Tag: featured

සනීපාරක්ෂක තුවා සඳහා බද්ද 2018 සැප්තැම්බර් වන තෙක් පැවති බදු ප්‍රමාණය 101.2% ක් විය. ඒ 30% ක අනයන බද්දක් 15% ක වැට්, 7.5% ක පැල් (PAL), 2% ක ජාතිය ගොඩනැගීමේ බදු (NBT) සහ 30% හෝ කිලෝග්‍රැමයකට රුපියල් 300 ක සෙස් යනාදිය ද ඇතුළත් සියලු බදු වල එකතුවක් ලෙසිනි.

ලංකාවේ සිසුවියන්ගෙන් 60% ක් ඔසප් දිනවල පාසලට පැමිණෙන්නේ නෑ

ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන සඳහා මාසික පිරිවැය ඔවුන්ගේ වියදමෙන් 3.5%ක්

ගැබ්ගෙල පිළිකා වර්ධනය හා සම්බන්ධ වන එක් හේතුවක්

සනීපාරක්ෂක තුවා හා ඒ ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන සැමට නොමිලේ ලබා දෙන ලොව පළමු රට බවට ස්කොට්ලන්තය පත්ව ඇතැයි මාධ්‍ය වාර්තා කරන්නේ වර්තමානයේදී කාන්තාවන් ඔසප් දුගී බවින් මුදවාගැනීමට ලෝකයේ නොයෙකුත් රටවල් ගනු ලබන ක්‍රියාමාර්ගයන් හි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් හා එහි වැදගත්කම ලොවට කියාපාමිනි.

එහෙත් ශ්‍රී ලංකාව තුළ නැවතත් සනීපාරක්ෂක තුවා හා ඒ ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන දැඩි කතාබහට ලක්වන්නේ ඒ සඳහා අධික බදු අයකරන රටක් බවට පත් වී ඇති බව හා එම බදු අයකිරීම අසාධාරණ බවට චෝදනා නැගෙන පසුබිමක ය.

එහෙත් රාජ්‍ය අමාත්‍ය ෂෙහාන් සේමසිංහ පවසන්නේ සනීපාරක්ෂක තුවාවල බදු වැඩිකිරිමක් සිදු කර නොමැති බවය.

සනිපාරක්ෂක තුවාවල අදාළ බදු වැඩි කර ඇතැයි යන්න වැරදි තොරතුරක් බව පවසන ඔහු අයවැය ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර මේ සම්බන්ධව පැවති “රේගු ආනයන බද්ද” 30% ක් බව පෙන්වා දෙයි. අයවැය ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසුව එම බදු ප්‍රමාණය 15% දක්වා අඩු කර 15% ක ” සෙස් බද්දක්” එකතු කර ඇති බව රාජ්‍ය අමාත්‍යවරයා කියා සිටී.

“ඒ අනුව කිසිදු බදු වැඩි කිරීමක් සිදුව නැහැ. ආනයන බදු ප්‍රමාණය රඳවා ගැනීමේ අවශ්‍යතාව වන්නේ දේශීය කර්මාන්තකරුවන් දිරිගැන්වීම සඳහායි. ඒ අනුව රජය විසින් මිල වැඩිවන වෙනසක් සිදුකර නැහැ,” යනුවෙන් රාජ්‍ය අමාත්‍ය ෂෙහාන් සේමසිංහ පවසා තිබිණි.

එහෙත් මෙම තත්ත්වයට ප්‍රතිචාර ලෙස නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් මාතලේ දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීනි රෝහිණී කවිරත්න පැවසුවේ, සනීපාරක්ෂක තුවා යනු අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩයක් මිස සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් නොවන බව ය. ශ්‍රී ලංකාවේ සනිපාරක්ෂක තුවා මත 51% ක බද්දක් පටවා ඇති බව පවසන ඇය, “සෞභාග්‍යයේ ආණ්ඩුවේ 15% ‘මෙන්සන් බද්ද’ සාධාරණීකරණය කරන්න නරුමයින් පිරිසක් උත්සහ දරනවා” යැයි කියා සිටියාය.

2018 වන විට සනීපාරක්ෂක තුවා මත 101.2% ක බද්දක් අයකළ බවත් යහපාලන ආණ්ඩුව එම බදු අඩු කළේ සමාජ ක්‍රියාකාරීන්ගේ ඉල්ලීමක් ඉටු කිරීමක් මෙන්ම කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍ය ආරක්ෂාව සඳහා ගන්න පියවරක් ලෙස සළකා යැයි ද ඇය සඳහන් කළාය.

කාන්තාවන් සියලු දෙනාට දැරිය හැකි මිලකට සනීපාරක්ෂක තුවා මිලදී ගැනීමට පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම ශිෂ්ඨ සමාජයක වගකීමක් යැයි පෙන්වා දෙන ඇය ලංකාවේ දරුවන්ගෙන් 60% ක් ඔසප් දිනවල පාසලට පැමිණෙන්නේ නැති බව ගුරුවරියක ලෙස තමන් හොඳින් දන්නේ යැයි ද කියා සිටී.

“ළමා ඩයපර් විතරක් නෙවෙයි රෝගී වැඩිහිටියන්ගේ අවශ්‍යතා සඳහා භාවිත කරන ඩයපර් පවා නව සෙස් බද්දට යටත් කොට තිබෙනවා. ‘මෙන්සස් බද්ද’ වගේම රෝගීන් ගේ මල මුත්‍ර ටිකෙනුත් බදු ගන්න ආණ්ඩුවක් බවට රජය පත්වී තිබෙනවා,” යැයි ද මන්ත්‍රීවරිය සිය නිවේදනයෙන් කියා සිටී.

“වැට්, සෙස්, රේගු, ජාතික ගොඩනැගීම ආදී වශයෙන් සනීපාරක්ෂක තුවායකට 51% ක් දැනට බදු ගහනවා. ‘මෙන්සස් බද්ද’ අශිෂ්ඨත්වයේ ප්‍රතිමූර්තිය වන්නේ ඒ නිසයි.” යැයි ද ඇය වැඩිදුරටත් සඳහන් කරන්නීය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනයෙන් 52% ක්ම කාන්තාවන් වන අතර දළ වශයෙන් ඉන් මිලියන 5.7 ක් ඔසප් වන කාන්තාවන් බව ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තු සංඛ්‍යාලේඛන පෙන්නුම්කරයි.

කෙසේ වෙතත්, ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ වී තිබීම තුළ බොහෝ ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන් සඳහා, ආරක්ෂිත හා දැරිය හැකි ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන අත්කරගැනීම සඳහා ඇති ප්‍රවේශය ඉතා අඩුවී ඇති බව මේ පිළිබඳ නිරීක්ෂණයේ යෙදෙන්නෝ පවසති.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන අත්පත් කරගැනීමට නොහැකි වීමට ප්‍රධාන හේතුව නම් ආනයනික ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන සඳහා අය කරනුලබන අධික බදු බවට ඔවුන්ගේ අදහස වී තිබේ.

සනීපාරක්ෂක තුවා සහ ටැම්පොන් සඳහා එච්එස් කේතය (HS 96190010) යටතේ බදු අය කෙරේ. ඒ සඳහා අය කරන ආනයන ගාස්තු මේ වන විට 53.7% ක් වන අතර අයවැයට පෙර එය 52% ක් විණි.

සනීපාරක්ෂක තුවා සඳහා බද්ද 2018 සැප්තැම්බර් වන තෙක් පැවති බදු ප්‍රමාණය 101.2% ක් විය. ඒ 30% ක අනයන බද්දක් 15% ක වැට්, 7.5% ක පැල් (PAL), 2% ක ජාතිය ගොඩනැගීමේ බදු (NBT) සහ 30% හෝ කිලෝග්‍රැමයකට රුපියල් 300 ක සෙස් යනාදිය ද ඇතුළත් සියලු බදු වල එකතුවක් ලෙසිනි.

එහෙත් ඊට සමාජයෙන් එල්ල වූ විරෝධය හමුවේ 2018 සැප්තැම්බර් මාසයේදී මෙම බද්දෙහි සෙස් ප්‍රමාණය එවක සිටි මුදල් අමාත්‍යවරයා විසින් අවලංගු කරනු ලැබීය. ඒ අනුව සමස්ත බදු ප්‍රමාණය 62% විය. තවද, 2019 නොවැම්බරයේදී අලුතින් තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයා විසින් බදු අඩු කිරීමේ වැඩපිළිවෙලක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ වැට් බදු අඩු කිරීම සහ සනීපාරක්ෂක තුවා මත ජාතිය ගොඩනැගීමේ බද්ද අහෝසි කිරීමය. ඒ මගින් සනීපාරක්ෂක තුවා සඳහා වන මුලු ගාස්තුව 52% දක්වා අඩු කළේය.

එවැනි බදු අඩු කිරීමක දී වුවද සනීපාරක්ෂක තුවා සහ ටැම්පොන් ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයකට දැරිය නොහැකි මට්ටමක පවතින බවට විශ්ලේෂකයන් ගේ අදහස වී තිබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ වෙළෙඳපොළේ සනීපාරක්ෂක තුවා අලෙවි කෙරෙන්නේ රු. 120 – 175 ත් අතර මිලකට ය. ආනයනික වෙළෙඳනාම රු. 350 දක්වා මිලකට අලෙවි කෙරේ. එම නිසා ආනයනික සනීපාරක්ෂක තුවා මිලදී ගැනීම බහුතර කාන්තවන්ට ඉතා අසීරු කරුණක් සේ ම එයින් එය සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් බවට පත් කර තීබෙන බව විශ්ලේෂකයෝ පවසති.

සාමාන්‍ය කාන්තාවකගේ ඔසප් කාල සීමාව දින 5 ක් පමණ වන අතර දිනකට සාමාන්‍යයෙන් සනීපාරක්ෂක තුවා 4 ක් භාවිත කරනු ඇත. ඒ අනුව පෙර බදු ක්‍රමය යටතේ කාන්තාවකට මසකට රුපියල් 520 ක් ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන සදහා වැය කිරීමට සිදුවන බවට ගණන් බලා ඇතැයි ඔවුහු පෙන්වා දෙති.

“ඔසප් සනීපාරක්ෂාවෙන් දුගීවීම කියන්නෙ කාන්තාවන්ගේ සනීපාරක්ෂාවට වියදම් කිරීම මිල අධික වීම සහ එම වියදම් දරා ගැනීමට අපහසු වීමයි,” ඇඩ්වෝකටා පර්යේෂණ ආයතනයේ පර්යේෂණ කළමනාකාරිනී අනීතා වරුසවිතාරණ බීබීසී සිංහල සේවය සමඟ පැවසීය. ආනයනික සනීපාරක්ෂක තුවා එතරම් මිල අධික වීමට ප්‍රධාන හේතුව රජය අයකරන අසීමාන්තික සහ අසාධාරණ බදු ප්‍රමාණය බව ඇය කියා සිටී.

“වෙළෙඳපොළෙන් කැමති භාණ්ඩයක් මිලදී ගැනීමට ඇති අයිතිය කාන්තාවන්ට ලැබිය යුතුයි,” අනීතා වරුසවිතාරණ සඳහන් කළාය.

ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තු දත්ත අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ දුගී ම කුටුම්භයන්ගේ ඇස්තමේන්තුගත සාමාන්‍ය මාසික කුටුම්භ ආදායම රුපියල් 14,843 කි. මෙම කුටුම්භයන්හි, ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන සඳහා මාසික පිරිවැය ඔවුන්ගේ වියදමෙන් 3.5% කි. සාපේක්ෂව, ඇඳුම් සඳහා මෙම ආදායම් කාණ්ඩයේ වියදම් ප්‍රතිශතය 4.4% කි.

අන්තර්ජාතික වශයෙන්, ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන බදුකරණය අවලංගු කිරීමේ නැඹුරුවක් පවතින අතර ඔසප් නිෂ්පාදන සඳහා විකුණුම් බද්ද අහෝසි කළ පළමු රට බවට කෙන්යාව පත්වූයේ 2004 දී ය. ඕස්ට්‍රේලියාව, කැනඩාව, ඉන්දියාව, අයර්ලන්තය සහ මැලේසියාව ඇතුළු රටවල් මෑත වසරවලදී එය අනුගමනය කර ඇත.

ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන ලබාගැනීමට ඇති නොහැකියාවෙන් බොහෝ විට සිදුවන්නේ තාවකාලික, සනීපාරක්ෂක නොවන ආදේශන භාවිත කිරීම ය. එමගින් ඔසප් සනීපාරක්ෂක කළමනාකරණය කෙරෙහි සෘජු බලපෑමක් එල්ල කරන අපිරිසිදු ආදේශන භාවිතයට ගැනීමේ ප්‍රවණතා ද වේ.

අද වන විට ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන් අතර දෙවැනි තැන ලා සැලකෙන වඩාත් සුලභ පිළිකා වර්ගය වන ගැබ්ගෙල පිළිකා වර්ධනය හා සම්බන්ධ වන එක් හේතුවක් ලෙස දුර්වල ඔසප් සනීපාරක්ෂක කළමනාකරණය ද සැළකෙන බව පර්යේෂකයෝ පවසති.

වර්තමාන ඇස්තමේන්තුවලට අනුව සෑම වසරකදී ම ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන් 1136 ක් පමණ ගැබ්ගෙල පිළිකා ඇති බවට හඳුනාගෙන ඇති අතර සෑම වසරකම 643 ක් පමණ එම රෝගයෙන් මිය යති.

ඔසප් වීම සහ ඔසප් සනීපාරක්ෂාව පිළිබඳ අධ්‍යාපනය අඩු වීම, සමාජයේ ඔසප් වීම පිළිබඳ තිබෙන මිථ්‍යා මත මෙන් ම විවෘතව මෙවැනි මාතෘකාව සාකච්ඡා කිරීමට බිය වීම දුර්වල ඔසප් සනීපාරක්ෂාව සඳහා හේතු වන බව ඒ පිළිබඳ අධ්‍යයනයක යෙදුනු අනුකි ප්‍රේමචන්ද්‍ර පැවසීය.

“දුර්වල ඔසප් සනීපාරක්ෂාව නිසා බොහෝ ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන් අනෙක් රටවල් වල කාන්තාවන්ට වඩා සිටින්නේ පිටුපසින්. ශ්‍රී ලංකාවේ සනීපාරක්ෂක තුවා භාවිතය සලකන්නේ සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් විදියටයි. එහෙමත් නැත්තම් කලු වෙළෙඳපොළේ විකිනෙන භාණ්ඩයක් ලෙසටයි. ශ්‍රී ලංකාව තුළ සනීපාරක්ෂක තුවා සහ කාන්තා සනීපාරක්ෂාව පිළිබඳ මිත්‍යා මත සහ සමාජ පීඩනය නිසා දිනපතාම සනීපාරක්ෂාව අතින් අපි අත්ත දුප්පත් තත්ත්වයට පත්වෙමින් තිබෙනවා,” යනුවෙන් ඇය පැවසීය.

සාමාන්‍යයෙන් කාන්තාවක් සිය ජීවිත කාලය තුළ දින 2535 ක ආර්තව කාලයක් නැතහොත් ඔසප් කාලයක් ගත කරයි. එක්වර බැලූ බැල්මට එය එතරම් දීර්ඝ කාලයෙක් ලෙස නොපෙනුණ ද එය වසර හතක පමණ කාලයකි. කාන්තාවකට ඉතා අවම සනීපාරක්ෂක තත්ත්ව යටතේ ඔසප් කාලවලදී සනීපාරක්ෂකතුවා වල මිල අධික වීම නිසා රෙදි කඩවල් භාවිතයට තල්ලු කිරීම කෙතරම් සාධාරණ දැයි ඇය ප්‍රශ්ණ කළේය.

සනීපාරක්ෂක තුවා සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් බවට පත්වීම ඉතා කණගාටුදායක තත්ත්වයක් බව කී ඈ, මිලෙන් වැඩි අත් ඔරලෝසු සහ සුවඳ විලවුන් සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ ලෙස සැලකෙන්නේ එම භාණ්ඩ සමාජයේ ඉහළ ආදායමක් උපයන පිරිසට පමණක් මිලදී ගත හැකි වීම නිසා යැයි සඳහන් කළාය. ඒ අනුව පවතින බදු ක්‍රමය අනුව සනීපාරක්ෂක තුවා ද සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් බවට පත් කර තිබෙන බව අනුකි ප්‍රේමචන්ද්‍ර කීවාය.

“මම පසුගිය දිනක නුවර සිට නැවත කොළඹ පැමිණෙන අතර මඟ සාමාන්‍ය සිල්ලර කඩයෙකින් සනීපාරක්ෂක තුවායක් මිලදී ගත්විට කඩයේ මුදලාලි මෙම සනීපාරක්ෂක තුවාය කඩදාසි ගණාවකින් ඔතා ඉතාම රහසිගතව ලබාදුන්නේ හරියට මම ඔසප් කාලයක් පසුකිරීම මහා අපරාධයක් ලෙස සලකමිනුයි. ඔසප්භාවය ගැන කථාකරන විට සමහරු සංස්කෘතියට බනිනවා. සමහරු සමාජයේ තිබෙන මිථ්‍යා මතවලට දොස් නගනවා. නමුත් අවසාන ප්‍රතිඵලය මිලියන 10.5 තරම් කාන්තාවන් ආර්ථව චක්‍ර දිළිඳුභාවයට පත්වීමයි.

අසල්වැසි ඉන්දියාව සමඟ සැසඳීමෙදී ශ්‍රී ලංකාවේ අලෙවි කෙරෙන සනීපාරක්ෂක තුවාවල විවිධත්වය ඉතා අවම මට්ටමක පවතින බව විශ්ලේෂකයන්ගේ අදහස ය. එක් එක් කාන්තාවට අවශ්‍යා සනීපාරක්ෂක තුවා වර්ග එකිනෙකට වෙනස් සහ එය තීරණය වන්නේ එම කාන්තාවගේ කායික ස්වභාවය සහ ලක්ෂණ අනුව බව ඔවුහු පවසති.

ශ්‍රී ලංකාවේ සනීපාරක්ෂක තුවා වෙළෙඳපොළ දේශීය වශයෙන් නිපදවන සන්නාම කිහිපයක් මඟින් අත්පත් කරගෙන තිබෙන බවත් එම දේශීය වෙළෙඳනාමවලට ආරක්ෂාව සැපයීම සඳහා ආනයනික සනීපාරක්ෂක තුවා මත ඉතා ඉහළ ආනයනික බද්දක් අය කරනු ලබන බවත් ඔවුහු කියා සිටිති.

“සනීපාරක්ෂකතුවා කලු වෙළඳපොළේ විකිනෙණ භාණ්ඩයක් ලෙස සැලකෙන නිසා ලෝකයේ අනිත් වෙළෙඳපොළවල්වල දක්නට ලැබෙන නැවත සේදිය හැකි සනීපාරක්ෂක තුවා, කාබනික කපු වලින් නිපදවෙන සනීපාරක්ෂක තුවා, නැවත භාවිත කළ හැකි සනීපාරක්ෂක තුවා ලෙස ඇති විවිධ නිෂ්පාදන කාණ්ඩ දැක ගැනීමට නොහැකියි. අපිට උදාවී තිබෙන තත්ත්වය තමයි අපිට නොගැලපෙන, අපි අකමැති සනීපාරක්ෂක තුවා වැඩි මිලකට මිලට ගැනීම. මේ පිළිබඳව හඩක් නගන්නටවත් කවුරුවත් එක්නොවෙන තරමට සමාජ මතය සනීපාරක්ෂක තුවා මහා රහසිගත කලුකඩ භාණ්ඩයක් කර හමාරයි,” යනුවෙන් අනුකි ප්‍රේමචන්ද්‍ර පැවසීය.

“නැහැ, ඔබ මිලදීගන්නා සනීපාරක්ෂක තුවා පැකැට්ටුව කොලවලින් ඔතා ලබාගැනීමට තරම් රහසිගත සහ භයානක මත්කුඩු වර්ගයක් නොවෙයි. නැහැ, අසීමිත ලෙස බදු ගසා සමාජයේ කිහිපදෙනෙකුට පමණක් මිලදී ගැනීමට හැකිවන ලෙස ඉතා ඉහල මිලකට අලෙවි කලයුතු භාණ්ඩයක් නොවේ සනීපාරක්ෂක තුවා.” යැයි ඇය අවධාරණය කළා ය.

කාලීනභාවය සලකා බී.බී.සී සන්දේශය වෙතින් කළ සම්පූර්ණ උපුටා ගැනීමකි – ප්‍රධාන සංස්කාරක

අනවසර ඉදිකිරීම්, පාරිසරික බලපත්‍ර රහිත කර්මාන්තශාලා, ආපනශාලා සහ හෝටල් හේතුවෙන් කොළඔට ජලය සපයන හා මෙරට ප්‍රධාන ගංගාවක් වන කැලණි ගඟ දැඩි ලෙස දූෂණය වී ඇති බව කෝප් කමිටුවේදී අනාවරණය විය.  

මෙම දූෂණය වීම වැලැක්වීම සඳහා පරිසර අමාත්‍යංශය, ජලසම්පාදන අමාත්‍යංශය, රාජ්‍ය සේවා, පළාත් සභා හා පළාත් පාලන අමාත්‍යාංශය එක්ව යාන්ත්‍රණයක් සකස් කිරීමට ඉක්මනින් කටයුතු කළ යුතු බව කොප් කමිටුව ඊයේ ( 26 ) නිර්දේශ කළේය.

විශේෂයෙන් පානීය ජල සැපයුම, සංචාරක ව්‍යාපාරය, නාගරික සංවර්ධනය ආදී රටටම බලපාන කරුණු කිහිපයක් සම්බන්ධයෙන් කැලණි ගඟ සෘජුවම සම්බන්ධ වන බැවින්  කැලණි ගඟ දූෂණය වීම වැලැක්වීමේ අවශ්‍යතාවය ඉතා වැදගත් වන බව ද කොප් කමිටුවේ අවධානය යොමු විය.

කැලණි ග‌ගේ ජල දූෂණය පිළිබඳ පාරිසරික විගණන වාර්තාව ආශ්‍රිතව කරුණු සාකච්ඡා කිරීමට මහාචාර්ය චරිත හේරත් මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් කොප් කම්ටුව  ඊයේ ( 26 ) පාර්ලිමේන්තුවේදී රැස් වූ අවස්ථාවේදී කමිටුව මෙසේ මෙම නිර්දේශය නිකුත් කළේය.

රාජ්‍ය අමාත්‍ය සුසිල් ප්‍රේමජයන්ත, රාජ්‍ය අමාත්‍ය අජිත් නිවාඩ් කබ්‍රාල්, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරු වන එරාන් වික්‍රමරත්න, ජගත් පුෂ්පකුමාර, ප්‍රේම්නාත් සී. දොලවත්ත, එස්.එම්. මරික්කාර්, යන මහත්වරු මීට සහභාගී වුහ.

ඊයේ කෝප් සභාව රැස්වීස්වීම සඳහා පළමු වතාවට ඔන්ලයින් තාක්ෂණය යොදාගැනීමද සුවිශේෂත්වයක් විය. මේ අනුව පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණි නිලධාරීන්ට අමතරව  සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් වෛද්‍ය එස්. එච්. මුණසිංහ මහතා, කර්මාන්ත අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ඩබ්ලිව්. ඒ. චූලානන්ද පෙරේරා මහතා සහ රාජ්‍ය සේවා, පළාත් සභා සහ පළාත් පාලන අමාත්‍යංශයේ ලේකම් ජේ. ජේ. රත්නසිරි මහතා ප්‍රථම වතාවට ඔන්ලයින් තාක්ෂණය හරහා ( Zoom ) මෙසේ  සම්බන්ධ කරගැනුණි.

එසේම පරිසර අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් වෛද්‍ය අනිල් ජාසිංහ මහතා, ජලසම්පාදන අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ආචාර්ය ප්‍රියත් බන්දු වික්‍රම මහතා යන අමාත්‍යාංශ ලේකම් වරුන් කෝප් කමිටුවට පැමිණ සිටි අතර මෙසේ අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරුන් 5 දෙනෙකු එක් වර කෝප් රුස්වීමකට සම්බන්ධ වීමද විශේෂත්වයක් විය.  

කැලණි ගඟ ආශ්‍රිතව කර්මාන්ත 2946 ක් පවතින බවත් මේ අතුරින් කර්මාන්ත 41 ක් පාරිසරික බලපත්‍ර රහිත බවත්, කර්මාන්ත 205ක පාරිසරික බලපත්‍ර නවතා ඇති බවත්, මේ අතුරින් ඉහළ අවදානමක් සහිත කර්මාන්ත 17ක් පවතින බවත් කෝප් කමිටු සභාපතිවරයා මෙහිදී අනාවරණය කළේය. මේ නිසා ඉක්මනින් මේ සඳහා ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය කෝප් කමිටුව විසින් අවධාරණය කරන ලදි.

සීතාවක අපනයන සැලසුම් කලාපයේ අපජලය පිරිපහදු මධ්‍යස්ථානයේ ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ කොප් කමිටුවේ අවදානය යොමු වූ අතර ධාරිතාවය ඉක්මවමින් පිරිපහදුව සිදුවන බව මෙහිදී අනාවරණය විය. නමුත් මෙහි ධාරිතාවය වැඩි කිරීමට මේ වන විටත් සැලසුම් කොට ඇති බව මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියේ නිලධාරීනහු පැවසූහ. මේ පිළිබඳ වගකීමක් සහිතව කටයුතු කරන ලෙස කොප් කමිටු සභාපතිවරයා නිර්දේශ කළේය.

කැලණි ගඟ දෙපස ඉදිකොට ඇති අනවසර ඉදිකිරීම් ඉවත්කිරීමේ වැදගත්කම පිළිබඳවද කෝප් කමිටුවේ අවධානය යොමු විය. විශේෂයෙන් මෙම අනවසර ඉදිකිරීම් නිසා මළ අපද්‍රව්‍ය ගංගාවට බැහැර වන බවත් ජලය දූෂණය වන බවත් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී එස්.එම්. මරික්කාර් මහතා පෙන්වා දුන්නේය. මෙම ඉදිකිරීම්  එක් වරම ඉවත් කිරීම තරමක් අපහසු කාරයයක් නිසා හැකි ඉක්මනින් මේ සඳහා පිළියම් යෙදීමේ අවශ්‍යතාවය කොප් කමිටුව විසින් පෙන්වා දෙන ලදි.

එසේම කැලණි ගඟ ආශ්‍රිතව පවත්වාගෙන යන හොටල් සහ ආපනශාලා කිහිපයකම අනවසර ඉදිකිරීම් පවතින බවත් පරිසර ආරක්ෂණ බලපත්‍ර ලබාගෙන නොමැති බවත් කෝප් කමිටුව හමුවේ අනාවරණය විය. විශේෂයෙන් කිතුල්ගල ප්‍රදේශයේ කැලණි ගඟ ආශිතව පරිසර ආරක්ෂණ බලපත්‍ර රහිතව වසර 18 ක් තිස්සේ ආපනශාලාවක් ක්‍රියාත්මක වන බවත් ඒ පිළිබඳ වහාම ක්‍රියාමාර්ගයක් ගන්නා ලෙසත් කෝප් කමිටුව නිර්දේශ කළේය.

සීතාවක කලාපයේ ගණ අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම පිළිබඳව ද මෙම ප්‍රදේශයේ භූ ගත ජලය පිළිබඳ  සොයා බැලීමේ අවශ්‍යතාවයද කොප් කමිටුවේ අවධානය යොමු විය. විශේෂයෙන් මෙම ප්‍රදේශයේ භූගත ජලය පිළිබඳ  සොයා බලා වහාම වාර්තාවක් කමිටුවට ලබාදෙන ලෙස කෝප් කමිටුව විසින් නිර්දේශ කරන ලදි.

තවද බියගම අපනය සැලසුම් කලාපය ආශ්‍රිතව සිදුවන  ක්‍රියාකාරකම් නිසා කැලණි ගඟ දූෂණය වීම පිළිබඳව ද කිතුල්ගල ප්‍රදේශයේ පවත්වාගෙන යන වාහන සේවා ස්ථාන 7ක ජලය පිරිපහදු කිරීමකින් තොරව ගඟට නිකුත් වීම පිළිබඳව ද කොහිලවත්ත සුසාන භූමියේ බැම්ම ගඟ දෙසට කඩාවැටීම පිළිබඳව ද  ඊයේ කෝප් කමිටුවේදී සාකච්ඡා කෙරුණි.

සැපසුම්දාම තවම අඩාලයි – ඒත් සැපයුම ඉහළ ගිහින්

ව්‍යාජ නිෂ්පාදන සොයා ගන්න digital “food fingerprinting” technology එයි

කහ ආනයනය නවතා දැමීම සමග එහි මිල අහස උසට ගියේය. ඒ අතර ඇතැමුන්ගෙන් එල්ල වන බරපතළ චෝදනාවක් වන්නේ ‘ව්‍යාජ නිෂ්පාදන‘ මේ වන විට බහුල බවය.

මෙය ලංකාවට පමණක් සීමා වී ඇති අර්බුදයක් නොවේ. කොවිඩ් වසංගතය සමග ගෝලීය වශයෙන් කුළුබඩු ඉල්ලුම ඉහළ ගියත් සැපයුම්දාම තවමත් යථාතත්ත්වයට පත්ව නැත. එතුළ නිර්මාණය වන ‘සැපයුම් හිගය‘ පියවනු ලබන්නේ ‘ව්‍යාජ නිෂ්පාදන‘වලින් බවට බරපතළ සැකයක් සාක්ෂි සහිතව ඉදිරිපත් වී තිබේ.

මේ සම්බන්ධයෙන් සිදුකළ අධ්‍යනයවලින් හෙළිවී ඇත්තේ වත්මන් ගෝලීය කුළුබඩු වෙළෙදපොලේ ඇතැම් නිෂ්පාදවලින් 40%කට අධික ප්‍රමාණයක් ‘ව්‍යාජ‘ නිෂ්පාදන බවයි. පර්යේෂකයින් පවසන්නේ මේ වන විට එම අගය තවත් ඉහළ ගොස් තිබිය හැකි බවයි.

මේ ලිපිය ඉහත කරුණ ද සහිතව කුළුබඩු වෙළෙදාම කොවිඩ්-19 වසංගය හමුවේ මුහුණ දෙන ප්‍රවණතා ගැනයි.

ලෝකය අගුලු දමා යත්ම, කුළුබඩු නිෂ්පාදනය, ප්‍රවාහනය, සැකසීම සහ ඇසුරුම් කරන සංකීර්ණ ජාල අවුල් ජාලයකට ඇද වැටුණි. භෝග අස්වැන්න සැකසුම් කරන්නේ කවුද? සැකසුම් කම්හල් පවත්වාගෙන යන්නේ කවුද? කුළුබඩු වරාය වෙත ගෙන යන්නේ කෙසේද? ආරක්ෂාව සඳහා භාණ්ඩ පරීක්ෂා කරන්නේ කවුද? මෙමැනි ගැටලුවලට කුළුබඩු නිෂ්පාදන ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ සියලු පාර්ශ්වයෝ මුහුණ දුන්හ.

ඒ අතරම, කුළුබඩු සඳහා ගෝලීය ඉල්ලුම අහස උසට නැඟෙමින් පැවතුනි. කුරුඳු, දුරු සහ කළු ගම්මිරිස් වැනි කුළුබඩු හදිසියේම අත්‍යවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය බවට පත්විය. කහ සහ ඉඟුරු වැනි සාම්ප්‍රදායික කුළුබඩුවල කොවිඩ්-19 එරෙහිව සටන් කිරීම සදහා ප්‍රතිශක්තිකරණය ඇතුළු ඖෂධීය ප්‍රතිලාභ ඇතැයි සිතන අයද වැඩි වැඩියෙන් මේ ඉල්ලුම්කරුවන් අතරට එක්වූහ. එය සාම්ප්‍රදායික පාරිභෝගිකයින් විසින් දෛනිකව හෝ මාසිකව සිදුකරන ඉල්ලුම ඉක්මවා ගිය ඉල්ලුම් තත්ත්වයකි.

ලොව විශාලතම කුළුබඩු නිෂ්පාදකයා, පාරිභෝගිකයා සහ අපනයන කරුවෙකු වන ඉන්දියාව, මාර්තු අග දී රට පුරා අගුලු දැමීමට මුහුණ දුන් අතර, සංක්‍රමණික කම්කරුවන් මත යැපෙන ගොවීන්ට සහ සකසනයන්ට දාමය ඔස්සේ භාණ්ඩ ගෙනයාම දුෂ්කර විය. තවත් ප්‍රධාන කුළුබඩු වගා කරන්නෙකු වන වියට්නාමය ද ඇතැම් ආහාර අපනයනය කිරීම සදහා ඔවුන්ගේ දේශසීමා තාවකාලිකව වසා දැමීමට පියවර ගත්තේය.

මේ සමග වරායවල සහ දේශීය වෙළඳපලවල කුළුබඩු ගොඩ ගැසුණ අතර, ඉන්දියානු කරදමුංගු මිල 50% කින් සහ වියට්නාම ගම්මිරිස් 10% කින් පහත වැටුණි. මෙය තාවකාලික වුවත්, ඉතා ඉක්මනින් ජාත්‍යන්තර කුළුබඩු වෙළඳාම නැවත ආරම්භ විය.

ඉන්දියාවට කුළුබඩු වගා කිරීමේ පොහොසත් ඉතිහාසයක් ඇතිවා පමණක් නොව, එහි විවිධ දේශගුණය සහ භූමි ප්‍රදේශ විශේෂයෙන් සුවඳවත් බෝග නිපදවන බව මුළු ලෝකයම දන්නා කරුණකි.

ජුනි මාසය වන විට ඉන්දියානු කුළුබඩු අපනයන අලෙවිය 2019 ජුනි හා සසඳන විට ඩොලර් මිලියන 67 කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් මිලියන 359 ක්  දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව ඉන්දියාවේ වාණිජ මණ්ඩලය (Associated Chambers of Commerce of India) පවසයි.

වසංගත අගුලු දැමීම ආරම්භ වන විටත් කුළුබඩු සඳහා පාරිභෝගික ඉල්ලුම ඉහළ ගියේය

ඉන්දියාවේ සුළුපරිමාණ කුළුබඩු ගොවීන් දස දහස් ගණනකට එය හොඳ ආරංචියක් විය යුතුය. කේරළයේ සාධාරණ වෙළඳ සන්ධානයේ කුළුබඩු වගාකරුවන්ගේ සමුපකාරයේ (Fair Trade Alliance of Kerala) නිර්මාතෘ ටොමී මැතිව්ට අනුව, ඉල්ලුමේ වැඩිවීම තවමත් ගොවීන්ට ලැබෙන මිල ඉහළ යාමට හේතු වී නොමැත.

අගුළු දැමීමත් සමග අවිධිමත් ආර්ථිකයේ රැකියා කළ නොහැකි වූ විට කම්කරුවන් නැවත ගම්බිම් බලා පිටත්ව යාමත් සමඟ බොහෝ වගාකරුවන් මූල්‍යමය වශයෙන් පීඩාවට පත්ව ඇත.

“කුළුබඩු සඳහා ඇති ඉල්ලුම ගොවිපල මිලෙන් පිළිබිඹු වූයේ නම්, එය විශාල වෙනසක් කරනු ඇත. වෙළඳ යුක්තිය වැදගත් (trade justice)  බව මෙම අර්බුදය වෙන කවරදාටත් වඩා ඔප්පු කරයි.”

කෙසේ වෙතත්, කුළුබඩු වෙළඳාමේ යෙදී සිටින අනෙක් අයට, වසංගතය විසින් ගෙන එන අභියෝගයන්ට සාර්ථකව මුහුණ දීමට මෙම උත්පාතය ඉවහල් වී තිබේ.

“අපේ කුළුබඩු සඳහා ඉල්ලුම අප්‍රේල් සහ මැයි මාසවලදී 15% කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා” යැයි ඉන්දියාවේ විශාලතම කුළුබඩු සැකසුම් කරුවන්ගෙන් එකක් වන Synthite Industries හි කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ විජු ජේකොබ් පවසයි.

“දෙවියන්ට ස්තූතිවන්ත වෙන්න අපි දැන් හොඳ ක්ෂේත්‍රයක යෙදී සිටිමු [මේ මොහොතේ] එය ක්‍රියාවලිය සිදු කිරීමට අසීරු කාලයකි.”

ඉන්දියාවේ බොහෝ කුළුබඩු වගා කරන්නන් කුඩා පරිමාණ පවුල් ගොවීන් වන බැවින්, එම ක්‍රියාවලියට ගොවීන් 10,000 කින් Synthite Industries මිල දී ගැනීම සිදු වේ. (උතුරේ උත්තර් ප්‍රදේශ්හි මිරිස් නිෂ්පාදකයින්ගේ සිට දකුණේ කේරළයේ කුරුඳු වගා කරන්නන් දක්වා)

සාමාන්‍යයෙන් ගොවීන් තම භෝග Synthite Industries දේශීය සැකසුම් කම්හල් වෙත ගෙන යන අතර එහිදී ඒවා ගුණාත්මක බව පරීක්ෂා කර, සැකසූ හා ඇසුරුම් කර ගබඩාවලට ප්‍රවාහනය කර ගෝලීය වශයෙන් බෙදාහැරීමේ මධ්‍යස්ථාන වෙත යවනු ලැබේ.

විද්‍යාත්මක සාක්ෂි තවමත් නොමැති වුවද කහ සෞඛ්‍යමය ප්‍රතිලාභ ඇති බවට පිළිගැනේ

නමුත් වසංගතය මෙම ශක්තිමත් දාමය කඩාකප්පල් කර ඇත. “ඉන්දියාවේ සමහර ප්‍රදේශවලට සීමාවන් තිබෙන නිසා ප්‍රවාහනය ප්‍රශ්නයක් වී තිබෙනවා” යැයි විජු පවසයි.

“කර්මාන්තශාලාවලින් වරායට භාණ්ඩ ලබා ගැනීමේදී අපට යම් යම් ගැටළු සහගත තත්ත්වයන් ඇති වූ අතර සති කිහිපයකට පෙර කොළඹ සිට පැමිණීමට නියමිතව තිබූ [ශ්‍රී ලංකාවේ] නැවක් ප්‍රමාද වුණා. අපට අර්බුදයක් තිබුණේ නැහැ. නමුත් එය අභියෝගයක්.”

කෙසේ වෙතත්, මෙම තත්වය යහපත් අතට හැරී ඇති බව විජු පවසයි. සමාගම ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා වියට්නාමයෙන් හා ඉන්දුනීසියාවෙන් කහ හා ගම්මිරිස් ආනයනය කර ඇති අතර Synthite Industries සමඟ වැඩ කරන ඉන්දියානු ගොවීන්ගේ සංඛ්‍යාව 5-10% කින් වැඩි කර තිබේ.

මුහුණු ආවරණ සහ කුළුබඩු පරිත්‍යාග කරමින් දේශීය පවුල් 6,000-7,000 ක් සඳහා ආධාර කිරීම සඳහා Synthite Industries සිය පරිමාණය භාවිතා කර ඇති අතර පීපීඊ සහ අත් සනීපාරක්ෂක යන්ත්‍ර පවා නිෂ්පාදනය කර ඇත.

විජු මෙසේ පවසයි. “අපට [උදව් කිරීමට] කළ හැකි දේ ගැන අපි කල්පනා කරනවා. අප වර්ධනය වන සෑම අවස්ථාවකම අපගේ ප්‍රජාව වර්ධනය වීමට අපට අවශ්‍යයි”

කුළුබඩු Synthite Industries වෙත පැමිණි පසු, ඒවා එක් යන්ත්‍රයකින් ඇතුළුව පරිස්සමින් පරීක්ෂා කරනු ලැබේ. (එය ඡායා පිටපත් යන්ත්‍රයක් මෙන් පෙනේ) අපද්‍රව්‍ය සඳහා එක් එක් නියැදිය පරීක්ෂා කරයි.

“අපට පැහැදිලි 100% පරිපූර්ණ නිෂ්පාදනයක් තිබිය යුතුයි,” විජු පවසයි. “අමුද්‍රව්‍ය, ගුණාත්මකභාවය, පළිබෝධනාශක යනු කුමක්ද, කාර්මික ද්‍රාවණය කුමක්ද – සියල්ල පරීක්ෂා කර බැලිය යුතුයි.”

කුළුබඩු වල අපිරිසිදුකම බරපතල ආහාර සුරක්ෂිතතා ගැටළුවක් වන නමුත් නව පරීක්ෂණ තාක්ෂණයන් ඒවා අඩු කිරීමට උපකාරී වේ

සැකසුම් කම්හල්වල තත්ත්ව පාලනය වසංගතයේ ඊටත් වඩා වැදගත් වී තිබේ. කුළුබඩු වෙළඳාමේ සෑම විටම වංචනික ක්‍රියාකාරකම් සිදුවී ඇත. කුළුබඩු සම්බන්ධ එක් අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ,40% ක් පමණ ව්‍යාජ ඒවා බවයි. එම අධ්‍යයනයට නායකත්වය දුන් ක්වීන්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ බෙල්ෆාස්ට් හි ආහාර සුරක්‍ෂිතතාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු වන ක්‍රිස් එලියට් විශ්වාස කරන්නේ පසුගිය මාස හය තුළ වංචාව ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.

“කොවිඩ් නිසා පැහැදිලිවම සැපයුම්දාම අවහිර වී තිබෙනවා. ඒක පැහැදිලි තත්ත්වයක්. ඒත් ඉල්ලුම අඛණ්ඩව ඉහළ යනවා. ඒත් දැන් අනපේක්ෂිත සැපයුමක් ද තිබෙනවා. ඒත් ඇත්තටම ඒවා පැමිණෙන්නේ කොහෙන්ද ? ”

සාමාන්‍යයෙන්, පාරිභෝගිකයින් වෙත ළඟා වන වැරදි නිෂ්පාදන අවම කිරීම සඳහා කුළුබඩු දාමය ඔස්සේ බහු තත්ත්ව පාලන පරීක්ෂණ සිදු වේ. පරීක්ෂකවරුන්ට මෙම පරීක්ෂණ පෞද්ගලිකව කිරීමට නොහැකි වීමත් සමඟ, සින්ටයිට් භාවිතා කරන තාක්ෂණයන් වැනි වෙනත් තත්ත්ව පාලන ක්‍රියාවලීන් ඊටත් වඩා වැදගත් වී තිබේ.

බොහෝ කුළුබඩු ආනයනකරුවන්ට වසංගතය තුළ නව ප්‍රභවයන් සෙවීමට සිදුවී ඇත්තේ සීමාවන් නිසා ප්‍රවාහන ජාලයන් කඩාකප්පල් වී ඇති බැවිනි

එලියට් එවැනි එක් තාක්ෂණයක් මතම කටයුතු කරයි: ‘‘ඩිජිටල් ආහාර ඇඟිලි සලකුණු තාක්ෂණය (digital food fingerprinting technology) කුළුබඩු පරීක්ෂා කිරීම සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳ විප්ලවීය වෙනසක් සිදු කරනු ඇතැයි ඔහු පවසයි.

සාම්ප්‍රදායික පරීක්ෂණයේදී, සාම්පල විද්‍යාගාරයකදී පරීක්‍ෂා කළ යුතු අතර, එයින් අදහස් වන්නේ ප්‍රතිඵල නැවත පැමිණෙන විට නිෂ්පාදනයක් රටවල් කිහිපයකට ළඟා විය හැකි බවයි. digital “food fingerprinting” technology සමඟ ප්‍රතිඵල එම ස්ථානයේදීම ලබා දෙනු ලැබේ.

“අපට මෙම තාක්ෂණය මගින් ලොව පුරා සාම්පල දහස් ගණනක් එකතු කර වංචනික ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ සිතියම් නිර්මාණය කිරීමට හැකි වනු ඇත,” එලියට් පවසයි.

Covid-19 වසංගතය ඉක්මනින් අවසන් වන බවට සුළු සලකුණු පෙන්නුම් කිරීමත් සමඟ, කුළුබඩු සඳහා ඉහළ ඉල්ලුම දිගටම පැවතිය හැකිය. එහි ප්‍රතිලාභ ගොවීන්ට ලැබේද යන්න තවමත් දැකගත නො හැකි නමුත් නව තාක්‍ෂණය මඟින් අවම වශයෙන් වඩාත් විනිවිද පෙනෙන දාමයක් නිර්මාණය කළ හැකි අතර විශ්වාසදායක වෙළෙඳුන්ට ත්‍යාග ලැබේ.

බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

අල ගහට මොනවා තිබ්බත් වැඩක් නැහැ අල පොහොර නැත්නම්.  ඉතිං මේ පාර තියෙන අවුල තමයි අල පොහොර නැතිකම. එකට දහයකවත් අස්වැන්නක් නැත්නම් වවලා වැඩක් නැහැ.

“අල පොහොර” නමින් හඳුන්වන මිශ්‍ර පොහොර වර්ගය වෙළඳසැල්වල නෑ

කොරෝනා වසංගතය හමුවේ නිර්මාණය වූ විදේශ විනියම අර්බුදය හමුවේ ආණ්ඩුව ගත් එක් පියවරක් වූයේ අත්‍යවශ්‍ය ආහාර ද්‍රව්‍ය ආනයනය නවතා දැමීමයි. මේ සමග බෝග 16 විප්ලවය ද ආරම්භ කළ ආණ්ඩුව ගොවීන්ගෙන් පමණක් නොව මිරිස් පැළවක්, මෑ වැළක් වවා ගන්න බිම් අගලක්වත් නැති ජනතාවගෙන් පවා ඉල්ලා සිටිනේ ‘ගෙවතු වගා කරන‘ ලෙසයි.

මුළු ලෝකයම ආහාර සැපයුම් දාම බිද වැටීම නිසා අර්බුදයක ගිලී සිටියදී ගෙවතු වගා කිරීම පමණක් නොව වගා කළ හැකි සෑම බිම් අගලක්ම වගා කිරීම ‘ජාතිමාමක‘ පුරවැසියෙකුගේ වගකීමක් මෙන්ම වගවීමක් ද වෙයි. ඒ ගැන කිසිවෙකුට කිසිම අරෝවක් නැත.

එහෙත් ප්‍රශ්නය වන්නේ ‘අදාළ බලධාරීන්‘ කටින් බතලකොළ සිටවමින් සංඛ්‍යා ලේඛන හරඹයක නිරතවීමය. නැතහොත් ලිපිගොනුවලින් විජ්ඡා පෙන්වීමට යාමය. මේ හරහා සිදුව ඇත්තේ ලක්ෂ ගණනනින් වැටුප් ද, තවත් ප්‍රවාහන වියදම් ද ලබන නිලධාරීන්ට සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වලට කෙසේ වෙතත් වසංගතය හමුවේ සෑම ආකාරයකින්ම ආදායම් අහිමි වී සිටින පාරිභෝගිකයින් සහ වගාකරුවන් අර්බුදයකට පත්වීමය.

වගාකරුවා සහ පාරිභෝගිකයා යන එකිනෙකට වෙනස් අරමුණු ඇති පාර්ශ්ව දෙකක් එකවර තෘප්තිමත් කිරීම අසීරු වුවත් එය කළ හැකි බව මේ ගැන උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශ්වයන්ගේ අදහසයි. එය ඔවුන් දකින ආකාරයට Win – Win මූලධර්මය අනුව සිදුවිය යුතුය.

එහෙත් මේ සියල්ල සිදුවීමට බීජයක් පැළ වී අතුඉති දරා ඵලදාව ලබාදිය යුතුය. ඒ සදහා ගසට වැලට පෝෂණය ලබාදිය යුතුය. ගොවීන්ගේ භාෂාවෙන් ‘පෝර දැමිය යුතුය‘ එහෙත් දැන් ප්‍රශ්නය වන්නේ නීති, චක්‍ර ලේඛන, උපදෙස්, ඉල්ලීම් සියල්ල තිබියදී වගාවට අත්‍යවශ්‍ය පොහොර හිගවීමය. ඇතැම් පොහොර වර්ග නැත්තටම නැත්තටම නැතිවීමය.

මේ තත්ත්වය තුළ නිලධාරීන්ගේ පොතේ සංඛ්‍යා ලේඛන නම් වචන හරඹය තුළින් එහා මෙහා කර ‘කිතුලට නැග්ග මිනිහාගේ න්‍යාය‘ භාවිතා කළ හැකිය. එහෙත් එය ගොවියාටත් – පාරිභෝගිකයාටත් කිසිසේත් හිතකර තත්ත්වයක් නොවේ.

අපි මේ සියලු කතා කීමේ මේ වන විට උඩරට අල සහ එළවළු ගොවීන් මුහුණ දී සිටින බරපතළම අර්බුදය වන ‘පොහොර හිගය‘ ගැන සත්‍ය කතා, ගොවීන්ගේම කතා ඇසීමට සූදානම් වීමය.

මේවා කියවා හෝ අසා පමණක් පළක් නැති බව අවධාරණයෙන් සටහන් කළ යුතුය.

“කඳු කන්නය” අල වෙන හැඩ

“අල ගහට මොනවා තිබ්බත් වැඩක් නැහැ අල පොහොර නැත්නම්.  ඉතිං මේ පාර තියෙන අවුල තමයි අල පොහොර නැතිකම. එකට දහයකවත් අස්වැන්නක් නැත්නම් වවලා වැඩක් නැහැ. එහෙම ගන්න බැහැ පොහොර නැතිව.  අනික මේ බීජ අලවලට කොම්පෝස්ට් කියල ප්‍රමිතියක් නැති කුණු ගොඩවල් දැම්මම අංකුර ඇදෙන්න කලිං කුණු වෙලා යනවා.’ඌව පරණගම බන්දුල අප හා පැවසුවේ කඳු කන්නයේ අල වගාවට බිම් සකස් කළ තමන් අමාරුවේ වැටී ඇති බවයි

බණ්ඩාරවෙල එළවලු තොග වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය ඉදිරිපිට දැවැන්ත වාහන පෝලිමකි. ත්‍රිරෝද රථවල සිට ට්‍රක්රථ දක්වා වාහනවල සිය නිෂ්පාදන පටවාගත් කඳුකරයේ ගොවීන් සිය අස්වනු අලෙවි කර ගැනීම සඳහා පැමිණෙමින් සිටින අතර අගනුවරින් හා දිවයිනේ තවත් ප්‍රදේශ ගණනාවකින් පැමිණි වෙළෙඳුන්ද තම අවශ්‍යතාවයේ පරිදි නැවුම් අස්වනු මිළට ගැනීමට බලාපොරොත්තුවෙන් රැඳී සිටිති. වෙනදා සිය අස්වැන්න අලෙවි කිරීමෙන් අනතුරුව ගොවීන් පොදිකන්නේ වගාවට අවශ්‍ය පොහොර හා වෙනත් යෙදවුම් අලෙවි කරන වෙළඳසැල් අවට ය. එහෙත් අද එම වෙළඳසැල්වල කිසිම තදබදයක් නැත. ඒ ගොවීන්ට මිලදී ගැනීමට අවශ්‍ය පොහොර වර්ග කිහිපයක්ම විකිණීම පිණිස අවශ්‍ය තොග නැතැයි වෙළඳසැල් හිමියන් දන්වා ඇති බැවිනි.

එළවලු මිල ඉහළට

කොළඹ ඇතුළු තදාසන්න ප්‍රදේශවල උඩරට එළවලු මිළ ගණන් සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යද්දී හපුතල, බණ්ඩාරවෙල, නුවරඑළිය ප්‍රදේශවල ලීක්ස් වැනි වෙනදා තරමක් ඉහළ මිලකට අලෙවි වන එළවලු සමහරක සිල්ලර මිල කිලෝව රුපියල් හතළිහක් පමණ දක්වා පසුගිය දිනවල පහත වැටුණු අතර ඉන් ලැබුණු සංඥාව වන්නේ ලීක්ස්, බීට්රූට් වැනි එළවලු වර්ගවල තොග මිල රුපියල් 20ක් පමණ දක්වා අඩුව ඇති බවයි. පවතින විෂම වෙළඳපොළ රටාව නිසා මෙවැනි අඩු මිළකට එළවලු තොග විකිණීමට සිදුවද්දී ගොවි ජනයාගේ ආර්ථිකයට එය දැඩිව බලපෑවේ නිෂ්පාදන වියදමට සාපේක්ෂව ආදායම ඉතා අවම නිසා වන අතර එහිදී පාරිභෝගික ජනයාටද අත් වූ වාසියක් නැත්තේ කොළඹ හා සෙසු ප්‍රදේශවල එළවලු මිළ ගණන් ඉතාමත් ඉහළ මට්ටමක පැවතීම නිසාය.

කොවිඞ් 19 වසංගතය නිසා යාවත්කාලීන කරන ලද සීමා හේතුවෙන් මෙම අර්බුදය උද්ගත වූ බව පැහැදිලි නමුත් නිසි නියාමන යාන්ත්‍රණයක් ක්‍රියාත්මක වී නම් ගොවියා හා පාරිභෝගිකයා යන දෙදෙනාටම ජය-ජය මාදිලියේ විසඳුමක් ලබා දීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව තිබුණි. පත්වන හැම රජයක්ම සීතාගාර ඉදිකිරීම වැනි පොරොන්දු අහසේ පැල කර තිබූ අතර ඉදිකෙරුණු සීතාගාරයක් නැති නිසා අස්වැන්න වැඩි සමයේ අතිරික්තය පාරවල් අයිනේ අතහැර දමන්නට සිදු ව තිබේ. 

මෙහි ප්‍රතිපක්ෂය උදාවන්නේ මිල ගණන් ඉහළ යන සමයේය. එහිදී පාරිභෝගිකයා අන්ත අසරණ වන්නේ සමහර එළවලු වර්ග පරිභෝජනය අතහැර දමන්නට සිදු වේ. එහෙත් ඉන් වාසි අත්වන්නේ ස්වල්පයක් ගොවීන්ට පමණක් වන අතර ජලසම්පාදන පහසුකම් නැති මාස් කන්නයට වගා කටයුතු කරන ගොවීන් ණයකාරයින් බවට පත් වේ.

වර්ෂා සමය උදාවීම නිසා  දැන් නැවතත් එළවලු මිළ ගණන් ඉහළ යන්නට පටන් ගෙන ඇති අතර බණ්ඩාරවෙලදී පවා අර්තාපල් සිල්ලර මිල රුපියල් දෙසියයක් වෙද්දී ඉතා සුළු මිලකට අලෙවි වූ තක්කාලි රුපියල් අසුවක් හා බෝංචි රුපියල් එකසිය හැටක්ද සෙසු එළවලු මිලද සාපේක්ෂව ඉහළ යන්නට පටන් ගෙන තිබේ. 

ඉදිරි දින කිහිපයේ තවත් මිල ඉහළ යන අතර පාරිභෝගිකයා අපහසුවට පත්වන නමුත් ගොවියාට ඉන් වාසියක්ද සැළසේ. කොවිඞ් වසංගතයට අදාල ඉදිරි රෙගුලාසි සමග කුමක් සිදුවිය හැකිද යන්න ගැන අනාවැකි කීම අසීරු වුවත් ගොවීන් පවසන්නේ වෙනත් කරුණක් නිසා තමන්ගේ ආදායම අවිනිශ්චිත විය හැකි අතර එළවළු මිල වැඩිවීමෙන් පාරිභෝගිකයාද අපහසුවට පත්වන බවයි. ඔවුන් පෙන්වා දෙන මෙම අතුරු කාරණය වන්නේ පසුගිය ජනවාරියේ සිට පැවති හා දැන් අර්බුදයක් බවට පත්ව ඇති පොහොර හිඟයයි.

වියදමත් වැඩියි

කලාපයේ ආහාර ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදන මිල හා පාරිභෝගිකයන්ට දරන්නට සිදුවන මිලදී ගැනීමේ වැය බර වැඩිම රට ශ්‍රී ලංකාවයි.  ගොවීන් පවසන්නේ බීජවල සිට වගාවට අවශ්‍ය සියලු යෙදවුම්වල මිල ගණන් දරාගන්නට බැරි තරම් ඉහළ මට්ටමක පවතින බවයි. ඒ නිසා ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාම ස්වභාවිකය.   මේ වනවිට බණ්ඩාරවෙල වැලිමඩ ප්‍රදේශවල ගොවීන් ඉම්පෝර්ටඞ් ලෙස හඳුන්වන ආනයනික අර්තාපල් බීජ හොණ්ඩරයක මිල රුපියල් 18,500ක් පමණ වේ.  අල වගාවෙන් ලාභයක් ලැබීමට නම් අල හොණ්ඩර හෙවත් පෙට්ටි දහයක්වත් සිටුවිය යුතුය.  එවැනි පසුබිමක බීජවලට පමණක් ප්‍රවාහන හා වෙනත් වියදම් ඇතුළුව  රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් වැය වේ.

වැඩකුලී හා සෙසු යෙදවුම්වලට තවත් රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් වියදම් වී නම් සමස්ත නිෂ්පාදන පිරිවැය රුපියල් ලක්ෂ හතරකි.  එකට දහය අනුපාතයට අස්වැන්න ලද විටක අල පෙට්ටි සියයක් හෙවත් කිලෝ පන්දහසක් නිපදවීමට ගොවියා සමත් වේ. සාමාන්‍යයෙන් තොග මිල රුපියල් එකසිය හැටක් පමණ වුවහොත් ගොවියාගේ සමස්ත ආදායම ලක්ෂ අටක් වී රුපියල් ලක්ෂ හතරක පමණ ආදායමක් ලැබේ. එසේ සියල්ල යහපත් අයුරින් සිදුවීමට තිබෙන ඉඩ අඩුය. බීජවල ගැටලුවල සිට බොහෝ හේතු නිසා ගොවියා බොහෝ විට සිටින්නේ පරාජිත කඳවුරේය.

වියගසට බඳින ලද ගවයා මෙන් ඔහුට ඉවත යා නොහැකිව ගොවිතැනේ රැඳී සිටින්නට සිදුවන්නේ කළ හැකි වෙනත් කර්මාන්තයක් නැති බැවිනි. එසේම ගොවියා ගොවිතැනෙන් ඉවත්වීම රට වෙනත් අර්බුදයකට ඇදගෙන යන අතර දැනටමත් දුලබ විදේශ විනිමය සංචිත ආහාර ආනයනය සඳහා වැය කරන්නට සිදුවේ. 

මේ වැසි සමය සමග උදාව ඇත්තේ බහුලව අර්තාපල් වවන කන්නයයි.  අහස්දියෙන් කඳුවල අල වවන ගොවීන්ට වසරේ එකම අර්තාපල් වගා කන්නය වන මෙය “කඳු කන්නය”යි. එහෙත් මෙවර අල වවන බලාපොරොත්තුවෙන් දෑස් දල්වාගෙන සිටි ගොවීන් පවසන්නේ පොහොර හිඟය නිසා තමන් අමාරුවේ වැටී සිටින බවයි.

ඔවුන්ට අනුව අල වගාවට අවශ්‍ය “අල පොහොර” නමින් හඳුන්වන මිශ්‍ර පොහොර වර්ගය වෙළඳසැල්වල නැත. අවශ්‍ය පොහොර මිලට ගැනීම සඳහා බණ්ඩාරවෙලට පැමිණ හිස් අතින් යාමට සූදානම්ව සිටි ඌව පරණගම බන්දුල අප හා පැවසුවේ කඳු කන්නයේ අල වගාවට බිම් සකස් කළ තමන් අමාරුවේ වැටී ඇති බවයි.

“මං ගත්තේ ඉම්පෝටඞ් අල. පෙට්ටිය රුපියල් 18,500 ගණනෙ. වැඩ කුලිත් ගියා.  ඒත් තවම පැළ කරගන්න විදියක් නැහැ. මොකද පැළ කරලා දාන්න පොහොර නැහැ.  අල පොහොර නොදා අල හදන්න බැහැ. ලොක්කො කියන විදියට මේවා ගොම පොහොර කොම්පෝස්ට් විතරක් දාලා කරන්න පුලුවන් වැඩ නෙවෙයි. දිගින් දිගට වැවුවම නිසරු වෙන පස පොහොර දාලා සරු කරන්න ඕන. ඒකට රසායනික පොහොරත් ඕනෑ.” යනුවෙන් ආවේගශීලීව අදහස් දැක්වූ ඔහු කිසියම් දැනමුතුකමක්ද බලධාරීන්ට දෙන්නේය. 

සිය අස්වනු අලෙවි කිරීමට පැමිණි සමීරද මිළඟ කන්නයේ අල වැවීමට සූදානම් වන වැලිමඩ පදිංචි තරුණ ගොවියෙකි. ඔහු පවසන්නේ අල පොහොර නැතිව අල වැවීම අනවශ්‍ය අවදානමක් ගැනීමක් බවයි.

“අල ගහට මොනවා තිබ්බත් වැඩක් නැහැ අල පොහොර නැත්නම්.  ඉතිං මේ පාර තියෙන අවුල තමයි අල පොහොර නැතිකම. එකට දහයකවත් අස්වැන්නක් නැත්නම් වවලා වැඩක් නැහැ. එහෙම ගන්න බැහැ පොහොර නැතිව.  අනික මේ බීජ අලවලට කොම්පෝස්ට් කියල ප්‍රමිතියක් නැති කුණු ගොඩවල් දැම්මම අංකුර ඇදෙන්න කලිං කුණු වෙලා යනවා.’ යැයිද ඔහු පැවසුවේය.

ගැටලුව අලවලට පමණක් නොවේ

උඩරට එළවලු වගාවේදී මිශ්‍ර පොහොර භාවිතය අවශ්‍ය වන්නේ අර්තාපල් සඳහා පමණක් නොවේ.  සෙසු එළවලු වගා සඳහාද එළවලු පොහොර, කොළ පොහොර හා සුපර් 02 පොහොර භාවිතා කරන අතර ඒවා මෙන්ම උඩරට තේ කලාපයට අවශ්‍ය තේ පොහොරද මේ දිනවල හිඟය. ඇතැම් ප්‍රදේශවල මේ පොහොර සොයාගන්නට ඇත්තේම නැත.  බල්ලකැටුව නාවෙලගම පදිංචි මහා පරිමාණයෙන් බෝංචි වගා කරන ගොවියෙකු වන උපුල් ප්‍රියන්ත පවසන්නේ පසුගිය ජනවාරි මාසයේ සිට යූරියා පොහොර හිඟයක්ද තිබූ නමුත් දැන් වෙළඳපොළෙහි යූරියා තිබෙන බවයි.

“යූරියා තිබුණ කියල මේ වැහි කන්නෙ වැඩි ප්‍රයෝජනයක් නැහැ. මොකද අපි වැස්ස කාලේ යූරියා පාවිච්චි කරන්නෙ අඩුවෙන්. මේ දවස්වල අපිට වුවමනාම පොහොර වර්ග දෙක එළවලු පොහොරයි, සුපර් 02 පොහොරයි තමා. මහත්තුරු ටීවී එකට ඇවිල්ල කටින් බතල හිටෙව්වුට වැඩක් නැහැ.  ඇත්ත තත්ත්වෙ දන්නෙ වගා කරන අපිනෙ.” යනුවෙන් ඔහු පවසයි.

ප්‍රියන්ත පවසන අන්දමට සිය ප්‍රදේශයේ ගොවීන් බෝංචි වගාවේදී තේ පොහොරද භාවිතා කරයි.  ඒ කෘෂිකර්ම උපදේශකවරුන්ගේ උපදෙස් අනුව නොවේ.  සිය අත්දැකීම් වපසරිය මතය.

“වගාවෙ පස පෙරලද්දි අපි තේ පොහොර දාන්නෙ බෝංචිවැල්වල කොළ ඉවෙන්න. එතකොට තමයි කරල් වැඩි වෙන්නෙ. දැන් අපිට ඒක කරන්න විදියක් නැහැ. තේ වවන මිනිස්සුන්ටවත් තේ පොහොර නැතිව ඉද්දි බෝංචිවලට මොන තේ පොහොරද?” යනුවෙන් ඔහු ප්‍රශ්න කරයි. මෙවර අස්වැන්න අඩුවිය හැකි බවද එහි ප්‍රථීඵලයක් ලෙස එළවලු මිළ ඉහළ යා හැකි බවද අනාවැකියක් ලෙස පවසන ඔහු හේතුව සේ දක්වන්නේ පවතින පොහොර හිඟයයි.

බණ්ඩාරවෙල ඉරෝෂා ඇග්රෝ වෙත පැමිණ සිටි අභයපුර පදිංචි ගොවියෙක් පැවසුවේ  වැසි සමයේ පොහොර හිඟ වීම ඉතා දැඩිව ගොවිතැනට බලපාන බවයි.  ඔහුට අනුව එළඹෙන වසරේ මුල් කාර්තුවේ ජීවන වියදම ඉහළ යාමට මෙම තත්ත්වය අහිතකර ලෙස බලපානු ඇත. ඒ නිසා බලධාරීන් කළ යුත්තේ වහා පිළියම් යෙදීමයි. 

බණ්ඩාරවෙල තල්දෙන ඇග්‍රෝහී අධිපති සුසිල් තල්දෙනට අනුව දැන් යූරියා හිඟයක් නැත.  එහෙත් වැසි සමයේ ගොවීන් යූරියා භාවිතා කරන්නේ අඩුවෙනි. 

“දැන් හිඟ තේ පොහොර සහ මිශ්‍ර පොහොර. අපි  හිතමු එළවලු වගාවට අල පොහොර දානවා කියලා එළවලු පොහොර වෙනුවට. ඒක කරන්න පුලුවන් වුණාට ඵලදායකත්වය අඩුයි.  නිසි වෙලාවට අවශ්‍යම පොහොර වර්ගය නොදා වැඩක් නැහැ.  තක්කාලිවල ගෙඩි වැඩිවෙන්න නම් සුපර් 02 දාන්නම වෙනනවා. නැත්නම් වැඩක් නැහැ. ඉතිං මේ දවස්වල ඔය කිසි එකක් ගන්න  නැහැ හිඟයි.  මේක ගොවියාගේ ආදායමට බලපාන්න පුලුවන්. මොකද වැස්ස නිසා එළවලුවල ඩිමාන්ඞ් එක වැඩිවෙන කාලෙක බඩු අඩුවෙනවා කියන්නෙ පාඩුවක්. අපරාධයක්” යනුවෙන්ද සුසිල් අදහස් දක්වමින් පැවසුවේය.

නම හෙළි නොකළ පොහොර සමාගමක අලෙවි නියෝජිතයෙකු පැවසුවේ උද්ගතව ඇති තත්ත්වයට හේතුව  පසුගිය කාලයේ ආනයනය කළ පොහොරවලට අදාල සහන මිල ලබාදීම් වෙනුවෙන් ගෙවිය යුතු රාජ්‍ය භාග නිසි පරිදි ගෙවා නැති වීම බවයි. ඔහුට අනුව පොහොර සමාගම් වෙත ගෙවිය යුතු සමස්ත මුදල ගෙවා නොමැති නිසා ඇතැම් සමාගම් විදේශවලින් අවශ්‍ය තරම් පොහොර ගෙන්වීමට ඇණවුම් ලබා දී නැත.  ඒ අතර පවතින කොවිඞ් තත්ත්වය නිසා ඇතැම් රටවල නාවික මෙහෙයුම් ඇතුළු අපනයන සීමා වීමද මෙරට පොහොර සම්බන්ධ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තිය වරින්වර වෙනස්වීමද ගැටලුවට බලපා ඇති බව ඔහු පවසයි.

කෙසේවෙතත් පොහොර හිඟයෙන් ගොවීන් දැනටමත් බැට කන අතර ඉක්මන් පිළියමක් නොයෙදුවහොත් පාරිභෝගිකයාටද කබලෙන් ලිපට වැටෙන්නට සිදු වීම නියතය.

සටහන – ලසන්ත ද සිල්වා