ඔබ ගැබ්ගෙන සිටියදී කොවිඩ් ආසාදිතයෙකු වුවහොත් කුමක් කළ යුතු ද? COVID දරුවාට බලපාන්නේද? මෙම ප්රශ්නය බොහෝ ගර්භනී කාන්තාවන්ගේ මනසෙහි ඇති අතර, එය ඔවුන් තුළ නිමක් නැති අමතර ආතතියක් ඇති කරයි.
මෙම වසංගත සමයේදී ගර්භනී ඔබ මුහුණ දී සිටින මෙවැනි ප්රශ්න වලට පිළිතුරු සැපයීම සඳහා අපට විශේෂඥයින් කිහිප දෙනෙකු ලැබුණි.
වසංගතයේ තෙවැනි රැල්ල අප සියල්ලන්ම කම්පා කර තිබේ. එය මානසික ආතතිය හා චිත්තවේගීය නැගිටීම්වල කාලයකි. සංඛ්යාලේඛන පෙන්වා දී ඇත්තේ, පසුගිය වසරේ කොරෝනා වයිරස් පළමු රැල්ලට වඩා මෙවර ගර්භනී කාන්තාවන් වැඩියෙන් ආසාදනයටත් මරණයටත් පත්ව ඇති බවයි.
ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවියේ නෆීල්ඩ් කාන්තා හා ප්රජනක සෞඛ්ය දෙපාර්තමේන්තුව (The Nuffield Department of Women’s and Reproductive Health at the University of Oxford) මෑතකදී ලොව පුරා රටවල් 18 ක ගර්භනී කාන්තාවන් 2,100කට අධික සංඛ්යාවක් පිළිබඳව පර්යේෂණ සිදු කර ගෙන තිබේ. එමගින් ලබා ගත් දත්ත අනුව කොවිඩ්-19 වෛරසයෙන් මව්වරුන්ට සහ ළදරුවන්ට ඇති අවදානම කලින් පිළිගත්තාට වඩා විශාල බව ඔවුහු නිගමනය කළහ.
මෙම අධ්යයනයට සම නායකත්වය දුන් ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්යාලයේ භ්රෑණ වෛද්ය විද්යාව පිළිබඳ මහාචාර්ය අරිස් පපගෝර්ජියෝ ප්රකාශ කර ඇත්තේ “ගර්භණී සමයේදී COVID-19 ආසාදිත කාන්තාවන් අතර (කොවිඩ් ආසාදිත නොවන ගර්භනී කාන්තාවන්ට වඩා) ගර්භණී සංකූලතා (නොමේරූ දරු උපත්, පූර්ව එක්ලම්ප්සියාව වැනි) 50% කට වඩා ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. එසේම COVID-19 ආසාදිත නොවූ ගර්භනී කාන්තාවන් හා සසඳන විට කොවිඩ් ආසාදිත ගර්භනී කාන්තාවන් දැඩි සත්කාර හා මරණයට ඇතුළත් වීම ද ඉහළ බව පර්යේෂණ වාර්තාව නිරීක්ෂණය කර තිබේ.
” ඔබ මේ දත්ත ගැන එක්වරම කලබල විය යුතු නැහැ. මෙම පර්යේෂණය විශාල දත්ත සමුදායක් මත පදනම් වූවක් නොවන අතර එය තවමත් සනාථ කර නොමැති බව සලකන්න. කෙසේවෙතත්, කිසියම් වෙනස්කමක් හා රෝග ලක්ෂණයක් පිළිබඳව සොයා බැලීම සහ ගර්භනී සමයේ මුල් අවධියේදී ඔබ ධනාත්මකද යන්න සොයා බැලීම හොඳ පියවරකි‘‘
ආරක්ෂිතව සිටීම
ගර්භනී කාන්තාවන් COVID-19 වලින් ආරක්ෂා වන්නේ කෙසේද? පූනේහි ඛරාඩි හි මාතෘ රෝහලේ ප්රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ වෛද්ය මධුරි බුරන්දේ ලාහා මෙසේ පවසයි, “ගර්භනී කාන්තාවන් මුඛ ආවරණයක් භාවිතා කිරීම, සමාජයෙන් ඈත්වීම සහ සබන් යොදා අත් සේදීම වැනි COVID සෞඛ්ය මාර්ගෝපදේශ දැඩි ලෙස අනුගමනය කළ යුතුය.”
“ප්රතිශක්තිය වැඩි දියුණු කරන ආහාර අනුභව කරන්න, වරින් වර අත් සේදීම, රෝගී පුද්ගලයින් සමඟ නොසිටීම, නිවසේ අමුත්තන් සීමා කිරීම, ජනාකීර්ණ ස්ථානවලට යාමෙන් වැළකීම, කැස්ස සහ කිවිසුම් ආචාර විධි අනුගමනය කිරීම සහ සමබර ආහාර වේලක් ලබා ගැනීම ගර්භනී කාන්තාවන්ට අතිෂය වැදගත්ය.”
අලුත උපන් බිළිදුන් සිටින මව්වරුන් දරුවා ස්පර්ශ කිරීමට පෙර සහ පසු අත් සේදීම, ශ්වසන සනීපාරක්ෂාව සදහා මුඛ ආවරණ භාවිතය සහ නිසි සනීපාරක්ෂක පිළිවෙත් අනුගමනය කිරීමෙන් පසු දරුවාට ආරක්ෂිතව මව්කිරි දීම‘‘ සිදුකළ යුතු වේ.
පරීක්ෂා කිරීම
‘‘ඔබ ගර්භණී නම් සහ කොරොන වයිරසයේ රෝග ලක්ෂණ හඳුනා ගත්තේ නම්, පළමුව, කලබල නොවන්න. දෙවනුව, “කැස්ස, උණ, ශරීර වේදනාව, ගඳ – සුවද නැතිවීම සහ රසය නැතිවීම හෝ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා වැනි COVID-19 හි සම්භාව්ය රෝග ලක්ෂණ තිබේ නම් වහාම COVID-19 සඳහා පරීක්ෂාවට ලක් කළ යුතු‘ යැයි නාරිවේද විශේෂඥ වෛද්ය වීනා රන්ගාබද්වල පවසයි.
වමනය, ඔක්කාරය හා හුස්ම හිරවීම ගර්භනී කාන්තාවන් අත්විඳින සමහර රෝග ලක්ෂණ වන අතර එය COVID රෝග ලක්ෂණ සමඟ උග්ර විය හැකිය. එවැනි අවස්ථාවක් දැකගත හැකි නම් නාරිවේද විශේෂඥයකු හෝ වෛද්යවරයෙකුගෙන් වහාම උපදෙස් ලබාගන්න. ”වෛද්ය බුරන්ඩේ ලාහා පවසයි.
ප්රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ වෛද්ය වෛශාලි ජෝෂි පවසන්නේ “රෝගයේ ප්රගතිය අවම කිරීම සඳහා මුල් රෝග විනිශ්චය සහ ක්ෂණික ප්රතිකාර වැදගත් වේ. ICMR මඟ පෙන්වීම අනුව, සියලුම ගර්භනී මව්වරුන් අපේක්ෂිත දින සිට දින පහක් ඇතුළත COVID සඳහා පරීක්ෂා කරනු ලැබේ. ”
අවදානම් ගැන දැනගත් විට
වෛද්ය ජෝෂි මෙසේ සඳහන් කරයි. “COVID-19 වසංගතය ආරම්භ වී ඇත්තේ අඩු ප්රතිශක්තීකරණයක් නිසා වන අතර එය ගර්භණී සමයේදී ස්වාභාවික වෙනස්කම් හේතුවෙන් ඇතිවේ. වර්තමාන තත්වය තුළ, ගර්භණී සති, එනම් තුන්වන ත්රෛමාසිකය, දියවැඩියාව, පූර්ව එක්ලම්ප්සියාව, ඇදුම සහ වියපත්ව ගැබ් ගැනීම වැනි සෞඛ්ය ගැටලු හේතුවෙන් දරුණු රෝගාබාධ, දැඩි සත්කාර ඒකකයේ රැකවරණය සහ නොමේරූ දරු ප්රසූතිය හෝ භ්රෑණ අහිමි වීම සිදුවිය හැකිය. ”
වෛද්ය රන්ගාබද්වල පවසන පරිදි අධික බර හා අධි රුධිර පීඩනය කොරෝනා වයිරසය වැළඳීමේ අවදානම වැඩි කරයි.
මව්වරුන්ට ඇති තවත් කනස්සල්ලක් නම් වෛරසය දරුවාට ආසාදනය විය හැකිද ? යන ගැටලුවයි “වැදෑමහ හරහා මවගෙන් නූපන් බිළින්දාට හෝ මවුකිරි දීම මගින් අලුත උපන් බිළිඳාට වෛරසය සම්ප්රේෂණය වීමේ හැකියාව අල්ප ” යැයි වෛද්ය ජෝෂි පවසයි.
වෛද්ය රන්ගාබද්කාර් පෙන්වා දෙන්නේ, කොවිඩ් ආසාදිත ගර්භනී කාන්තාවකගේ ගර්භාෂයේ සිටින දරුවාට හෝ අලුත උපන් බිළිදාට මවගෙන් කොවිඩ් වෛරසය ආසාදනය වන බවට ප්රමාණවත් සාක්ෂි නොමැති බවයි. ගබ්සාව පිළිබඳව ද කිසිදු තොරතුරක් නොමැති බව ද ඇය පවසයි.
ගර්භනී කාන්තාවන් දරු ප්රසූතියේදී සිසේරියන් සැත්කම් පමණක් තෝරා ගත යුතු බවට සමාජ මාධ්යවල කටකතා පැතිර තිබේ. “දරු ප්රසූතියේ ආකාරය හෝ කාන්තාව තම දරුවා ඇති දැඩි කරන ආකාරය කොවිඩ් ආසාදනය සමග සම්බන්ධ නොවේ” යැයි වෛද්ය ජෝෂි අවධාරණය කරයි.
“සාමාන්යයෙන් බරපතල ලෙස රෝගාතුර වූ රෝගීන් සඳහා සිසේරියන් සැත්කම් අවශ්යයි. නමුත් ස්වභාවික යෝනි ප්රසූතිය අසමමිතික හෝ මෘදු රෝග ලක්ෂණ සහිත ගර්භනී කාන්තාවන්ට හානිකර නැහැ ”
වෛද්ය රන්ගාබද් පවසන්නේ මෙම තීරණය වෛද්යවරයා සහ මව විසින් තීරණය කරනු ලබන දේ මත පදනම් විය යුතු බවයි.
සිතුවිලි සඳහා ආහාර
පෝෂණවේදිනියක වන අවන්ති දේශ්පාන්ඩේ කාන්තාවන්ට COVID-19 ආසාදනය වළක්වා ගැනීම සඳහා පෝෂණ උපදෙස් ලබා දෙයි.
ගැබ් ගැනීම ත්රෛමාසික තුනකට බෙදා ඇත. පළමු ත්රෛමාසිකයේ දී, කලලරූපය ගර්භාෂය තුළ හොඳින් රෝපණය වී ඇති බව සහතික කිරීම ය. මෙම ත්රෛමාසිකයේ කාන්තාවකගේ කැලරි අවශ්යතාවය වැඩිහිටි ගර්භනී නොවන කාන්තාවකට බොහෝ දුරට සමාන ය. පළමු ත්රෛමාසිකයේදී ඇපල්, කොළ පැහැති එළවළු සහ ෆෝලික් අම්ලය කෙරෙහි ද අවධානය යොමු කෙරේ. දෙවන හා තෙවන ත්රෛමාසික වලදී කැලරි හා ප්රෝටීන් අවශ්යතා වැඩිවේ. ආහාර වේලෙහි කැලරි වැඩි විය යුතුය; එබැවින් නැවුම් කිරි, ඇට වර්ග, විශේෂයෙන් ආමන්ඩ්, walnuts, මිශ්ර බීජ (හණ, වට්ටක්කා, කොමඩු), ප්රෝටීන් බහුල ආහාර වන පරිප්පු, බිත්තර වැනි ආහාර ඇතුළත් කරන්න.
ඔමේගා -3 මේද අම්ල, walnuts, පලතුරු හා සලාද වැනි තන්තු බහුල ආහාර ද පරිභෝජනය කළ යුතු අතර එමඟින් විටමින් සහ ඛනිජ ලවණ පෝෂණය, ප්රතිශක්තිය වැඩි දියුණු කිරීම සහ ඔබට මලබද්ධය ඇති නොවන බවට සහතික කිරීම සඳහා තන්තු ලබා දේ. ප්රෝටීන්, සලාද සහ පළා වර්ග සමග ආහාර සමබරව තබා ගන්න.
මෙනේරි සහ සහල් වැනි ස්වදේශීය ආහාර ඔබේ ආහාර වේලට ඇතුළු කර ගන්න. බඩවැල්වලට හොද බැවින්, ප්රතිශක්තිකරණය සහ ආසාදන වලට එරෙහිව සටන් කරන බැවින් ගිතෙල් ද ආහාරයට ඇතුළත් කළ යුතුය. කහ ද එසේමය. ඒවා වෛරස් ප්රහාරයකින් ආරක්ෂා වීමට ප්රයෝජනවත් වේ. දවස පුරාම උණුසුම් ජලය පානය කර හොඳින් විවේක ගන්න. මෙය ඔබේ ප්රතිශක්තිය වැඩි කිරීමට උපකාරී වේ.
ගර්භනී කාන්තාවකට කොවිඩ් 19 ආසාදනය වී තිබේ නම්, වෛරසයට එරෙහිව සටන් කිරීමට උපකාරී වන පෝෂණ උපදෙස් කිහිපයක් මෙන්න:
- කහ මිශ්ර නැවුම් කිරි පාලනය කරන්න
- නැවුම් පලතුරු යුෂ, ජලය සහ නැවුම්ව සාදන ලද බටර් (ඔබට සෙම්ප්රතිශ්යාවක් ඇත්නම් මෙයින් වැළකෙන්න) සහ ගෙදර හැදූ සුප් පානය කරන්න.
- හොඳින් විවේක ගන්න.
- උදේ ආහාරය, දිවා ආහාරය, කෑම සහ රාත්රී ආහාරය ඇතුළුව සෑම ආහාර වේලකම ප්රෝටීන් ප්රමාණය ඉහළ මට්ටමක තබා ගන්න.
බැදපු හා ක්ෂණික කෑමෙන් වළකින්න. - අවශ්ය නම් විටමින් සී ඇතුළු විටමින් අතිරේක භාවිත කරන්න.
සන්සුන්ව සිටීම
මනෝ විද්යාඥ වෛද්ය ප්රර්නා කෝලි, විසින් COVID ධනාත්මක ගර්භනී කාන්තාවකට සන්සුන්ව සිටිය හැකි ආකාරය පිළිබඳ කරුණු සපයයි. සනීපාරක්ෂාව සහ මානසික සාමය පවත්වා ගැනීම සඳහා, නිරන්තරයෙන් ඔබේ වෛද්යවරයාගේ උපදෙස් අනුගමනය කරන්න. යෝග ද ඇතුළත් ව්යායාම, ධනාත්මක සිතුවිලි ඇති කර ගැනීම සහ සංගීතයට සවන්දීම ද ඉතා වැදගත්ය. සමාජ මාධ්ය උපදෙස් මත පදනම් වූ ස්වයං ඖෂධය නැත.
මානසික ආතතිය වළක්වා ගත හැකි තවත් ක්රම මෙන්න:
බහු විටමින් multi-vitamins ගන්න: දරු ප්රසූතියට පෙර විටමින් ඔබේ දරුවාගේ වර්ධනයට උපකාරී වන අතර රෝගවලින් ඔබව ආරක්ෂා කරයි.
සිහිය පුහුණු වන්න: සිහිකල්පනාවෙන් හුස්ම ගැනීම ඔබේ ස්නායු පද්ධතිය සන්සුන් කිරීමට ඉතා වැදගත්ය. ඔබට 4-7-8 තාක්ෂණය (4-7-8 technique) භාවිතා කළ හැකිය, එයින් අදහස් වන්නේ හතරේ ගණනට හුස්ම ගන්න, ඔබේ හුස්ම හත ගණන් කර තබාගෙන ඔබේ හුස්ම අටක් දක්වා මුදා හරින්න. මානසික ආතතිය දුරු කිරීමට මෙය උපකාරී වන බැවින් මෙය තුන් වරක් නැවත කරන්න.
ව්යායාම: ව්යායාම මගින් ඔබේ කලලරූපයේ වර්ධනයට ප්රයෝජනවත් වන එන්ඩොර්ෆින් endorphins නිකුත් කරන අතර ඒවා ‘ප්රීතිමත් හෝමෝනය – happy hormone’, විශේෂයක් නිසා ඔබ සතුටින් තබයි.
ප්රවෘත්ති නිරාවරණය අඩු කරන්න: ප්රවෘත්ති ඔබේ මානසික සෞඛ්යයට බලපාන්නේ නම් සහ ඔබව විහිළුවට ලක් කරයි නම්, ප්රවෘත්ති නැරඹීමෙන් හෝ කියවීමෙන් වළකින්න.
ස්වයං සූදානම් වීමට කියවන්න: දරු උපත, ළමා සංවර්ධනය පිළිබඳ පොත්පත් කියවීමට හෝ ඔබේ දරුවා පසුව රැකබලා ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව මානසිකව සූදානම් වීමට මෙම කාලය ආයෝජනය කරන්න. සියලු සම්පත් අත ළඟ තබා ගන්න: සියලු සම්පත් සංවිධානය කිරීම සඳහා ෆෝල්ඩරයක් හෝ අතථ්ය ලේඛනයක් සාදන්න, එවිට ඔබ ඔබේ දරුවාගේ උපත සඳහා සූදානම්ව සිටී. මෙය භීතිකාව අඩු කිරීමට උපකාරී වේ.
විශේෂඥ කථාව
වෛද්ය වීනා රන්ගාබද්: “හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයක් හෝ ශරීරයේ අසාමාන්ය වෙනස්කම් දුටුවහොත් වහාම වෛද්යවරයා වෙත යන්න. රෝග ලක්ෂණ නොසලකා හැර ඔබේ ප්රතිකාර ප්රමාද නොකරන්න. නිතරම පිළිගත් වෛද්යවරයෙක් වෙත යොමුවීම වැදගත්ය.
වෛද්ය මධුරි බුරන්දේ ලහා: “ස්වයං ඖෂධයක් ගන්න එපා; සෑම විටම වෛද්යවරයෙකුගෙන් විමසන්න. ඔබේ රෝග ලක්ෂණ දිනපතා සොයා ගන්න. ඔබේ උෂ්ණත්වය හා ඔක්සිජන් මට්ටම දිනකට දෙවරක් පරීක්ෂා කරන්න. වෛද්යවරයා යෝජනා කළ පරිදි ඔබේ විටමින් සහ වෙනත් අතිරේක ගන්න. බියට ප.් නොවන්න.”
වෛද්ය වෛශාලි ජෝෂි: “ සාමාන්ය රෝග ලක්ෂණ සහ මෘදු රෝග ලක්ෂණ සහිත ගර්භනී කාන්තාවන් නිවසේදී හුදෙකලා විය යුතුයි. දියර වර්ග රාශියකින් සජලනය වීම, නිතිපතා ශාරීරික හා හුස්ම ගැනීමේ ව්යායාම මගින් ශාරීරික යෝග්යතාවය සහ පවුලේ අය හා මිතුරන් සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වා ගැනීමෙන් මානසික සෞඛ්යය පවත්වා ගන්න. ඔබ හුදෙකලා අවධියේදී දරු ප්රසූතියකට ගියහොත් රෝහලට හෝ මාතෘ නිවාසයට දැනුම් දෙන්න. ”
අවන්ති දේශ්පාන්ඩේ: “සිහියෙන් යුතුව ආහාර ගැනීම කරන්න, සෑම දිනකම ආහාරයේ ගිතෙල් සහ කහ ඇති බවට වග බලා ගන්න. අවම වශයෙන් මිනිත්තු 20 සිට 30 දක්වා ඇවිදින්න. දිනපතා මිනිත්තු දෙකේ සිට පහ දක්වා භාවනා සහ ප්රනාමය පුහුණු වන්න.
වෛද්ය ප්රේර්නා කෝලි: “ඔබේ නින්ද, මානසික සහ ශාරීරික සෞඛ්යය ගැන සැලකිලිමත් වන්න. කුමක් වුවත්, සන්සුන්ව හා ඉවසිලිවන්තව සිටින්න, එය ඔබට දුෂ්කර කාලය ගත කිරීමට උපකාරී වනු ඇත. මානසික ආතතිය වැඩියි නම් ඔබේ වෛද්යවරයා සමඟ සම්බන්ධ වන්න. නැතහොත් මානසික සෞඛ්ය වෛද්යවරයකු හමුවන්න. ”
COVID ධනාත්මක බව අනාවරණය වූ විට නිතරම අවශ්ය දේවල් කිහිපයක් මෙන්න:
- ආඝාණ වාෂ්ප
- උෂ්ණත්ව මානයක්
- යෝග අභ්යාස හෝ ව්යායාම (මනසට හා සිරුරට)
- පිරිසිදුකම
- සින්ක් සහ විටමින් සී සහ ඩී අතිරේක ගැනීම
- පලතුරු ආහාරයට ගැනීම
- නිදන කාමරට හොඳින් වාතාශ්රය ලබා දීම
- ධනාත්මකව සිටීම
ෆෙමිනා ඇසුරිණි – සැකසුම – තුෂාධවි
