පසුගිය දින කිහිපය තුළ ම විසින් සම්පාදනය කළ ‘තිත්ත ඇත්ත‘ ලිපිවලට සමාජමාධ්යවලින් උණුසුම් ප්රතිචාර ලැබුණා. ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් කියා සිටියේ ‘සාමාන්යයෙන් ලංකාවේ වෙබ් අඩවිවලින් කතා නොකරන ‘දත්ත සහිත‘ සාකච්ඡාවක් ආරම්භ කිරීම අතිෂය කාලීන බවයි. ඒ සදහා තමන්ගේ ද නොමසුරු දයාකත්වය ලබා දෙන බවයි.
වෙබ් ලිපි රචකයෙක් ලෙස දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ කටයුතු කරන මට මේ ප්රතිචාරය අලුත් අත්දැකීමක්. මොකද බොහෝ දෙනෙක්ගේ අදහස වුණේ ‘දීර්ඝ ලිපි‘ නැතහොත් A 2 Z ලිපි සමාජමාධ්ය පරිශීලකයින් අතර ජනප්රිය නැති බවයි. ඒත් ඒක එහෙම නොවන බව ‘තිත්ත ඇත්ත‘ ලිපි මගින් තහවුරු වුණා.
මේ අතරේ මුහුණුපොත හරහා සංවාදයට එක් වුණ ගෘහණියක් (ඇය දරුවා බලා ගැනීමට රැකියාවෙන් ඉවත් වුණ පුද්ගලික අංශයේ ගිනුම් ලිපිකාරිනියක්) යම්කිසි ආවේගාත්මක ස්වරයෙන් තවත් කතාවක් කියලා තිබුණා.
‘ඇයි ඔයාලා අපේ දරුවන්ගේ පෝෂණය ගැන සංවාදයක් ආරම්භ කරන්නේ නැත්තේ ? මං දැක්කා ඔයාලාගේම සයිට් එකේ තිබුණු ලිපියක පෝෂණය සහ ළමුන්ගේ උස යාම අතර සම්බන්ධයක් තියෙන බව තහවුරු වෙලා තියෙනවා කියලා. ඒක අලුතින් තහවුරු කරන්න දෙයක් නැති වුණත් ජාත්යන්තර වශයෙන් සිදු වුණ ඒ සොයා ගැනීම හොදයි. මොකද අපේ දුප්පත් පවුල්වල ළමයි දැක්ක ගමන් ඒ කතාවේ ඇත්ත – නැත්ත හොදට පැහැදිලියි. මම කියන්නේ අපේ ළමයි අතරේ ලොකු පෝෂණ ඌණතාවක් තියෙනවා. ඒකට හේතව මස් – මාළු සහ බිත්තර වගේම කිරි ආහාර (යෝගට්, චීස්. බටර් වාගේ) ආහාරයට ගන්න නොහැකි වීම. බතුයි එළවලුයි ගිල්ලා කියලා අපේ ළමයින්ට ලැබෙන පෝෂණයක් නැහැ. පලතුරක් වුණත් කන්න අපේ ළමයින්ට අවස්ථාව හරිම අඩුයි. මොකද ඒවා ගිනි ගණන්. ඒ නිසා ළමයින්ගේ පෝෂණ ඌණතා සහ ලංකාවේ ඇත්ත තත්ත්වය ගැන හොද සාකච්ඡාවක් ආරම්භ කරන්න. ඒක අපි කාටත් හොදයි‘ ඇය දීර්ඝ සටහනක් තබමින් කියා සිටියා. ඒ සමග පින්තූර කිහිපයකුත් එක්කරලා තිබුණා.
ඇත්ත තමයි, ඉහළ සහ මධ්යම පන්තියේ ළමයි දැක්ක ගමන් ඔවුන් තුළ කිසිම පෝෂණ ඌණතාවක් දැකිය නොහැකියි. ඔවුන්ගේ වයසට හරියන උස වගේම, උසට හරියන බරත් තියෙනවා. දුප්පත් සහ අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල දරුවන්ගේ තත්ත්වය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්. ඔවුන් බහුතරය කෙසගයි. වයසට හරියන උසක් දැකිය නොහැකියි.
මේ තත්ත්වය අපි ජාතිකයක් වශයෙන් කම්පා විය යුතු තත්ත්වයක් විදිහටයි මේ ගැන සංවාදයට එක් වෙමින් මගේ වෛද්ය මිත්රයෙක් වන ධම්මික කිතලව පැවසුවේ.
‘දරුවෙකුට අඛණ්ඩ පෝෂණයක් ලැබිය යුතුයි. එය වෛද්යවරු නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ආකාරයට ‘සමබල පෝෂණයක් විය යුුතුයි. එහෙම වුණොත් විතරයි අපට පරිපූර්ණ වැඩිහියෙක් ලැබෙන්නේ. ඒ කියන්නේ වයසට ගැළපෙන නියමිත උසකින් සහ බරකින් යුතු පුද්ගලයෙක් බිහි වෙන්නේ‘
ඔහු සංවාදයට එක් වෙමින් පවසනවා.
‘මේක වැදගත් වෙන්නේ පුද්ගල පෞරුෂත්වය වගේම අධ්යාපනය, ක්රීඩා, සෞඛ්ය කියන සියල්ල සමග පෝෂණය බැදී තිබෙනවා. නිසි පෝෂණයක් නොලැබෙන දරුවන් අධ්යාපනයේදී, ක්රීඩාව ඇතුළු බාහිර ක්රියාකාරකම්වලදී අනිවාර්යයෙන්ම පසුගාමී වෙනවා. ඒ වගේම ඒ හරහා ඔහුගේ පෞරුෂත්වයටත් දැඩි හානියක් සිදුවෙනවා. ඒ නිසා අපි ජාතියක් විදිහට ඉදිරියට යාමට නම් අනෙක් දේවල් වගේම පෝෂණය ගැනත් අති සංවේදී විය යුතුයි. ජාතික ආරක්ෂාව, ජාතිය වැඩිකර ගැනීම වාගේ දේවල් සුරක්ෂිත වෙන්නේ නීරෝග ජාතියක් බිහි වුණොත් විතරයි‘
ඔහු දිගටම අකුරු කරමින් කියනවා.
මේ අතර සංවාදයට එක් වුණ ලිපිකාරිනියක් වන මාධවි මඩවල වෛද්ය ධම්මිකගෙන් ප්රශ්න කළේ ‘අපට වැරදුණේ කොතැනද ? ‘ කියලයි.
‘වැරදුණ තැන් ගණනාවක් තිබෙනවා. පොදුවේ ගත්විට දුප්පත්කම, ආදායම් විෂමතාව සහ සම්පත් හිගය. ඒ වගේම පසුගාමී සමාජ – ආර්ථික සහ සංස්කෘතික ආකල්ප. විශේෂයෙන් ආහාර සම්බන්ධයෙන් වන පසුගාමී ආකල්ප‘
ඔහු සටහන් කරනවා.
‘ඔබ කියන්නේ කුමක්ද කියලා අපට වැටහෙන්නේ නැහැ. අපි බත්කන ජාතියක්. අපේ සංස්කෘතිය ඒක. ඔබ කියන්නේ බත් කෑම මේ හා ඍජුව සම්බන්ධයි කියලද ?‘
ඇය ආවේගාත්මකව ප්රශ්න කරනවා.
‘නැහැ මම දෙඹරයකට ගල් ගහන්න සූදානම් නැහැ. ඒක නැති අවුලක් ඇති කර ගැනීමක්. ඒත් ඔබ ඇත්ත වටහා ගත යුතුයි. ලෝකය දෙස වගේම ඔබ අවට සමාජය දෙසත් ඇස් යොමුකර බැලිය යුතුයි. එවිට ඔබට ඇත්ත වැටහේවි‘
ඔහු ආවේගය මැඩගෙන අකුරු කරන බවක් පේනවා.
ඒ සමග ඔහු යළිත් ඡායාරූප කිහිපයක් එක්කරනවා. ඒ ලංකාවේ ඉහළ සහ මධ්යම පංතියේ පාසල් දරුවන්ගේ සහ ග්රාමීය අඩු ආදායම්ලාභී දරුවන්ගේ ඡායාරූප කිහිපයක්.
‘ඔබට ඇත්ත වැටහෙනවාද ? ආදායම් මට්ටම අනුව තමයි මේක තීරණය වෙන්නේ. දුප්පත් ළමුන්ට ප්රෝටීන් ආහාර පමණක් නෙමෙයි සාමාන්ය ආහාර වන බත් සහ එළවළුවත් ප්රමාණවත් තරමට ලැබෙන්නේ නැහැ. විශේෂයෙන් අඩු ආදායම්ලාභී දරුවන්ට මස් – මාළු සහ කිරි ආහාර ලැබෙන්නේ අතිෂයින් අඩුවෙන්. ඒකට ඒවායේ මිල ගණන් ඍජුව හේතු වෙනවා‘
ඔහු යළිත් සදහන් කරනවා.
මේ අතර රාජකාරී කටයුතු අතරතුර සවාදයට එක්වෙන මගේ මාධ්ය මිතුරෙක් වන තීක්ෂණ සටහනක් එවනවා. ඒ එළවළු සහ සහල් සම්බන්ධයෙන් විපක්ෂයේ දේශපාලනඥයින් කියන කතා ගැන.
‘රටපුරාම එළවළු ගොවියෝ අස්වැන්නට මිලක් නැතිව බෙල්ලේ වැල දාගන්න හදද්දී දඹුල්ලේ දේශපාලන අතදරුවෙක් ‘මේ ආණ්ඩුවෙන් ගොවියාට අගතියක් වෙන්නේ නෑ කියලා‘ විහිළු කරනවා. ගොවියාගේ කඳුළු ව්යාපාරික ගජමිතුරන්ට මසුරං කරනවා, යැයි මාතලේ දිස්ත්රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීණි රෝහිණී කවිරත්න මහත්මිය පවසයි.
මේ පෝස්ට් එක දකින රාගම පද්මිණී ද සිල්වා ගුරු මහත්මිය සංවාදයට එක් වෙන්නේ රකුසු කරගත් මුහුණින්.
‘මේ ගෑනීට අමාරුව මාතලේ එළවළු වගාකරන ගොවියෝ ගැන. ඒ ඡන්දේ තියෙන්නේ මාතලේ නිසා වෙන්න ඇති. ඒත් මේ මොහොතෙත් මාළු සහ මස් ආහාර නිෂ්පාදකයොත් බරපතළ අර්බුදයකයි ඉන්නේ. ඔවුන් ගැන කතා කරන්න මුං කවුරුත් නැහැ. මේ තනිකරම ඡන්ද බලාගෙන කරන කතා. ඇයි ඔය කැක්කුම ධීවරයෝ, සත්ත්ව ගොවිපොළ හිමියෝ ගැන නැත්තේ ?‘ ඇය ආවේගයෙන් ප්රශ්න කරනවා.
මේ අතර සංඛ්යා ලේඛන එක්කම කතා කරන්න නිතර සූදානමින් ඉන්න සෞඛ්ය හා පෝෂණවේදය ගැන වඩාත් සංවේදී මාගේ ගුරු මිතුරියක් වන ප්රියංකා ජයකොඩි කොහෙන්දෝ සංවාදයට එක් වෙනවා.
‘මෙතැන ලොකු අවුලක් තියෙනවා. ඒ තමයි අපේ ළිංමැඩියෝ පිරිසක් කියනවා බත් කෑම තමයි ලොකුම කෑම කියලා. දැන් වුණත් හාල් මිල, එළවළු මිල ගැන මහා සංවාදයක් යන්නේ මේ බොරුව නිසාය. ඇත්තටම නිසි පෝෂණයක් සදහා පිෂ්ඨමය ආහාර (බත්, පාන්, කොස්, අල වගේ) වලට වඩා ප්රෝටීන්, මේදය, තන්තු ශරීරයට අත්යවශයි. විශේෂයෙන් බත්වලින් ලැබෙන්නේ කාබෝහයිඩ්රේට් – ශක්තිය විතරයි. ඒ නිසා මස්, බිත්තර, මාළු වගේම කිරි ආහාරත් ආහාරයට ගත්තොත් විතරයි නිසි පෝෂණයක් ලැබෙන්නේ. අපේ කරුමෙට බතට තියෙන රජ සැලකිල්ල මාළුවලට, මස්වලට නැහැ. පලතුරුවලට නැහැ. ඉහළ ආදායම් ලබන පන්තිය මාළු – මස් සහ කිරි ආශ්රිත ආහාර ඇති තරම් කන කොට අපේ අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල දරුවන්ට කන්න කියන්නේ බත් – කොස් දෙල්. මේක තනිකරම කුහකකම ඉක්මවා ගිය පන්තිමය ගැටලුවක්. හරියට 56දී සිංහල භාෂාව රාජ්ය භාෂාව කරලා ලොකු වුන්ගේ ළමයින්ට ඉංග්රීසි මවුබස කළා වාගේ අමන වැඩක් තමයි මේක‘
ඇය සංඛ්යා ලේඛන උපුටා දැක්වීමට සූදානම් බව පවසමින් කියනවා.
අපේ ළමයි කුරුමිටෝ / කෝටුකිතයියෝ වෙනවා
‘ඔයාලා හොදින් දන්නවා නිරෝගී ජීවිතයක් ගත කරන්න දෛනිව අපට යම්කිසි ශක්ති ප්රමාණයක් අවශ්යයි. අපි ඒකට ‘කැලරි‘ කියලා කියනවා. 2011 දී ලංකාවේ පුද්ගලයෙක් ලබා ගත්ත සාමාන්ය දෛනික කිලෝ කැලරි ගණන වුණේ 2581.11ක්. ඒ අගය 2017 වෙන කොට 2963.95 දක්වා සැලකිය යුතු විදිහට වැඩි වෙලා තිබෙනවා. ඒත් අපිට වෛද්යවරු, පෝෂණ විශේෂඥයෝ නිතර කියන්නේ ‘සමබල ආහාර වේලක්‘ ගන්න කියලනේ. ඒත් ඇත්තටම ඒක එහෙම නැහැ. උදාහරණයක් විදිහට 2017 දී අපේ කැලරි අවශ්යතාවෙන් කිලෝ කැලරි 2395ක්ම ලබා ගෙන තිබෙන්නේ එළවළු වලින්. මස්, මාළු, කිරි, බිත්තරවලින් අපි ලබාගෙන තිබෙන්නේ කිලෝ කැලරි 185ක් විතරයි. ඒක 2017 වන විට කිලෝ කැලරි 181.43 දක්වා අඩු වෙනවා.
ඒ වගේම තමයි ප්රෝටීන් අවශ්යතාව. අපේ ප්රෝටීන් අවශ්යතාවෙන් වැඩි ප්රතිශතයක් ලැබෙන්නේ එළවළුමය මූලාශ්රවලින්. 2017 දී කිලෝකැලරි 49.84ක් එළවළු වලින් ගන්න කොට මස්- මාළු වාගේ දේවල්වලින් ගන්නේ කිලෝ කැලරි 24.11ක් විතරයි. මේකේ වැදගත්ම කරුණ තමයි 2011 දී එළවළු තිබුණේ 44.45ක අගයක. ඒක 2017 වන විට 49.84 දක්වා වැඩි වෙනවා. මස් – මාළුවල අගය 2011 දී තිබුණේ 21.66ක. 2017 වන විට ඒක වැඩි වෙන්නේ 24.11 දක්වා විතරයි. ඒ කියන්නේ එලවළු වලින් ලබා ගන්න ප්රෝටීන් කිලෝ කැලරි ගණන 5.5කින් පමණ වැඩිවෙන කොට මස්-මාළුවල ගණන වැඩිවෙන්නේ කිලෝ කැලරි 2කට ආසන්න අගයකින්. මේක කිසිසේත්ම යහපත් තත්ත්වයක් නෙමෙයි‘
ඇය තමන්ගේ සංඛ්යා ලේඛන හරඹය අරඹින් කියනවා.
‘ඔයාලාට තෙරෙනවානේ. අපේ ළමයින්ට වැටකොළු – පතෝල කන්න බලකරනවා. මාළු – මස් කන්න තියෙන අවස්ථාව අහිමි කරනවා. එලවළු වැඩි වැඩියෙන් කනවා කියන්නේ වස කනවා කියන එක කියලා ඔයාලා දන්නවා
ඇය වඩාත් සංවේදී වෙමින් පවසනවා.
‘මේ අතර සංවාදයට එක්වෙන මිතුරියක් වන දීපිකා අල්මේදා පවසන්නේ ප්රියංගා පමණ ඉක්මවා සංවේදී වන බවයි. ඇය දේශීය ගොවියා ගැන කතා නොකරන බවට ඇය චෝදනා කරනවා.
‘ඇයි ඔයා එහෙම කියන්නේ. මම කිසිමදාක එයාලාව අවතක්සේරු කරන්නේ නැහැ. ඒත් එළවළු ගොවියා වගේම කුකුල් මස් නිෂ්පාදකයාටත්, ධීවරයාත් අපට අතිෂයින් වැදගත්. ඔයා හොදට බලන්න එළවළුයි – බතුයි විතරක් කන අය කී දෙනාද ඉන්නේ කියලා. අපේ ඔෆිස් ස්ටාෆ් එකේ නම් ඉන්නේ එක මිස් කෙනෙක් විතරයි‘
ප්රියංගා කියනවා.
මේ සමග ඇය තම මතය යළි තහවුරු කිරීමට සංඛ්යා දත්ත එක්කරනවා.
‘මං ඔයාලාට කියන්නම්, මේවා මගේ පණ්ඩිතකමට කියන කතා නෙමෙයි. ළමයින්ට නිසි පෝෂණයක් නොලැබුණොත් වෙන දේ ඔයාලාම දන්නවානේ. ගහකට පැළය කාලෙදී පෝර නොදා වයසට ගියා පස්සේ පෝර බැන්දත් වැඩක් නැහැ. ඒ වගේ තමයි ළමයෙක්ට වසය අවුරුදු 05 පෙර කාලේ නිසි පෝෂණයක් ලැබිය යුතුයි. ඒත් ලංකාවේ අපි පම්පෝරි ගහන තරම් වැඩ කරන්නේ නැහැ. ලංකාවේ අවුරුදු 05 අඩු ළමයින්ගෙන් 20.5%ක් (2017දී) ‘වයසට නියමිත බර‘ නැහැ. ඒ කියන්නේ වයසට ගියත් ඒ ළමයින්ට ‘නිසි බරක් නැ. ඒ කියන්නේ හැම ළමයි 5/1ක්ම වසයට අනුව තිබිය යුතු උස නැති ළමයි.
ඒ වගේම තමයි ‘උසට හරියන බර‘ නැති අවුරුදු 05 අඩු ළමයින්ගේ ප්රතිශතය 2016 දී 15.1%ක්. පුදුමේ කියන්නේ 1993දී ඒ ප්රතිශතය තිබුණේ 15.5%ක. අවුරුදු 23කට පස්සෙත් අපිට ඒ අගය අඩු කර ගන්න පුළුවන් වෙලා තියෙන්නේ 0.4%කින් විතරයි. මේක තමයි ලංකාවේ ආදායම් විෂතමතා කියන්නේ. මේ ළමයි සේරම දෙනා පහළ සහ අඩු ආදායම් ලබන පවුල්වල දරුවෝ. හොදට මතක තියා ගන්න මේ පවුල්වල ළපටි දරුවෝ විතරක් නෙමෙයි නවයොවුන් දරුවෝ, දෙමාපියන් පවා නිසි පෝෂණයක් නැති අය‘
ප්රියංගා සංවාදය ඉදිරියට ගෙන යමින් කියනවා. දැන් ඇය කියන දේ අසා සිටීමට වැඩි දෙනෙක් කැමැත්තක් දක්වන බව පේනවා.
‘ඔයාට නිවාඩු දුන්නා කියලා පාඩුවක් වෙලා නැහැ වගේ ‘ අයෙක් මේ අතර ප්රියංගාට විහිළු කරනවා.
‘නැහැ අනේ, අපි මේවා කාට කියලා කියන්න ද ? මාළුකාරයා පාරේ යනකොට හුහුල්ලන ගෑනු මම ඕනෑ තරම් දැකලා තියෙනවා. තලපත්වල, තෝරාමාළුවල මිල අහලා සූඩයෝ, ලින්නෝ ගන්න ටීචර්ලා මම දන්නවා. ඒක වෙලා තියෙන්නේ මේවට කිසිම ධෛර්යක් නොදෙන නිසා‘
ඇය කියනව. මේ අතර ඇය යළිත් ජන හා සංඛ්යා ලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ පොතක් කොපි කරනවා.
පවුලක සාමාන්ය ආහාර වියදම තුළ සහල් සහ එළවළු වියදම
‘මං ඔයාලාට ලංකාවේ ඇත්ත කතාව පහදලා දෙන්නම්. මං ගාව තියෙන්නේ ටිකක් පරණ දත්ත. ඒ කියන්නේ 2018 දී ජන ලේඛන හා සංඛ්යා ලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කළ සංඛ්යා දත්ත අත්පොත. ඒකේ 34 වැනි පිටුවේ ලංකාවේ ගෘහ ඒකකයක සාමාන්ය විදයම් ලේඛනය තියෙනවා. ඒකේ ‘තෝරාගත් ආහාර ආයිතමය – Average Monthly Household Expenditure Selected Food Items එකේ දත්තවලට අනුව 2009/10 අවුරුද්ද් සහල් වලට පවුලක් වියදම් කරලා තියෙන්නේ රුපියල් 2298යි (කිලෝ 36.3කට) ඒක 2012/13 වෙන කොට 2134 දක්වා අඩු වෙනවා. ඒ හාල් මිලදී ගැනීම කිලෝ 34.8 දක්වා අඩු වුණ නිසයි. 2016 දී ඒක 2452යි. ඒ කිලෝ 33.1ක් මිලදී ගන්න. මං ගණන් හදලා බැලුවා 2009/10 අවුරුද්දේ මේ තෝරා ගත්ත ආහාර වර්ග සදහා පවුලක සාමාන්ය වියදම රුපියල් 13,265යි. ඒකෙන් රුපියල් 2298ක් තමයි සහල්වලට වියදම් කරන්නේ. ඒ කියන්නේ පවුලක සාමාන්ය ආහාර සදහා යන වියමින් 17.32%ක් තමයි සහල් සදහා වැය කරන්නේ. එතකොට එළවළු සදහා ඔවුන් මාසිකව වැය කරන්නේ රුපියල් 1006ක්. ඒ කියන්නේ සාමාන්ය ආහාර සදහා යන වියදමින් 7.58%ක් තමයි වියදම් කරන්නේ. පවුලක සහල් සහ එළවළු සදහා දරන සාමාන්ය වියදම තෝරාගත් ආහාර සදහා වන වියදමෙන් 25%ක් විතර තමයි වෙන්නේ. ඒත් ඔවුන්ට පෝෂණය සදහා අත්යවශ්ය වන මස්, මාළු,කරවල, කිරි, සහ කිරි නිෂ්පාදන සහ බිත්තර සදහා මාසිකව රුපියල් 3344ක් වැය කරන්න සිද්ධ වෙනවා. කොටින්ම ඔවුන් මාසිකව මාළු කිලෝ 3.8ක් සදහා රුපියල් 1163ක්, ඒ කියන්නේ එළවළුවලට වඩා වැඩි මිලක් දරන්න වෙනවා. ඒ කියන්නේ පවුලක සාමාන්ය ආහාරවලට දරන වියදමෙන් 25.20%ක් ඔවුන් ප්රෝටීන් ආහාරවලට වියදම් කරන්න ඕනෑ. ඒකෙන් 8.7%ක් මාළුවලට‘
ඇය සුපුරුදු පරිදි වේගයෙන් අකුරු කරමින් කියනවා.
‘ඉතිං මං අහන්නේ මේ කොරෝනා ප්රශ්නේ හින්දා මාළුවලට ඇතිවෙලා තියෙන අවුල ගැන කවුරුත් කතා නොකරන්නේ ඇයි ? පවුලක සාමාන්ය ආහාර වියදමෙන් 8%ක් වෙන මාළු ගැන කිසිම කතාවක් නැති මිනිස්සු ඇයි ඊටත් වඩා අඩු වැදගත්කමක් තියෙන එළවළු ගැන කෑ ගහන්නේ. එතන තියෙන්නේ තනිකරම දේශපාලන වුවමනා එපාකම්. ඔය රෝහිණී කවිරත්තනලා, රජිත් කීර්ති තෙන්නකොන්ලා ධීවරයෝ ගැන, මිනිස්සුට මස් – මාළු කන්න තියෙන අයිතිය ගැන, ධීවරයින්ගේ ප්රශ්න ගැන කතා කරනවාද ? නැහැ‘
මගේ ගුරු මිතුරිය ආවේගයෙන් ප්රශ්න කරන්නේ කෘෂිකර්මාන්තය තුළ වඩාත් ප්රමුඛ භූමිකාවක් ඉටුකරන්නේ, නැතිනම් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට වැඩි වටිනාකමක් දෙන්නේ වී හෝ එළවළු වගාව නොව ධීවර සහ පශු සම්පත් බව ද දත්ත සහිතව හෙළි කරමිනි.
‘2019 මහ බැංකු වාර්ෂික වාර්තාවේ 58 පිටුව බලන්න. ඒකේ ඇත්ත තත්ත්වය පැහැදිලි කරනවා. වී නිෂ්පාදනය මගින් 2019 දළ දේශීය නිෂ්පාදනයට එක්කරලා තියෙන්නේ 0.7%ක අගයක්. එළවළු නිෂ්පාදනයෙන් 0.6%ක්. ඒ කියන්නේ අපි කෘෂිකර්මාන්තය ලෙස ඌනනය කරන ප්රධාන ආර්ථික කටයුතු දෙක මගින් ජාතික නිෂ්පාදිතයට එක් කරන්නේ 1.3%ක් වාගේ ප්රමාණයක්. ඒත් ධීවර කර්මාන්තය 2019 දී 1.1%ක් ඒ කියන්නේ වී වගාවට වඩා 0.4%ක දායකත්වයක් දෙනවා. පශු සම්පත් 0.7%යි. ඒ කියන්නේ වී වගාවට සමාන දායකත්වයක් තමයි දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට දෙන්නේ‘
මේ අතර ආණ්ඩුට දැඩි හිතවත්කමක් දක්වන මගේ හිතවත් ව්යාපාරිකයෙක් සංවාදයට එක්වෙමින් ප්රශ්න කළේ ‘ඉතිං මොකක්ද අවුල ?‘ කියාය.
‘කිසිම අවුලක් නැහැ. අපි කියන්නේ බත්පතට එළවළු වගේම මාළු – බිත්තර – මස් වුවමනායි කියලයි. ඒකටත් ජාතික වශයෙන් ප්රමුඛතාව වගේම අවධානය අවශ්යයි කියලයි. එහෙම නැතිව මේ කිසිම දේක වටිනාකම අවතක්සේරු කිරීමක් කරන්න මට අවශ්ය නැහැ‘
ඇය සංයමයෙන් පවසනවා.
මෙවැනි ප්රශ්න හා චෝදනා හරහා අපේක්ෂිත සංවාදය කැලෑ පැනීමට හැකි නිසා යළිත් සංවාදය නිසි මගට ගැනීමට වෛද්ය ධම්මික උත්සාහා කරනවා. ඔහු ප්රියංකාට අභියෝගයක් කරනවා.
‘හරි ඉතිං ගුරු මවුනි, කියන්න බලන්න අර සහල් – එළවළු කතාවේ දැන් තත්ත්වය. මොකද මාත් ඒ ගැන දැන ගන්න කැමතියි. මං ආර්ථික විද්යාව ගැන මෙලෝ දෙයක් දන්නේ නැහැ‘
වෛද්ය ධම්මික අවංකව සටහනක් තබමින් කියනවා.
‘ආර්ථික විද්යා වේ මූලික දේවල්වත් නොදන්න ඈයෝ තීන්දු තීරණ ගන්න නිසානේ මේ අවුල ඇති වෙලා තියෙන්නේ‘
ප්රියංකා සරදම් ස්වරයෙන් සටහනක් සමග ක්ලිප්ආර්ට් එකක් එක්කරනවා.
‘මෙහෙමයි, මං මුලින් කිව්වා වාගේ සහල් සහ එළවළු සදහා පවුලක සාමාන්ය මාසික වියදම 2012/13 දී 15,651 දක්වා ඉහළ යනවා. සහල් සදහා යන වියදමත් 2009/10 දී තිබුණ අගය වුණ 2298 සිට 2134 දක්වා අඩුවෙනවා. ඒ මිල පහළ යාම නිසා නෙමෙයි සහල් මිලදී ගැනීම කිලෝ 34.8 දක්වා අඩු වුණ නිසා. ඒ කියන්නේ 2009/10 දී පවුලක සාමාන්ය ආහාර සදහා යන වියදමෙන් 13.63%ක් තමයි සහල් සදහා යන්නේ. එළවළු වල වියදම 1279 දක්වා 8.17%ක් වෙනවා. පොදුවේ බලන කොට 2012/13දී සහල් – එළවළු සදහා පවුලක සාමාන්ය වියදම තෝරාගත් ආහාරවල සමස්ත වියදමෙන් 21.80%ක් වෙනවා. මේක 2009/10 වඩා (25%) පැහැදිලිවම අඩු අගයක්.
මස්, මාළු,කරවල, කිරි, කිරි ආශ්රිත නිෂ්පාදන සහ බිත්තරවලට 2012/13 අවුරුද්දේ රුපියල් 4304ක් වියදම් වෙලා තියෙනවා. ඇත්තම එළවළුවලට වඩා මාළුවලට (රුපියල් 1430ක්) වියදම් වෙලා තියෙනවා. ඒ වගේම තමයි කිරි ආශ්රිත නිෂ්පාදන වලට රුපියල් 1359ක් වියදම් වෙලා තියෙනවා. කොහොම වුණත් මේ එකතුවේ පොදු ප්රතිශතය සාමාන්ය වියදමෙන් 27.49%ක්.
2016 දී මේ තත්ත්වය තව දුරටත් පහළ වැටෙනවා. 2016 දී පවුලක සාමාන්ය මාසික සහල් පාරිභෝජනය කිලෝ 33.1 දක්වා අඩු වෙනවා. ඒ වෙනුවෙන් වැය කරන්නේ රුපියල් 2452යි. (ඒක 2010 දී කිලෝ 36.3ක්) එළවළුවලට යන වියදම රුපියල් 1530යි. 2016 දී පවුලක තෝරාගත් ආහාර වර්ග සදහා මාසික වියදම 19,144ක්. ඒ කියන්නේ 2016 දී නිවසක සහල් සදහා ගිය මාසික වියදම මුළු ආහාර වියදමෙන් 12.88%ක්. එළවළුවලට ගියේ 7.99%ක්. එළවළුවලටයි සහල්වලටයි ගිය සාමාන්ය වියදම් ප්රතිශතය වුණේ 20.87%ක් වාගේ ගණනක්.
මස්, මාළු, කරවළ, බිත්තර වලට 2016 දී පවුලක ආහාර වියදමෙන් රුපියල් 5278ක් වැය වෙනවා. ඒක සාමාන්ය ආහාර වියදමෙන් 27.57%ක්. දැන් ඔයාලාට හොදම වැටහෙනවා ඇති අපි ඇත්තටම මහා ඝෝෂාවක් කරන සහල් මිල සහ එළවළු මිල ඉහළ යාම ඇත්තටම පවුලක ආහාරවලට යන වියදමත් එක්ක සසදන කොට ඇත්ත තත්ත්වේ‘
ප්රියංගා ජයග්රාහී ස්වරයෙන් පවසනවා.
ඇයගේ ප්රකාශයට ලැබෙන්නේ මිශ්ර ප්රතිචාර. සහල්වලට යන්නේ තමන්ගේ මාසික තෝරාගත් ආහාර වියදමෙන් 12%-13%ක් කියලා පිළිගන්න බොහෝ දෙනෙක් කැමැති නැහැ. ඒත් සංවාදය ගලාගෙන යන විට ඔවුන් ඇත්ත කතාව පිළිගන්නවා. ඒත් ප්රශ්නයක් ඇති වෙනවා.
‘ගුරු මවුනි, පවුලක මාසික වියදමෙන් 21%ක් කියන්නේ ලොකු ගාණක්. ඒක ඔයාට දරන්න පුළුවන්කමක් ඇති ඒත් අපිට නම් හරිහ අමාරුයි‘
මේ අතර සංවාදයට එක්වන ඉරේෂා මායාදුන්න නම් සංවර්ධන නිලධාරිනිය පවසනවා. ඇය කියන්නේ 1%ක් වුණත් තමාට දරා ගැනීමට අපහසු බවයි.
‘ඔයාගේ ඩොටා බිල කීයද ?‘
මේ සමග ප්රියංගා අහනවා.
‘මං මේ කිව්වේ පවුලක තෝරාගත්ත ආහාරවල වියදමෙන් ප්රතිශතයක් විදිහට සහල් – එළවළුවලට යන වියදම ගැන. ඇත්තටම මේක තාම ඉවර නැහැ. ඔයාලා දන්නවානේ ආහාර වියදම් විතරක් නෙමෙයි කියලා ගේකට තියෙන්නේ. ආණ්ඩුව කියන විදිහට ‘ප්රධාන ආහාර නොවන වියදම් – Major Non -food Expenditure Group කියලා එකකුත් තියෙනවා‘
ඇය ඒ හා සමගම අදාළ වගු සටහනක් ඉදිරිපත් කරනවා.
‘මට ඔයාලාට උගන්න උගන්න ඉන්න වේලාවක් නැහැ. මේ වගුව බලන්න කෝ. එතකොට ඇත්ත තත්ත්වය තේරෙයි. 2016 දී මේ සදහා පවුලක් රුපියල් 35,886ක් වැය කරලා තියෙනවා. ආහාරයි මේ වියදමයි එකතු කළාම 2016 දී පවුලක සාමාන්ය වියදම (35,886 + 19.144 = 55,030) රුපියල් 55,000ක් වෙනවා. දැන් අපි සහල් බිල බලමුද ? 55,000/2452යි. ඒ කියන්නේ 4.45% !යි. එළවළුවලට ගත්තොත් 2.78%යි. මේ දෙකම ගත්තත් පොදු ප්රතිශතය වෙන්නේ 7.23%ක්.
මේ හෙළි කිරීම කිහිප දෙනකුගේ විමතියට හේතු වෙනවා. ඒත් සටන අතඅරින්න කිසිවෙක් කැමැති නැහැ. ඔවුන් තර්කපිට තර්ක කරනවා. දැන් සංවාදය පුද්ගලික අමනාපකම්, අවලාද කිරීම් බවට ක්රමිකව පත්වෙනවා.
‘හරි ඔයා කියන්නේ ඇත්ත කියලා කියමු. ඒත් !‘
මේ අතර සංවාදයට එක් වෙන හිඹුටානේ සංජය සිරිවර්ධන යමක් කියන්න හදනවා. ඔහු ව්යාපාරිකයෙක් වගේම වෘත්තිකයෙක්.
දුප්පතුන්ට මේක ප්රශ්නයක් නේද ?
‘ඇයි ඒත් කියන්නේ ඇත්ත කතාව මේක තමයි. අපි නිතරම කතා කරන්නේ දේශපාලනඥයින්ට සංවේදී කතා මිසක් ඇත්තටම ජනතාවට සංවේදී දේවල් ගැන නෙමෙයි. ඒකයි පවුලක සාමාන්ය මාසික වියදමෙන් 7-8%ක් වෙන දේවල් මහා සංවාද බවට පත්කරගෙන ඇත්ත කතාව යටපත් කරන්නේ ‘
මගේ හිතවත් මාධ්ය මිතුරා තීක්ෂණ බරපතළ සංවාදයකට එන්න හදනවා.
‘ලංකාවේ දුප්පත් අය වැඩියි. සමෘද්ධිලාභීන්ම ලක්ෂ 18ක් ඉන්නවා‘
වෛද්ය ධම්මික කිතලව කියනවා.
‘ඉතිං‘
තීක්ෂණ ප්රශ්න කරනවා.
‘ඉතිං කියන්නේ මේ සමෘද්ධි පවුල් ලක්ෂ 18ට ඔයා කියන කතාව කොච්චර බරපතළද ? ඔයා දන්නවාද ඒ අය ජීවත්වෙන්නේ හරිම අමාරුවෙන්‘
ඔහු කියනවා.
‘ඇත්ත සමෘද්ධිය පටන් ගත්තේ 1995දී. දැන් අවුරුදු 25ක්. එයාලා තාම දුප්පත් නම් ඒක වෙන තැනක වැරැද්දක්‘
තීක්ෂණ කියනවා.
‘ඔයා දන්නවාද ආණ්ඩුව කියන විදිහට ලංකාවේ දුප්පත්කම කීයද කියලා‘
දැන් තීක්ෂණ සංඛ්යා ලේඛන හරඹයට එක් වෙනවා.
‘නැහැ‘
ධම්මික කියනවා.
‘ඕක තමයි මහත්තයෝ වැඩේ. 1995 ඉදන් සමෘද්ධිය දෙනවා. දැන් අවුරුදු 25ක්. එදා සමෘද්ධිය ගත්ත අයගේ ළමයිනුත් දැන් සමෘද්ධිය ගන්නවා. ඒත් ආණ්ඩුව කියන තාලෙට 2017දී ලංකාවේ දරිද්රතාව 3.1%ක්. කොළඹ දිස්ත්රික්කේ 0.6%යි. ඔයා ඉන්න ගම්පහ 1.3%යි. ඇත්ත කතාව ඕකයි. ඒත් ඔයාගේ පැත්තේ කී දෙනෙක් සමෘද්ධිය ගන්නවාද ? ‘
තීක්ෂණ දැඩි ස්වරයෙන් ප්රශ්න කරනවා.
‘සහෝදරයා මතක තියා ගන්න නිදහස දුන්න දා ඉදන් මේ රටේ ආණ්ඩු දුප්පත්කමට සහනාධාර දෙනවා. විසදුම් දෙනවා. ඩඩ්ලි නිකං හාල් දුන්නා. ප්රේමදාස ජනසවිය දුන්නා. චන්ද්රිකා සමෘද්ධිය දුන්නා. ඒත් ආණ්ඩුව කියනවා ලංකාවේ සමෘද්ධිලාභීන් ලක්ෂ 18ක් ඉන්නවා කියලා. ඒ කියන්නේ ලංකාවේ පවුල්වලින් 25%ක් සමෘදධිලාභීන් ! සමෘද්ධිය ඇත්ත වුණත් ඇත්ත කතාව තිත්තයි. ඒ නිසා මම යනවා. මට වැඩ තියෙනවා. අසේල මේ කතාව හරියට ලියන්න ඕනෑ හරිද ? ගේම් බැහැ‘
තීක්ෂණ ලොකවුට් වුණා. දැන් එකා දෙන්නා ඉවත් වෙනවා. මායි ප්රියංගයි ටිකක් වෙලා චැට් කරලා කතාව අවසන් කළා. දැන් ඔබ කියවන්නේ අලුත්ම තාලේ මාධ්ය අත්දැකීමක්. ඔබටත් මේකට එක්විය හැකියි.
‘අනේ මන්දා අසේල මේ මහ බැංකුවේ දත්ත එක්ක කරන සෙල්ලම හරිම විනෝදයි. ඒත් මට නිකං මොකක්ද වාගේ ‘
කතාවට විරාමයක් දෙමින් ප්රියංගා කියනවා.
‘ඒ ගැන හිතන්න එපා. ආණ්ඩුවයි නිලධාරිනුයි මේ සේරම තහවුරු කරන්නේ මහ බැංකු දත්ත එක්ක නේ. ඒ නිසා අපිටත් ඒකම කරන්න වෙනවා.
‘දත්ත කියන්නේ දෙපැත්ත කැපෙන පිහියක් වාගේ නේද ?‘
‘ඔව් වදුරන්ට අහුනොවෙනකල්‘
සටහන – අසේල වීරසේකර
