Tag: featured

මහර බන්ධනාගාරයේ සිරකරු උද්ඝෝෂණය සහ ඉන් අනතුරුව හටගත් ගැටුමට ප්‍රධාන වශයෙන්ම එහි පැවති තදබදය ඇතුළු කරුණු තුනක් හේතු වී තිබෙන බව ජාතික මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව පවසයි.

“අපි එතැනට යන කොටත් එතැන කිසිම පිළිවෙලක්, ‘සිස්ටම්’ එකක්, තිබුණේ නෑ. එතැන දේවල් සිද්ද වෙන්නේ කොහොමද?, තීන්දු ගන්නේ කවුද? කියල කිසිම පිළිවෙලක් තිබුණේ නෑ,” මානව හිමිකම් කොමිසමේ කොමසාරිස් රමණී මුත්තෙටුවේගම බීබීසී සිංහල සේවය සමඟ කියා සිටියාය.

“ඇත්තටම එතැන තිබුණේ ‘පිස්සිගේ පලා මල්ලක්’ වගෙයි.”

පසුව රිමාන්ඩ් රැඳවියන් විසින් මානව හිමිකම් කොමිසම වෙත සිය අදහස් ඉදිරිපත් කිරීම පිණිස 12 දෙනෙකු තෝරාගෙන තිබේ.

“ඒගොල්ල හැමෝම එක හඬින් කීවේ, අපිව මෙහාට ගෙනාපු එක වැරදියි, අනික අපට ඇප දෙන්නේ නැති එක වැරදියි කියල.”

ගැටුමට හේතු මොනවාද?

රමණී මුත්තෙටුවේගම පවසන පරිදි,

• අධික තදබදය
• කෝවිඩ් රෝගය පැතිර යාම ගැන පැවති බිය සහ
• එයට එරෙහිව පැවති උද්ඝෝෂණය

රැඳවියන් 11 දෙනෙකුවත් මරා දමමින් මහර බන්ධනාගාරයේ හටගත් ගැටුමට හේතු වූ ප්‍රධාන කරුණු බව ඒ සම්බන්ධයෙන් ජාතික මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව විසින් පවත්වන ලද පරීක්ෂණයේ මූලික නිගමනය වී තිබේ.

“වෙලා තියෙන්නේ කොරෝනා ප්‍රශ්නේ නිසා බන්ධනාගාර බලධාරීන් මේක ගැන ඩීල් කරන්න බයෙන් හිටියේ,” කොමසාරිස්වරිය සඳහන් කළාය.

ගැටුම් වැළැක්වීම පිණිස නිර්දේශ

නොවැම්බර් 29 දින හටගත් ගැටුම පිළිබඳව නොවැම්බර් 30 සහ දෙසැම්බර් 01 යන දිනවල මානව හිමිකම් කොමිසම එහි ගොස් කරන ලද විමසීම්වලින් අනතුරුව මූලික වාර්තාවක් නිකුත් කර තිබේ.

මහර බන්ධනාගාරය ඇතුළු බන්ධනාගාරවල තදබදය අඩු කිරීමට වහාම පියවර ගත යුතු බව එම වාර්තාවේ දැක්වෙන එක් ප්‍රධාන නිර්දේශයකි.

• සිරකරුවන්ගේ සෞඛ්‍යය හා ප්‍රතිකාර සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කරමින් බන්ධනාගාරවලට නව පිරිස් ඇතුළත් කිරීමේදී සියලු දෙනා පීසීආර් පරීක්ෂාවකට ලක් කිරීම
• සිරකරුවන් අතර ඇති බිය අවම කිරීම සඳහා වෛරසය ආසාදනය වූ සියලු සිරකරුවන්ට වෙනම ප්‍රතිකාර හා පහසුකම් සැලසීම ආදිය
• මිය ගිය, තුවාල ලැබූ, රෝහල්ගත කළ සියලු සිරකරුවන් පිළිබඳ ඔවුන්ගේ පවුල්වල සාමාජිකයින්ට නිවැරදි තොරතුරු ලබා දීම
• සිරකරුවන්ගේ ආහාර, ජලය, විදුලි, ඖෂධ ඇතුලු සුබසාධනයන් අඛණ්ඩව ලබා ගැනීමට පහසුකම් සැලසීම

මානව හිමිකම් කොමිසමේ අනෙක් නිර්දේශ අතර වේ.

‘මෙච්චර තදබදයක් කොහෙවත් දැකල නෑ’

“අනිත් සේරම පැත්තකට දැම්මත්, දැරිය නොහැකි මට්ටමේ සංඛ්‍යාවක් රඳවා තැබීම (overcrowding) ලොකුම ප්‍රශ්නයක්. මම කොයි තරම් ඔය වගේ තැන්වලට ගිහින් තියෙනවද ඒත් මෙච්චර තදබදයක් කොහෙවත් දැකල නෑ,” රමණී මුත්තෙටුවේගම කියා සිටියාය.

“මහර රිමාන්ඩ් එකේ සිරකරු ධාරිතාව (capacitiy) 1000 යි, හැබැයි එතැන 2500 ක් ඉන්නවා. අනික මේ කෝවිඩ් කාලේ.”

කොමසාරිස්වරිය පවසන්නේ, මානව හිමිකම් කොමිසම සහ ක්‍රියාධරයන් විසින් කරන ලද ඉල්ලීම් සලකා බලා කෝවිඩ් වසංගතය හේතුවෙන් අප්‍රේල් මාසය අවසන් වනවිට බන්ධනාගාර ජනගහනය 30% කින් අඩු කිරීමට ආණ්ඩුව කටයුතු කළ නමුත්, සැප්තැම්බර් මාසය වනවිට යළිත් එම තීන්දුව වෙනස් කළ බවය.

“බන්ධනාගාර බලධාරීන් කෙලින්ම කිවුව – ‘ඉන්න අයට PCR කරන්නෙත් නෑ, ඇතුළට එන අයට පීසීආර් කළෙත් නෑ’ – කියලා.”

‘සිරුරු පුළුස්සන්න එපා’

ගැටුම අවස්ථාවේ සිදු වූ බව පැවසෙන තවත් බරපතල කරුණක් පිළිබඳව කොමසාරිස්වරිය අවධානය පළ කරන්නීය.

“සමහර රැඳවියන් සඳහන් කළා සමහර ටවර්වල (මුර කුළුණුවල) ඉඳල වෙඩි තිබ්බා කියල. අපි තාම දන්නේ නෑ ඒක ඇත්තද? කියල ඒ නිසා පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණ වාර්තාව එනතුරු බලාගෙන ඉන්නේ,” රමණී මුත්තෙටුවේගම සඳහන් කළාය.

“එහෙම කළා නම් ජීව උණ්ඩවලින් මිනිස්සුන්ට වෙඩි තියපු එක වැරදියි. ඒක අවම බලය නෙමෙයි.”

එබැවින් කොරෝනාවෛරසය ආසාදනය වී තිබුණද, පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණය නිමාවන තුරු මරා දැමුණු රැඳවියන්ගේ සිරුරු ආදාහනය නොකරන මෙන් මානව හිමිකම් කොමිසම ලිපියකින් බලධාරීන්ට දැනුම් දී තිබේ.

“මොකද? ඒ මළ සිරුරු 11 තමා සාක්කියට තියෙන්නේ.”

එම සිරුරු පුළුස්සා දැමීමේ සූදානමට එරෙහිව සිරකරු අයිතිවාසිකම් සුරැකීමේ කමිටුව ඉදිරිපත් කළ මෝසමක් විමසා බැලීමට අධිකරණය තීන්දු කර ඇතැයි ද මාධ්‍ය වාර්තාවල දැක්වේ.

බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ මානව හිමිකම්

මේ ගැටුමේදී රැඳවියන්ගේ හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් බොහෝ දෙනාගේ අවධානයට යොමු වුව ද බන්ධානාගාර නිලධාරීන්ගේ මානව හිමිකම් ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු වී නොමැති බවත් මානව හිමිකම් කොමිසම පෙන්වා දෙයි.

“මේකත් හරිම වැදගත්. බන්ධනගාර අධිකාරීවරයා සඳහන් කළා – ‘වැලිකඩින් රැඳවියන් 120 ක් අරගෙන එන්න එපා’ – කියල දනුම්දුන් බව.”

“- ‘ඇයි අපි ගැන හිතන්නේ නැත්තේ, මගේ නිලධාරීන්ගේ ජීවිතත් අවදානමේ. එයාලටත් දැන් කොරෝනා හැදිල’ – කියල බන්ධනාගාර අධිකාරීවරයා කිවුව,” රමණී මුත්තෙටුවේගම සඳහන් කළාය.

“ගොඩක් බන්ධනාගාර නිලධාරීන් හරිම තරහින් ඉන්නේ … ‘ටෙස්ට් කරන්න දෙන්නේ නෑ. මේ මිනිස්සුන්ට ඇප දෙන්නේ නෑ’ කියල එයාල කියනවා.”

මහර බන්ධනාගාරයේ සිටි ඇතැම් රැඳවියන්ට පහසුවෙන්ම ඇප දිය හැකිව තිබුණ බවත් කොමසාරිස්වරිය සඳහන් කළාය.

මව්වරුන්ගේ විලාපය

ගැටුමෙන් අනතුරුව රැඳවියන්ගේ මවුවරුන් ඇතුළු ඥාතීන් මහර බන්ධනාගාරය වෙත පැමිණ වැළපුන ආකාරය සිහිපත් කරන ප්‍රගතිශීලී කාන්තා එකමුතුවේ නීතිඥ නිරූපා සේරසිංහ, “රැඳවියන්ගේ ජීවිතය ඉල්ලලා කාකි ඇඳුම් ගාව කකුල් දෙක අල්ලලා වඳින අම්මලා දැක්ක මේ රටේ ජනතාව කිවුවේ එහෙම පුත්තු හදපු අම්මලාට ඔහොම වෙලා මදි – ඒ අම්මලාටත් වෙඩි තියන්න ඕන කියල,” යනුවෙන් කියා සිටියාය.

“අන්න එහෙම තැනකට මේ රටේ ජනතාව ගෙනිච්චේ මේ රටේ දේශපාලකයා,” යනුවෙන්ද නීතිඥ නිරූපා සේරසිංහ කියා සිටියාය.

ගැටුම අවස්ථාවේ මතු වූ ඒ තත්වය ගැන අදහස් දක්වමින් රමණී මුත්තෙටුවේගම පවසන්නේ, “පවුල් දන්නේ නෑ කාටද අසනීප?, කවුද මැරුණේ? කියල. කිසිම දෙයක් දන්නේ නෑ.”

“මේ මිනිසුන්ට හිතක් පපුවක් නැද්ද ? තමන්ගේ දෙමව්පියන් මතක් වෙන්නේ නැද්ද?,” යනුවෙන් ද ඇය ප්‍රශ්න කරන්නීය.

වගකීම කාගේද?

මේ අතර සිරකරුවන් මරා දැමීමට විරෝධය පාමින් සිරකරු අයිතිවාසිකම් සුරැකීමේ කමිටුව විසින් වැලිකඩ බන්ධනාගාරය ඉදිරිපස පැවැත්වීමට සැලසුම් කළ උද්ඝෝෂණයක් පොලිසිය විසින් වලක්වනු ලැබ තිබේ.

ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී සුනන්ද දේශප්‍රියගේ ‘ට්විටර්’ පණිවුඩයක දැක්වෙන්නේ ඒ සඳහා පොලිසිය මහේස්ත්‍රාත් නියෝගයක් ලබාගෙන ඇති බවය.

බන්ධනාගාර තුළ කෝවිඩ් 19 රෝගය පැතිරයාම වැළැක්වීම පිණිස පියවර ගන්නා මෙන් මාර්තු 16 වෙනිදා සිට තමන් ආණ්ඩුවෙන් ඉල්ලා සිටි නමුත්, රජයෙන් එයට කිසිදු සාධනීය ප්‍රතිචාරයක් ලැබී නැතිබව ‘සිරකරු අයිතිවාසිකම් සුරැකීමේ කමිටුවේ’ සභාපති නීතිඥ සේනක පෙරේරා බීබීසී සිංහල සේවයට පැවසීය.

බන්ධනාගාරයේ හෝ රජයේ වෙනත් ආයතනයක අත්අඩංගුවේ පසුවන ඕනෑම පුද්ගලයකුගේ ආරක්ෂාව සහතික කිරීම ආණ්ඩුවේ වගකීමක් බවත් කමිටුව අවධාරණය කරයි.

මේ අතර ‘සමබිම’ පුවත්පතට ලිපියක් සපයමින් මාධ්‍යවේදිනී ජයනි අබේසේකර පවසන්නේ, දෙවැනි කෝවිඩ් රැල්ල පැතිරීම පාලනය කිරීමට නොහැකිවීම වටහාගත හැකි වුවත්, “රජයේ සම්පූර්ණ පාලනය යටතේ පවතින බන්ධනාගාර ආශ්‍රිතව කෝවිඩ් පැතිරීම පාලනය කර ගැනීමට නොහැකි වීමත් සිය සෞඛ්‍යාරක්ෂාව ඉල්ලා සිටි රැඳවියන් ඝාතනය කිරීමක් දක්වා වන තැනකට එය තල්ලු වීමත් සම්බන්ධයෙන් රජයට සහ බන්ධනාගාර බලධාරීන්ට සරල පිළිතුරක් නැති බව අවධාරණය කළ යුතුය,” යනුවෙනි.

මනෝ සමාජයීය සහයෝගයක්

බීබීසී සිංහල සේවය සමඟ වැඩිදුරටත් කරුණු දැක්වූ මානව හිමිකම් කොමිසමේ කොමසාරිස් රමණී මුත්තෙට්ටුවේගම, ගැටුම හේතුවෙන් දැඩි මානසික කම්පනයකට මුහුණ දී සිටින බව දක්නට ලැබෙන රැඳවියන්ගේ මෙන්ම බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ ද මානසික සෞඛ්‍යාරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් පියවර ගැනීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කළාය.

“ඇතැමුන් හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා ගැන සඳහන් කළ අතර, ගැටුමේ දී හටගත් තුවාල ගැන තව සමහරුන් සඳහන් කළ,” බව මානව හිමිකම් කොමිසම නිකුත් කළ මූලික වාර්තාවේ දැක්වේ.

“ගැටුමේ දී මියගිය ‘සහෝදරයන්’ ගැන අදහස් දක්වන්න සිරකරුවන්ට අපහසු වුනා. මේ ගැටුමේ දිගු කාලීන බලපෑම අවප්‍රමාණ කිරීමට නම් ඔවුන්ට මනෝ සමාජයීය සහයෝගයක් (psycho social support) ලබාදීම අත්‍යවශ්‍ය වේ,” යනුවෙන් ද වාර්තාවේ දැක්වේ.

මහර බන්ධනාගාරයේ ගැටුම සම්බන්ධයෙන් නිවේදනයක් නිකුත් කරන ‘විනිසුරුවන් නියෝජනය කරන ජාත්‍යන්තර කොමිසම’ (ICJ) ඒ සම්බන්ධයෙන් පූර්ණ, ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කර තිබිණ.

කෝවිඩ්-19 රෝගය වැළඳීම හේතුවෙන් ජීවිතය අහිමිවීමේ අවදානමට මුහුණ දී සිටින රැඳවියන් මෙන්ම සුළු වැරදි වෙනුවෙන් දඬුවම් ලබමින් සිටින සිරකරුවන් නිදහස් කිරීමට පියවර ගන්නා ලෙස ද ICJ සංවිධානය ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුවෙන් ඉල්ලා සිටියි.

ඒ පිළිබඳව නොවැම්බර් 30 වෙනි දින පාර්ලිමේන්තුවේ දී අදහස් දක්වමින් බන්ධනාගාර ප්‍රතිසංස්කරණ රාජ්‍ය ඇමතිනී, වෛද්‍ය සුදර්ශනී ප්‍රනාන්දුපුල්ලේ කියා සිටියේ, බන්ධනාගාරවල තදබදය අඩු කිරීමට ආණ්ඩුව දැනටමත් පියවර ගෙන තිබෙන බවය.

කොරෝනාවෛරසය ආසාදිත සිරකරුවන් වැලිකන්ද රෝහලට ඇතුළත් කොට තිබෙන බව කියා සිටි රාජ්‍ය ඇමතිනිය, කෝවිඩ් ආසාදිත සියලු සිරකාරියන් කන්දකාඩු පුනරුත්තාපන කඳවුර වෙත යොමුකරන ලද බවත් සඳහන් කළාය. ඇමතිනිය වැඩිදුරටත් කියා සිටියේ, මත්ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධ සුලු වැරදි සඳහා අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූ පුද්ගලයන්ට ඇප ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙලක්ද ක්‍රියාවට නගා ඇති බවය.

සම්පූර්ණ උපුටා ගැනීම 2020 දෙසැම්බර් 03 වැනි දින බී.බී.සී සන්දේශය වෙබඅඩවියෙනි.

‘ලොකු මාළු කුඩා මාළු කනවා සේම, මහා ව්‍යාපාරිකයන්ද දැන් අපව ආහාරයට ගනු ඇතැයි‘‘ ඉන්දියාවේ අගනුවර වන දිල්ලියෙන් පිටත කඳවුරු බැඳ සිටින ගොවියෙකු වන රාකේෂ් වියාස් පවසයි.

අසල්වැසි ප්‍රාන්ත වන පන්ජාබ් සහ හර්යානාහි වියාස් වැනි ගොවීන් දස දහස් ගණනක් දැන් නරේන්ද්‍ර මෝදිගේ භාරතීය ජනතා පක්ෂය ප්‍රමුඛ රජය සමඟ දැඩි ගැටුමක පැටලී සිටින අතර වෙළඳපොල හිතකාමී නීති තුනක් අවලංගු කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිති. 

එකට ගත් කල, විවාදාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ මඟින් ගොවි නිෂ්පාදන විකිණීම, මිල කිරීම සහ ගබඩා කිරීම පිළිබඳ නීති ලිහිල් කරනු ඇත.දශක ගණනාවක් තිස්සේ ඉන්දියාවේ ගොවීන් නොසැලකිලිමත් නිදහස් වෙළඳපොලකින් ආරක්ෂා කර ඇති නීති ඉවත් වන බව මෙහි සරල අදහසයි.

සතියකට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ විරෝධතා දැක්වූ ගොවීන් සහ ඔවුන්ට සහාය දක්වන කණ්ඩායම්වලට පොලිසිය විසින් ජල සහ කදුළු ගෑස් ප්‍රහාර එල්ල කළ අතර ඔවුන් දිල්ලි නගරයෙන් පිටතට පන්නා දමා තිබේ. මේ තත්ත්වය තුළ නගර සීමාවෙන්ටත  ගොවීන් කඳවුරු පිහිටුවා ගෙන ඇත.

 “මෙම විරෝධතාවය අද්විතීයයි. එය දේශපාලනය හෝ ආගම විසින් මෙහෙයවන දෙයක් නොවෙයි. ඇත්ත වශයෙන්ම දේශපාලනඥයන් ඊට ප්‍රතිචාර දැක්විය යුතුයි” යැයි ආහාර හා වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂක දේවින්දර් ෂර්මා (Devinder Sharma, a food and trade policy analyst) පවසයි.

ඉන්දියාවේ ගොවීන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ උණුසුම් වෙමින් සිටී. ඉන්දියානුවන්ගෙන් අඩකට වඩා ගොවිපලවල්වල වැඩ කරන නමුත් ගොවිතැන රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් හයෙන් එකක් (6/1) පමණ වේ. 

ඵලදායිතාව අඩුවීම සහ නවීකරණයේ ඌනතාවය දිගු කලක් තිස්සේ කෘෂිකර්මාන්තයේ ප්‍රගතියට බාධාවක් වී ඇත. . ගොවිතැනෙන් ලැබෙන ආදායම මෙන්ම බිම් ප්‍රමාණයද අඩු වෙමින් පවතී. මිල ගණන් දරුණු ලෙස අක්‍රමවත් විය හැකි අතර අතරමැදියන් කාටල් සාදමින් ලාභයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ලබා ගනී. 

“දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ගොවීන්ට සිදුවන අසාධාරණය පිළිබඳ කෝපය වැඩි වෙමින් පැවතුණා. නව නීතිවලට එරෙහි මෙම විරෝධතා සමග එය ශක්තිමත් ලෙස එළියට පැමිණ තිබෙනවා” යැයි ෂර්මා මහතා පවසයි.

ඉන්දියාවේ ගොවීන් පැමිණිලි නොකළ යුතුය

රජය ඔවුන්ට නොමසුරුව සහනාධාර, ආදායම් බද්දෙන් නිදහස් කිරීම සහ බෝග රක්ෂණය ලබා දෙයි. බෝග 23 ක් සඳහා මිල ගණන් සහතික කර ඇති අතර ණය ගෙවීමට නොහැකි වූ විට ණය නිදහස් කරනු ලැබේ. 

“මහා ව්‍යාපාර සමඟ ඍජුව ගනුදෙනු කරන ලෙස දැන් ආණ්ඩුව අපෙන් ඉල්ලා සිටිනවා. නමුත් අපි මෙය මුලින් ඉල්ලා සිටියේ නැහැ. ඉතින් ඔවුන් අපට මෙහෙම කරන්නේ ඇයි?” වියාස් මහතා ප්‍රශ්න කරයි.

මෙම කෝපයේ මුල ඉන්දියානු ගොවීන් වෙළඳපල ප්‍රතිසංස්කරණ කෙරෙහි දක්වන ගැඹුරු අවිශ්වාසයයි.

ඉන්දියාවේ ගොවීන් බොහෝ දුරට කුඩා ඉඩම් හිමියන් වන අතර ඔවුන්ගේ ආදායම අඩු අතර ඵලදායීතාවය ආන්තිකය. ඔවුන්ගෙන් 68% ක් සතුව අක්කරයකට වඩා අඩු ඉඩම් ප්‍රමාණයක් ඇත. භෝග සඳහා සහතික කළ මිල සහයක් ලැබෙන්නේ ඔවුන්ගෙන් 6% කට පමණක් වන අතර ගොවීන්ගෙන් 90% කට වඩා වැඩි පිරිසක් තම නිෂ්පාදන වෙළඳපොලේ විකුණති. 

ගොවීන්ගෙන් අඩකට වඩා, ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකුගේ වචනවලින් කිවහොත්, “විකිණීමට පවා ප්‍රමාණවත් නිෂ්පාදනයක් කරන්නේ නැත”. 

ජනාකීර්ණ හා දුප්පත් උතුරු ප්‍රාන්තය බිහාර් හි අසීමිත පෞද්ගලික වෙළඳාමට ඉඩ දී ඇතත් එහි පෞද්ගලික ගැනුම්කරුවන් සිටින්නේ ස්වල්පයක් පමණි. කොන්ත්‍රාත් ගොවිතැන සඳහා ඉන්දියාවේ ප්‍රයත්නය ඉතා අශෝභන වන අතර ප්‍රධාන වශයෙන් සීමිත වෙළඳ බෝග කිහිපයක් පමණක් වගා කරයි.

ගොවීන් විශාල පිරිසකගේ ආදායම අඩුවීම පුදුමයක් නොවේ. 2016 ආර්ථික සමීක්ෂණයට අනුව, ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්තවලින් අඩකට වඩා ගොවි පවුලක සාමාන්‍ය වාර්ෂික ආදායම රුපියල් 20,000ක් (ඩොලර් 271ක්) විය. 

“බොහෝ බෝග ගනුදෙනු දැනටමත් පෞද්ගලිකව තිබියදීත් ගොවීන්ගේ ආදායම එතරම් අඩු නම් ජනතාව වෙළඳපල කෙරෙහි විශ්වාස කරන්නේ කෙසේද?” ෂර්මා ප්‍රශ්න කරයි.

දිගු කලක් තිස්සේ ගොවීන් තම භෝග රජය විසින් නියාමනය කරන ලද තොග වෙලඳපොලවල් 7,000ක හෝ රට පුරා “මැන්ඩිස් – mandis ” තුළ විකුණා ඇත. 

ඒවා මෙහෙයවනු ලබන්නේ ගොවීන්, බොහෝ විට විශාල ඉඩම් හිමිකරුවන්, වෙළඳුන් හෝ “කොමිස් නියෝජිතයන්” යන අයගෙන් සමන්විත කමිටු විසිනි. ඔවුන් විකුණුම් තැරැව් කිරීම, ගබඩා කිරීම හා ප්‍රවාහනය සංවිධානය කිරීම සහ මූල්‍ය ගනුදෙනු සඳහා මැදිහත්කරුවන් ලෙස කටයුතු කරයි. නව ප්‍රතිසංස්කරණ මඟින් ගොවීන්ට මෙම වෙළඳපලවල් මත අඩු විශ්වාසයක් තබා ගැනීමට සහ ඔවුන්ගේ ආදායම වැඩි දියුණු කිරීමට පොරොන්දු වේ.

නමුත් ගොවීන්ට එය ඒත්තු ගැන්වී නැත. 

“අපට අපේ ඉඩම් අහිමි වේවි. ඔබ මහා ව්‍යාපාරිකයන්ට මිල තීරණය කිරීමට සහ බෝග මිලදී ගැනීමට ඉඩ දුන්නොත් අපට අපගේ ආදායම අහිමි වේවි. අපි මහා ව්‍යාපාරිකයන් විශ්වාස කරන්නේ නැහැ. නිදහස් වෙළඳපොලවල් වැඩි නියාමනයක් ඇති රටවල සාර්ථක විය හැකියි. නමුත් එමගින් දූෂිත වෙළෙදපොළ ක්‍රමයක් ඇති අපට යහපතක් විය නොහැකියි ” ගොවි උද්ඝෝෂණ ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන නායකයෙකු වන ගුර්නාම් සිං චාරුනි පැවසීය.

ඉන්දියාවේ ගොවිතැන ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම අතිශය සංකීර්ණ අභියෝගයකි.

එක් අතකින්, ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් වන විශාල හා කුඩා ගොවීන් සහ ගොවිපලවල්වල වැඩ කරන ඉඩම් නොමැති අයට හොඳ ආදායමක් සහතික කළ යුතුය.

අනෙක් අතට, ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවය සහ ගොවිතැන පරිසරයට ඇති කරන බලපෑම පිළිබඳව බරපතළ ප්‍රශ්න තිබේ.

උදාහරණයක් ලෙස පන්ජාබ්, හර්යානා සහ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තවල ගොවීන් භූගත ජලය ක්ෂය කරන තිරිඟු, වී සහ උක් වැනි සහනාධාර සහිත, ජලය විශාල ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වන බෝග නිපදවීමෙන් යම් ලාභයක් ලබා ගනිති.

මේ අතර වැටුප් රහිත ගොවිතැනෙන් ඉවත් වන මිනිසුන් වැටුප් සහිත කර්මාන්තශාලා රැකියා වෙත යාමේ අභියෝගය ද ඇත. එහෙත් රැකියා කොහේද ? එවැනි විශාල වෙනසක් හුදකලා ප්‍රතිසංස්කරණවලින් තෘප්තිමත් කළ නොහැකි බව විශේෂඥයින්ගේ අදහසයි. විශේෂයෙන් කෘෂිකර්මාන්තය මත තවමත් රඳා පවතින රටක එය මහත් අභියෝගයකි.

කොවිඩ්-19 වෛරසය පැතිරීම නැවැත්වීම සඳහා මෝඩි පාලනය පසුගිය මාර්තු මාසයේදී පැය හතරක දැනුම්දීමකින් ඉන්දියාවට අගුලු දැමූ විට, රැකියා විරහිත කම්කරුවන් මිලියන ගණනක් නගරවලින් පිටතට පැමිණ තම ගොවිබිම්වල රක්ෂාව සඳහා ආපසු ගියහ. අඩු ඵලදායිතාව තිබියදීත්, බොහෝ ඉන්දියානුවන්ගේ එකම ආරක්ෂාව තවමත් ඉඩම් බව මෙයින් පැහැදිලි වේ.

” ඔබ එය කළ යුත්තේ කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා ආයෝජනය කිරීම සහ ක්ෂේත්‍රයෙන් බැහැර ජීවනෝපායන් නිර්මාණය කිරීමෙනි” යනුවෙන් සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳ සහකාර මහාචාර්ය මේඛාල ක්‍රිෂ්ණමූර්ති පවසයි.

දැන් පැහැදිලිව පෙනෙන දෙය නම් අගමැති නරේන්ද්‍ර මොදිගේ ගොවි ප්‍රතිසංස්කරණ දුර්වල ලෙස පිළිසිඳ ගත් බවයි. ප්‍රධාන පාර්ශ්වකරුවන්ගෙන් උපදෙස් නොගෙන වසංගතයක් තුළට ඔවුන්ව තල්ලු කිරීම ඉන්දියාවේ ෆෙඩරල් සම්ප්‍රදායන්ට එරෙහිවෙ ගමන් කරයි. 

යෝජිත විධිවිධානය තුළ පෞද්ගලික ගැනුම්කරුවන් සමඟ ඇති වන ආරවුල් විසඳීම සඳහා ප්‍රමාණවත් මාර්ග නොමැති බවට ගොවීහූ පැමිණිලි කරති. තවත් අය කල්පනා කරන්නේ විවෘත වෙළඳපොල පද්ධතියක් තුළ ගනුදෙනු සහ මිල ගණන් සොයා ගන්නේ කෙසේද යන්නයි. 

මහාචාර්ය ක්‍රිෂ්ණමූර්ති පවසන්නේ “මෙම නීතිවලට ප්‍රමාණවත් නියාමනයකින් සහාය නොදක්වයි. ඔබ සියලු ගැටළු වලට විසඳුම් ලබා නොදී ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රකාශයට පත් කළ විට ඒවා අවිනිශ්චිතතාවයක් හා ව්‍යාකූලත්වයක් ඇති කරයි”

ෂර්මා මහතා වැනි ප්‍රවීණයන් පවසන්නේ නම් කරන ලද තොග වෙලඳපොළවල් ඉවත් කිරීම වෙනුවට, රට ආවරණය කිරීම සඳහා ඒවා වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් තිබිය යුතු බවයි.

සහතික කළ ආධාරක මිල ගොවියාට “නෛතික අයිතියක්” බවට පත් කළ යුතු බවත්, පුළුල් පරාසයක භෝග ආවරණය වන පරිදි ඒවා දීර්ඝ කළ යුතු බවත් ඔහු පවසයි. 

උදාහරණයක් ලෙස කේරළය ගොවීන්ට නිෂ්පාදන පිරිවැය සහ එළවළු වර්ග දුසිමකට වඩා 20%ක ප්‍රමාණයක් ගෙවීමට තීරණය කර තිබේ. අවසාන වශයෙන්, ඉඩම් නොමැති ගොවීන්ට සෘජු ආදායම් ආධාර වැඩි කළ යුතුය. ඔවුන්ට දැන් මසකට රුපියල් 6,000 ක් ලැබේ.

කතාවේ සදාචාරය නම් පාර්ශවකරුවන් හා දේශපාලන පක්ෂ සමඟ සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසු ඉන්දියානු කෘෂිකර්මාන්තයට ගැඹුරු ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ අවශ්‍ය බවයි. 

“කෘෂිකාර්මික වෙළඳපොල ප්‍රතිසංස්කරණ දේශපාලනිකයි” මහාචාර්ය ක්‍රිෂ්ණමූර්ති පවසයි. 

“ඔබේ පිඟානේ ඇති ආහාර කිසි විටෙකත් ලෝකයේ ඕනෑම තැනක නිදහස් වෙළඳපොලක නිෂ්පාදනයක් නොවේ‘‘

2020 දෙසැම්බර් 03 වැනි දින බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

2020 වසර ලෝකය මුහුණ දුන් උණුසුම්ම වසර වනු ඇතැයි ලෝක කාලගුණ විද්‍යා සංවිධානය World Meteorological Organization (WMO) උපකල්පනය කර ඇත.

එහි තාවකාලික තක්සේරුව අනුව මෙම වර්ෂය 2016 සහ 2019 ට වඩා උණුසුම්ම වසර බවට පත්වනු ඇත.

1850 දක්වා දිවෙන ගෝලීය වාර්තා වල උණුසුම්ම The warmest වසර 6 වාර්තා වී ඇත්තේ 2015න් පසුවය. වඩාත්ම කැපී පෙනෙන උණුසුම සයිබීරියානු ආක්ටික් ප්‍රදේශයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වයට වඩා සෙල්සියය් අංශක 5ඉහළ මට්ටමක පැවතුනි.

වර්ෂය තවම අවසන් නොවන විට 2020 සඳහා වන උෂ්ණත්වය අප දන්නේ කෙසේද?

දේශගුණික වාර්තාව සම්පාදනය සඳහා WMO විවිධ ගෝලීය දත්ත කට්ටල පහක තොරතුරු භාවිතා කරයි.

ඉන්පසු ඒවා නවීන කියවීම් 1850-1900 අතර ගත් උෂ්ණත්වයන් සමඟ සංසන්දනය කරයි. මෙම මූලික අගය සමහර විට පූර්ව කාර්මික මට්ටම් Pre-industrial levels ලෙස හැඳින්වේ.

මේ වසරේ ජනවාරි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා දත්ත ලබා ගත හැකි අතර, WMO පවසන්නේ 2020 මූලික මට්ටමට වඩා සෙල්සියස් අංශක 1.2ක පමණ ඉහළ අගයක් ගන්නා (නමුත් 0.1C දෝෂයක් සහිතව) බවයි.

දත්ත සමුදායන් පහ මගින් සිදුකළ විශ්ලේෂණ අනුව ඒ අනුව 2020 වසර උණුසුමින් අඩු වන්නේ 2016ට වඩා වන අතර 2019ට වඩා උණුසුමින් වැඩිය. (පෙර වර්ෂවල සමාන කාල පරිච්ඡේද සමඟ සැසඳීම් මත පදනම්ව)

කෙසේ වෙතත් විද්‍යාඥයින්ගේ අපේක්ෂාව වන්නේ නොවැම්බර් සහ දෙසැම්බර් මාසවල උෂ්ණත්ව දත්ත මගින් 2020 තෙවන ස්ථානයට තල්ලු කිරීමට තරම් සිසිලසක් ලැබෙනු ඇති බවයි. එයට හේතුව පැසිෆික් සාගරයේ ලා නිනා කාලගුණික සිදුවීමක් වර්ධනය වී ඇති අතර මෙය සාමාන්‍යයෙන් උෂ්ණත්වය අවපාත කරයි.

එසේ තිබියදීත්, 2020 උණුසුම්ම වසර තුනෙන් එකක් ලෙස WMO විශ්වාස කරයි.

“වාර්තාගත උණුසුම් වසර සාමාන්‍යයෙන් 2016 දී මෙන් ශක්තිමත් එල් නිනෝ සිදුවීමකට El Niño eventසමපාත වී තිබේ” යැයි WMO මහලේකම් මහාචාර්ය පෙටේරි තලස්  Prof Petteri Taalas පැවසීය.

“අපි දැන් ලා නිනා  La Niña අත්විඳිමින් සිටිමු. එය ගෝලීය උෂ්ණත්වය කෙරෙහි සිසිලන බලපෑමක් ඇති කරයි. නමුත් මේ වසරේ තාපය සඳහා තිරිංගයක් දැමීමට එය ප්‍රමාණවත් නොවීය.”

මෙම කුඩා උෂ්ණත්ව වෙනස්කම් වැදගත් ද?

පසුගිය වසර කිහිපය තුළ වාර්තා වූ සාපේක්ෂව සමාන ගෝලීය උෂ්ණත්ව සංඛ්‍යාවක් ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් සැලකිය යුතු වෙනස්කම් සඟවයි.

2020 දී සයිබීරියාවේ සාමාන්‍යය උෂ්ණත්වයට වඩා 5C පමණ උෂ්ණත්වයක් දක්නට ලැබුණු අතර එය ජුනි 20 වන දින වර්කෝයාන්ස්ක් හි 38C කියවීමකින් අවසන් විය. මෙය ආක්ටික් කවයට උතුරින් ඕනෑම තැනක වාර්තා වූ ඉහළම උෂ්ණත්වය වේ.

ජනවාරි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා කාලය යුරෝපයේ වාර්තා වූ උණුසුම්ම කාල පරිච්ඡේදයයි. නමුත් කැනඩාව, බ්‍රසීලය, ඉන්දියාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව ඇතුළු සමහර ස්ථාන සාමාන්‍ය මට්ටමට වඩා එය අඩු විය.

සමස්තයක් ලෙස 2020 සංඛ්‍යාලේඛන මගින් මානව ක්‍රියාකාරකම් මගින් මෙහෙයවනු ලබන දේශගුණික උනුසුම් වීම අඛණ්ඩව පවතින බවට මතයක් තහවුරු කරයි. 2011 සිට 2020 දක්වා වූ දශකය තවමත් වාර්තා වී ඇති උණුසුම්ම දශකය වේ.

වායුගෝලයේ උණුසුම් වායූන්ගෙන් ජනනය වන අතිරික්ත තාපයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් අවසන් වන්නේ සාගරවල ය. මෙය මුහුදට අමතර පීඩනයක් ගෙන දෙන අතර ගෝලීය ජලයෙන් 80% ක් පමණ මේ වසරේ අවම වශයෙන් එක් සාගර තාප තරංගයක් අත්විඳිති. ගොඩබිමෙහි තාප තරංගවලට සමාන මෙම සිදුවීම්, සාගර ජීවීන්ට හා පරිසර පද්ධතිවලට විනාශකාරී බලපෑම් ඇති කළ හැකි අධික උෂ්ණත්වයකට දීර්ඝ කාලයක් නිරාවරණය වීම දකී

පර්යේෂකයන් පවසන්නේ පසුගිය අවුරුදු 40 තුළ මෙම සිදුවීම් 20 ගුණයකින් වැඩි වී ඇති බවයි.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිඩ්නි හි නිව් සවුත් වේල්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය John Church පැවසුවේ “මානව දේශගුණික විපර්යාසයන්ගෙන් දේශගුණික පද්ධතිය තුළ එකතු වන තාපයෙන් 90% ක් පමණ සාගරයේ ගබඩා වී ඇති” බවයි.

WMO හි මෙම නවතම යාවත්කාලීනය පැහැදිලිවම පෙන්නුම් කරන්නේ සාගර අඛණ්ඩව උණුසුම් වෙමින් පවතින බවත් ඉහළ වේගයකින් මුහුදු මට්ටම ඉහළ යෑමට දායක වන බවත්ය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ දේශගුණික විපර්යාසයන් ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ තවදුරටත් වෙනස් වීමට අපව පොළඹවන බවයි.

අඛණ්ඩව උණුසුම් වීම

2020 අගෝස්තු දක්වා අයිස් ටොන් බිලියන 152 ක් පමණ අහිමි වූ ග්‍රීන්ලන්තය ඇතුළු ලෝකයේ බොහෝ රටවල උණුසුම අඛණ්ඩව ඉහළ යන බව WMO පවසයි.

උතුරු අත්ලාන්තික් සුළි කුණාටු සමයේදී නම් කරන ලද කුණාටු 30 ක් ඇති වූ අතර, ඒවා ඊට පෙර පැවැති සිදුවීම් ගණන පිළිබඳ වාර්තාව බිඳ දැමීය.

මේ වසරේ WMO විසින් සටහන් කරන ලද අනෙකුත් බලපෑම් අතර සයිබීරියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ එක්සත් ජනපදයේ බටහිර වෙරළ තීරය සහ දකුණු ඇමරිකාව යන රටවල ලැව්ගිනි ඇති වූ අතර එමඟින් දුමාරය ලොව පුරා සංසරණය විය.

අප්‍රිකාවේ සහ ගිනිකොනදිග ආසියාවේ ඇති වූ ගංවතුර හේතුවෙන් විශාල පිරිසක් අවතැන් වූ අතර මිලියන ගණනකගේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව අඩපණ විය.

මෙම වාර්තාවට දැක්වූ ප්‍රතිචාරය කුමක්ද?

WMO වාර්තාවේ සොයා ගැනීම් බොහෝ නිරීක්ෂකයින් පුදුමයට පත් නොකරනු ඇත.

එක්සත් රාජධානියේ එඩින්බරෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ඩේව් රේ පැවසුවේ “ගෝලීය දේශගුණයේ තත්වය තව දුරටත් සැගවිය යුතු දෙයක් නොවන‘ බවයි.

“පෘථිවියේ පිරිහෙන සෞඛ්‍යය තත්ත්වය පිළිබඳ මෙම වාර්ෂික යාවත්කාලීනයන් සෑම විටම අඳුරු කියවීමක් ඇති කරයි; මේ වසරේ පූර්ණ රතු අනතුරු ඇඟවීමකි. රස්නය වැඩිවීම, නියඟය සහ අධික ලැව්ගිනි යන සියල්ලම 2020 දී දේශගුණික විපර්යාසයන්ගේ උග්‍ර බලපෑම් ගැන කථා කරයි. තව දුරටත් හරිතාගාර වායු විමෝචන හා පෘථිවිය උණුසුම් වීම ඔවුන් පැරිස් දේශගුණික අරමුණු අපගේ ග්‍රහණයෙන් සදහටම ඉරා දමනු ඇත. ඉදිරි වසර කොවිඩ් -19 වෙතින් අප යථා තත්ත්වයට පත්වීම මගින් අර්ථ දැක්වෙනු ඇත. “

පාරිසරික උද්ඝෝෂකයින් පවසන්නේ මෙම වාර්තාව යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම, පශ්චාත් කෝවිඩ්, දේශගුණික විපර්යාස සහ පරිසරය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම සඳහා හදිසි අවශ්‍යතාවයක් එක් කරන බවයි.

“කොරෝනා වසංගතය 2020 දී සංවර්ධිත ලෝකයේ බොහෝ දෙනාගේ ලොකුම කනස්සල්ලට හේතු වී ඇතත්, දේශගුණික අවදානමට ලක්විය හැකි ස්ථානවල මිලියන ගණනක් දේශගුණික හදිසි අවස්ථා විශාලතම තර්ජනය ලෙස පවතින අතර කනගාටුවට කරුණ නම් දේශගුණය නිවැරදි කිරීම සඳහා සරල එන්නතක් නොමැති වීමයි‘

නමුත් ක්‍රිස්ටියන් ඒඩ් Christian Aid හි ආචාර්ය කැට් ක්‍රාමර් පැවසුවේ මෙය හොඳ ආරම්භයක් වනු ඇති බවයි.

“මෙම සොයාගැනීම්වලින් පෙනී යන්නේ රජයේ ආර්ථික ප්‍රතිසාධන පියවරයන් පොසිල ඉන්ධන ආර්ථිකයට fossil fuel economy හසු නොවී ශුන්‍ය කාබන් ලෝකයකට  zero-carbon world මාරුවීම වේගවත් කිරීමට ක්‍රියා කිරීම සහතික කිරීම කෙතරම් වැදගත් ද යන්නයි.”

සොබාදහමට ඇති බලපෑම

සොබාදහම සංරක්ෂණය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංගමයේ Union for the Conservation of Nature (IUCN) නව වාර්තාවකට අනුව, ‘‘දේශගුණික විපර්යාස දැන් වඩාත්ම වැදගත් ලෝක උරුම ස්ථානවලට ඇති ලොකුම තර්ජනයයි.

සාගර උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම, ආම්ලිකකරණය හේතුවෙන් මහා බාධක පරය ඇතුළුව ලෝක උරුම 83 ක් දැන් තර්ජනයට ලක්ව ඇති බව අයි.යූ.සී.එන් පවසයි.

එය පළමු වරට “විවේචනාත්මක – critical” දෘෂ්ටියක් ඇති බවට ශ්‍රේණිගත කර ඇත.

2020 දෙසැම්බර් 03 වැනි දින බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ඉහළ ඡායාරූපය – “ජුලීල් අයි, පාක්ටවුන්, ජොහැන්නස්බර්ග්” (2016)

“අපගේ පැවැත්ම, ප්‍රතිරෝධය සහ නොනැසී පැවතීම පිළිබඳව ලෝකයට දැන ගැනීම සඳහා මම දකුණු අප්‍රිකාවේ කළු දෘශ්‍ය ඉතිහාසයක් නැවත ලියමි” යනුවෙන් ශනෙලේ මුහෝලි Zanele Muholi පවසයි.

කොරෝනා වෛරස් සීමා කිරීම් හේතුවෙන් ප්‍රමාද වූ ඡායාරූප ශිල්පියාගේ විශාලතම ප්‍රදර්ශනය බදාදා ලන්ඩනයේ ටේට් නූතන ගැලරියේ දී  (London’s Tate Modern gallery) විවෘත වේ.

“අපි නොවැම්බර් මුල සිට සූදානම්” යැයි ටේට් ජ්‍යෙෂ්ඨ භාරකරු යසුෆුමි නකමෝරි (Yasufumi Nakamori) බීබීසීයට පැවසුවේ උද්යෝගයෙන්.

“මැදිවියේ ජපන් ජාතිකයෙකු ලෙස, මුහෝලිගේ කෘතිවලට ප්‍රවේශ වීම මා ලෝකය දකින ආකාරය වෙනස් කළේය. මෙම ඡායාරූප එතරම්ම ලස්සනය … ගතිකය. නමුත් විෂයයන්ගේ ජීවන අත්දැකීම් සමානව වැදගත් වේ.”

මුහෝලි ඔවුන්ගේ කාර්යයන් දෘශ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය visual activism ලෙස විස්තර කරයි.

“ලලිත කලාව සඳහා ඡායාරූපකරණය භාවිතා කළ නොහැකි බව මම විශ්වාස කරමි. එය ගැඹුරට යා යුතුය,”මුහෝලි මීට පෙර බී.බී.සී සමග පැවසීය.

 “අපගේ අවකාශයන්හි සිදුවන අසාධාරණ ඕනෑම දෙයක් ගැන කථා කිරීමට අපි ඕනෑම ක්‍රමයක් භාවිතා කළ යුතුය.”

ඔහු මෙම ඡායාරූප දකුණු අප්‍රිකාවේ කළු ජාතික කාන්තාවන්ට යටත් කර ඇති පරීක්ෂාව, ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ කොන් කිරීම සංකේතවත් කිරීමට මුක්කු ලෙස භාවිතා කරයි.

මුහෝලිගේ අනෙක් පුද්ගලයින්ගේ නිරූපණයන් සංකල්පනය කර ඇත්තේ සහයෝගීතාවයෙනි. බොහෝ විෂයයන් ඔවුන්ගේ බැල්මෙන් ඔබව නිවැරදි කරන අතර, ඔවුන්ගේම ලිඛිත සාක්ෂි ප්‍රීතිය හා ආත්මාර්ථකාමිත්වය සහිතව ඉදිරිපත් කරයි.

දකුණු අප්‍රිකාවේ දිවංගත කිවිදියක සහ සමාජ ක්‍රියාකාරිනියක වන සූසි සිගාසා  Busi Sigasa,වසර 25කට පෙර මෙසේ සදහන් කර ඇත.

“මක්නිසාද යත් … ජාතීන්ට කියවීම සඳහා කතන්දර ලිවීම, බියෙන් තොරව සිටගෙන මගේ කතාව පැවසීම ය. මම විනිශ්චය නොකර සිනාසෙමින් ආචාර කළෙමි, රෝගීන්ට ධනාත්මක ජීවිතයක් ගත කිරීමට මම බලපෑම් කළෙමි. බලාපොරොත්තු රහිත අයට බලාපොරොත්තුවේ බීජ රෝපණය කළෙමි” යනුවෙන් එය ආරම්භ වේ.

මුහෝලිගේ කාර්යභාරයත් බූසිගේ සිතුවිලිවලට සමාන වේ. වෙනත් තැන්වල, බොහෝ ඡායාරූප ප්‍රජාවේ වැදගත්කම ඉස්මතු කරයි.

“මුහෝලිගේ ප්‍රදර්ශනය නැරඹීමට ලන්ඩනයේ සිටින අප්‍රිකානු ඩයස්පෝරා ප්‍රේක්ෂකයින් මෙන්ම LGBTQIA+ people of colour ද ගෙන ඒම මගේ ආයතනික අභිප්‍රායයි. එක්සත් රාජධානියේ බ්ලැක් ප්‍රයිඩ් UK Black Pride විසින් අනුපූරක ප්‍රවේශ පත්‍ර 500 ක් බෙදා හැරීමට නියමිතය.”

කොරෝන වෛරස් සීමා කිරීම් හේතුවෙන් නරඹන්නන්ගේ සංඛ්‍යාව අඩුවීම නිසා Tate galleries මගින් රැකියා 300 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් කපා හැරීමට පෙළඹී ඇති අතර, වෘත්තීය සමිති පවසන්නේ අඩු වැටුප් සහිත සහ කළු හෝ සුළු ජනවාර්ගික පසුබිමක් ඇති කම්කරුවන්ට අසමාන ලෙස බලපාන බවයි.

එසේ නම්, මෙම චතුරස්රය ඇතුළත් කිරීම සඳහා එහි ප්‍රකාශිත කැපවීම සමඟ කටයුතු කරන්නේ කෙසේද? නැකමෝරි පවසන්නේ Tate galleries තරඟ සමානාත්මතා කාර්ය සාධක බලකායක් ඇති අතර “කම්කරුවන්, සහභාගිවන්නන් සහ ප්‍රේක්ෂකයින් සඳහා වඩාත් සමාන ඉඩක් ලබා දීමේ මෙම කාර්යය බැරෑරුම් ලෙස සලකයි.

“පෙරටුගාමී සේවයේ නියුතු අඩු වැටුප් සහිත සේවකයින්, උදාහරණයක් ලෙස අවන්හල, ටේට් හි භාරකරුවන් කණ්ඩායමට වඩා විවිධාකාර බව ඇත්ත නමුත් මම හිතන්නේ එය වෙනස් වෙමින් පවතී.

“ආයතනය තුළ මෙම සුදු-යුරෝපීය ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙනස් කළ යුතු බව අපි හොඳින් දනිමු.”

බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ