන දහතුනක් වාර්තා වී ඇති අතර මරණ සංඛ්‍යාව 186,000ක් පමණ වේ.

ඉහත කී දකුණු ආසියානු රටවල් ද ඇතුළුව කොරෝනා වසංගත තර්ජනය එල්ල වූ බොහෝ රටවල් ඊට මුහුණදෙන ලද්දේ දැඩි අගුලු දැමීමේ (‘ලොක්ඩවුන්’) පිළිවෙතක් අනුගමනය කරමිනි. එහෙත් ඒ අතරවාරයේ රෝහල්, ඖෂධ වෙළෙඳසල් සහ සිල්ලර අලෙවිසල් විවෘතව පවත්වාගනු ලැබුණි. සෙසු සියලු අංශ සහමුලින්ම මෙන් වසාදමනු ලැබීමේ පිළිවෙතක් අනුගමනය කරනු ලැබුණි.

‘කොවිඩ් -19 වසංගතයේ සෘජු සහ සෘජු නොවන බලපෑම් සහ දකුණු ආසියාවේ ප්‍රතිචාරය’ යනුවෙන් නම්කරනු ලැබ ඇති එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාව මගින් එම රටවල ආණ්ඩු විසින් සෞඛ්‍ය සේවා සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කරනු ලබන මූලෝපායී ක්‍රියාමාර්ගයන්, සමාජ සේවාවන් සහ පාසල් අධ්‍යාපනයත් ඇතුළුව ආර්ථික ක්ෂේත්‍රය ගැනත් විපරම් කිරීමක් සිදුකරයි.

මුලින් සඳහන් කරන ලද දකුණු ආසියානු රටවල් පහේ වයස අවුරුදු පහට අඩු අතිරේක ළමා මරණ 228,000ක් සිදුව ඇති බවත් එම එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාව පවසයි. එම මරණවලට හේතුව ලෙස දැක්වෙන්නේ පෝෂණ ප්‍රතිලාභ සහ ප්‍රතිශක්තිකරණය වැනි ඉතාම වැදගත් සමාජ සේවා නතරවීමය .

වාර්තාව පෙන්වාදෙන පරිදි නේපාලයේ සහ බංග්ලාදේශයේ මන්දපෝෂණය සඳහා ප්‍රතිකාර කරනු ලබන ළමුන්ගේ සංඛ්‍යාව 80%කින් පහත වැටුණි. ඒ අතරම ඉන්දියාවේ සහ පාකිස්තානයේ ළමුන් ප්‍රතිශක්තිකරණය පිළිවෙලින් 35% සහ 65% මට්ටමින් පහත වැටී ඇත.

එක්සත් ජාතීන් සඳහන් කරන පරිදි 2020 වසර ඇතුළත දකුණු ආසියාවේ වැඩිම ළමා මරණ අනුපාතය වාර්තාවන්නේ ඉන්දියාවෙනි. ඉන්දියාවේ ළමා මරණ සංඛ්‍යාව 15.4%ක අනුපාතයකින් ඉහළ ගියේය. ඊළඟට සිටින බංග්ලාදේශයේ ළමා මරණ සංඛ්‍යාව ඉහළ ගොස් තිබෙන්නේ 13%ක අනුපාතයකිනි. මේ අතර මාතෘ මරණ වැඩිම සංඛ්‍යාව වාර්තාවන්නේ ශ්‍රී ලංකාවෙනි.එම මාතෘ මරණ අනුපාතය 21.5%කින් ඉහළ ගිය අතර පාකිස්තානයේ මාතෘ මරණ අනුපාතය 21.3%කින් වැඩිවී තිබිණි.

මෙහි තවත් ප්‍රවනතාවක් ද දක්නට ලැබෙයි. එනම් අපේක්ෂා නොකළ ගැබ්ගැනීම් ලක්ෂ තිස්පහක් (මිලියන3.5) පමණ සිදුව ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කරනු ලැබීමය. එම කාන්තාවන්ගෙන් හාරලක්ෂයක් (400,000) පමණ යොවුන්වියේ පසුවෙන තරුණියෝ වූහ. එම අනපේක්ෂිත ගැබ්ගැනීම්වලට හේතුව ලෙස දැක්වෙන්නේ දුප්පත්කම හෝ උපත්පාලන පහසුකම් නොවීමය.

වසංගතයේ පූර්ණ බලපෑම සහ ලොක්ඩවුන් කරනු ලැබීම නිසා පසුව බලපැවැත්වෙන ප්‍රතිවිපාක එම රටවල මහජන සෞඛ්‍ය සහ අධ්‍යාපන වැඩසටහන් කෙරෙහි බලපෑම මේවනවිට පැහැදිලි වෙන්නට පටන්ගෙන ඇත.

ඉදිරි මාස කීපය තුළ තොරතුරු ගලාඑන්නට පටන් ගැනීමත් සමඟ රටපුරාම මන්දපෝෂණ තත්ත්වයේ නරකම සංඛ්‍යා දත්ත අනාවරණය වෙනු ඇතැයි ඉන්දියානු විශේෂඥයන් විසින් දැනටමත් බිය පළකරනු ලැබ ඇත.

ඉන්දියාව වැනි දකුණු ආසියාවේ ඇතැම් රටවල් තවමත් පසුවන්නේ වෛරසය පැතිරයාම පාලනය කරගැනීමේ අරගලයක නිරතවෙමිනි. ඉන්දියාවේ ජාතික මට්ටමේ අගුලු දැමීම පසුගිය ජූනි මාසයේ අවසන් කෙරුණි. එහෙත් වෛරසය පැතිරීම පාලනය කරගැනීම සඳහා ප්‍රාන්ත කීපයක සහ ඇතැම් දිස්ත්‍රික්කයන්හි අගුලු දැමීම් වරින්වර සිදුකෙරෙයි.

සෞඛ්‍ය සේවාවන් අඩාලවීම කලාපයේ රටවල වෙනත් ව්‍යාධීන්ගෙන් පීඩා විඳින ජනතාවටත් බලපෑවේය. එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාව සඳහන් කරන පරිදි, සෞඛ්‍ය සේවා අඩාලවීම් හේතුවෙන් ක්ෂයරෝගය, මැලේරියාව, උනසන්නිපාතය සහ එච්අයිවී/ඒඩ්ස් සඳහා ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටි රෝගීන් 5,943ක් මරණයට පත්වූ බව හඳුනාගනු ලැබුණි.

කොවිඩ්-19 මැඩලීමට භාවිත කරනු ලබන ඇස්ට්‍රා සෙනෙකා (AstraZeneca) එන්නත දීමෙන් අනතුරුව රුධිරය කැටි ගැසීමක් සිදුනොවන බව එක්සත් රාජධානියේ සහ යුරෝපා හවුලේ නියාමකයන් විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබ ඇත. එම නිගමනයට පැමිණ තිබෙන්නේ ”ප්‍රවේශම්කාරී යළි අධීක්ෂණයකින්” අනතුරුවය.

රටවල් කීපයක් විසින් ඇස්ට්‍රා සෙනෙකා (AstraZeneca) එන්නත දීම නතරකර ඇති නමුත් එය නොතකා එන්නත කෙරෙහි විශ්වාසය තබමින් එය ලබාගනිමින් එහි ප්‍රතිලාභ ලබාගත යුතුව ඇති බව බ්‍රිතාන්‍ය ඖෂධ සහ සෞඛ්‍ය සංරක්ෂණ ආයතනය(MHRA) සහ යුරෝපා ඖෂධ අධිකාරිය(EMA) පවසති.

එහෙත් එන්නත ලබාගැනීමෙන් අනතුරුව දවස් හතරකට වැඩි කාලයක් නොකඩවා හිසරදයෙන් පෙළෙන්නේ නම් එවැනි පුද්ගලයන් පූර්වාරක්ෂක පියවරක් වශයෙන් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතු බවත් එම ආයතන මහජනතාවට දැනුම්දෙති.

එපමණක් නොව, එන්නත ලබාගැනීමෙන් පසු සිරුරේ සමෙහි යම්කිසි තැල්මක් වැනි වෙනසක් පෙනෙන්නේ නම් ඔවුන් ද වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතුව ඇතැයි එම උපදෙස් මගින් කියැවෙයි.

එවැනි උපදෙස් දීමක් සිදුකරනු ලැබ තිබෙන්නේ එන්නත ලබාගැනීමෙන් පසු, ඉතා දුර්ලභව සිදුවන මොළයේ රුධිර කැටිගැසීම් සම්බන්ධයෙන් වාර්තාවීමෙන් පසුවය. එහෙත් එවැනි වාර්තා ලැබී ඇත්තේ අතිශයින් ස්වල්ප සංඛ්‍යාවකි.

යුරෝපා රටවල් කීපයක් එන්නත භාවිතය නතරකරන ලද්දේ එවැනි වාර්තා කීපයක් ලැබීමෙන් පසුවය.

එක්සත් රාජධානියේ එක්කෝටි දශ ලක්ෂයක් (මිලියන 11) පමණ ජනතාවට එම එන්නත ලබාදී ඇති අතර මොළයේ නහරවල රුධිරය කැටිගැසීම් (CSVT) වාර්තාවී තිබෙන්නේ පහක් පමණි. වයස අවරුදු 19-59 අතර පස්දෙනකු එවැනි තත්ත්වයකට පත්ව තිබුණි. එය මරණීය තත්ත්වයකට බලපා තිබුණේ එක් අයෙකුට පමණි.

එහෙත් යුරෝපා ඖෂධ අධිකාරියට (EMA) එවැනි සිද්ධීන් 13ක් වාර්තා වී ඇත.

මොළයේ නහරවල රුධිරය කැටිගැසීම් (CSVT) ස්වභාවිකව සිදුවිය හැකි අතර එම තත්ත්වය සහ එන්නත භාවිතය අතර සම්බන්ධයක් ඇතැයි තහවුරු වී නැත. එම රෝගීන්, රුධිරය කැටි ගැසීම කෙරෙහි හේතුවන රුධිර පට්ටිකා සංඛ්‍යාව පහළ මට්ටමක පැවති අය වූහ.

එන්නත නිසා නොව, කොවිඩ්-19 වෛරසය ආසදනයවීම රුධිරය කැටිගැසීම අතින් ඊට වඩා ප්‍රබල හේතුවක් විය හැකිය.

ලැබෙන තොරතුරු සහ පවතින තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් නියාමකයන් දැඩි අධීක්‍ෂණයෙන් පසුවෙන අතර මහජනතාව තම වාරය පැමිණිවිට එන්නත ලබාගත යුතුව ඇතැයි එක්සත් රාජධානියේ ඖෂධ සහ සෞඛ්‍ය සංරක්ෂණ ආයතනයේ (MHRA) ප්‍රධාන විධායක වෛද්‍ය ජූන් රයිනි (Dr June Raine) ප්‍රකාශ කළාය.

”මහජනතාවට අප විසින් සිදුකරනු ලබන ඉතා දැඩි අධීක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් පූර්ණ විශ්වාසය තබන්න පුළුවන්” වෛද්‍යවරිය පවසන්නීය.

එන්නත ලබාගැනීමෙන් අත්වෙන වාසි ඉතා පැහැදිලි යයි මානවීය ඖෂධ කොමිෂන් සභාවේ සභාපති මහාචාර්ය ශ්‍රීමත් මුනිර් පිර්මොහොමඩ්(Prof Sir Munir Pirmohamed) පෙන්වා දෙයි.

”අතුරු ආබාධ ගැන ලැබෙන වාර්තා අතිශයින් දුර්ලභයි. මෙම එන්නත ලබාගැනීම නිසා අත්වෙන ප්‍රතිලාභ පැත්තෙන් බැලුවොත් කොරෝනා වසංගතයට ගොදුරුවීම නිසා රෝහල්ගත කෙරෙන සහ එමගින් සිදුවෙන මරණ සංඛ්‍යාව 80%කින් පහත වැටී ඇති බව අලුත්ම සංඛ්‍යාලේඛන මගින් පෙන්වා දෙනවා. සිදුවිය හැකි අනතුරු ඉතාම දුලබයි” මහාචාර්ය පිර්මොහොමඩ් පවසයි.

පවතින තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින් දුර්ලභ රුධිර කැටිගැසීම් අදාළ තොරතුරු ඇතුළත් කරමින් එන්නතේ නව නිෂ්පාදන යාවත්කාලීන කෙරෙනු ඇත.

”ඇතිවිය හැකි දුර්ලභ තත්ත්වයන් පිළිබඳව අවධානය ආකර්ෂණය කරගනිමින් සෞඛ්‍ය අංශයේ වෘත්තිකයන් මෙන්ම එන්නත ලබාගත් පුද්ගලයන්ට තොරතුරු සැපයීම, මුහුණදීමට සිදුවිය හැකි අතුරු ආබාධ අවමකර ගැනීමට උදව්වක්” වනු ඇතැයි යුරෝපා ඖෂධ අධිකාරියේ විධායක අධ්‍යක්‍ෂ එමර් කූක් (Emer Cooke) පැවසීය.

යුරෝපා ඖෂධ අධිකාරියේ (EMA) නිගමනය, එන්නත ලබාගත් කෝටි දෙකක් (මිලියන 20) පමණ ජනයාගේ තොරතුරු මත පදනම් වෙයි.

දැනට එළැඹ ඇති නිගමන මෙසේය;

• එන්නත ලබාගැනීම නිසා අත්වෙන ප්‍රතිලාභ සමඟ බලනවිට එමගින් ඇතිවිය හැකි අතුරු ආබාධවලට සාපේක්ෂව තවමත් මහා පරිමාණයෙන් පැතිරයමින් පවතින කොවිඩ්-19 වෛරසය නිසා රුධිරය කැටිගැසීමට සහ ඇතැම්විට මරණයට පවා හේතුවෙන අනතුර වඩාත් බරපතල වෙයි.
• එන්නත ලබාගත් පුද්ගලයන්ගේ රුධිරය කැටිගැසීමේ සමස්ත අනතුරෙහි වැඩිවීමත් සමඟ එම එන්නතෙහි සම්බන්ධයක් නොමැත.
• එන්නතේ සුවිශේෂී කාණ්ඩ සම්බන්ධයෙන් හෝ විශේෂ නිෂ්පාදන ආයතනයක් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශ්න ඇති බවට සාක්ෂි නැත.
• මොළයේ සහ රුධිර නාලිකාවන්හි අතිශයින් දුර්ලභ ලේ කැටි ගැසීම් සමඟ ඇතැම්විට එන්නතෙහි සම්බන්ධයක් තිබීමට ඉඩකඩ ඇත.

එන්නත ලබාගැනීමෙන් අනතුරුව පහත දැක්වෙන ලක්ෂණ අතරින් කිසිවක් වේනම්, පූර්ව ආරක්ෂණ පියවරක් වශයෙන් වහාම වෛද්‍ය පරීක්ෂණයකට භාජනය වියයුතු බවට උපදෙස් දීමක් ද සිදුකරනු ලැබ ඇත.

• හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා.
• පපුවේ හෝ උදරයේ වේදනා.
• අතක හෝ පාදයක ඉදිමීමක් හෝ සීතලවීමක්.
• එන්නත ගැනීමෙන් පසු දරුණු අතට හැරෙමින් පවතින හිසරදයක් හෝ පෙනීමේ අපැහැදිලිතාවක් වේනම්.
• නොකඩවා රුධිරය වහනයවීමක්.
• සමේ ස්ථාන කීපයක තැලීම් වැනි ලකුණු හෝ දම් හෝ රතු පැහැති ලප හෝ සම අභ්‍යන්තරයෙහි රුධිර බිබිලි පෙනෙන්නේනම්.

ඒවා ඉතාම කලාතුරකින් සිදුවෙන එසේම ඕනෑම එන්නතක් ලබාගැනීමෙන් පසු ඇතිවිය හැකි දුර්ලභ අතුරු ආබාධ වෙති.

මියන්මාරයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනය පෙරලාදමා එරට බලය අල්ලාගත් යුද හමුදා ජුන්ටාවට එරෙහිව කාන්තා පරපුරත් මාවතට බැස සිටිති. එම කාන්තාවන් විසි හමුදා පාලනයට එරෙහිව භාවිත කරනු ලබන සටන් සංකේතයක් වී තිබෙන්නේ ඔවුන් අඳින සරමයි. නැත්නම් ලුන්ගියයි.

බුරුම භාෂාවෙන් ‘Htamein’යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන එම කාන්තා ඇඳුම් සටන් සංකේතයක් බවට පත්ව ඇත්තේ කුමක් නිසාද? ඊට හේතුව කාන්තා ඇඳුම් සම්බන්ධයෙන් එම සමාජයේ පවතින සාම්ප්‍රදායික මිත්‍යා විශ්වාසයන්ය. කාන්තාවන් විසින් සිය සරොම් ලී කෝටු ආදියේ අමුණා ප්‍රදර්ශනය කරමින් ගෙනයමින් පවතින විරෝධතා ව්‍යාපාරය නම්කරනු ලැබ තිබෙන්නේ ‘සරම් විප්ලවය’ යනුවෙනි.

කාන්තාවකගේ සරමක් හෝ ‘ලුන්ගියක්'(Htamein) යටින් පුරුෂයකු ගමන් කළොත් ඔහුගේ බලය සහ තේජස් මහිමය අවසන් වන්නේය යන්න මියන්මාර් සමාජයේ මුල්බැසගත් සාම්ප්‍රදායික විශ්වාසයකි. ‘තේජස’ බුරුම භාෂාවෙන් හැඳින්වෙන්නේ “hpone” යන වචනයෙනි. පුරුෂයෙක් කාන්තා ඇඳුමක් යටින් ගියොත් ‘තේජස’, නැතිනම් “hpone” අහිමිවේය යන්න ඔවුන්ගේ විශ්වාසයයි..

දැන් මෙය සටන් උපක්‍රමයක් කරගෙන ඇත.

ආරක්ෂක හමුදාව පුද්ගලයන් අත්අඩංගුවට ගැනීම සඳහා මහජනයා පදිංචි කලාපවලට ඇතුල්වීම වැලැක්වීමට කාන්තාවන් සිදුකරන්නේ තම ‘සරොම්’ මාවත ඉහළින් එල්ලා තැබීමය.

ඇතැම් ස්ථානවල එම උපක්‍රමය මගින් සාර්ථක ප්‍රතිඵල ලැබී ඇතිබවත් වාර්තා වෙයි.

සිය මෙහෙයුම් සඳහා ඉදිරියට යාමට පෙර පොලිස් නිලධාරීන් කාන්තාවන් විසින් එල්ලා තබන ලද ‘සරොම්’ වැල් කපා ඉවත්කරන දර්ශන සහිත පින්තූර සමාජ මාධ්‍ය ජාලයේ හුවමාරුවෙමින් තිබුණි.

විරෝධතාවාදීන්ගේ ඉල්ලීම වී තිබෙන්නේ මියන්මාරයේ යුද හමුදා පාලනය අවසන්කරන ලෙසය. එසේම අවුං සාන් සූ චී ඇතුළු මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත්ව සිටින සියලු නායකයන් මුදාහරින ලෙසත් ඔවුහු ඉල්ලා සිටිති. පසුගිය පෙබරවාරි මස පළමුවෙනි දිනයේ බලය අල්ලාගත් දින පටන් යුද හමුදා ජුන්ටාව විසින් අවුං සාන් සූ චී රඳවා තබනු ලැබ ඇත.

යුද හමුදාව කියා සිටින්නේ මැතිවරණ ප්‍රෝඩාවන්ට ප්‍රතිචාර දැක්වීමක් වශයෙන් බලය පවරාගත් බවකි. බලය පැහැරගත් යුද හමුදාව සිය ප්‍රධානී මෙන්ම හමුදාපති, ජනරාල් මින් අවුං හ්ලේන් (General Min Aung Hlaing) වෙත බලය පවරා ඇති අතර වසරක කාලයකට බල පැවැත්වෙන පරිදි හදිසි තත්ත්වයක් ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබ ඇත.

ජනරාල් මින් දිගුකලක් තිස්සේ මියන්මාරයේ දේශපාලනයට බලපෑම් කරන චරිතයකි. රට කලක් පැවති යුදමය පාලනයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය දෙසට සංක්‍රාන්ති අවධියක් පසුකරමින් තිබූ වකවානුවේත් ජනරාල්වරයා සිය බලය සාර්ථක ලෙස භාවිත කරමින් සිටියේය.

පුළුල් විශ්වාසයක්

තමන් විසින් දියත්කරනු ලැබ ඇති ‘සරොම් විප්ලවය’ සමඟ මියන්මාර කාන්තාවන් රැඳී සිටින්නේ ඔවුන්ගේ සමාජයේ පවතින පුළුල් විශ්වාසයක් අනුවය.

” මම හැදී වැඩුනේ කාන්තා සරොම් යනු අපිරිසිදු රෙදි කැබැල්ලක් සහ එය මට ඉහළින් තිබුණොත් එමගින් මගේ බලය පහත වැටෙනු ඇත යන මිත්‍යා විශ්වාසය මුල්බැසගත් සමාජයක. මගේ මිතුරන් එම මිත්‍යාව විශ්වාස කළා” මියන්මාරයේ ශිෂ්‍යයකු වන Htun Lynn Zaw පවසයි.

එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන බුරුම ගත්කතුවරියක සහ ‘පොඩ්කාස්ට්’ සන්නිවේදනය කරන්නියක වන (podcaster) වන මිමී ඒයේ (MiMi Aye) අදහස් දක්වමින්, මියන්මාර කාන්තාවන් තම ලිංගිකත්වයට අදාළ මිත්‍යා විශ්වාස ඔවුන්ගේ වාසිය සඳහා උපයෝගීකර ගනිමින් සිටින්නේ යැයි සඳහන් කළාය.

”මේ මිත්‍යා විශ්වාසය මගින් මුලදී අදහස් කෙරුනේ කාන්තාවන් අපිරිසිදු නිසා පුරුෂයන්ගේ බලය අහිමිවීමක් නොවෙයි. එයින් අදහස් කෙරුනේ කාන්තාවන් ආශා උපදවන පෙළඹවීම් සහිත කොට්ඨාසයක් නිසා ඔවුන්ට දුර්වල පුරුෂයන් විනාශ කිරීමට හැකියාවක් තියෙනවය කියන එකයි”

එපමණක් නොව, කාන්තා සරම වාසනාවේ සංකේතයක් හැටියට සලකන සම්ප්‍රදායක් ද පැවති බව මිමී ඒයේ පෙන්වා දෙයි.

”මිනිස්සු යුද්දෙට යද්දි ඔවුන්ගේ අම්මලාගේ සරමක කුඩා කැබැල්ලක් අරගෙන ගිහින් ඔවුන් එම රෙදි කැබැල්ල කන්පෙති වැසීමට යොදාගෙන තියෙනව. 1988 දියත්වෙච්ච ‘8888’විරෝධතා ව්‍යාපාරයේ දී උද්ඝෝෂකයන් මව්වරුන්ගේ සරම් කැබලි ලේන්සු හැටියට පාවිච්චි කළා. ඒවා හිසවටා ගැට ගසාගෙන හිටියා” මිමී ඒයේ වැඩිදුරටත් විස්තර කළාය.

‘මේ දිනවල මියන්මාර කාත්නා සරම් ප්‍රසිද්ධ ස්ථානයන්හි බලය ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස තෝරාගනු ලැබ ඇත.

මාර්තු අටවෙනිදා,ජාත්‍යන්තර කාන්තා දිනයේ මියන්මාර කාන්තාවන් ඔවුන්ගේ සරොම් ලීකණුවල ගැටගසා ප්‍රදර්ශනය කරමින් යුද හමුදා පාලනයට එරෙහිව විරෝධතා ව්‍යාපාරයක් ගෙනයමින් සිටි අතර එය නම්කරන ලද්දී ”සරම් විප්ලවය” යනුවෙනි.

තින්ෂාර් ෂුන්ලෙයි යී (Thinzar Shunlei Yi)මියන්මාර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරිනියකි. ඇය සිය පින්තූරයක් ද සහිතව අන්තර්ජාලයේ මෙවැනි පණිවුඩයක් පළකරනු ලැබ ඇත.

”හමුදා පාලනයෙන් ලැබෙනවාට වඩා වැඩි රැකවරණයක් මට මගේ කොට කබාය…..මගේ සරමෙන් මට ලැබෙනවා”

ඇතැම් විරෝධතාවාදීන් විසින් මියන්මාරයේ බලය පැහැරගත් ජ්‍යෙෂ්ඨ ජනරාල් මින් අවුං හ්ලේන්ග් ගේ පින්තූර සනීපාරක්ෂක තුවාවල අලවා ඒවා මහමග ඔස්සේ විසිකර දමනු ලැබ ඇත. එමගින් බලාපොරොත්තුවන්නේ යුදහමුදා භටයන් පෙරට ඒම වැලැක්වීමය. හමුදා සොල්දාදුවන් තම නායකයාගේ මුහුණ මත ඔවුන්ගේ පා තබමින් පාගා නොදමනු ඇත.

• මියන්මාරයේ කුමන්ත්‍රණය: බලය ඇල්ලූ හමුදා ජෙනරාල්වරයා

ශිෂ්‍යයකු වන හ්තුං ලින් ෂෝ ( Htun Lynn Zaw) වැනි පිරිමින් ද හමුදා පාලනයට එරෙහි විරෝධතා ව්‍යාපාරයට එක්ව සිටින්නේ සරම් හිසවට දවටා ගනිමිනි.

”මෙය විරෝධතා ව්‍යාපාරයට හවුල්වෙන නිර්භීත කාන්තාවන් සහෝදරත්වයෙන් ශක්තිමත් කරනු ලැබීමේ උපක්‍රමයක්” ඔහු සමාජ මාධ්‍ය ජාලයේ පණිවුඩයක් තබමින් කියා සිටියි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලය වාර්තාකරන පරිදි මියන්මාරයේ හමුදා පාලනයට එරෙහි විරෝධතා ව්‍යාපාරයන්හිදී මේවනවිට මරාදමනු ලැබ ඇති සංඛ්‍යාව 54කට අධිකය. ඔවුන්ගෙන් වැඩිදෙනා කාන්තාවන් වීම තවත් විශේෂත්වයකි.

ලෝකයේ රටවල් රාශියක් මියන්මාර යුදහමුදාවේ ප්‍රචණ්ඩ මර්දනය හෙළාදකිනු ලැබ ඇතත් පාලක ජුන්ටාවේ නායකයන් කටයුතු කරමින් සිටින්නේ එම විරෝධය නොතකා හරිමිනි.

මර්දනය දරුණු නමුත් මියන්මාරයේ කාන්තාවෝ සටන අත්නොහරිති. ඔවුහු හමුදා පාලනයට එරෙහිව දිගටම තම ඇඳුම පවා උපයෝගීකර ගනිමින් සිටිති.

ඔවුන්ගේ රණගීය මෙයයි.

”අපේ සරම!අපේ ධජය! අපේ ජයග්‍රහණය!”

text by – bbc

ඔප්රා වින්ෆ්‍රී සමඟ කළ සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදී සසෙක්ස් හි ආදිපාදවරයා සහ ආදිපාදවරිය විසින් මතු කරන ලද වාර්ගිකත්වය පිළිබඳ ගැටලු “සැලකිල්ලට භාජන” වී ඇති අතර “ඉතා බැරෑරුම් ලෙස සලකනු ලැබේ” යනුවෙන් බකිංහම් මාලිගය පවසයි.

නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් මාළිගාව පැවසුවේ “මතකයන් වෙනස් විය හැක” නමුත් අදාළ කරුණු පෞද්ගලිකව විසඳනු ඇති බවය.

මේගන් ඔප්රා ට පැවසූ පරිදි, නම හෙළි නොකළ පවුලේ සාමාජිකයෙකු හැරීගෙන් විමසා ඇත්තේ ඔවුන්ගේ පුත් ආචීගේ සමේ පැහැය කෙතරම් තද විය හැකිද යන්නයි.

මාළිගාව පැවසුවේ සසෙක්ස්වරු “සැමවිටම බෙහෙවින් පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ ආදරයට ලක්වන” බවයි.බකිංහැම් මාලිගයේ ප්‍රතිචාරය පළවූයේ, අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් ජ්‍යෙෂ්ඨ රාජකීයයන් සහභාහාගී වූ රැස්වීම්වලින් පසුවය.

නූතන රාජකීය පවුලේ පළමු මිශ්‍ර-ජාතිකත්වයක් හිමි සාමාජිකයා වන මේගන්, තම පුතුගේ සමේ පැහැය පිළිබඳව ප්‍රශ්න අසන ලද බව පැවසූ සම්මුඛ සාකච්ඡාවට ප්‍රතිචාර දැක්වන ලෙස මාළිගාව කෙරෙහි එල්ල වූ පීඩනය ඉහළ යමින් තිබිණි.

හැරී කුමරු පසුව ඔප්රාට පැහැදිලි කළේ මෙම අදහස් ප්‍රකාශ කරනු ලැබුවේ රැජින හෝ එඩින්බරා ආදිපාදවරයා විසින් නොවන බවය.

මේ අතර, සසෙක්ස් හි ආදිපාදවරිය පිළිබඳව කළ අදහස් දැක්වීමකින් අනතුරුව මතුවූ අර්බුදයක් හේතුවෙන් බ්‍රිතාන්‍යයේ ජනප්‍රිය රූපවාහිනී වැඩසටහනක් වන අයිටීවී (ITV) නාලිකාවේ ‘ගුඩ් මෝර්නිං බ්‍රිට්න්’ හි ඉදිරිපත් කරන්නා වූ පියර්ස් මෝර්ගන් ඉන් ඉවත් විණි.

“හැරී සහ මේගන් හට පසුගිය වසර කිහිපය කෙතරම් අභියෝගාත්මකවීද යන්න පිළිබඳව දැනගැනීමෙන් මුළු පවුලම කණගාටුවට පත්වේ.” යනුවෙන් සම්මුඛ සාකච්ඡාව එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රථම වරට විකාශනය වී දින එකහමාරකට පසුව නිකුත් කෙරුණු, බකිංහම් මාළිගාවේ නිවේදනයේ සඳහන් විය.

“විශේෂයෙන් වාර්ගිකත්වය පිළිබඳ මතුවූ ගැටලුව සැලකිල්ලට භාජනය වේ. සමහර මතකයන් වෙනස් විය හැකි නමුත් ඒවා ඉතා බැරෑරුම් ලෙස සලකනු ලබන අතර පවුලේ අය විසින් එය පෞද්ගලිකව විසඳනු ඇත.

“හැරී, මේගන් සහ ආචී සෑම විටම බෙහෙවින් පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ ආදරයට ලක්වනු ඇත.”

සඳුදා සවස විකාශය වන විට සම්මුඛ සාකච්ඡාව නැරඹීමට පළමුව බ්‍රිතාන්‍ය මහජනතාවට අවස්ථාව ලබා දීමට අවශ්‍ය බවත් රාජකීයයන්ට සිය ප්‍රතිචාරය පරෙස්සම් සහගතව අවධානය යොමු කළ යුතුව තිබූ බවත් පැහැදිලි ය.

රාජකීයයන් මෙය පවුලේ කාරණයක් ලෙස සලකන අතර පෞද්ගලිකව සාකච්ඡා කිරීමට ඔවුන්ට අවස්ථාව ලබා දිය යුතු යැයි විශ්වාස කෙරේ.

වර්ගවාදය, මානසික සෞඛ්‍යය, මාධ්‍ය සහ රාජකීය පවුලේ අනෙකුත් සාමාජිකයින් පිළිබඳව සදහන් කෙරුණු අතිශය ගැඹුරු පෞද්ගලික මාතෘකා ඇතුළත් වූ සසෙක්ස්වරුන්ගේ සම්මුඛ සාකච්ඡාව දුටුවේදැයි, චාල්ස් කුමරු මීට පෙර ලන්ඩන් නුවර සංචාරයකයෙදී සිටියදී විමසූ විට ඔහු එයට ප්‍රතිචාර නොදැක්වීය .

එක්සත් රාජධානිය තුළ සඳුදා රාත්‍රියේ විකාශනය කෙරුණු එම සම්මුඛ සාකච්ඡා සාමාන්‍යයෙන් මිලියන 11.1 ක ජනතාවක් නැරඹූහ.

එහි දී ආදිපාදවරිය පැවසුවේ රාජකීය ජීවිතය එතරම් දුෂ්කර වූ නිසා “තවදුරටත් ජීවතුන් අතර සිටීමට අවශ්‍ය නැති” හැගීමක් දැනුණු අවස්ථා තිබූ බවය. මාළිගාවෙන් උදව් ඉල්ලා සිටියත් එය නොලැබුණු බව ද ඇය සඳහන් කළාය.

ආචී ඉපදුණු විට ඔහුගේ සම කෙතරම් තද පැහැ විය හැකිද යන්න පිළිබඳ සංවාද සිදුවූයේ ඔහුට රාජකීය පදවි නාමයක් සහ පොලිස් ආරක්ෂාවක් ලබා නොදෙන්නේ මන්ද යන්න පිළිබඳව කෙරුණු සාකච්ඡාවන්ට “සමගාමීවය”.

1917 සිට ක්‍රියාත්මක වන නීතිරීති යටතේ මෙම යුවළගේ දරුවන් රැජිනගේ මැදිහත්වීමකින් තොරව ස්වයංක්‍රීයව කුමාරවරුන් හෝ කුමාරිකාවන් බවට පත් නොවනු ඇත.

දරුවා “තද දුඹුරු පැහැයක් ගනීවි” සහ එය ගැටලුවක් වනු ඇත්දැයි ඕප්රා ඇගෙන් ගෙන් ඇසූ විට මේගන් පැවසුවේ “ඔබ එසේ උපකල්පනය කරන්නේ නම් එය නිවැරදියි” යනුවෙනි.

නමුත් පවුලේ කුමන සාමාජිකයෙකු එම අදහස් පළකළේදැයි පැවසීම මෙම යුවළ විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබ තිබිණි. “එම සංවාදය, මම කිසි විටෙකත් බෙදා ගැනීමට යන්නේ නැහැ,” හැරී කුමරු පැවසීය. “ඒ වෙලාවේ එය නොගැලපෙන දෙයක්, මම ටිකක් කම්පනයට පත්වුණා.”

හැරී පැවසුවේ “යටත් විජිත බව දැනවෙන හීන් ස්වරයක්” සහිත ලිපි සහ සිරස්තල පළවීමෙන් පසු තම පවුලේ කිසිවකු හෝ මේගන්ටට සහයක් වීම වෙනුවෙන් කතා නොකිරීමෙන් තමා පීඩාවට පත්වූ බවය.

ලේබර් පක්ෂ නායක ශ්‍රීමත් කීර් ස්ටාර්මර් පැවසුවේ වර්ගවාදය සහ මානසික සෞඛ්‍ය සහයෝගය නොවීම සම්බන්ධයෙන් මේගන් කළ චෝදනා ඉතා බැරෑරුම් ලෙස සැලකිය යුතු බවය.

අගමැති බොරිස් ජොන්සන් සඳුදා රාත්‍රියේ සම්මුඛ සාකච්ඡාව නරඹා ඇති නමුත් වැඩිදුර අදහස් දැක්වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ බව ඩව්නිං වීදියේ අගමැතිවරයාගේ කාර්යාලය සඳහන් කළේය.

Text by – bbc

ස්විට්සර්ලන්ත ජනතාව, මුස්ලිම් කාන්තාවන් පළඳින බුර්කා හෝ නිකාබ් ඇතුළු හිස් ආවරණ ප්‍රසිද්ධියේ පැළඳීම තහනම් කිරීමට පක්ෂව ඡන්දය දුන්හ.

ඉරිදා (මාර්තු 07) පැවති ජනමත විචාරණයේ නිල ප්‍රතිඵලය 48.8% ට 51.2% වශයෙන් දැක්විණි.

මේ පිළිබඳ යෝජනාව ගෙන ආ දක්ෂිණාංශික ස්විස් ජනතා පක්ෂය (SVP නොඑසේනම්, Swiss People’s Party) සිය මැතිවරණ ව්‍යාපාරය තුළ “අන්තවාදය නවත්වනු” වැනි සටන් පාඨ ඉදිරිපත් කළේය.

මෙය මුස්ලිම් ජනතාවට “අඳුරු දිනයක්” වූ බව ස්විට්සර්ලන්තයේ ප්‍රමුඛ ඉස්ලාමීය කණ්ඩායමක් විසින් හඳුන්වා දෙනු ලැබිණි.

“අද තීරණය පැරණි තුවාල විවර කරන්නක්, නෛතික අසමානතාව පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තිය තවදුරටත් පුළුල් කරන්නක් මෙන්ම බැහැර කිරීම සම්බන්ධයෙන් මුස්ලිම් සුළුතරයට යැවුණු පැහැදිලි සංඥාවක්,” යැයි සඳහන් කරමින් නිවේදනයක් නිකුත් කළ මුස්ලිම් ප්‍රජාවේ මධ්‍යම මණ්ඩලය, මෙම තීරණ අධිකරණය හමුවේ අභියෝගයට ලක්කරන බව කියා සිටියේය.

කාන්තාවන් පැළඳිය යුත්තේ කුමක්ද යන්න නිගමනය කිරීම රාජ්‍යයට අයත් කාර්යයක් නොවන බව දක්වමින් තහනමට එරෙහිව ස්විස් ආණ්ඩුව තර්ක කර තිබිණි.

ජර්මනියේ ලුසර්න් විශ්ව විද්‍යාලය කළ පර්යේෂණයකට අනුව, ස්විට්සර්ලන්තය තුළ කිසිවකු හෝ බුර්කාව නොපළඳින තරම් වන අතර කාන්තාවන් 30 දෙනෙක් පමණ නිකාබය පැළඳ සිටියහ. මිලියන 8.6ක් වන ස්විට්සර්ලන්තයේ ජනගහනයෙන් 5% ක පමණ මුස්ලිම් ජනතාවක් වෙති. ඉන් බොහෝමය තුර්කිය, බොස්නියා සහ කොසොවෝ යන රටවල සම්භවය සහිත වූවෝ වෙති.

රටේ පවතින සෘජු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමයට අනුව, සිය කටයුතු සම්බන්ධයෙන් ස්විට්සර්ලන්ත ජනතාවට සෘජු මැදිහත්වීමක් කිරීමේ හැකියාව ලබාදී තිබේ. විවධ කරුණු සම්බන්ධයෙන් සිය ඡන්දය භාවිත කිරීම සඳහා ජාතික හෝ කලාපීය වශයෙන් වන ජනමත විචාරණ සඳහා නිතර ඔවුහු සහභාගී කර ගැනෙති.

මෙය ස්විස් ජනමත විචාරණයක දී ඉස්ලාම් සම්බන්ධ වූ පළමු අවස්ථාව නොවේ. 2009 දී ආණ්ඩුවේ උපදෙස්වලට එරෙහිව ගිය ස්විස් පුරවැසියෝ, මුස්ලිම් දේවස්ථානවල කුළුණු ඉදිකිරීම තහනම් කිරීමට ඡන්දය භාවිත කළහ. SVP පක්ෂය ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවකින් කියැවුණේ අදාළ කුළුණු ඉස්ලාමීයකරණය පිළිබඳ ලකුණක් වන බවකි.

ඉරිදා ජනමත විචාරණයට පදනම් වූ යෝජනාවෙන් සෘජුව ම ඉස්ලාම් පිළිබඳ සඳහනක් නොකෙරුණු අතර මුහුණු ආවරණ පැළඳි ප්‍රචණ්ඩකාරී වීථි උද්ඝෝෂකයින් නැවත්වීම ඉන් අපේක්ෂා කෙරිණි. කෙසේවෙතත් ජනමත විචාරණය “බුර්කා තහනම” ලෙස විශාල වශයෙන් සඳහන් කෙරිණි.

මුස්ලිම් කාන්තාවන් නිරූපිත පෝස්ටර මෙන්ම මෙම ජනමත විචාරණ ප්‍රචාරක වැඩපිළිවෙල කනස්සල්ල ඇතිකරන්නක් වූ බව ස්විට්සර්ලන්ත මුස්ලිම් ප්‍රජාවේ සාමාජිකා සනිජා අමෙති බීබීසී සමග පැවසුවාය.

“තමන් අවමානයට ලක්වූ බව මෙන්ම මේ සමාජයේ කොටසක් නොවන බවක් ස්විට්සර්ලන්තයේ සිටින බොහෝ මුස්ලිම්වරුන්ට දැනේවි. තමන් අයත් නොවන මුල්ලකට ඇද දැමුවා සේ දැනේවි. අපි, පෙනුමෙන් මේ පින්තුරවල ඉන්න කාන්තාවන් වගේ නෙවෙයි.” ඇය සඳහන් කළාය.

කෙසේවෙතත්, මුස්ලිම් ප්‍රජාවට අයත් වෙනත් අය මෙම තහනමට සහය දක්වයි.

“සමහරවිට ඉස්ලාම් භීතිකාව” මෙම වැඩපිළිවෙල පසුපස තිබිය හැකි යැයි තමන් සිතූ බව බර්න් නගරයේ වෙසෙන ඉමාම් මුස්තාෆා මෙමෙති බීබීසී සමග පැවසීය. නමුත් මෙය ස්විට්සර්ලන්තයේ සිටින මුස්ලිම් කාන්තාවන් නිදහස් කිරීමට ඉවහල් විය හැකි බැවින් තමන් එම තහනමට සහය දුන් බව ඔහු කීය.

මුස්ලිම් හිස් ආවරණ “අන්තගාමී බවේ සංකේතයක්, දේශපාලනික ඉස්ලාමය යුරෝපයේ වේගයෙන් ප්‍රමුඛව මතුවෙමින් තිබෙන අතර ඊට ස්විට්සර්ලන්තයේ ඉඩක් නැහැ” යැයි SVP පක්ෂයේ මන්ත්‍රීවරයෙකු මෙන්ම ජනමත විචාරණ කමිටුවේ සභාපති වොල්ටර් වොබ්මාන් ඡන්දයට පෙර පැවසීය.

“ස්විට්සර්ලන්තයේ අපගේ සම්ප්‍රදාය වන්නේ ඔබ ඔබේ මුහුණ පෙන්වන්න. එය අපගේ මූලික නිදහස් තත්ත්වයන් පිළිබඳ ලකුණක්” ඔහු සඳහන් කළේය.

යෝජිත තහනමට එරෙහිව අදහස් පළකරන ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් ආයතනය, “මෙය ප්‍රකාශනයේ නිදහස හා ආගමට ඇතුළත් කාන්තා අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරන භයානක ප්‍රතිපත්තියක්” යැයි කියා සිටියේය.

ප්‍රසිද්ධියේ ඉස්ලාමීය හිස් ආවරණ පැළඳීම යුරෝපයේ අනෙකුත් රටවල ද අර්බුදකාරී මාතෘකාවක් බවට පත්ව ඇත. ප්‍රසිද්ධියේ පූර්ණ වශයෙන් මුහුණ වැසෙන ආවරණ පැළඳීම ප්‍රංශය විසින් 2011 වසරේදී තහනම් කරන ලද අතර එවැනි පූර්ණ හෝ අර්ධ වශයෙන් තහනම් පැනවීමට නෙදර්ලන්තය, ඩෙන්මාර්කය, ඔස්ට්‍රියාව හා බල්ගේරියාව ද පියවර ගෙන තිබිණි.

බී.බී.සී ඇසුරිණි

දහඅට හැවිරිදි මා කියල් සින් Kyal sin පසුගිය බදාදා මිලිටරි ආණ්ඩුවට ප්‍රතිවිරුද්ධකම් පෑමේ උද්‍ඝෝෂණයට ගියේ ඇයගේ හිස සිඹ පියා තිළිණ කළ ආශීර්වාද වදන් සිත් පුරවාගෙන සතුටු සිතෙනි. ඇය මියන්මාරයේ දෙවන විශාලතම නගරය වන මන්ඩලේහි‍  ජීවත් වූවාය.

පසුගිය නොවැම්බරයේ පැවති මැතිවරණ දිනයෙහි මා කියල් සින් ඇයගේ පියා සහ මව ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට වර්ණ ගැන්වූ සිය දබරැඟිළි එසවූ ඡායාරූපයක් ඇයගේ ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම් පිටුවට එක්කර තිබුණි. මැතිවරණයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වන ජාතික ලීගය මහ ජයක් ලැබුවේ මිලිටරිය බිය ගන්වමිනි.

“මගේ ජීවිතයේ පළමු වතාවට මම පුරවැසියෙකු ලෙස මගේ වගකීම භාර ගත්තා … හදවතින්ම එක ඡන්දයක්” යැයි කියල් සින් සිය ෆේස්බුක් හි ලියා ඇත්තේ තීන්ත ගෑ සිය ඇඟිල්ල සිප ගන්නා පින්තූරයක් පළ කරමිනි.

මා කියල් නැටුමටත්, මිරිස් රසැති කෑමටත්, රතුම රතු ලිප්ස්ටික් වලටත් ඇළුම් කළාය. ඊට අමතරව ඇයගේ ළැදියාවක් වූවේ තායි ක්වක් දෝ නම් බුරුම සටන් ක්‍රමයටය. ඇය සටන් ක්‍රම පුහුණු කාරියක්ද වූවාය.

නව යොවුන් වියේ සිටි ඇය වියයුතු පරිදිම විනෝදකාමීය. සිය ෆේස්බුක් පිටුවෙහි ඇය තමාගේ හැඩකාර සෙල්ෆි ඡායාරුපද සිය නර්තනයන්ද  දැමුවාය. එමෙන්ම ඇයට සමාජ සාධාරණය සහ යුක්තිය ගැන හැඟීමක්ද තිබුණි. ඇය ලස්සන ඇඳුම්වලටද ඇලුම් කළාය.

එමෙන්ම ඇගේ පියා සමඟ ඇයගේ සමීප සම්බන්ධතාව විදහා දක්වන ඡායාරූපද එහි වෙයි. පසුගිය මාසයේ මුදු මොළොක් මොහොතක ඇයගේ පියා ඇගේ මැණික් කටුව වටා නිර්භීතකම සංකේතවත් කරන රතු පීත්ත පටියක් බැඳි ඇති බව එක් ඡායාරූපයකින් පෙනේ.

“මට මේ ගැන වෙන කියන්න දෙයක් නැහැ – ස්තූතියි තාත්තේ!” යැයි කියල් සින් “මියන්මාරයට යුක්තිය” යන හැෂ් ටැගය සමඟ එහි ලියා තිබුණි.

ඉන්ස්ටර්ග්‍රෑම් සමාජ ජාල අඩවියෙහි ඇය පෙනී සිටියේ ඒන්ජල් නොහොත් සුර දූතිකාව යන නමිනි. ඇය දැන් නිදහසේ සුරදූතිකාවකි.

ඇය නිදහස් ජීවිතයක් පතන මියන්මාර තරුණ ජනයාගෙන් අයකු විය. මහ මැතිවරණයෙන් සිය නායිකාව වූ අවූන් සාං සුකී ලද මහ ජය යුද්ධ ටැංකි මගින් චප්ප කළ විට එය පිළිගැනීමට මේ තරුණ පරම්පරාව සූදානම් වූයේ නැත.

මියන්මාරයේ පුරුෂාධිපත්‍යවාදී දේශපාලන සහ සංස්කෘතික බැඳීම් නොසලකා ප්‍රතිවිරුද්ධකම් පෑමේ පෙරමුණූ බලඇණියක් බවට තරුණ ස්ත්‍රීහු පත්වූහ. විරෝධතා උද්ඝෝෂණ අතරතුර හමුදා ප්‍රහාරයන්ගෙන් තුවාල වන සිය සහෝදර සහෝදරියන්ට ප්‍රථමාධාර දීමට සූදානමින් වෛද්‍ය ශිෂ්‍යාවෝ පා ගමන්වලට එක්වූහ.

මියන්මාරය කොතරම් පුරුෂ මූලික සම්ප්‍රදායන්ගෙන් සිරගතව ඇත්ද යත් ස්ත්‍රියකගේ සහ පුරුෂයකුගේ ඉණෙන් පහළට අඳින ඇදුම් එකට සේදීම සලකන්නේ වරදක් ලෙසය. එසේ කළහොත් පුරුෂයාට අපලය. මේ නිසාම විරෝධතාවන්ට එක්විය නොහැකි වැඩිහිටි ස්ත්‍රීහු පාරවල යනෙන මිලිටරි සහ පොලිස් හමුදා බිය ගැන්වීමට සිය ලුන්ගි සහ සරොම් පාරවලට ඉහළින් එල්ලා තිබෙනු මේ දිනවල දැකිය හැකිය.

තත්මදෝව යැයි නම් කැරෙන මිලිටරියේ ඉහළ තනතුරුවල කිසිදු ස්ත්‍රියක නැත. එසේ වෙතත් නොවැම්බර් මැතිවරණයෙහි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා ජාතික ලීගයේ අපේක්ෂක ලැයිස්තුවල සියයට විස්සක් වූයේ ස්ත්‍රීන්ය.

මිලිටරිය එනම් තත්මදෝව දැනටමත් ස්ත්‍රී විරෝධය අවුළුවන්නට ජාතිකවාදී පසුගාමිත්වය යොදා ගනිමින් සිටි. “ මේ පෙළපාලි යන ගැහැනු හරියට ඇඳුම් අඳින්නවත් දන්නේ නැහැ” යැයි එහි ප්‍රධානියා කියයි. ඉන් මේ ඒකාධිපතියා අදහස් කරන්නේ ගැහැනුන් දිග කලිසම් නොඇඳිය යුතු බවයි.

තත්මදෝව රට මිලිටරි පාලනයකට යට කිරීමෙන් වැඩිම පහර වදින සමාජ කොට්ඨාසයක් වන්නේ ස්ත්‍රීන්ය. ඊට හේතුව නම් පසුගිය දස වසර පුරා පැවැති ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අවකාශය ස්ත්‍රීන්ට ආර්ථික, සමාජ‍, දේශපාලන නිදහස ලබා ගැනීමට උපකාරී වූ නිසාය. දැන් මිලිටරි ඒකාධිපතිත්වය එම සියලු අවස්ථා තර්ජනයට ලක් කරයි.

මිලිටරි පාලනය පැරදවීම තමන්ගේද කාර්යයක් බව එරට ස්ත්‍රීහු ජීවිතයෙන්ම ඉගෙන ගෙන සිටිති. විශේෂයෙන්ම යෞවනියෝ සිය නිදහස යකඩ සපත්තුවට පැගී යෑමට ඉඩ නොදීමට අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටිති.

සිය දහස් ගණනින් ස්ත්‍රීහු දෛනික පාගමන් සඳහා එක්රැස් වෙති. ඒ අතර ගුරුවරියන්, ඇඟලුම් සේවිකාවන් සහ වෛද්‍ය සේවිකාවන්ගේගේ වෘත්තීය සමිති ඉදිරියෙන්ම සිටිති.

මෙලෙස වීදි අරක්ගත් සිය සගයින් සමඟ මා කියල් සින් දිනක් නෑර එක්වූයේ ඒ හැගීමෙනි. ඔවුන් නිරායුධ එනමුත් අදම්‍ය අධිෂ්ඨානයකින් පණ පෙවුණු බලවේගයක් වේ.

ඒ ඉරණම් සහගත බදාදා මා කියල් සින් සිය ටී ෂර්ටයේ පසුපස “අපට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අවශ්‍යයි. මියන්මාරයට යුක්තිය. අපේ ඡන්දවලට ගරු කරන්න” යන පාඨය ස්ටප්ලර් කර ගෙන තිබුණි. ජේත්තුකාර ටී ෂර්ට්වලට කැමැති වූ ඇයගේ ඒ ටී ෂර්ටයේ ඉදිරිපස වුයේ Everything will be all Right! “ හැම දෙයක්ම  හරියාවි” යන පාඨයයි. දැන් ඒ පාඨය ප්‍රතිවිරුද්ධකම් පෑමේ පොදු උද්යෝග පාඨයකි.

එදින ඇයට යළි සිය පියා දක්නට යෑමට ලැබුණේ නැත.

විරෝධතාකරුවන් සහ විරෝධතාකාරියන් තිස් අටදෙනෙකුට මරණය උරුම කළ මියන්මාරයේ කළු බදාදා නමින් හැඳින්වෙන පසුගිය 03දා හමුදාව  හිසට වෙඩි පහර දෙකක් ද, පපුවට එක් වෙඩිල්ලක්ද තබා මා කියල් සින් මරා දැමුවේය. සැ‍ණෙන් ඇයගේ මරණය සමාජ මාධ්‍ය හරහා දෝංකාර දුන්නේය. ඇය විරුද්ධකම්පෑමේ අධිෂ්ඨානයේ ප්‍රතිමූර්තියක් බවට පත් විය.

ඇයගේ මරණයෙන් පසු ඇය සමඟ ප්‍රතිවිරුද්ධකම් පෑමේ යෙදී සිටි තරුණියක් මෙසේ කීවාය; “මියන්මාරයේ ස්ත්‍රීන්ගේ ලේ රතුපාටයි.”

පසුදා පැවැති ඇයගේ  අවමංගල්‍ය උත්සවය දහස් ගණනින් පිරී ගියේය.

මේ සතියේ උද්ඝෝෂණයකට යාමට පෙර, මා කියල් ඇයගේ රුධිර වර්ගය සිය ෆේස්බුක් පිටුවේ ලියුවාය. ඇගේ දුරකථන අංකයද එහි දක්වා තමාට යම් කරදරයක් සිදු සිදුවුවහොත්  සිය  අවයව පරිත්‍යාග කිරීම පිණිස ලබා ගන්නා ලෙස ලියුවාය.

“මා මිය ගියහොත් මට (මගේ අවයව) පරිත්‍යාග කළ හැකිය. යමෙකුට හදිසි උපකාර අවශ්‍ය නම්, එය මගේ මරණයට හේතු වුවද මට අවයව ලබා දිය හැකිය” යනුවෙන් ඇය එහි ලියුවාය.

උද්ඝෝෂණය අතරතුර කියල් සින්ගේ අවසන් මොහොත ඇයගේ මිතුරියන්ගේ ජංගම දුරකතනයන්හි සටහන් විය. හමුදා වෙඩි තැබීම් මැද ඇය පාර දිගේ බඩගාගෙන කඳුළු ගෑස් පිපිරුම් මධ්‍යයේ ආවරණයක් සොයා  දිවයන අයුරුය.

වෙඩි තබා ඝාතනය කිරීමට මොහොතකට පෙර, කඩතොලු වූ ජීන්ස් යුගලයකින් සැරසී සිටි කියල් සින් සිය සහෝදර සාමකාමී විරෝධතාකරුවන් දිරිමත් කරනු ජංගම දුරකතන වීඩියෝවන්හි දැක්වේ.

ආරක්ෂක අංශ විසින් එල්ල කරන ලද කඳුළු ගෑස් ප්‍රහාරයන් මැද කියල් සින් සිය සගයින්ගේ දෑස් පිරිසිදු කිරීම සඳහා වතුර බෙදනුද පෙනේ. තවත් විරෝධතාකරුවෙකු විසින් පටිගත කරන ලද වීඩියෝවක ඇය කෑගසයි: “අපේ ජනතාවගේ ලේ හැලෙන්න දෙන්න බැහැ!”

“ඇය මගේ ජීවිතයේ මෙතෙක් දැක ඇති නිර්භීත කෙල්ල” යැයි කියල් සින්ගේ අවසාන ඡායාරූප කිහිපයක් ගත් කළ කෝ ලූ මාව් පුවත්පත් වාර්තාකරුවන්ට කීවේය.

ඇගේ නමේ අර්ථය බුරුම බසින් “පිරිසිදු තාරකාව” ය. එනිසාම ඇය සිය ටී-ෂර්ටයට යටින්,  තරු හැඩැති පෙන්ඩනයක් පැළඳ සිටියේය.
“ඔබ තරුවක් දුටුවහොත් මතක තබා ගන්න, අන්න ඒ මම තමයි”  කීමට ඇය පුරුදුව සිටියාය.

බ්‍රහස්පතින්දා උදෑසන ඇය වෙනුවෙන් ශෝකයට පත් පිරිස් ජනප්‍රිය විප්ලවවාදී ගීතයක් වන, “ලෝක අවසානය තෙක් අපි අමතක නොකරමු ” යන ආදර ගීය ගායනා කළේ මල් කළඹ සහ මල් වඩම් දරාගෙන ඇගේ මෘත දේහය පසු කර යමිනි.

ඒ ගීයේ පද කිහිපයකින් කියල් සින්ට සුව නින්දක් සහ ජය පතමු.

සදාකාලිකත්වය ලස්සනයට සීතලයි
සුරදූතිකාවන් මහලු වේදැයි නොදනිමි
ඔබේ දෑසෙහි මා ගිලීයයි
මං මුහුදේ අතරමං
ඔබ දන්නවා මට ඔබ හැම දෙයක්ම බව

කිසිදා බිය නොවන්න
සියල්ල අළු පැහැයට හැරෙන විට
එපා, බිය ‍වෙන්න එපා
මට ඕනෑ ඔබේ ආදරය පමණමයි
දෙන්න මට ඔබේ සියලු වේදනාවන්

මා අමතක නොකරන්න මගේ ආදරිය මා ඔබ අමතක කරන්නේ නැහැ මගේ ආදරිය

ලෝකාවසානය තෙක්
පහළත් ආපස්සටත්
කාලාවසානයම තෙක්
කාවද මාව නවත්වන්නේ
ඔවුන් උත්සාහ කළදෙන්
අඳුරු දවස්
අඳුරුතම රාත්‍රීන්
මං නතරවන්නේ නැහැ
මැරෙන කං මගේ ආදරිය – මගේ ආදරිය ලොව නතරවනු තුරු

මා කියල් සන්, ලෝකාවසානය වනතුරු ඔබ නිදහසේ සුරදූතිකාවකව ජීවත් වෙයි, නිදහස සඳහා දිවි පුදන නමක් ඇති නමක් නැති සුවසහක් විරුවන් සහ විරවරියන් සමඟ.

සොයුරිය, සොහොනේ අළු මට දෙන්න. මගේ පණ ඔබ ගන්න!

(විදෙස් පුවත්පත් ඇසුරිණි)

සුනන්ද දේශප්‍රිය – රාවය ඊ පුවත්පතට සම්පාදිත ලිපියකි.

ප්‍රංශයේ හිටපු ජනාධිපති නිකොලස් සර්කෝෂි (Nicolas Sarkozy) දේශපාලන ජීවිතයේ ලද මහා පරාජය දෙවෙනි වතාවටත් පදවිය දිනාගැනීම සඳහා සිදුකළ දේශපාලන සටනින් පරාජයට පත්වීමය.

බලාපොරොත්තු වූ කාලයට පෙරම ප්‍රංශ ජනාධිපති මාලිගය අහිමි වූ හිටපු ජනාධිපතිවරයා අවුරුදු තුනක සිරදඬුවමකට යටත්කරනු ලැබ ඇති අතර ඉන් අවුරුදු දෙකක් අත්හිටවන ලද සිරදඬුවම් බවට පත්කරනු ලැබ ඇත.

ප්‍රංශ අධිකරණය සර්කෝෂි වරදකරු කරන ලද්දේ ඔහු ජනාධිපති සටනින් පරාජයට පත්වීමෙන් අනතුරුව 2014දී විනිසකරුවකුට අල්ලස් දීමට තැත් කිරීමක් සම්බන්ධයෙනි. වෙනත් නඩුවකට අදාළ තොරතුරු ලබාදීමට හිලව් වශයෙන් එම විනිසකරුට කීර්තිය සහ ප්‍රතිලාභ සහිත රැකියාවක් සහතික කිරීමට තමාට හැකිබව සර්කෝෂි පවසා ඇත.

මෙම නඩුවේ දී සර්කෝෂිට අමතරව තවත් චූදිතයන් දෙදෙනෙක් වූහ. ඉන් එක් තැනැත්තෙක් ඔහුගේ නීතිවේදී තියරි හර්ෂෝග් (Thierry Herzog) වූ අතර දෙවැන්නා ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිශ්චයකාරවරයකු වූ ගිල්බර්ට් අශිබර්ට් (Gilbert Azibert) ය. ඔවුන් තිදෙනාම අදාළ චෝදනා සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය විසින් වැරදිකරුවන් ලෙස තීන්දුකරනු ලැබුණි.

මෙම නඩුව කේන්ද්‍රගත වූයේ සර්කෝෂි සහ හර්ෂොග් අතර 2014 වසරේ සිදුව ඇති දුරකථන සංවාදයක් පදනම් කරගෙනය. ප්‍රංශ පොලිසිය විසින් එම දුරකථන සංවාදය රහසින් පටිගත කරනු ලැබ තිබුණි.

එම අවධිය වන විට ප්‍රංශ රහස් පරීක්ෂකයෝ සර්කෝෂිට අදාළ වෙනත් චෝදනා සම්බන්ධයෙන් ගවේෂණය කරමින් සිටියහ. සර්කෝෂි 2017 ජනාධිපතිවරණ ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය අවධියේ ‘L’Oreal’ නම් රූපලාවන්‍ය නිෂ්පාදන සමාගමේ උරුමක්කාරිය වූ ලිලියන් බෙටන්කෝට් ගෙන් (Liliane Bettencourt) නීතිවිරෝධී මට්ටමින් මුදල් ලබාගත් බව එම චෝදනා මගින් කියැවුණි.

එම පරීක්ෂණවල තොරතුරු ලබාදෙන්නේනම්, ඊට හිලව් වශයෙන් විනිසුරු අශිබර්ට් සඳහා ‘මොනාකෝ’හි කීර්තිමත් මෙන්ම මූල්‍ය ප්‍රතිලාභ සහිත රැකියාවක් ලබාදීමට කටයුතු කරන බවට සර්කෝෂි සහ හර්ෂොග් කතාකරගත් බව අධිකරණයට ඒත්තු ගැන්වීමට නඩුවේ පැමිණිලි පාර්ශ්වය සමත් විය.

බී.බී.සී. සන්දේශය

හිටපු ජනාධිපතිවරයා සිය නීතිවේදී හර්ෂොග් අමතමින් කළ ප්‍රකාශය ප්‍රංශ මාධ්‍ය විසින් වාර්තාකරණ ලද්දේ මෙපරිද්දෙනි.

”මම ඔහුට උසස්වීමක් ලබා දෙනවා. මම ඔහුට උදව් කරනවා”

සර්කෝෂි හැරුනුවිට සෙසු චූදිතයන් දෙදෙනාට ද අධිකරණය විසින් වසර තුන බැගින් සිරදඬුවම් නියමකරන ලද නමුත් එම දඬුවම් අත්හිටවනු ලැබුණි.

එම නඩු තීන්දුවට එරෙහිව සිය සේවාදායකයා අභියාචනයක් ඉදිරිපත්කරනු ඇතැයි සර්කෝෂිගේ නීතිවේදියා පවසයි. එහෙත් එම අභියාචනය ප්‍රතික්‍ෂේප කෙරුණහොත් හිටපු ජනාධිපතිවරයා බන්ධනාගාරගත නොකරමින් ඔහුගේ එක් පාදයක විද්‍යුත් බලය සහිත වළල්ලක් සවිකොට නිවාස අඩස්සියේ තබනු ඇත. එම විද්‍යුත් වළල්ල මගින් ප්‍රංශ පොලිසියට ඔහු සිටින ස්ථානය සහ නිවසින් පිටවුවහොත් එම ගමන්බිමන් සියල්ල අධීක්‍ෂණය කළ හැකිය.ෙ

සර්කෝෂි ගේ බිරිඳ මෝස්‌තර නිරූපන ක්‍ෂේත්‍රයේ තාරකාවක් මෙන්ම ගායිකාවක් ද වන කාර්ලා බෘනි (Carla Bruni), සිය සැමියාට එරෙහි නඩු තීන්දුව බැහැර කරන්නීය. නඩු තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබීමෙන් අනතුරුව ඇය මෙසේ ප්‍රකාශ කළාය.

”මෙය තේරුමක් නැති පීඩා කිරීමක්. අපේ සටන නතරවෙන්නේ නැහැ. අන්තිමේ දී සත්‍යය ජයගනීවී”

සර්කෝෂි ප්‍රංශයේ අධිකරණ ක්‍ෂේත්‍රයට ආගන්තුකයෙන් නොවේ. ජනාධිපති පදවිය අහිමිව යාමෙන් පසු නඩුකර ගණනාවකට මාතෘකාවක් විය. එය දුසිම් භාගයක් තරම් නඩු සංඛ්‍යාවකි. එහෙත් මෙම නඩු තීන්දුව තෙක් ඔහුගේ වාර්තාව පිරිසිදු තත්ත්වයක පැවතුණි. මඩ ගෑවුණු තැන් රාශියක් ඇති නමුත් ඔහු ඒ කිසිවක සිරනොවීමට මෙතෙක් සමත්ව සිටියේය. .

එහෙත් ප්‍රංශයේ අධිකරණ මන්දිරයේ (Palais de Justice-Palace of Justice) විනිසුරු ක්‍රිස්තීන් මී (Judge Christine Mée)සිය නඩු තීන්දුව මගින් එකී සියල්ල වෙනස් කළාය.

විනිසුරුවරිය ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන්ගෙන් කිසිවකුට සැඟවිය නොහැකි බව දැක්වෙන නඩු තීන්දුවක් ප්‍රකාශයට පත්කළාය. සර්කෝෂි, ඔහුගේ නීතිවේදී තියරි හර්ෂෝග් (Thierry Herzog) සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිශ්චයකාරවරයකු වූ ගිල්බර්ට් අශිබර්ට් (Gilbert Azibert) යන තිදෙනාම ඔවුන් සිදුකරමින් සිටි දෙය කුමක්ද යන්න පැහැදිළිව දැනසිට ඇතැයි විනිසුරුවරිය ප්‍රකාශ කළාය.

චූදිතයන් ඔවුන්ගේ වෘත්තීය ලාභය සඳහා රහස්‍ය තොරතුරු විකුණමින් කටයුතු කරමින් ඇතැයි සඳහන් කළ විනිසුරුවරිය එය ඕනෑම මට්ටමක අර්ථ විග්‍රහයක් අනුව ”දූෂණ අපරාධයක්” බවත් සඳහන් කළාය.

මෙය මෙම ක්‍රියාදාමයේ අවසානය නොවනු ඇත. සර්කෝෂිගේ අභියාචනය පිළිගනු ලැබුවහොත් එය තවත් වසර ගණනාවක් දිග්ගැස්සෙන නඩු විභාගයකි. ඔහුගේ නීතිවේදී මඩුල්ල මෙය සාවද්‍ය චෝදනා අනුව ගොනු කරන ලද නඩුවක් යැයි තර්ක කරනු ඇත. මිනිසකු ඔහුගේ නීතිවේදියා සමඟ සිදුකළ රහස්‍ය දුරකථන සංවාදයකට රහසින් සවන්දී නිර්මාණය කරන ලද දුර්වල නඩුකරයකැයි විත්තියේ නීතිවේදීහු තර්ක කරනු ඇත.

එහෙත් මේවනවිට, ප්‍රංශයේ හිටපු ජනාධිපති සර්කෝෂි පසුගිය සඳුදා (මාර්තු 01) පටන් වෙනත් රූපකායකි. දැන් ඔහු වැරදිකරුවකු ලෙස අධිකරණය විසින් තීන්දුකරනු ලැබ ඇත.

බී.බී.සී වාර්තාවකි

ඖෂධ භාවිතයකින් තොරව, ස්වභාවිකව ඒඩ්ස් රෝග කාරක එච්අයිවී (HIV) නම් වෛරසය තම ශරීරය තුළ පාලනය කිරීමට තරම් සමත් විශාල ජන කණ්ඩායමක් සොයා ගැනීම එම රෝගය සුව කිරීම පිළිබඳ බලාපොරොත්තු ඇතිකර ගැනීම දෙසට ගෙන යන බව විද්‍යාඥයෝ පවසති.

අප්‍රිකාවේ පිහිටි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කොංගෝ ජනරජයේ එච්අයිවී වාහකයින්ගෙන් 4% ක් තරම්වන ප්‍රමාණයකට වෛරසය සහජයෙන්ම මැඩපැවැත්වීමට හැකියාව ලැබී ඇති බව අධ්‍යයනයෙන් හෙළිවී තිබේ.

සාමාන්‍යයෙන් එච්අයිවී ශරීරගතව ඇති පුද්ගලයින්ගෙන් 1% ට අඩු පිරිසකට මෙම හැකියාව ලැබී ඇත.

මෙය, ඒඩ්ස් රෝග කාරක වෛරසය කරගැනීම සඳහා අලුත් ප්‍රතිකාර හෝ එන්නතක් නිර්මාණය කිරීමේ ඉදිරි පර්යේෂණවලට පිටිවහලක් සපයන බව පර්යේෂකයෝ පවසති.

“අධ්‍යයනයෙන් අප වෙත ලැබෙන දත්ත මුලින් දුටු විට අප පුදුමයට පත් වුණා. නමුත් ඒ වගේම ප්‍රමුදිත වුණා,” යැයි අධ්‍යයන කණ්ඩායමේ ප්‍රධාන විද්‍යාඥ මේරි රොජර්ස් බීබීසී සමග පැවසුවාය.

“මෙහි තේරුම, මෙය සැබවින්ම අපට සුව කළ හැක්කක් යන්නයි,” ඇය කීවාය.

‘ලාන්සෙට්’ නම් වෛද්‍යමය සඟරා පවුලේ ම කොටසක් වන ‘ඊබයෝමෙඩිසින්’ (eBioMedicine) හි පළකරන ලද තොරතුරු අනුව, 1987 සහ 2019 අතර කාලය තුළ එච්අයිවී සමග දිවි ගෙවූ පුද්ගලයන්ගෙන් ගන්නා ලද නියැදි පරීක්ෂාවට ලක් කර තිබිණි.

ඇබට් (Abbott) නම් වූ ඖෂධ සමාගම, කොංගෝ හි Université Protestante au Congo විශ්ව විද්‍යාලය, ඇමෙරිකාවේ ජෝන්ස් හොප්කින්ස් විශ්ව විද්‍යාලය, ඇමෙරිකාවේ ආසාත්මිකතා හා බෝවන රෝග පිළිබඳ ජාතික ආයතනය මෙන්ම ඇමෙරිකාවේ කැන්සාස් නගරයේ පිහිටි මිසූරි විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයින් පිරිසක් මෙම අධ්‍යයන කණ්ඩායමට ඇතුළත් වූහ.

ඇබට් සමාගමේ ගෝලීය වෛරස ආවේක්ෂණ වැඩසටහනේ ප්‍රධානී ආචාර්ය රොජර්ස් පැවසූ පරිදි, කොංගෝ ජනරජයෙන් හමුවී තිබෙන 2.7% ක් සහ 4.3% ක් අතර පුද්ගලයින් ප්‍රමාණය එක් රටක් තුළින් හමුවූ විශාලතම ජන කණ්ඩායම වේ. තවත් එච්අයිවී සහිත 1% ක පිරිසක් කැමරූන් හි හමුවී ඇති අතර ඔවුන් ද ඖෂධ භාවිතයකින් තොරව වෛරසය ඉතා හොඳින් පාලනය කරගෙන ඇති බව හඳුනාගෙන තිබේ.

“සාමාන්‍යයෙන් එච්අයිවී සමග ජීවත්වන සියලු ජනතාව අතරින් 1% ට අඩු ප්‍රමාණයකට ස්වභාවිකව ම වෛරසය මැඩ පවත්වාගන්න හැකියි, ඒත් මේක කවදාවත් අප දැක තිබුණේ නැහැ.”

මේ වනවිට, එච්අයිවී සමග ජීවත්වන පුද්ගලයින් හට වෛරසය මැඩපැවැත්වීම සඳහා මෙන්ම වෛරස ප්‍රමාණය අඩු කරගැනීම සඳහා ප්‍රති වෛරස ඖෂධ දෛනිකව භාවිත කිරීමට සිදුවී තිබේ.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කොංගෝ ජනරජයෙන් හමුවූ “ඉහළ තලයේ පාලකයින්” ලෙස නම් කෙරී ඇති මෙම පිරිසට සිය එච්අයිවී ආසාදනය මැඩ පැවැත්වීමට හැකිවී තිබෙන්නේ කෙසේද යන්න තවමත් නොදනී.

මෙම කණ්ඩායමට, අඩු නොඑසේනම් හඳුනාගත නොහැකි තරමේ වෛරස ප්‍රමාණයක් ශරීරය තුළ පවත්වා ගැනීමට හැකිවී තිබෙන්නේ කෙසේද යන්න අවබෝධ කරගැනීම වෛරසය පාලනය සඳහා ඉතා වැදගත් වනු ඇති බව ආචාර්ය රොජර්ස් සඳහන් කළාය.

කෙසේවෙතත් මේ පිළිබඳ තවදුරටත් පර්යේෂණ කිරීම අවශ්‍ය බව ඇය අවධාරණය කළේ, රෝගය වැඩි වර්ධනය වෙද්දී මෙම ජනතාවගේ ආරක්ෂාව අඩු වී යාමේ විභවතාවක් ඇති බව මීට පෙර කළ අධ්‍යයන මගින් කෙරුණු අනාවරණයන් ද පෙන්වා දෙමිනි.

එච්අයිවී මුලින්ම ලෝක අවධානයට ලක්වූයේ 1980 ගණන්වලදී ය. එතැන් සිට මේ දක්වා මිලියන 76 ක පිරිසකට වෛරසය ආසාදනය වී ඇති අතර මේ වනවිට මිලියන 38 ක පිරිසක් වෛරසය ශරීරගතව දිවි ගෙවන බව ඇබට් සමාගම පවසයි.

දැන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කොංගෝ ජනරජය ලෙස හැඳින්වෙන භූමිය තුළ, මින් සියවසකට ඉහතදී එය පැන නගින්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරෙන අතර අද වනවිට උප සහරානු අප්‍රිකාව තුළ කාන්තාවන්ට විෂම ලෙස එච්අයිවී බලපා තිබේ.

Text by bbc sandesaya

2020 සැප්තැම්බර් මස, අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝඩිගේ භාරතීය ජනතා පක්ෂ ආණ්ඩුව, ඉන්දියාවේ කෘෂිකර්මය පිළිබඳ පනත් තුනක් පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමත කළේය. ඒ පනත් තුන පහත සඳහන් වේ.

1. ගොවි නිෂ්පාදන අලෙවි කිරිම සහ වාණිජකරණය (දිරිගැන්වීම සහ පහසුකරණය) පනත 2020.
2. මිල සහතික කිරිම සහ ගොවිපළ සේවා පිළිබඳ ගොවි ගිවිසුම් (බලසතුකරණය සහ ආරක්ෂාව) පනත 2020.
3. අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ (සංශෝධනය) පනත 2020.

මේ අතරින් පළමු පනත කිසිම බද්දක් නොගෙවා, මෙතෙක් ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුවලින් පාලිත කෘෂිකර්මාන්ත වෙළඳපොළ කමිටුවලින් :්ඡඵක්‍* බාහිරව නිෂ්පාදන විකිණීමට ගොවීන්ට අවස්ථාව ලබාදෙයි. දෙවෙනි පනත කෘෂි නිෂ්පාදන සමාගම්වලට හෙවත් ඇග්‍රි බිස්නස් සමාගම්වලට තම නිෂ්පාදන කලින් නියම කරන ලද මිලකට විකිණීමට ගොවීන්ට ඉඩ ලබාදෙයි.

තුන්වන පනත කෘෂිභාණ්ඩ, නිෂ්පාදනය සහ අලෙවිය පිළිබඳ මධ්‍යම රජයේ පාලනය ලිහිල් කරයි.
මෙම පනත්, අතරමැදියන්ගේ ග්‍රහණයෙන්, ගොවීන් නිදහස් කරන බව අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝඩි කියයි. එපමණක් නොව, පනත් ජනප්‍රිය කිරිම සඳහා. ‘එක රටක් එක කෘෂි වෙළඳපළක්’ යන දේශපාලන සටන් පාඨයද ඔහු යොදාගනී. බැලූබැල්මට මෙම පනත්වලට විරුද්ධ වීමට කරුණක් නොපෙනේ. දේශපාලනික වශයෙන් ආකර්ෂණීය, දිරිගැන්වීම, බලසතුකරණනය, ආරක්ෂාව වැනි වචනද පනත්වල ඇත.

විරෝධයට හේතු

එසේ වුවත්, 2020 නොවැම්බර්වල සිටම පනත්වලට දැඩි විරෝධතාවක් ඉන්දියාව තුළද, ඉන් පිටතද, පැනනැගී ඇත. විරෝධයට හේතු වී ඇතතේ, පනත්වල අන්තර්ගතය සහ පනත් පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කරන ලද ආකාරයයි. විරුද්ධ පාර්ශ්වයන් ප්‍රධාන වශයෙන් පහකි.

1. ඉන්දීය ගොවි සංවිධාන සහ ගොවීන්
2. ඉන්දීය ප්‍රාන්ත රාජ්‍යය
3. ප්‍රාන්ත දේශපාලන පක්ෂ සහ කොන්ග්‍රස් පක්ෂය ප්‍රධාන සමස්ත ඉන්දියා දේශපාලන පක්ෂ
4. ඉන්දීය විද්වතුන්, බුද්ධිමතුන්, සමාජ, දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන්, සිවිල් සංවිධාන
5. ජාත්‍යන්තර දේශපාලන, සමාජ ක්‍රියාකාරීන්

2 වෙනි 3 වෙනි පනත් ගොවි නිෂ්පාදන සඳහා ගොවීන්ට ලැබෙන මිලට සහ අලෙවියට බලපායි. සහතික මිල පිළිබඳව බරපතළ ව්‍යාකුලත්වයක් සහ සැකයක් පවතී. දැවැන්ත ඇග්‍රි බිස්නස් සමාගම්වලට, (කලින් තීරණය කරන ලද මිලකට) සිය නිෂ්පාදන විකිණීමේදී, ගොවීහු දුෂ්කරතා රාශියකට මුහුණ දෙති. ඇග්‍රි බිස්නස් සමග සසඳන විට ඉන්දීය ගොවීන්ගේ කේවල් කිරීමේ ආර්ථික සහ දේශපාලන ශක්තිය ඉතා දුර්වලය. අවශ්‍ය නීතිමය උපදෙස් ලබාගැනීමට ගොවීන්ට ඇග්‍රි බිස්නස් ජාවාරම්කරුවන්ට මෙන් මුදල් නොමැත. පනත්වලින් තම තමාම වෙළඳපළ ව්‍යාප්ත කරගත යුතු බවට ගොවීන්ට බලකළත්, ඒ සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රවාහන වියදම් සහ යටිතල පහසුකම් ගොවීන්ට නැත.

ගොවි ජීවිත පිළිබඳ ඇත්ත

ඉන්දීය ගොවිගහනයෙන් අඩක් පමණ ගොවි කාන්තාවෝය. ගොවීන්ගෙන්, අතිවිශාල බහුතරයකගේ ඉඩම්වල විශාලත්වය අක්කර 1/2ට අඩුය. ඉන්දියාවේ මු`ඵ ඉඩම්වලින් 85%ක් පමණ අයත්වන්නේ දිළිඳු සහ අන්ත දිළිඳු ගොවීන්ටය. කන්නයක් සඳහා එනම් මාස 04ක පමණ කාලයක් සඳහා ගොවි ගෘහස්ථ ආදායම ඉන්දියන් රුපියල් 6425කි. ගොවි ප්‍රජාව සහමුලින්ම දරුණු ණයගැතිභාවයක පසුවෙති. දැඩි කායික මානසික ආතතිය, රක්තහීනතාව, මන්දපෝෂණය, පහළ සෞඛ්‍ය තත්වය සහ සියදිවි හානිය ඔවුන්ගේ ජීවිත කතාවයි. ගොවිතැන එකම ජීවනෝපාය කරගත් හර්යානා, පන්ජාබ්, උත්තර ප්‍රදේශ් (බටහිර), කර්ණාටක, කේරලය ආදි ප්‍රාන්තවල ගොවීහු මෙම පනත් නිසා වැඩි පීඩනයකට ගොදුරු වී සිටිති.

පාවාදීම

උක්ත පනත් ඉන්දීය ගොවිතැන කෙරෙහි ඇග්‍රි බිස්නස් සමාගම්වල බලය වැඩිකරන බව ගොවීහු පවසති. ආහාර තොග රැස්කර ගබඩාකර, ආහාර මිල කෙරෙහි බලපෑම් කරමින්, ඔවුන්ට විශාල ලාභ උපයා ගැනීමට පනත් ඉඩ සලසා ඇත. ජීවත්වීමට ඇති එකම සම්පත වන ඉඩම් පවා ගොවීන්ට අහිමි කිරීමේ වෑයමක මෙම සමාගම් යෙදී සිටියි. දිගු කාලයක් තිස්සේ, ආණ්ඩුව ගොවි දුක්ගැනවිලි මගහරිමින් සිට දැන් ඔවුන් ආම් අදානි වැනි මහා පරිමාණ ජාවාරම් සමාගම් වෙත තල්ලු කර ඇති බව ගොවීහු කියති.

ගොවි උද්ඝෝෂණ

තම ජීවන පදනමේ මුදුන් මුල වෙත, මෝඩි රජය එල්ල කර ඇති ප්‍රහාරයෙන් ඉදිරී වැටීමට ඉන්දීය ගොවීන් සූදානම් නැත. 2020 නොවැම්බර් 26 දින සිට ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත 28ක ගොවීහු එක පොදියට නවදිල්ලිය අවට කඳවුරු බැඳගෙන සාධාරණය ඉල්ලා උද්ඝෝෂණය ඇරඹූහ. ගොවි සංවිධාන 23ක් මෙම අරගලයට එකතු වී ඇත. සංවිධාන 23 තුළ ඇති ජාල සමිතිද සමග, මුළු සංවිධාන ගණන 400කි. කාන්තාවෝ අරගලයේ ඉදිරියෙන්ම සිටිති. උද්ඝෝෂණයට උරදෙන ගොවීන් සංඛ්‍යාව ලක්ෂ 03ක් පමණ වේ. ගොවීහු විවිධ ආකාරයට සිය විරෝධය දක්වති.

පාගමන්, ට්‍රැක්ටර් පෙළපාලි, රැස්වීම්, මහාමාර්ග සහ දුම්රිය මාර්ග අවහිර කිරීම, අගනගරය වැටලීම ආදිය අරගලයේ ක්‍රමෝපායන් වේ. 2020 නොවැම්බර් මාසයේ සිට උතුරේ පවතින ශීතල දැරිය නොහැකිව මේ වන විට මියගිය ගොවීන් ගණන, කාන්තාවන්ද ඇතුඵව 80ට ආසන්නය. ‘මෙම ගොවි නීති නිසා අපේ ඉඩම් අහිමිවී අපගේ දුප්පත්කම වැඩි වෙනවා. මේ නීති නිෂ්ප්‍රභ කරන ලෙස අපි ඉල්ලනවා. ටික කාලයකට පමණක් නීති ලිහිල් කිරීම අපේ අරගලය කඩාකප්පල් කිරීමක්. අපිට පුඵවන්ද බහුජාතික සමාගම් එක්ක හැප්පෙන්න?’ ගොවීහු එක හඬින් කියා සිටිති.

ප්‍රාන්තවලට තර්ජනයක්

මෙතෙක්, ප්‍රාන්තවල ගොවි නිෂ්පාදන සඳහා ගොවීන්ට අසාධාරණයක් සිදු නොවන මිලකට අලෙවිය සඳහා වෙළඳපළ පහසුකම්ද සපයමින්, ඒවා පාලනය කරන ලද්දේ ප්‍රාන්ත ආණ්ඩු විසිනි. ඒ ඒ සඳහා පිහිටුවන ලද මන්ඩි නමැති කමිටු හරහාය. කමිටු විසින් සපයන ලද වෙළඳපළ සේවා සඳහා ප්‍රාන්ත ආණ්ඩු ගොවීන්ගෙන් බද්දක් අය කළේය.

අලුත් නීති මන්ඩි මඟ හැර බඩු විකිණීමට සැලසීම නිසා, ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුවලට ආදායම් මාර්ගයක් අහිමි විය. කෘෂි නිෂ්පාදනවලින් කිසිම ගෙවීමක් අයකිරීමටද, නව නීති ප්‍රාන්තවලට ඉඩ නොදෙයි. මෙසේ ප්‍රාන්ත ආණ්ඩු මෙතෙක් ලබාගත් සීමිත ආදායමට බලවත් පහරක් නව නීති මගින් එල්ලකර ඇත. අලුත් පනත්වලට අමතරව මධ්‍යම ආණ්ඩුව, කෘෂි නිෂ්පාදන වෙනුවෙන් භාණ්ඩ හා සේවා බද්දද පැනවීය. මෙම බද්දේ ආදායමද මධ්‍යම ආණ්ඩුවටය. අහිමිවූ ආදායම වෙනුවෙන්, මධ්‍යම ආණ්ඩුව ප්‍රාන්තවලට කිසිම වන්දි ගෙවීමක් නොකරයි.

මෙම තත්වයන් තුළ, ප්‍රාන්ත ආණ්ඩුවලට, වැඩි වැඩියෙන් මධ්‍යම ආණ්ඩුව මත යැපීමට සිදුවේ. අලුත් නීති, ප්‍රාන්ත ආණ්ඩු දුර්වල කර මධ්‍යගත පාලනය වැඩිකිරීමේ, මෝඩි රජයේ ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී වැඩ පිළිවෙළක් බව පැහැදිලිය. නව කෘෂි නිෂ්පාදන පනත් ගොවිතැන ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය වන, හර්යානා, පංජාබ් ඇතුළු ප්‍රාන්ත කීපයක ආණ්ඩු සහ ජන සමූහයන් කෙරෙහි වැඩි පීඩනයක් එල්ල කරයි. ඉහළ කාර්මික ආදායමක් ලබන කර්මාන්ත දියුණු, ගුජරාට් හා මහාරාෂ්ට්‍ර වැනි ප්‍රාන්තවලට ඇග්‍රි බිස්නස්වලින් ආර්ථිකය තවත් තර කරගත හැකිය.

එපමණක් නොව. ආහාර හා කෘෂි උපකරණ මිලදී ගැනීමේදීද ඔවුහු වරප්‍රසාද භුක්ති විඳිති. මෙම තත්ත්වය නිසා ප්‍රාන්ත – ප්‍රාන්ත අතරද, ඒ ඒ ප්‍රාන්තවල ජනසමූහ අතරද අසමානත්වය වැඩිවේ. මෙවැනි වාතාවරණයක් තුළ අන්තර් ප්‍රාන්ත නොසන්සුන්කම සහ අන්තර් ජනසමූහ නොසන්සුන්කම වැඩිවීමට ඉඩ තිබේ. එසේම ජනසමූහ අතරද ආර්ථික හා සමාජ අසමානකම් වැඩිවනු ඇත. මෙම තත්වයන් ඉන්දියාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට ඉදිරියේදී බලවත් තර්ජනයක් වනු ඇත. මේ වන විට ඉන්දියාවේ සියලුම ප්‍රාන්ත ආණ්ඩු, දේශපාලන පක්ෂ සහ ගොවීන්, එක පොකුරට අලුත් පනත්වලට එරෙහිව උද්ඝෝෂණය කරන්නේ ඉතා සාධාරණ හේතු නිසා බව පැහැදිලි ය.

පනත් අනුමත කළ ආකාරය

ගොවි පනත් අනුමත කළ ආකාරයද ප්‍රශ්න කිරීමට සිදුවේ. බී.ජේ.පී. ආණ්ඩුව, පනත් පිළිබඳව, මධ්‍යම දේශපාලන පක්ෂ හෝ ප්‍රාන්ත දේශපාලන පක්ෂ සමග කිසිම සාකච්ඡාවක් කළේ නැත. අගමැති මෝඩි කළේ, පාර්ලිමේන්තුවේ ඔහුගේ භාරතීය ජනතා පක්ෂයේ බහුතරය පොළඹවාගෙන, ඔවුන්ගේ වැඩි ඡන්දයෙන් ඉතා ඉක්මණින් පනත් අනුමතකර ගැනීමයි.

මෙම ගොවි පනත්, මෙසේ, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සම්ප්‍රදායක් මගහැර යමින් අනුමත කිරීමට ඇති හදිසිය කුමක්දැයි විපක්ෂ දේශපාලන පක්ෂ සහ දේශපාලන විචාරකයෝ අසති. ආහාර පිළිබඳ හදිසි තත්වයක්ද ඉන්දියාවේ නොවීය. දක්ෂිණාංශිකයකු වන අගමැති මෝඩි අදානි වැනි මහා පරිමාණ ජාවාරම්කරුවන්ට සමීපබවත්, ඔහුගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරයට ජාවාරම්කාර බිස්නස්කරුවන් අරමුදල් සැපයූ බවත්, මෙම පනත් ඔවුන් තරකිරීමට ගත් වෑයමක් බවත්, ඉන්දීය දේශපාලන විචාරකයෝ පවසති.

පෙඩරල් ව්‍යුහය දුර්වල කිරීම

කෘෂිකර්මය, ප්‍රාන්ත රාජ්‍යවලට අයත් විෂයකි. ප්‍රාන්ත රාජ්‍ය විෂයකට අත පොවා මෝඩි ආණ්ඩුව ඉන්දීය රාජ්‍යයේ පෙඩරල් ව්‍යුහය දුර්වල කර ඇත. පෙඩරල් ව්‍යුහය කඩාකප්පල් කර, මධ්‍යගත පාලනය දැඩි කිරීමට මෝඩි මෙයට පෙරද කීප අවස්ථාවකම උත්සාහ කළේය. 2019 වසරේ හෝ එයට ආසන්න කාලයක අගමැති මෝඩි ජම්මු කාශ්මීර ප්‍රාන්ත මධ්‍ය රජයට පවරා ගත්තේය.

එමෙන්ම ඔහු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 370 වෙනි වගන්තිය ඉවත් කළේය. දක්ෂිණාංශික, අන්තවාදියෙකු සහ ජාතිවාදියෙකු වන අගමැති නරේද්‍ර මෝඩි, ඔහුගේ මු`ඵ පාලන සමග තුළම මුස්ලිම් විරෝධයක් ඉන්දීය සමාජය තුළ ඇති කිරීමට පෙරමුණ ගත්තේය. අද අප කතා කරන ගොවි පනත් පමණක් නොව, වෙනත් බොහෝ උදාහරණ මගින්ද, අගමැති මෝඩි ඉන්දියාවේ නිර්ආගමික, ස්වෛරී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලන ව්‍යුහය කඩාකප්පල් කරන්නට වෑයම් කරන අදූරදර්ශී දේශපාලකයෙකු බව පෙනේ.

මෙවන් දේශපාලන සන්දර්භයන් තුළ ඉන්දීය ගොවීන්, අගමැති මෝඩිගේ පාලනයට එරෙහිව එක පොකුරට නැගී සිටීම ඓතිහාසික සිදුවීමකි. ආණ්ඩුව නොකඩවා, ගොවීන්ට එරෙහි මර්දනයක් දියත් කරමින් සිටියත්, ගොවීහු එම මර්දනයෙන් මුවහත්වී මහත් කැපවීමකින්, එඩිතරව, අධිෂ්ඨෘනසහගතව එක හඬින් සාධාරණය ඉල්ලා සිටිති.

ඉන්දීය ගොවීන්ගෙන් පාඩමක්

ඉන්දීය ගොවීන් ඒ රටේ බිලියන 1.3ක් පමණ වන ජනතාව පෝෂණය කරති. අගමැති මෝඩි, මෙසේ අදානි වැනි දැවැන්ත සමාගම්වලට බිලිදී ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ජීවනාලියයි. ගොවීන්ට, මෙතෙක් නීතිමය හා වෙළඳපළ උපායමාර්ග මගින් සලසා තිබූ සියලු පහසුකම්, නව ලිබරල් ප්‍රතිපත්ති අනුව ඔහු අහෝසි කළේය.

මෙම නව ලිබරල් වැඩපිළිවෙළේ හිංසනය සහ පීඩනය අවසන් කිරීමට ඇති ඒකායන මාර්ගය සංවිධානාත්මක ගොවිජන / මහජන ව්‍යාපාරක්ය යන පාඩම ඉන්දීය ගොවීහු ලොවට දන්වති.

ජාත්‍යන්තර සහයෝගය

පාඩම හරි බව වටහාගනිමින් ඉන්දීය වෘත්තීය සමිති සහ ජනතා සංවිධාන, 2020 නොවැම්බර් මස ඉන්දියාව පුරා වැඩ වර්ජනයක් දියත් කළේය. ඉන්දියාවේ මෙන්ම, ලොව පුරා ප්‍රගතිශීලීහු, සමාජවාදීහු සහ පුරවැසි සංවිධාන ඉන්දීය ගොවීන්ට එක දිගටම සහාය පළකරති.

පසුගිය අවුරුදු 44 පුරා, ශ්‍රී ලංකාවේද අඳ, බිහිරි, මන්දබුද්ධික පාලකයන්, නව ලිබරල්වාදය වැළඳගනිමින්, රට ආර්ථික, දේශපාලන සහ සංස්කෘතික පරිහානියේ, පතුලටම තල්ලුකර ඇත. මෙම සන්දර්භය තුළ, ලාංකීය වමේ සමහර දේශපාලන පක්ෂද බහුජන සංවිධානද, ඉන්දීය ගොවි අරගලය වෙත සහෝදරත්වය ප්‍රකාශ කිරීම සතුටට කාරණයකි.

අද ලංකාවේ අපද, පාඩම් ඉගෙන ගන්නේ නම්, අපට ඉතිරිවී ඇති එකම බලාපොරොත්තුව හුදෙක් මැතිවරණ තරග කිරීමෙන් ඔබ්බට ගිය, ප්‍රජාතාන්ත්‍රීය, ජනතාවාදී ආර්ථික, දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ අරමුණු කරගත් පුඵල් මහජන දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීම පමණි.■

රෝහිණී ඩෙප් වීරසිංහ – අනිද්දා පුවත්පතින් කළ උපුටා ගැනීමකි

හිටපු ජනපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ගේ මුල්‍ය කටයුතු සහ ඔහුගේ පවුලේ ව්‍යාපාර පිළිබඳව ආරම්භ වන අපරාධ පරීක්ෂණය වැඩි කතාබහට ලක් විය.

තමන්ගේ බදු වාර්තා සහ අනෙකුත් මූල්‍ය වාර්තා නිව්යෝර්ක් නුවර නීති බලධාරීන්ට භාරදෙන ලෙසට එක්සත් ජනපදයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සඳුදා (පෙබරවාරි 22) නියෝග කළේය.

තමන්ගේ වාර්තා නීති බලධාරීන්ගේ නිරීක්ෂණයට ලක්වීම වලක්වාගැනීම සඳහා මාස කීපයක් තිස්සේ උත්සාහයක නියැලුණු ට්‍රම්ප් මෙම නියෝගයෙන් පසුබෑමකට ලක්වී තිබේ.

මෙම වාර්තා අපරාධ පරීක්ෂණයකට කේන්ද්‍ර වනු ඇති බව සැලකේ.

එක්සත් ජනපදයේ ෆෙඩරල් සහ නිව්යෝර්ක් නුවර හිටපු රාජ්‍ය නීති බලධරයා වන ඩැනියෙල් ආර් අලොන්සෝ, බීබීසීයට කියා සිටියේ ඉහත කී වාර්තා “ප්‍රහේලිකාවේ ඉතා වැදගත් කොටසක්” විය හැකි බවය.

අපරාධ පරීක්ෂණයක් යනු කුමක්ද? හිටපු ජනපති ට්‍රම්ප්ගේ වාර්තා වල ඇති විශේෂත්වය හෝ වැදගත්කම කුමක්ද? යන්න ඔබ විමසිය හැකිය.

එය අපි මෙසේ පැහැදිලි කරමු.

පරීක්ෂණය කුමක්ද?

මූලික දෙයින් පටන් ගනිමු.

මෙය නිව්යෝර්ක් ප්‍රාන්තයේ නීති බලධාරීන් විසින් ආරම්භ කරන ලද අපරාධ පරීක්ෂණයකි.

මෙහි ප්‍රධාන නීති බලධරයා මැන්හැටන් හි ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂික දිස්ත්‍රික් නීතිවේදියා වන සයිරස් වෑන්ස් ය.

මේ වනවිට ඔහු සහ ඔහුගේ නීතිවේදී කණ්ඩායම හුදෙක් සොයමින් සිටින්නේ යම්කිසි අපරාධමය වරදක් සිදු වී ඇත්දැයි යන්න පිළිබඳවය.

තමන් කිසිදු වරදක් සිදුකර නොමැති බව දිගින් දිගටම කියා සිටින රිපබ්ලිකන් පාක්ෂික ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් යෝජනා කරන්නේ මෙම පරීක්ෂණය දේශපාලන හේතු මත සිදුවන්නක් බවය.

මෙම පරීක්ෂණයේ කොටසක් වශයෙන් සයිරස් වෑන්ස් පරීක්ෂා කරමින් සිටින්නේ, ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ සහ ඔහුගේ පවුලේ ව්‍යාපාරය වන ට්‍රම්ප් සංවිධානයට අයත් මූල්‍ය සහ බදු කටයුතු පිළිබඳව ය.

මෙය, ට්‍රම්ප්ට එරෙහිව දැනට පවතින අපරාධ පරීක්ෂණ දෙකින් එක් පරීක්ෂණයකි. අනෙක් පරීක්ෂණය නම්, පසුගිය නොවැම්බරයේ පැවති ජනාධිපතිවරණයේ දී ජෝර්ජියා ප්‍රාන්තයේ ඡන්ද ප්‍රතිඵලය වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කළ බවට පවතින චෝදනාව පිළිබඳව ය.

මේ දක්වා පැමිණියේ කෙසේද?

පරීක්ෂණය ආරම්භ වූයේ 2018 දීය. එවකට ට්‍රම්ප් ජනාධිපති ධුරය දරමින් සිටියේය.

මුලදී පරීක්ෂා කෙරුණේ, 2016 ජනාධිපතිවරණ සමයේ දී කාන්තාවන් දෙදෙනෙකුට ‘රහස් රැකගැනීම වෙනුවෙන්’ කර ඇතැයි පැවසෙන මුදල් ගෙවීමකට ට්‍රම්ප් සංවිධානයේ ඇති සම්බන්ධතාවය පිළිබඳව ය. ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ තමන් අතර සම්බන්ධතාවයක් පැවතුනු බව මෙම කාන්තාවන් දෙදෙනා පවසා තිබුණි.

මෙම ගෙවීම් සම්බන්ධයෙන් ට්‍රම්ප් ගේ පෞද්ගලික නීතිඥයාව සිටි මයිකල් කෝවෙන්, නීතිය ඉදිරියේ වරදකරු වූ අතර ඔහු 2018 දී සිරගත කෙරුණි.

මේ අතරතුර, ගෙවීම්වලින් නිදහස් වීම සඳහා ට්‍රම්ප් සංවිධානය විසින් නිව්යෝර්ක් නුවර නීති හෝ වෙනත් රාජ්‍ය නීති කඩකරනු ලැබ ඇත්දැයි නීති බලධරයෝ සොයා බලමින් සිටිති.

එපමණක් ද? නැත!

සයිරස් වෑන්ස් නීති බලධරයා තම පරීක්ෂණ තවත් පුළුල් කරමින්, සිදුවිය හැකියැයි අනුමාන කෙරෙන තවත් අපරාධ කීපයක් ලැයිස්තුවට එකතු කර ඇත.

“අනෙකුත් අපරාධ අතර ට්‍රම්ප්, ඔහුගේ සමාගම හෝ එහි සේවකයන් රක්ෂණ, බදු සහ බැංකු වංචා” සිදු කර ඇත්දැයි සයිරස් වෑන්ස් සොයා බලමින් සිටි බව, නම සඳහන් නොකළ නිලධාරියෙකු පැවසු බව නිව්යෝක් ටයිම්ස් පුවත් පත වාර්තා කර තිබුණි.

බදු සහ මූල්‍ය ලේඛන කරලියට එන්නේ මෙතැනදී ය.

යම් අපරාධයක් සිදුකර ඇත්තේ නම් එය සනාථ කිරීම සඳහා මෙම ලේඛන අවශ්‍ය වනු ඇත.

ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ගේ පෞද්ගලික සහ සමාගම් බදු ගෙවීම් පිළිබඳ වසර අටක සටහන් ලබා ගැනීමට මාස කීපයක් තිස්සේ වෑන්ස් උත්සාහ කරමින් සිටී.

ට්‍රම්ප් ගේ ලේඛන පිරික්සීමට නීතිපති කාර්යාලයට අවසරය ලබා දෙමින් පසුගිය ජූලි මාසයේ දී ශ්‍ර්ෂ්ඨාධිකරණය නියෝගයක් ලබා දුන්නේය.

නමුත් ට්‍රම්ප්ගේ නීතිඥයෝ මෙම නියෝගයට අභියෝග කළහ. ඔවුන් යෝජනා කළේ මෙම නියෝගය සද්භාවයකින් තොරව නිකුත් කර ඇති බවය.

පසුගිය සඳුදා උසාවිය එම තර්කය ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

එහි තේරුම, ට්‍රම්ප් ගේ මූල්‍ය වාර්තා සහ ලේඛනවලට එබී බලන්නට වෑන්ස් ට හැකියාව ලැබීමයි.

එම නියෝගය ගැන අදහස් දක්වමින් අලොන්සෝ කියා සිටියේ එහි “සුවිශේෂිතාව ඉතා ඉහළයි” යනුවෙනි.

“මම ඉන් අදහස් කරන්නේ එය ඉතා සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක්. ලේඛන විශාල ප්‍රමාණයක්. මේ ලේඛන මිලියන ගණනක් විය හැකියි.”

ඉතා සංක්ෂිප්ත නිවේදනයකින් වෑන්ස් කියා සිටියේ “වැඩ දිගටම” කෙරෙන බවය.

ඊට විරෝධය පාමින් ට්‍රම්ප් මෙය හඳුන්වන්නේ “දේශපාලන දඩයමක්” ලෙසිනි.

බදු ලේඛනවලින් නීති බලධාරීන් දැනගන්නේ මොනවාද?

මෙම වාර්තා පරීක්ෂාවට ලක් කිරීමෙන්, ට්‍රම්ප්ගේ මූල්‍ය කටයුතු පිළිබඳව සම්පුර්ණ චිත්‍රයක් නීති බලධාරීන්ට ලැබෙනු ඇත.

උදාහරණයක් හැටියට, නීති බලධාරීන්ට ඇතැම් පරීක්ෂණ න්‍යායන් ගවේෂණය කළ හැකි වනු ඇත. සාක්ෂිකරුවන් සමඟ සාකච්ඡා කළ හැකිය. අනතුරුව රාජ්‍ය නීති උල්ලංඝනය කර ඇත්දැයි තහවුරු කළ හැකිය.

“පවතින චෝදනා අනුව මේ හැම දෙයක්ම ඉතා වැදගත් වෙනවා.” අලොන්සෝ පැවසීය.

බොහෝ ධනවත් ඇමරිකානුවෝ තම බදු ගෙවීම් අඩු කර ගැනීම සඳහා නීතියේ කඩතොළු භාවිත කරති.

නමුත් ට්‍රම්ප් සහ ඔහුගේ සමාගම භාවිත කර ඇති ගිණුම් විධික්‍රමවල ඇති නීතිමයභාවය නිශ්චය කර ගැනීම සඳහා ලේඛන තීරණාත්මක විය හැකිය.

මෙම ලේඛන විමර්ශනය කිරීම සඳහා පරීක්ෂකයන්ට කලක් ගතවනු ඇත. ඒ අනුව බලන කල, මේ සඳහා ගතවන කාලය වෑන්ස් ගේ ධූර කාලය ඉක්මවා යා හැකිය. තේරී පත්වූ දිස්ත්‍රික් නීති බලධරයා වශයෙන් කටයුතු කරන ඔහුගේ ධුර කාලය මෙම වසර අග දී අවසන් වීමට නියමිතය.

ඉතින්, බොහෝ දේ අපැහැදිලිව ඉතිරි වන බව ඔබ පැවසිය හැකිය.

මෙය ට්‍රම්ප්ට කෙතරම් බරපතල විය හැකිද?

“මෙය සුළුකොට ගැනිය යුතු දෙයක් නොවෙයි. පැහැදිලිවම මෙය තරමක් විශාල විමර්ශනයක්.” අලෝන්සෝ පැවසීය.

නීති බලධාරීන් විසින් ට්‍රම්ප්ට එරෙහිව, ඔහුගේ සමාගමට හෝ ව්‍යාපාර හවුල්කරුවන්ට එරෙහිව අපරාධ චෝදනා ගොනු කරනු ලැබේ දැයි මේ වනවිට පැහැදිලි නැත.

දීර්ඝ කාලීන සිර දඬුවම්

මෙම විමර්ශනයෙන් කිසිවක් සිදු නොවීමට ද ඉඩ තිබේ.

කෙසේ නමුත්, කසියම් ආකාරයක වරදක් සිදු කර ඇති බව සොයා ගතහොත් අපරාධ නඩුවක් ගොනුවීමේ හැකියාව පවතී.

නිව්යෝක් නුවර ඇතැම් බදු වංචා සාහසික අපරාධ වශයෙන් සැලකෙන අතර දීර්ඝ කාලීන සිර දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි.

එවැනි තත්ත්වයක දී, චෝදනා ගොනු කළහොත් අපරාධ නඩු විභාගයක් සඳහා පෙනී සිටින ලෙස ට්‍රම්ප්ට සිතාසි නිකුත් කෙරෙනු ඇත.

අවසාන තීරණය කුමක් වුවත්, නැවතත් දේශපාලන ආගමනයක් සඳහා ට්‍රම්ප්ට පවතින ඉඩ ප්‍රස්ථාවට දැඩි ලෙස පීඩා පමුණුවනු ඇත.

මේ මොහොත වන විට ට්‍රම්ප් ගේ බදු ලේඛනවලින් සිදුවන්නේ හුදෙක් වෑන්ස් ගේ කණ්ඩායමට සිය විමර්ශනය පුළුල් කිරීම සඳහා අවස්ථාවක් ලැබීම හැරෙන්නට වෙනත් දෙයක් නොවේ.

Text by bbc

“මහජන චීන ජනරජය” ප්‍රකාශයට පත් කර වසර 70ක් සපිරීම අති උත්කර්ෂවත් අන්දමින් චීනය සමරමින් සිටී. පසුගිය දශක හත ඇතුළත චීනය මහා ධන සම්භාරයකට හිමිකම් කියමින් ආසියාවේ දැවැන්තයා ලෙස නැගී සිටියේ කෙසේද?

“කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පාලනය භාර ගන්නාවිට චීනය ඉතාම දුප්පත් රටක්,” ඩීබීඑස් බැංකුවේ චීනය පිළිබඳ ආර්ථික විශේෂඥ ක්‍රිස් ලේයුන්ග් ප්‍රකාශ කළේය.

“වෙළෙඳ හවුල්කරුවන් හිටියේ නැහැ. රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතා තිබුණේ නැහැ. තනිවම තමයි හැම දේම කරගත්තේ.”

නව වෙළෙඳ මාර්ග සඳහා දොරටු විවර කර ගැනීමටත් ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීමටත් පසුගිය හතළිස් වසර තුළ චීනය වෙළෙඳ ප්‍රතිසංස්කරණ මාලාවක් හඳුන්වා දුන්නේය.

ඉන් චීන ජාතිකයන් මිලියන සිය ගණනකගේ ජීවිත දිළිඳු බවින් මිදුනි.

මානව ඉතිහාසයේ දරුණුම සාගතය

විසිවන සියවසේ සිදු වූ දරුණුතම මානව ව්‍යසනයන්ගෙන් එකක් 1950 දශකයේ දී දක්නට ලැබුණි.

චීනයේ කෘෂි ආර්ථිකය කඩිනමින් කාර්මිකකරණය කිරීමට මාඕ සේතුං (Mao Zedong) පියවර ගත්තේය. නමුත් එය අසාර්ථක විය. අනතුරුව චීනයේ මහා සාගතයක් ඇති විය.

සාගතයට ගොදුරු වී 1959 – 1961 අතර කාලය තුළ චීන වැසියන් මිලියන 10 – 40 අතර ප්‍රමාණයක් මිය ගිය බවට ඇස්තමේන්තු කොට තිබේ. මානව ඉතිහාසයේ දරුණුම සාගතය ලෙස එය ඉතිහාසගත විය.

ඒ සමඟම ආරම්භ වූ සංස්කෘතික විප්ලවය හේතුවෙන් ද ආර්ථිකයට තවදුරටත් බාධා ඇති විය. සංස්කෘතික විප්ලවය යනු තම කොමියුනිස්ට් ප්‍රතිවාදීන් ඉවත් කිරීම සඳහා මාඕ සේතුං 1960 දශයක තුළ දියත් කළ විප්ලවයයි.

නමුත් එය, තවදුරටත් චීන ජන සමාජය බිඳ දැමීමට හේතු විය.

“මුළු ලෝකයේම වැඩපොළ”

1976 දී මාඕ මිය යාමෙන් අනතුරුව ද මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා ඩෙං ෂියාඕපිං (Deng Xiaoping) පෙරමුණ ගත්තේය. ක්‍රමයෙන් චීන ආර්ථිකය හැඩ ගැසෙන්නට පටන් ගත්තේය.

ගොවියන්ට තම ඉඩම් වගා කර ගැනීමට අවසර ලැබිණ. ජීවන මට්ටම යහපත් අතට හැරෙන්නට විය. ආහාර හිඟය ක්‍රමයෙන් පහ වෙමින් පැවතිණි.

1979 දී එක්සත් ජනපදය සමඟ චීනය රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතා යළි ඇතිකර ගැනීමත් සමඟ විදෙස් ආයෝජන සඳහා දොරටු විවර විය. ඉතා ලාභ මිලට ලැබෙන කම්කරු ශ්‍රමයට ලොල් වූ ආයෝජකයන්ගෙන් මුදල් ගලා එන්නට විය.

“ඉතිහාසයේ දුටු ඉහළම ආර්ථික ආශ්චර්ය 1970 අවසානයේ පටන් අප දුටුවා,” ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාටර්ඩ් බැංකුවේ, ගෝලීය ආර්ථිකය පිළිබඳ ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ ඩේවිඩ් මාන් පැවසීය.

1990 දශකය පුරා ශීඝ්‍ර ආර්ථික වර්ධනයක් වාර්තා කළ චීනය 2001 දී ලෝක වෙළෙඳ සංවිධානයට බැඳුණි. ඉන් චීන ආර්ථිකය තවත් ශක්තිමත් විය.

වෙනත් රටවලට පනවා තිබූ වෙළඳ සීමා සහ තීරු බදු ලිහිල් විය. ගත වූයේ ඉතා කෙටි කාලයකි. චීන භාණ්ඩ ලොව පුරාම දක්නට ලැබිණ.

“චීනය මුළු ලෝකයේම වැඩපොළ බවට පත් වුනා,” ආර්ථික විද්‍යාඥ ඩේවිඩ් මාන් ප්‍රකාශ කළේය.

‘ලන්ඩන් ස්කූල් ඔෆ් ඉකොනොමික්ස්’ (LSE) ඉදිරිපත් කර ඇති සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව 1978 දී චීනය සතුව පැවති මුළු අපනයන වටිනාකම වූයේ ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 10ක් පමණි. එය ලෝක වෙළඳ පොළ තුළ 1%ක ප්‍රතිශතයකි.

1985 වන විට චීනයේ සමස්ත අපනයනයන් හි වටිනාකම ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 25 වර්තා කළේය. තවත් දශක දෙකක් ගෙවෙන්නටත් පෙර ඔවුන්ගේ අපනයන ආදායම ඇමරිකානු ඩොලර් ට්‍රිලියන 4.3ක් දක්වා ඉහළ ගියේය. භාණ්ඩ අපනයනය කරන ලෝකයේ විශාලතම වෙළඳ රාජ්‍යය බවට චීනය පත් විය.

දිළිඳු බව

මෙම ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ හේතුවෙන් චීන ජාතිකයන් කෝටි ගණනකගේ අතමිට සරු විය. 2010 වසරේදී චීනය ලෝකයේ දෙවන ආර්ථික බලවතා බවට පත්විය.

චීනයේ මිනිසුන් මිලියන 850ක් දිළිඳු බවින් මුදවාගෙන ඇති බව ලෝක බැංකුව පවසයි. 2020 වන විට දිළිඳු බව සම්පුර්ණයෙන් ම තුරන් කළ හැකි මාවතකට චීනය අවතීර්ණ වී ඇත.

ඒ සමඟ ම එරට අධ්‍යාපන මට්ටම ද ඉහළ ගොස් තිබේ. 2030 වන විට චීනයේ ශ්‍රම බලකායෙන් 27%ක් පමණ විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය ලැබූ පිරිසක් වනු ඇති බවට ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාටර්ඩ් ප්‍රක්ෂේපනය කරයි. එය මේ වන විට ජර්මනියේ පවතින මට්ටම ය.

ඇති නැති පරතරය

කෙසේ වෙතත්, ආර්ථිකයේ සාර්ථකත්වය තවමත් චීනය පුරා වෙසෙන බිලියන 1.3ක් වූ ජනතාව අතර සමව බෙදී ගොස් නැත.

ප්‍රකෝටිපතියන් ගේ වත්කම ඉතා ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යමින් පවතී. මධ්‍යම පාන්තිකයෝ ද හිස ඔසවමින් සිටිති. මේ අතර පිටිසර බද තවමත් දිළින්දන්ගේ අඩුවක් නොමැත.

ඇති නැති පරතරය වැඩි වෙමින් පවතී. ගම නගරයෙන් ඈත්වෙමින් පවතී.

“සමස්ත ආර්ථිකය ගත්තම එය එතරම් උසස් මට්ටමක නැහැ. එක් එක් පළාත් ගත්තම එකිනෙකට වෙනස් තත්වයක් තියෙන්නේ,” ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාටර්ඩ් බැංකුවේ, ගෝලීය ආර්ථිකය පිළිබඳ ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ ඩේවිඩ් මාන් පැවසීය.

ඒක පුද්ගල ආදායම සැලකිල්ලට ගත් කළ චීනය තවමත් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක් බව ලෝක බැංකුව පවසයි. දල වශයෙන් චීන වැසියෙකුගේ වාර්ෂික ආදායම ඇ.ඩො. 10,000ක් බව DBS බැංකුව සඳහන් කරයි. එක්සත් ජනපදයේ වැසියෙකුගේ නම් එය ඇ.ඩො. 62,000කි.

මේ වන විට චීනයේ ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී කාල පරිච්ඡේදයකට අවතීර්ණ වී තිබේ. එක්සත් ජනපදය සමඟ පවතින ‘වෙළෙඳ යුද්ධය’ දිග්ගැසෙමින් පවතී.

චීනයේ වාර්ෂික ආර්ථික වර්ධනය 5% හෝ 6% මට්ටමට පැමිණියත්, චීනය තවමත් ලෝක ආර්ථික වර්ධනයේ බලවත්ම එන්ජිම සහිත රාජ්‍යය යි.

චීනය තම ආර්ථික සැලසුම් ගෝලීය වශයෙන් ද මෙහෙයවමින් සිටී. මහා පරිමාණයේ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීමේ ව්‍යාපෘති රැසක් විදෙස් රටවල් රාශියක මේ වන විට දියත් කර ඇත.

ඔවුන් විසින් හඳුන්වා දෙනු ලබන මෙම ‘සේද මාවත’ ඔස්සේ ලෝක ජනගහනයෙන් අඩකට පමණ ළඟා විය හැකි වනු ඇත.

චීනය සිය යුද බලය ලෝකයට ප්‍රදර්ශනය කරමින් සිය රටේ විප්ලවයේ හැත්තෑ වෙනි සංවත්සරය අනුස්මරණය කරමින් සිටී.

චීන මහජන ජනරජය (PRC) මෙම හැත්තෑ වෙනි සංවත්සරය නම්කරනු ලැබ තිබෙන්නේ “මහා උපන් දිනය” යනුවෙනි.

ඊට එක්වූ යුද හමුදා පෙළපාලිය අධීක්ෂණය කරමින් අදහස් දැක්වූ ජනාධිපති ෂි ජින්පින් “චීනය සෙලවිය හැකි වෙනත් බලවේගයක් ලොව නැහැ” යැයි කියා සිටියේය.

චීන ආරක්ෂක අමාත්‍යංශය විසින් වාර්තා කරන ලද පරිදි විප්ලවීය සමරු පෙළපාලියෙහි යුද හමුදා භටයන් 15,000 ක් ගමන් ගත් අතර,580 ක් පමණ යුද උපකරණ එම පෙළපාලිය තුළ ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ සැලැස්මක් විය.

යුද ශක්තිය

යුද්ධ ටැංකි, සන්නද්ධ රථ, නියමුවන් නොමැති ඔත්තු බලන යානා සහ නියමුවන් නොමැතිව දියයට කිමිදෙන යාත්‍රා වැනි නව නිර්මාණ රැසක් මෙවර පෙළපාලියට එක් කරන ලද බව වාර්තා වේ.

ඕනෑම අවස්ථාවක භාවිත කළ හැකි තත්ත්වයක පවතින සියරට සතු ඉතා දියුණු මට්ටමේ යුදඅවි සම්භාරය චීනයේ මහජන විප්ලවීය හමුදාවේ (චීන රතු හමුදාව ) බලවත් ආශ්වාදයට හේතුවන බව විශ්ලේෂකයෝ පවසති.

ප්‍රදර්ශනය කරන ලද අවි ආයුධ අතර ප්‍රහාරක ශක්තිය වැඩි දියුණු කරන ලද දේශීය අවි නිෂ්පාදනයට අයත් නව නිර්මාණ රැසකි.

පසුගිය කාල සීමාව තුළ චීනයේ යුද වියදම සැලකිය යුතු මට්ටමකින් ඉහළ ගිය අතර, ජනාධිපති ෂි ජින්පින් (Mr Xi) විසින් 2015 වසරේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ප්‍රධාන ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ එම වියදම් මහා පරිමාණයෙන් වැඩි කරනු ලැබිණි.

පසුගිය වසර දහයක කාලය ඇතුළත වසරක් පාසා බේජිං පාලනයේ යුද වැය ශීර්ෂය 10%ක මට්ටමින් දිගටම ඉහළ ගිය අතර, දැන එහි වාර්ෂික වැය මට්ටම ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 168.2 ක මට්ටමේ පවතී.

ඒ අනුව චීනය ලෝකයේ යුද වියදම් අතින් දෙවැනි ස්ථානය හිමිකර ගනී.

Text by – bbc

හමුදා කුමන්ත්‍රණයට එරෙහිව ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනතාවක් මින්යන්මාරයේ නගර රැසක දැවැන්ත විරෝධතා ව්‍යාපාර දියත් කර තිබෙන අතර හමුදා ආණ්ඩුවේ නියෝග නොතකා මහා වැඩ වර්ජනයක් ද දියත්ව තිබෙනවා.

මිලිටරි නියෝග නොතකා සේවකයින් මහා වැඩ වර්ජනයකට සම්බන්ධ වීමත් සමඟ ව්‍යාපාර වසා දමා තිබෙනවා.

විරෝධතා ප්‍රචණ්ඩකාරී විය හැකි බවට බියක් ඇති කළ නමුත් අද (22) දිනය පුරාම ඔවුන් සාමකාමීව සිටි බවයි වාර්තා වන්නේ.

විරෝධතාකරුවන් ඉල්ලා සිටින්නේ මිලිටරි පාලනය අවසන් කර සිරගත කර සිටින අවුන් සාන් සූ කී මහත්මිය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නායකයින් නිදහස් කිරීමට වහාම පියවර ගත යුතු බවයි.

“අපට මිලිටරි ජුන්ටාව අවශ්‍ය නැහැ, අපට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අවශ්‍යයි. අපට අපේම අනාගතයක් නිර්මාණය කර ගැනීමට අවශ්‍යයි” යැයි එක් විරෝධතාකරුවෙකු වන හෙටෙට් හෙටෙට් හේලින්ග්, යාන්ගෝන්හි රොයිටර් පුවත් ඒජන්සියට පැවසීය.

එම්ආර්ටීවී මගින් විකාශය කරන ලද මිලිටරියේ ප්‍රකාශයකින් කියැවුණේ විරෝධතාකරුවන් ජනතාව, විශේෂයෙන් චිත්තවේගීය තරුණයින්, ජීවිත හානිවලට මුහුණ දෙන ගැටුම් මාවතකට පොළඹවන” බවයි.

මෙම දැවැන්ත විරෝධතා ව්‍යාපාර සිදුවන්නේ සෙනසුරාදා පැවති විරෝධතාවලින් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු මිය යාමෙන් පසුවය.

මියන්මාර හමුදා නායකත්වය වෙත විදේශ බලපෑම තීව්‍රර වෙමින් පවතින අතර අද (22) පැවැති කතාවකදී බ්‍රිතාන්‍ය විදේශ ලේකම්වරයා අවධාවරණය කළේ කඩිනමින් අවුන් සාන් සුකී මහත්මිය නිදහස් කළ යුතු බවයි.

අලුත්ම තත්ත්වය කුමක්ද ?

මියන්මාරයේ ප්‍රධාන නගර සියල්ලේම උද්ඝෝෂණ සිදුවෙමින් පවතින අතර කලු මිනිසුන් කොඩි ඔසවා විරෝධා පාඨ කියමින් සිටිති.

දස දහස් සංඛ්‍යාත ජනතාවක් අගනුවර වන නයි පයි ටාව් හි රැස් වූ අතර 100 කට වැඩි පිරිසක් නගරය තුළදී අත්අඩංගුවට ගත් බව වාර්තා වේ.

එහෙත් මහා වැඩ වර්ජනය කුඩා නගරවල සහ රටේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ද ප්‍රබලව ක්‍රියාත්මක වේ. විය. මැන්ඩලේ, මයිට්කිනා සහ වෙරළබඩ නගරයක් වන ඩාවෙයිහි විශාල විරෝධතා පැවතුනි.

ක්‍රියාකාරී දිනය “22222 විප්ලවය” ලෙස නම් කර ඇත්තේ එය පෙබරවාරි 22 වන දින සිදුවන බැවිනි. එය 19888 අගෝස්තු 8 වන දින 8888 නැගිටීම ලෙස හැඳින්වෙන පෙලපාලිවලට විරෝධතාකරුවන් විසින් සංසන්දනය කරනු ලැබේ.

“හැමෝම මේකට එකතු වෙනවා” විරෝධතාකරු සැන් සැන් මාවෝ යැන්ගොන්හි රොයිටර් පුවත් සේවයට පැවසීය. “අපි එළියට එන්න ඕන.”

“අපි අද එළියට ආවේ විරෝධතාවයට එක්වීමට, අප ජයග්‍රහණය කරන තෙක් සටන් කිරීමට සූදානම්” යැයි තවත් අය ඒඑෆ්පී වෙත පැවසීය. 

“මර්දනය ගැන අපි කනස්සල්ලට පත්ව සිටිමු. නමුත් අපි ඉදිරියට යමු. අපි තරහින් සිටිමු.”

ෆ්‍රොන්ටියර් හි ප්‍රාදේශීය මාධ්‍ය කර්තෘ තොම්සන් චෞ බීබීසී ලෝක සේවයට පැවසුවේ විරෝධතා පෙරට වඩා විශාල බවත්, මහාමාර්ග අවහිර වී ඇති බවත්, සෑම තැනකම වෙළඳසැල් වසා ඇති බවත්ය.

“අද වැඩිපුර වැඩ වර්ජනයක අර්ථය වන්නේ සෑම කෙනෙක්ම වැඩට නොයන බවයි. සියලුම වෙළඳසැල් වසා ඇත. නිල රාජ්‍ය සමාගම් වල සේවය කරන අය මෙන්ම රජයේ වෛද්‍යවරුන් සහ ඉංජිනේරුවන් පවා වැඩ වර්ජනයක යෙදී සිටී‘‘ චෞ මහතා පැවසීය.

මිලිටරිය විසින් රාජ්‍ය මාධ්‍ය වෙත දැඩි අනතුරු ඇඟවීම් සිදුකර ඇති අතර මේ දක්වා පුළුල් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා පිළිබඳ වාර්තා වී නොමැත.

ප්‍රතික්‍රියාව කුමක්වේද ?

සඳුදා විරෝධතා වර්ධනය වෙත්ම, නෙරපා හරින ලද රජයට බලය ආපසු ලබා දෙන ලෙස මියන්මාරයේ ජෙනරාල්වරුන්ට ජාත්‍යන්තර බලපෑම් එල්ල විය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලය අමතමින් එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් සිය වාර්ෂික දේශනයේදී කියා සිටියේ “මර්දනය වහාම නතර කරන ලෙස මම මියන්මාර හමුදාවෙන් ඉල්ලා සිටිමි. සිරකරුවන් නිදහස් කරන්න. ප්‍රචණ්ඩත්වය අවසන් කරන්න. මානව හිමිකම්වලට ගරු කරන්න. මෑත මැතිවරණවලදී ජනතාවගේ කැමැත්තට ගරු කරන්න.”

නූතන ලෝකයේ කුමන්ත්‍රණවලට තැනක් නැතැයි අවධාරණය කිරීමට ද ඔහු අමතක නොකළේය.

මියන්මාරයේ විදේශ අමාත්‍යංශය එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට සහ විදේශ රජයන්ට එහි අභ්‍යන්තර කටයුතුවලට “දැඩි ලෙස මැදිහත් වූ” බවට චෝදනා කළේය.

එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ එක්සත් රාජධානිය යන සියල්ලම කුමන්ත්‍රණයේ නායකයින්ට සම්බාධක පනවා තිබේ.

සඳුදා යුරෝපා සංගමය කියා සිටියේ මියන්මාරයේ ඉහළ ජෙනරාල්වරුන්ට තමන්ගේම සම්බාධක පැනවීමට සූදානම් බවයි.

“මිලිටරි කුමන්ත්‍රණයට සෘජුවම වගකිව යුතු අය සහ ඔවුන්ගේ ආර්ථික අවශ්‍යතා ඉලක්ක කර ගනිමින් සීමිත ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට යුරෝපා සංගමය සූදානම්” යැයි එම කණ්ඩායමේ විදේශ ඇමතිවරු ඒකාබද්ධ නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියහ.

බී.බී.සී

කොවිඩ් 19 ඇතිකරවන කොරෝනාවෛරසයේ තවත් අලුත් ප්‍රභේදයක් රාජධානියෙන් හමුවී තිබේ. මෙම ප්‍රභේදය ඉදිරියේ දී ප්‍රශ්නකාරී තත්ත්වයක් ඇතිකරවිය හැකි විකෘතියක් බවට විද්‍යාඥයෝ සැක පළ කරති.

B.1.525 ලෙස නම්කර තිබෙන මෙම නව ප්‍රභේදය දකුණු අප්‍රිකාවෙන් හමුවූ ප්‍රභේදයට සමානකම් දක්වන බව සොයාගෙන ඇත.

පසුගිය දෙසැම්බරයේ පටන් වෛද්‍ය පරීක්ෂණ සඳහා ලැබී තිබෙන නියැදිවලින් සනාථ වී ඇත්තේ පුද්ගලයින් 38 දෙනෙකුට මෙම නව ප්‍රභේදය ආසාදනය වී ඇති බවය.

කොරෝනාවෛරසයේ මෙම අලුත් ම ප්‍රභේදය ඩෙන්මාර්කය, නයිජීරියාව සහ එක්සත් ජනපදය ඇතුළු රටවල් කීපයකින්ම සොයාගෙන ඇත.

මෙම ප්‍රභේදය කෙතරම් දුරට අවදානම් සහගත දැයි සොයා බැලීම සඳහා එක්සත් රාජධානියේ විශේෂඥයෝ ඒ පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරමින් සිටිති.

මෙය එක්සත් රාජධානිය තුළ “දැඩි සැලකිල්ලට භාජනය විය යුතු” ප්‍රභේද ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කළ යුතු ද යන්න තවමත් තීරණය කර නොමැති අතර මේ වනවිට එය ඇතුළත් කොට ඇත්තේ “විමර්ශනය කෙරෙමින් පවතින ප්‍රභේද” ලැයිස්තුවටය.

කොරෝනාවෛරසයේ නව ප්‍රභේදයන් පිළිබඳව බ්‍රිතාන්‍ය රජයට උපදෙස් ලබාදෙන විද්‍යාඥයන් අතර මහාචාර්ය රවි ගුප්තා ද සිටී. ඔහු කේම්බ්‍රිජ් විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයෙකි.

ඔහු පවසන පරිදි B.1.525 ප්‍රභේදය ද අනෙකුත් ප්‍රභේද මෙන් “සැලකිය යුතු විකෘතියක්” බව පෙන්නුම් කරයි.

“මේ වගේ ප්‍රභේදවලින් ඇති විය හැකි බලපෑම අපට කල්තියා හිතා ගන්නට හැකියාවක් තිබීම එක අතකට සැනසීමක්.” මහාචාර්ය රවි ගුප්තා පැවසීය.

මෙම ප්‍රභේදය පිළිබඳව දත්ත අධ්‍යයනය කරමින් සිටින බව එංගලතයේ ජාතික සෞඛ්‍ය ආයතනයේ මහාචාර්ය ඉවෝන් ඩොයිල් පැවසුවාය.

“මෙයින් වැඩි රෝගී තත්ත්වයක් හෝ රෝග ව්‍යාප්තිය වැඩි කිරීමක් සිදුවන බවට තවමත් පැහැදිලි සාධක ලැබී නැහැ.”

“ඇස ගසාගෙන සිටීම”

B.1.525 ලෙසින් නම්කර ඇති මෙම ප්‍රභේදයේ පවතින්නේ E484K නමැති විකෘතිය යි. බ්‍රසීලයෙන් සහ දකුණු අප්‍රිකාවෙන් සොයා ගන්නා ලද නව ප්‍රභේද තුළ ද මෙම විකෘතිතාව පැවතුණි. එම නිසා මෙම ප්‍රභේදයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ඇතැමුන්ගේ සිරුර තුළ දැනටමත් ප්‍රතිදේහ පැවතිය හැකිය.

මීට සමාන විකෘතිතාවක් සහිතව සොයා ගැනුණු ‘කෙන්ට්’ ප්‍රභේදය සතුව ශීඝ්‍රයෙන් බෝවීමේ හැකියාවක් පවතින බව විශේෂඥයෝ පැවසූහ.

මෙම තත්ත්වය විද්‍යාඥයන්ගේ කනස්සල්ලට භාජනය වී ඇත්තේ දැනට සංවර්ධනය කර ඇති එන්නත්වලින් පරාජය කළ නොහැකි නව ප්‍රභේද ඇතිවීමට ඉඩකඩ ඇති බැවිනි. එමෙන්ම, නව ප්‍රභේද ඇතිවීම මගින් රෝග ව්‍යාප්තිය ද ශීඝ්‍ර විය හැකි වීමය.

දැනට භාවිත කරනු ලබන එන්නත් නිර්මාණය කර ඇත්තේ වසංගතය ආරම්භයේ පැවති කොරෝනාවෛරසය ආශ්‍රිතව ය.

එම එන්නත් දැනට සොයාගෙන ඇති නව ප්‍රභේදවලට ද එරෙහිව ක්‍රියා කරනු ඇති බව විද්‍යාඥයෝ විශ්වාස කරති. සමහර විට මුල් වෛරසයට තරම් ම ඵලදායී නොවිය හැකිය.

නව ප්‍රභේද පිළිබඳව පර්යේෂණ පවත්වමින් සිටින මහාචාර්ය රවී ගුප්තා ඇතුළු කණ්ඩායම පවසන්නේ E484K වැනි විකෘතිතා ඇතිවීමෙන් දැනට පවතින එන්නත්වලට තර්ජනයක් පවතින බවය.

කෙසේ නමුත් නව ප්‍රභේදවලට එරෙහිව ද ඵලදායී වන නව එන්නත් සංවර්ධනය කිරීමට දැනටමත් විද්‍යාඥයෝ කටයුතු කරමින් සිටිති.

වසංගත රෝග පිළිබඳ විශේෂඥයෙකු වන, යුනිවර්සිටි කොලේජ් ලන්ඩන් හි මහාචාර්ය ඇන්ඩෘ හේවාර්ඩ් කියා සිටියේ “වාසනාවකට, මේ ප්‍රභේදය තවමත් පවතින්නේ ඉතා අඩු මට්ටමක වන අතර එයින් වැඩි ව්‍යාප්තියක් සිදුවන බවට තවමත් පෙනෙන්නට නැති” බවය.

“කොහොම වුනත් අපි මේ ප්‍රභේද ගැන හොඳට ඇස ගසාගෙන සිටිය යුතුයි. මොකද, අපි දන්නේ නැහැ ඔවුන් මොනවා කරාවිද කියල.” ඔහු පැවසීය.