Tag: featured

29 හැවිරිදි එමී, සොමර්සෙට් හි ෆ්‍රෝම් හි රූපලාවණ්‍ය ශිල්පිනියක සහ වේශ නිරූපණ ශිල්පිනියකි. ඇය ගර්භණීව සිටියදී පියයුරු පිළිකාවක් ඇති බවට හඳුනාගෙන ඇති අතර, ඇය එතැන් සිට සමාජ මාධ්‍යවල ඇගේ ගමනේ දුෂ්කර පියවර බෙදාගනිමින් සිටියි.

‘ඊයේ රෑ මම කොණ්ඩය සෝදමින් සිටියදී මගේ හිසකෙස් පොකුරු පොකුරු ගැලවී අතට ආවා. දැන් මගේ කොණ්ඩය ඉතාම සිහින් වෙලා. එහි තැන තැන හිසකෙස් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වී තිබෙනවා. මේ වන විට මට මගේ ඇහිබැම සහ ඇහිපිය ද අහිමි වී තිබෙනවා. මෙය දරාගත නොහැකි හැඟීමක් වගේම මා කිසිසේත් බලාපොරොත්තු නොවූ තත්ත්වයක්’

‘මම කැඩපත දෙස බැලූවා. දැන් එහි සිටින පුද්ගලයා මට හඳුනා ගැනීමට නොහැකියි. ඒත් ඒ මම කියලා මා දන්නවා’ ‘මම වෘත්තියෙන් වේශ නිරූපණ ශිල්පිනියක්. එම මෑතක් වනතෙක් එය පවත්වා ගෙන ගියා. ඒත් දැන් එය වසා දමා තිබෙනවා.

‘මගේ රැුකියාව වන්නේ කාන්තාවන් ලස්සන කිරීමයි. ඔවුන් තුළ ප‍්‍රබෝධයක් ඇති කිරීමයි. ඒත් දැන් මා මුහුණ දී සිටින තත්ත්වය අනුව මට ඔවුන් හමුවට යාම දුෂ්කර වී තිබෙනවා. කොණ්ඩය සහ ඇහිබැම කියන්නේ ඔබගේ අනන්‍යතාවයයි. එය අහිමි වීම ඔබට ඔබම අහිමිකර ගැනීමක්’

‘මා දැන් පත්ව සිටින්නේ දැඩි අසීරු තත්ත්වයකට. මට වේෂනිරූපණ කිරීමට සහ බොරු කොණ්ඩයක් පැළඳීමට සිදුව තිබෙනවා.

‘ගර්භණීභාවයට පෙර මා සිටි තත්ත්වය ගැන මට අමතක කළ නොහැකි හැඟීමක් තිබෙනවා. මම ඒ ගැන කල්පනා කරනවා. ඒත් දැන් මගේ ජීවිතය වෙනස් වී තිබෙනවා. මට මගේ අනන්‍යතාව අහිමි වෙලා තිබෙනවා’

‘මම මුලින්ම මගේ පියයුරුවල ගැටිත්තක් සොයාගත්තේ මැයි මාසයේදීයි. එය දුටු විට මා පුදුමයට පත් වුණා. ‘එය එතැනට ආවේ කොහොමද ?’ මම කල්පනා කළා.

‘තවත් දින කිහිපයක් ගත කළා. මා තීරණය කළා එය පරීක්ෂා කළ යුතු බව. නමුත් අවාසනාව පැමිණ තිබුණා. කොවිඞ් වසංගත නිසා මට නිසි පරීක්ෂණයකට ලක්වීමට නොහැකි වුණා. මා පරීක්ෂා කළ කාන්තාව එය නිසි පරිදි කළේ නැහැ. ඇය මට ගෙදර ගොස් සිසිල් ගෝවා කොළ මගේ පපුව මත තබන ලෙසත් පියයුරුවල තිබෙන ගැටිත්ත ගර්භනීභාවය නිසා හෝමෝන වෙනස්වීම් නිසා ඇති වූ තත්ත්වයක් විය හැකි බවත් ඇය පැවසුවා. මම ඇයව විශ්වාස කළා. මොකද ඇය විශේෂඥවරියක්. ඇය කියන දේ මා විශ්වාස නොකර වෙන කුමක් කරන්න ද ?

ඒත් ඇය වැරදි බවත්, මා ඛේදවාචකයකට මුහුණ දෙමින් සිටින බවත් සති කිහිපයකින් මට වැටහුණා. සති හතරක් පහක් තුළ අර ගැටිත්ත මගේ පියයුරුවල මුදුනටම ආවා.

එය දිගින් දිගටම වර්ධනය වෙමින් පැවතුණා. ඒ නිසා එය නැවත පරීක්ෂා කිරීමට මට අවශ්‍ය වුණා. මම නැවත විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙක් හමු වුණා. ඔවුන් පැය 24ක් තුළ මාව දේශීය පියයුරු පිළිකා සායනයට ඇතුළත් කළා.

ඔවුන් එහි බයොප්සි පරීක්‍ෂණයක් කළා. යමක් වැරදියි කියා ඔවුන්ට පෙනෙන නිසා ඔවුන් මගේ යටි පතුලත් පරිලෝකනය කළා. මම සති 35ක ගර්භනී අවධියේදී නිල වශයෙන් දැනගත්තා මට පියයුරු පිළිකාවක් වැළඳී ඇති බව’ එය ත්‍රිත්ව බැට්එසඩැ ණාත්මක පියයුරු පිළිකාවක් බවයිග

‘එය ඇසූ විට මම සම්පූර්ණ හා දැඩි කම්පනයකට පත්ව වුණා. එය හරියට මගේ දෙපා කපා ඉවත් කළා වගෙයි මට දැනුණේ’

‘ඔබ ගර්භණීව සිටින විට ඔබට දැනෙන්නේ ඔබට දෙවියන් වහන්සේගේ ආශිර්වාදය ඇති බවයි.ඔබට හෝ ඔබේ දරුවාට කිසිම හානියක් සිදු නොවන බවයි. ඒත් මගේ තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස්. මම ගර්භණීව සිටියදීයි පියයුරු පිළිකාවකට ගොදුරු වුණේ. මම එවැනි දෙයක් කිසිදාක අසා නැහැ. එය ඇත්තෙන්ම බියකරු සිහිනයක් වගේ දෙයක්’

‘පිළිකා ඔබේ තේරීම් ඉවත් කරයි’

‘මගේ දුව බ්‍රොඩි-රේ සති තුනකට පෙර සිසේරියස් ශෛල්‍යකර්මයක් මගින් ප‍්‍රසූත කළා. මට ඇයට මව්කිරි දීමට හැකි වූයේ එක් වරක් පමණයි. එතරම් ස්වාභාවික දෙයක් කිරීමට හැකිවීම සහ පිළිකාවක් නොතිබීම එය මගෙන් ඈත් කිරීම එම සුළි සුළඟේ මට මතක ඇති වඩාත් සාමකාමී, සුන්දර මොහොතයි’

‘නමුත් ඊළඟ දවසේ වෛද්‍යවරු මගේ කිරි පැමිණීම නැවැත්වීමට බෙහෙත් ටිකක් දුන්නා. ඒ නිසා මට මව්කිරි දීමට නොහැකි වුණා. මම මෑතකදී මගේ අන්තිම ප‍්‍රතිකාර වටය ද අවසන් කළ අතර මම සුවය ලබා හැකිතාක් විවේක ගනිමින් සිටිනවා. සති හතරකින් ශල්‍යකර්මයක් කිරීමට නියමිතයි’

‘මට සියල්ල අහිමි වී ඇති බවත්, සියල්ල අසීරු බවත් හැඟී යනවා’

‘පියයුරු පිළිකාවක් තිබීම නිසා මට තෝරා ගැනීම් කිහිපයක් තිබුණේ නැහැ. එය අතිෂය ඒකපාර්ශ්වික දෙයක් වුණා.

මගේ ප්‍රතිකාර කාලසටහන, මගේ දරුවා ප්‍රසූත කරන්නේ කවදාද යන්න පැහැදිලි කළ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් තවත් මොහොතකින් ‘මට මව්කිරි දීමට නොහැකි බව’ පැවසුවා. මගේ ඩිම්බ කෝෂ රසායනික චිකිත්සාවෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා මාව ඔසප් වීමකට ලක් කළා. දැන් මගේ ඩිම්බ කෝෂ රසායනික ද්‍රව්‍යයෙන් පසු අවදි නොවන්නේ නම් මගේ සාරවත් බව නැති වීමට ඉඩ තිබෙනවා. පිළිකාව මගෙන් උදුරා ගත හැකි තවත් දෙයක් එයයි’

මම මේ මොහොතේ කැඩපත දෙස බැලීමට කැමති නැහැ. එය මම නොකිරීමට උත්සාහ කරන දෙයක්. මම මේ චුම්බක ඇහිබැමි පැළඳ ගෙනයි සිටින්නේ. මම ඒවා පැළඳ සිටින්නේ අමුත්තන් හමුවේ පෙනී සිටීමට අවශ්‍ය වූ විට සහ මම ‘පිටතට’ යන විටයි.

කොණ්ඩය කැපීමේ පෙනුම නිර්මාණය කිරීමට ඔබට භාවිතා කළ හැකි පුදුමාකාර බ්‍රෝ පැන්සලක් ද මම සොයා ගත්තා. මට අහිමි වූ දේ නැවත ලබා ගැනීමට මේ කුඩා නිෂ්පාදන සියල්ලම මට උපකාර කරමින් සිටිනවා.

‘මගේ දුව ලෝකයේ ඉන්න වාසනාවන්තම දැරිය කියලා මට දැනෙනවා. මම මවක් වන්නේ කෙසේදැයි දන්නේ නැහැ. නමුත් එය මම ඉතා දිගු කාලයක් තිස්සේ සිහින මැවූ දෙයක්. ඉතින් මේ සියල්ල සිදුවන්නේ මගේ ජීවිතයේ සුන්දරම කාලය තුළ වීම මට විශ්වාස කළ නොහැකි දෙයක්.

නමුත් සෑම දිනකම මගේ දියණිය දෙස බැලීමෙන් මට ඇදහිය නොහැකි තරම් වාසනාවක් දැණෙනවා. මට දැන් ඇය නොසිටියා නම් මට කවදාවත් දරුවන් ලැබෙන්නේ නැති බව මා දන්නවා.

මම හිතන්නේ මගේ පිළිකාව අපේ සම්බන්ධතාවය වඩාත් ගැඹුරු කර ඇත්තේ ඇය වැඩී ඇය කෙතරම් වැදගත් දැයි වටහා ගන්නා නිසයි. ඇය ලෝකයේ ප්‍රීතිමත්ම කුඩා දැරිය වන අතර ඇය හරිම සුරතල්. ඇය මාව සම්පූර්ණ කරනවා’

‘මම තරුණ අම්මලාගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ වසංගත කාලේ තුළ වුවත් ඔබේ පියයුරු මත සිදුවන වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කරන ලෙසය. වෙනසක් හෝ සැකයක් ඇති වූ විට පිිළිගත් වෛද්‍යවරයෙක් හමුවී උපදෙස් ලබා ගන්නා ලෙසයි.

‘පළමු වතාවට මා හැරී ගිය විට මට දැනුනේ මම සැබවින්ම ඇහුම්කන් නොදුන් බවයි. එබැවින් කෝවිඩ් සීමාවන් යළිත් දැඩි වීමත් සමඟ ඔබේ බුද්ධිය සහ සහජ බුද්ධිය විශ්වාස කළ යුතුයි’ යමක් නිවැරදි යැයි හැඟෙන්නේ නැත්නම්, ඔබ ආපසු යා යුතු අතර ඔබ දැකීමට තල්ලු කර තල්ලු කළ යුතුයි.

‘මට ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වන, ආක්‍රමණශීලී පිළිකාවක් තිබෙනවා. එබැවින් යමක් නිවැරදි යැයි හැඟෙන්නේ නැතැයි මා විශ්වාස නොකළේ නම් මා කෙබඳු තත්වයක සිටිය යුතුදැයි කවුද දන්නේ ?’

මෙම මාසය පියයුරු පිළිකා පිළිබඳ දැනුවත් කිරීමේ මාසය වන නමුත් පියයුරු පිළිකා රෝස සහ සුදුමැලි දේවල් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට මා කැමති නැහැ. ඊට හේතුව වන්නේ පියයුරු පිළිකාව කිසිවිටෙකත් සුමුදු මෘදු අත්දැකීමක් නොවීමයි. එය කිසිසේත් රෝස මලක් මෙන් සුන්දර හෝ පියකරු නැහැ. එය තරුණියන්ව ඝාතනය කරන ඝාතකයෙක්’

අපගේ පියයුරු පරීක්ෂා කර මාසික මතක් කිරීමේ සේවාවලට ලියාපදිංචි වීම කොතරම් වැදගත් ද? කල්තියා හඳුනා ගැනීම එතරම් වැදගත්’

පිළිකා යනු ඕනෑම කෙනෙකුට කවදාවත්, කවදා හෝ අත්විඳිය යුතු ඉතාම භයානක දෙයක්. නමුත් මම මගේ කතාව ඉන්ස්ටග්‍රෑම්හි බෙදාහදා ගෙන ඇත්තේ දැනුවත් කිරීම සහ අනෙක් අයට උපකාර කිරීම සඳහා යි.

බොහෝ කාන්තාවන් මා අමතනවා. ඔවුන් කියන්නේ මාගේ දැනුවත් කිරීම නිසා ඔවුන් ද පියයුරු පරීක්ෂා කිරීමට යොමු වූ බවයි. ඔවුන් අවධානමෙන් මිදීමට එය අවස්ථාවක් කරගෙන තිබෙනවා. මෙහිදී මා යළි යළිත් ඔබට අවධාරණය කරන්නේ ඔබේ සුන්දර පියයුරු දිනපතා පරීක්ෂා කර බලන ලෙසයි. එහි සිදුවන සියුම් වෙනසක් පවා දැඩිව නිරීක්ෂණය කරන ලෙසයි. මොකද ඔබේ පියයුරු ඔබව සුන්දර කරන්නා සේම ඒ හරහා ඔබගේ මාරයා ද පැමිණිය හැකියි’

බී.බී.සී. වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

උත්ප්‍රාසයට කරුණ නම් මුද්‍රිත මාධ්‍ය කර්මාන්තයටම මාධ්‍ය ආචාරධර්ම සම්පාදනය කරන කර්තෘ සංසදයේ වත්මන් ප්‍රධානියා ලංකාදීප කතුවරයා වීමයි! වැටත් නියරත් ගොයම් කා නම් කාට පවසමු ඒ අමාරුව?

නාලක ගුණවර්ධන

2020 වසර පුරාම අප මුහුණ දී සිටින වසංගත ආපදා තත්වය හමුවේ අලුත්ම තොරතුරු නිවැරදි සහ නිරවුල් ලෙස ලබා දීමට ජනමාධ්‍යවලට ලොකු වගකීමක් තිබෙනවා.

වසංගතයේ පැතිරීම සහ වැළැක්වීම ගැන නිවැරදි තොරතුරු එකතු කිරීම, විශ්ලේෂණය කිරීම සහ ප්‍රවෘත්ති ලෙස ඒවා සම්පාදනය කොට විගසින් බෙදා හැරීම කරනවාට අමතරව, සමහරක් මාධ්‍යවේදීන් තමන්ගේ පෞද්ගලික ආකල්ප සහ මතවාද එයට එකතු කරනු අප දකිනවා.

COVID-19 රෝගය ඇති කරන, ඇසට නොපෙනෙන SARS-CoV-2 වෛරසය ආසාදනය වූවන් රෝගීන් හෝ ආසාදිතයන් යයි හඳුන්වනවා වෙනුවට, ඔවුන් අපරාධකරුවන් හා පාපතරයන් ලෙස හැඟීම් ඇති කරන විදියේ සාහසික මාධ්‍යකරණයක් මේ දිනවල යළිත් වරක් සමහර පත්තර, රේඩියෝ සහ ටෙලිවිෂන් අන්තර්ගතයේ හමු වනවා.
ඔක්තෝබර් 4 වනදා දිවුලපිටිය ප්‍රදේශයේ ඇඟලුම් සේවක සේවිකාවන් අතරින් නව COVID-19 ආසාදිත පොකුරක් මතුවීමෙන් පසු යළිත් වරක් ආසාදිතයන් මත වරද පැටවීමේ සහ ඔවුන්ට දැඩි ලෙස නින්දා කිරීමේ අශිෂ්ට මාධ්‍යකරණයක් ඉස්මතු වී තිබෙනවා.

පසුව ඇගේ දියණියටද මෙම රෝගය ආසාදනය වී ඇති බව සොයා ගත්තා. ඇතැම් ජනමාධ්‍ය මේ සිදුවීම් වාර්තා කළේ එම ආසාදිත කාන්තාව හා ඇගේ දියණිය සිදු කළ “අපරාධයක්” ලෙස හුවා දක්වමින්.

රාජ්‍ය මාධ්‍යයක් වන ITN ශ්‍රී ලංකා ප්‍රවෘත්ති නිවේදකයා ඔක්තෝබර් 5 වනදා සවස සිරස්තල ඉදිරිපත් කළේ “දිවුලපිටියේ අම්මගෙයි දුවගෙයි කොරෝනාව” හැටියටයි.

එම කාන්තාවට වෛරසය ශරීරගත වීමේ මූලාශ්‍රය සොයා ගැනීමට මේ දක්වා සෞඛ්‍ය බලධාරීන්ට හැකි වී නැතත්, ඇගේ චරිතය ඝාතනය වන පරිද්දෙන් නොයෙක් ආකාරයේ අනුමානයන් සහ ප්‍රබන්ධයන් ලෙස සමහර මාධ්‍ය ආයතන ප්‍රවෘත්ති ලෙස ඉදිරිපත් කළා.

එම සතියෙම FM දෙරණ නාලිකාවේ අනුපමා වැඩ සටහනේ නිවේදකයා මෙහෙම ප්‍රශ්නයක් මතු කළා: “ඇඟලුම් කර්මාන්ත සේවිකාවන් ඉස්සරත් දැනුත් දැන් බයෙන් සිටින්නේ කුමක් සම්බන්ධයෙන්ද?” නිවේදිකාව එයට මෙසේ පිළිතුරු දුන්නා: “පොසිටිව් වීම!”

ඇඟලුම් සේවිකාවන් පිළිබඳව මෙවැනි අවඥා සහගත කතා ජන සමාජයේ හමු වන බව ඇත්ත. එහෙත් රටටම ඇහෙන්න විද්‍යුත් මාධ්‍යයක කතා කරන නිවේදක දෙපළ චාරයක් නැති මෙවැනි කතා කීම හරිද?

FM නිවේදකයන් බොහෝ දෙනකු ගුවන් තරංගවල වල්පල් දෙඩවීම මේ වන විට සාමාන්‍ය දෙයක් වී ඇතත්, වාචාලකමටත් කිසියම් හෝ සීමා තිබිය යුතුයි නේද?

ඔක්තෝබර් 6 වනදා ලංකාදීප පුවත්පතේ සිරස් තල දෙකකම කොරෝනා කතා යන යෙදුම ලොකු අකුරින් භාවිත කර තිබුණා. ඇය මෙසේ හංවඩු ගැසීමට මාධ්‍ය මෙතරම් උත්සුක වුණේ ඇය ඇඟලුම් කර්මාන්ත සේවිකාවක වන නිසාද?

උත්ප්‍රාසයට කරුණ නම් මුද්‍රිත මාධ්‍ය කර්මාන්තයටම මාධ්‍ය ආචාරධර්ම සම්පාදනය කරන කර්තෘ සංසදයේ වත්මන් ප්‍රධානියා ලංකාදීප කතුවරයා වීමයි! වැටත් නියරත් ගොයම් කා නම් කාට පවසමු ඒ අමාරුව?

මා ඉහත ගෙනහැර දැක්වූයේ උදාහරණ කිහිපයක් පමණයි. මෙම අශිෂ්ට මාධ්‍යකරණය ගැන කම්පනයට පත් (මාත් ඇතුළු) පුරවැසියන් ගණනාවක් අත්සන් කළ ප්‍රකාශයක මේ තත්ත්වය විග්‍රහ කළේ මෙලෙසයි:

“විශේෂයෙන්ම මෙම අසාධාරණයට ඇය ලක්වීමට මුලිකම හේතුව ඇය ඇඟළුම් කම්හලක සේවය කරන කාන්තාවක් වීමත් සමාජයේ පහළ ස්ථරයකට අයත්වීමත් බව පෙනෙන්නට තිබේ. ඇය, මෙම අවස්ථාවෙහි දස දහස් ගණනාවක් වන ඇඟලුම් සේවිකාවන් අතර කළු පැල්ලමකි. මෙම අශිෂ්ට වාර්තාකරණයන් නිසා අදාළ ප්‍රදේශයන්හි ඇඟලුම් සේවිකාවන්ද විසම සැළකීම්වලට ලක් වෙමින් ඇති බවද වාර්තා වේ.”

එම ප්‍රකාශයේ මුලදීම අප කියා සිටියේ මෙයයි: “සමාජීය ඛේදවාචකයක් අවස්ථාවක වින්දිතයින් මෙලෙස මානසික පීඩනයකට මෙන්ම අවමානයට සහ කොන් කිරීමට හේතු වන මෙම කණගාටුදායක ප්‍රවණතාවය නිසා කම්පනයටත් වේදනාවටත් පත්ව සිටිමු.”

සම්පූර්ණ ප්‍රකාශය මෙතැනින්:https://bit.ly/2GVMNYB

මෙවැනි චරියා Facebook වැනි සමාජ මාධ්‍යවලද දැකිය හැකි නමුත්, එවැනි වේදිකාවල නොයෙක් පුද්ගලයන් කරන ආගිය කතාවලට බෙහෙවින් වැඩි වගකීම් සහගත හැසිරීමක් අපි මහා මාධ්‍යවලින් අපේක්ෂා කරනවා.

මුද්‍රිත මාධ්‍යවලට නම් ආචාර ධර්ම මාලාවක් තිබෙනවා. ඒ, ශ්‍රී ලංකා කර්තෘ සංසදය විසින් සම්පාදනය කරනු ලැබ, අවසන් වරට 2015 සංශෝධනයට ලක් වූ මාධ්‍ය වෘත්තිය ප්‍රතිපත්ති (ආචාර ධර්ම) සංග්‍රහයයි. https://bit.ly/3bdJ95z

ශ්‍රී ලංකාවේ රේඩියෝ සහ ටෙලිවිෂන් මාධ්‍ය ආයතනවලට පොදු මාධ්‍ය ආචාරධර්ම මාලාවක් නැහැ. විද්‍යුත් මාධ්‍ය හරහා අගතියට පත් කෙනෙකුට පැමිණිල්ලක් කරන්නට හෝ සහනයක් පතන්නට කිසිදු යාන්ත්‍රණයක් ඇත්තේ ද නැහැ.

වත්මන් වසංගත වාර්තාකරණයේදී මගපෙන්වීම ලද හැකි, 2020 අප්‍රේල් මාසයේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය නිකුත් කළ COVID-19 සම්බන්ධ වාර්තාකරණයේදී භාවිත කළ යුතු නිර්දේශ’ මාලාවක් තිබෙනවා. සමහර මාධ්‍ය ආයතන ඒවා අමු අමුවේ උල්ලංඝණය කරනවා.

ඔක්තෝබර් 11 වනදා සියලුම මාධ්‍ය ආයතන ප්‍රධානීන් වෙත විවෘත ලිපියක් ලියමින් රජයේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් නාලක කලුවැව ඉල්ලා සිටියේ COVID-19 සම්බන්ධයෙන් පුවත් වාර්තාකරණයේ දී වඩා වගකීම් සහගතව ක්‍රියා කරන ලෙසයි.

එහි මෙසේ ද සඳහන් වුණා: “…වෛරසය ආසාදිත හෝ නිරෝධායනයට ලක් කරන හෝ පුද්ගලයන් පිළිබඳව ප්‍රවෘත්ති වාර්තාකරණයේ දී ඇතැම් විද්‍යුත් මාධ්‍ය ඔස්සේ මෙම පුද්ගලයන් නිරෝධායනය හෝ රෝහල් ගත කිරීම සඳහා රැගෙන යන ආකාරය, ඔවුන්ගේ නිවාස හෝ ආශ්‍රීත පරිසරය ආදී එම පුද්ගලයන්ගේ පෞද්ගලිකත්වයට හානි වන අන්දමේ දර්ශන විකාශය කිරීම දිගටම සිදු කෙරෙන බව නිරීක්ෂණය වේ. එමෙන්ම ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී රෝගීන් හා ආශ්‍රීතයින් යනු සමාජ විරෝධීන් ලෙස හැඟෙන ආකාරයට ඇතැම් මාධ්‍ය මඟින් කරුණු ඉදිරිපත් කරනු දැකිය හැකිය.”

මෙම අශිෂ්ට මාධ්‍යකරණයේ බිහිසුණු ආදීනව රජයේ ප්‍රවෘත්ති අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා සාවධානව මෙසේ පෙන්වා දුන්නා: “මෙවැනි දර්ශන විකාශය කිරීම මගින් ජනතාව නිසි ලෙස දැනුවත් කිරීමේ කාර්යයට ඵලදායී දායකත්වයක් නොලැබෙන අතර, සිය පෞද්ගලිකත්වයට හානි වන දර්ශන සමාජගත වීමේ අවදානම නිසා යම් පුද්ගලයන් ප්‍රතිකාර හෝ නිරෝධායනය සඳහා ඉදිරිපත් නොවීමේ අවස්ථාද එළඹිය හැකිය”

ශ්‍රී ලංකා තරුණ ජනමාධ්යවේදීන්ගේ සංගමය ද මේ ගැන නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් එම කරුණම අවධාරණය කළා: “රෝගය ආසාදනය වූවන් ඉදිරිපත් නොවීමට සහ ඉදිරිපත් වීමට බියක් දැක්වීමට ප්‍රධානම හේතුව ජනමාධ්‍ය මගින් COVID-19 ආසාධිතයන් අපරාධකරුවන් සේ සලකා කරන වාර්තා කිරීම සහ ඔවුන්ගේ පෞද්ගලිකත්වයට හානියක් වන ආකාරයට වාර්තා කිරීම බව අපගේ විශ්වාසයයි.”

ජනමාධ්‍ය ප්‍රවීනයන් සහ දශක ගනන් අත්දැකීම් ඇති සමහර කතුවරුන් මාධ්‍ය ආචාරධර්ම අමු අමුවේ දිනපතා කඩන විට, තරුණ මාධ්‍යවේදීන් මෙසේ හඬ නැගීම ප්‍රශංසනීයයි.

තරුණ ජනමාධ්‍යවේදීන් තව දුරටත් පෙන්වා දුන්නේ මෙයයි: “COVID-19 ආසාදිතයන් සහ ආසාදනය වූවායැයි සැක කරන පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් පසුගිය මාර්තු මාසයේ සිටම ඇතැම් ජනමාධ්‍ය වාර්තා කළේ ආසාදිතයන් වැරදිකරුවන්යැයි යන හැඟීම මහජනතාවට ඇති වන අයුරින් සහ ඔවුන්ගේ පෞද්ගලිකත්වයට හානි වන අයුරින්ය. මීට පෙර කොරෝනා බෝ කරන්නේ එක්තරා ජාතියකට අයත් පිරිසක් බවට ඒත්තු ගැන්වීමට පසුගිය මාර්තු සහ අප්‍රේල් මාසවල ව්‍යාජ පුවත් පවා ඇතැම් ජනමාධ්‍ය වාර්තා කළ අතර එය සමාජයේ දැඩි කතාබහකට ලක් විය.”

සම්පූර්ණ ප්‍රකාශය මෙතැනින්: http://bit.ly/3nR1T20

ප්‍රකාශන නිදහසේ ම දිගුවක් වන මාධ්‍ය නිදහස දිවා රාත්‍රී භුක්ති විඳින අතර, වගකීම් සහගතව සහ ශිෂ්ට සම්පන්නව ක්‍රියා කිරීමට සමහර විද්‍යුත් මාධ්‍යවේදීන් සහ කතුවරුන් දිගටම අසමත් වන්නේ ඇයි?

මේ ගැන සාකච්ඡා කරන හැම විටකම මෙයට බලපාන නොයෙක් ව්‍යුහමය සාධක මතු කෙරෙනවා. ග්‍රාහක පිරිස වැඩි කර ගන්න මාධ්‍ය අතර තිබෙන දැඩි තරගකාරීත්වය (විශේෂයෙන්ම විiුත් මාධ්‍යවල රේටින් පොරය), ප්‍රාග්ධනය සහ හිමිකාරීත්වය වැනි සාධක පසුබිමේ තිබෙන බව ඇත්තයි.

එහෙත් අපේම සහෝදර පුරවැසියන් ගැන පරපීඩකයන් හැටියට ක්‍රියා කරමින් නිර්දය ලෙසින් මාධ්‍යකරණයේ යෙදීම ගැන ප්‍රාදේශීය මාධ්‍යවේදීන්ට මෙන්ම මාධ්‍ය ප්‍රධාන කාර්යාලවල තීරක මට්ටමේ සිටින කතුවරුන්ට සහ පුවත් අධ්‍යක්ෂකවරුන්ට කිසිම ලැජ්ජාවක් හෝ කම්පනයක් නොමැතිද?

මා මින් පෙර කිහිප අවස්ථාවක පෙන්වා දී ඇති පරිදි, ආචාරධර්ම කඩමින් සිදු කරන අශිෂ්ට මාධ්‍යකරණයේ වගකීම මුළුමනින්ම මාධ්‍ය හිමිකරුවාට හෝ වෙළඳපොළට හෝ පැවරීමට නොහැකියි. එසේම රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික දෙඅංශයේම මාධ්‍ය මේ වැරදි දැන දැන කරනවා.

පරමාදර්ශී මාධ්‍යකරණයක යෙදීමට අවශ්‍ය සියලු සාධක සපුරා ගත නොහැකි වුවත්, සිය හෘදය සාක්ෂියට එකඟව හැකි තාක් වෘත්තීය මට්ටමින් වැඩ කිරීමට යම් ඉඩක් තවමත් සොයා ගත හැකියි. එසේ කරන මාධ්‍යවේදීන් සහ මාධ්‍යවේදිනියන් ටික දෙනකු ගැන මා දන්නවා.

මේ දුෂ්කර අවස්ථාවේ, තමන්ට වෛරස් ආසාදනය වීමේ අවදානමද නොතකා වසංගතය පිළිබඳව වගකීම් සහගතව වැඩ කරමින් සිටින මාධ්‍ය වෘත්තිකයන්ට අපි ප්‍රණාමය පුද කරමු.

එහෙත් කිරි කළයකට ගොම ටිකක් එකතු වුණත් සමස්ත කිරි කළයම අපතේ යනවා වගේ ජනමාධ්‍ය තක්කඩියන් කරන අමන වැඩ නිසා මුළු මාධ්‍ය ප්‍රජාවම මේ දිනවල දැඩි මහජන අප්‍රසාදයට ලක් වී සිටිනවා.

මේ කර්මාන්තය තුළ උඩුගම් බලා පිහිනීමට නොහැකි නම් (මෑතකදී එවැනි දුර්ලභ මාධ්‍යවේදීන් කිහිප දෙනකු කළාක් මෙන්) මහා මාධ්‍ය කසල ගොඬේ දිගටම ලැග නොසිට ආත්ම ගරුත්වය රැක ගෙන නික්ම යා හැකියි.

එසේ නික්ම ගිය සමහරුන් මේ වන විට කුඩා පරිමාණයෙන් ප්‍රමිතිගත ඩිජිටල් මාධ්‍ය කලාවක නිරත වෙනවා. මාධ්‍ය කලාවේ අනාගත පැතුම ඇත්තේ එතැනයි.

මෙය මාධ්‍යවේදීන්ගේ හැදියාව සහ ශිෂ්ට සම්පන්න බව උරගා බැලෙන අවස්ථාවක්. ලක් සමාජයේ තිබෙන අධිපතිවාදය සහ පරපීඩක නැඹුරුව එලෙසින්ම ජනමාධ්‍ය ආයතනවල සහ එම කර්මාන්තයේ නිරත පුද්ගලයන් තුළත් හමු වනවා.

වින්දිතයාට හා පීඩිතයාට දත නියවීම සහ දිගින් දිගට පහරදීම ශ්‍රී ලංකාවේ ජනමාධ්‍ය පටන් ගත්තේ අද ඊයේ නොවෙයි. වාර්ගික සහ ආගමික සුළුතරයන්, වතුකරයේ ප්‍රජාවන්, HIV ආසාදිතයන්, ලිංගික ශ්‍රමිකයන් වැනි සමාජයේ පීඩිත ස්ථරයන් සහ පිරිස් තව තවත් පීඩාවට පත් කරන්නට අපේ සමහර මාධ්‍ය හරි හපන්.

මේවා කෙතරම් විවේචනය කළත් ජනමාධ්‍ය කසල ගොඩින් අත්මිදීමට බොහෝ අයට උවමනාවක් නැති පාටයි. ඒ නිසා වෙනත් ආකාරයක ප්‍රවේශයක් මා කල්පනා කළා.

කර්තෘ සංසදය වාර්ෂිකව මෙරට මුද්‍රිත මාධ්‍යයට අදාළව විශිෂ්ටතා සම්මාන පිරිනමනවා. 2019 වර්ෂයේ මාධ්‍යකරණය සඳහා සම්මානවලට අයදුම්පත් කැඳවන දැන්වීම් මේ දිනවල පුවත්පත්වල පළ වී තිබෙනු දැකිය හැකියි.

පොදු උන්නතිය වෙනුවෙන් අවංකවම කැප වී, ජනමාධ්‍ය ආචාර ධර්ම ද රකිමින් ක්‍රියා කරන මාධ්‍ය වෘත්තිකයන් ටික දෙනා ඇගයීමට ලක් කිරීම වැදගත්. එහෙත් බහුතරයක් ජනමාධ්‍ය අයාලෙ යමින් සිටින අද කාලයේ, අශිෂ්ටතම ජනමාධ්‍යකරණය සම්බන්ධයෙන්ද යම් තේරීමක් කළ හැකියි!

එවැනි බක-සම්මාන පිරිනැමීමකදී නොයෙක් ආකාරයේ ජනමාධ්‍ය නොපනත්කම් සැලකිල්ලට ගත යුතුයි. මට හිතෙන බක-සම්මාන කිහිපයක් මෙන්න:
■ වර්ෂයේ අමානුෂිකම පරපීඩක වාර්තාකරණයට
■ පට්ටපල් බොරු වැඩිම සංඛ්‍යාවක් ප්‍රධාන ප්‍රවෘත්තිය ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමට
■ වර්ෂයේ අශිෂ්ටතම සිරස්තල නිර්මාණයට
■ දිගින් දිගටම කාන්තා විරෝධී ලෙසින් බස හැසිරවීමට
■ මනුෂ්‍යත්වයට මුළුමනින්ම එරෙහි වන පුවත් සේයාරූකරණයට
■ නිවට නියාලු ලෙස මාධ්‍ය හැසිරවීම සඳහා වැඩිපුරම හැකියාව පෙන්වූ කතුවරයාට
■ වර්ෂයේ අශිෂ්ටතම පුවත්පත, ටෙලිවිෂන් නාලිකාව හා රේඩියෝ නාලිකාව
■ වැඩිම වාරයක් මාධ්‍ය ආචාරධර්ම කඩ කිරීමට සමත් වූ මාධ්‍යයට
■ අවඥාව, අසංවේදී බව සහ අමනෝඥ බව හොඳින්ම මූර්තිමත් කරන නිවේදකයාට
■ අන් අයට ආචාරධර්ම නිර්දේශ කරමින් තමන් ඒවා නිතිපතා කඩ කරන කතුවරයාට

තවත් ජනමාධ්‍ය අශිෂ්ටතා සම්මාන ඔබටත් යෝජනා කළ හැකි වේවි. සම්මානලාභීන් තෝරා ගන්නේ කොහොමද?

ජනමාධ්‍ය විශිෂ්ටතා සම්මාන තෝරන්නේ කර්තෘ සංසදය පත්කරන කිහිප දෙනකුගේ විනිශ්චය මණ්ඩලයක් විසින්. එහෙත් අශිෂ්ටතම ජනමාධ්‍යකරණයට දෙන බක-සම්මාන සඳහා එම මාධ්‍ය නොපනත්කම්වලින් සංවේගයට හෝ කෝපයට පත් මාධ්‍ය ග්‍රහකයන්ගෙන් නාමයෝජනා කැඳවා, ඔවුන්ගේම වැඩි ඡන්දයෙන් (වැඩි අමනාපයෙන්?) බක-සම්මානලාභීන් තෝරා ගත හැකියි.

කාටුනය: The Morning පුවත්පතේ කාටුන් ශිල්පී ආර්. සී. ප්‍රදීප්කුමාර් විසින්

කාලීන හා ජාතික අවශ්‍යතාව සලකා 2020 ඔක්තෝබර් 18 වැනි දින රාවය ඊ පුවත්පතින් උපුටා ගෙන සම්පූර්ණයෙන්ම පළ කරන ලදි – ප්‍රධාන සංස්කාරක

ටිරන් කුමාර බංගගමආරච්චි

පළමුවර කොරෝනා මෙරටට ආවේ නොදැනුවත්කම හෝ අතපසුව හෝ කුමන හේතු මත හෝ විදේශිකයන් හරහාය. එහෙත් එය ලොකුවට වර්ධනය වන්නට ඉඩ නොදී මර්දනය කර ගන්නට ආණ්ඩුව සමත් විය. එය අගය කළ යුතුය.
ඒ කෙටි කාලය තුළත් ආණ්ඩුව කොරෝනා බෝ කළැයි එළිපිටම ඉතාලියෙන් ආ මෙරට අයට බැන්නේය.

ඉතාලියෙන් ආ අය කොරෝනා බෝ කරමින් පාටි දමනවා යැයි ආණ්ඩුව කියද්දී රටේ ඉතිරි ජනයා ඒ අය දෙස බැලුවේ දැඩි වෛරයෙනි. එහෙත් ඉතාලියේ සිට ආ අය හෝ ඒ අය විසූ පැතිවල කොරෝනා රෝගීන් හමුවූයේ ඉතා අල්පවය.

ඉන්පසු ඇමති අලුත්ගමගේ ප්‍රසිද්ධියේ කීවේ “දැන් බලන්න. අද දවසේ මේ ආසාදනයන්ට ලක්වෙච්ච රෝගීන් සංඛ්‍යාව විස්සයි. ඒකෙන් 19 දෙනෙක්ම මුස්ලිම් බැතිමතුන්. අද මේ වෛරසය පාලනය කරන්න බැරිවෙලා තියෙන්නේ මේ අය නිසයි.” මේ රටේ ඇමතිවරයෙක් සිංහලයන්ට අවුරුදු කන්න බැරි වුණ හේතුව එදා හෙලිකර ගත් හැටිය. බහුතර සිංහලයෝ මුස්ලිම් අයට වෛර කරන්න ගත්තේ මුස්ලිම් විරසකය තවත් ඉහළට ගනිමිනි. ඉන්පසු සමාජයේ ප්‍රචලිත වූයේ මුස්ලිම් පිරිස් ඕනෑකමින්ම මෙම වෛරසය පතුරුවාලන බවය. ආණ්ඩුවේ අංක එකේ මුඛරියෙක් වන මහින්දානන්ද කියූ පසු අනෙක් කතා මොනාද පන්නයට කතාව ලියලා වැඩුණේය. එහෙත් අවසානයේ මුස්ලිම් අයට වෛරසය වැලඳුණු ප්‍රමාණය ඉතා අල්ප විය.

ප්‍රශ්නය එය නොවේ. කන්න ඕනෑ වෙලාවට කබරගොයත් තලගොයා කරන මේ ආණ්ඩුව අද කොරෝනා දෙවැනි රැල්ල උච්චම වෙමින් පවතිද්දීත් එය ලංකාවට ගෙනත් බෝ කළ බ්‍රැන්ඩික්ස් ලොක්කාට එරෙහිව වචනයක්වත් නොකීමය. ඉතාම හොඳට කොරෝනා පාලනය කළ ලෝකයේ දෙවැනි රට ලෙස ආඩම්බරයෙන් උදම් ඇනූ ලංකාවට කොරෝනා ගෙනවිත් ව්‍යාප්ත කළ ඔමාර් අස්රෆ්ට මේ ආණ්ඩුවේ කිසිවකු වචනයක්වත් නොකියන්නේ ඇයි? මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ එදා කතාව කිවයුත්තේ අද නොවේද? එදා වීරයා වූ ඔහු අද නිවටයා වී ඇත්තේ ඇයි?
ලංකාවේ දේශපාලනය තුළ ජාතිය, ආගම, කුලය කුමන දේවල් පෙරට ගෙන ඡන්දය ඉල්ලුවද අවසානයේ රට කරවනුයේ ව්‍යාපාරික ඕනෑඑපාකම් මතය. ජනතා කැමැත්ත ගන්නට දේශපාලකයෝ කොතරම් මුදල් වියදම් කරනවාද? ඒ කාගේ මුදල්ද? අපි ජනතාව ලෙස රැවටෙනුයේ ඒ අයගේ මතවාදවලට නොව, ඒ අය වියදම් කොට පෙන්වන මායම්වලටය. ඒ මුදල් එනුයේ මෙරට සිටින මහා පරිමාණයේ ව්‍යාපාරිකයන්ගෙන්ය.

පාස්කු ප්‍රහාරයට බදියුදීන්ලා දඟ ගෙයි යැවිය යුතුමයි කියන කාදිනල්තුමාට කොරෝනා රැල්ල ඇති කළ ඔමාර් අස්රෆ් ගැන වචනයක් කිව නොහැක්කේ ඇයි? සියල්ල ධනය බලය මත පතබෑවෙන නිසාද?

බ්‍රැන්ඩික්ස් ආයතනයේ සේවකයන්ට බැණ වැදුණු අය ඉන්දියාවේ සිට කොරෝනා ගෙනා එහි ලොක්කාට බැණ නොවදින්නේ ඇයි? මේ දෙවැනි කොරෝනා රැල්ල මුදලට තණ්හාවෙන්ම බලෙන් රැගෙන ඒමකි.

එදා ගෝඨාභය දිනවන්නට විශාල වශයෙන් මුදල් දැමූ අය අතර පෙරමුණේම සිටින අයෙක් ලෙස ඔමාර් අස්රෆ් හැඳින්විය හැකිය. ඔහු මීට පෙර එජාපයේ ජයග්‍රහණවලට මුදල් යෙදෙව්වෙකි. එහෙත් එජාපයෙන් ගැලවී රාජපක්ෂලා ළඟට ගිය මිලින්ද මොරගොඩගේ මාර්ගයෙන් ඔමාර් අස්රෆ්ද රාජපක්ෂලාට හේත්තු විය. ඒ ඔහු මිලින්දගේ ළඟ හිතවතකු වීම නිසාය. වියත් මග තුළවත් නොලැග්ග මිලින්ද ගෝඨාට නැතිවම බැරි මිනිසෙක් වූයේ වියත් මගටත් ඉහළින් සිටිමින් අවශ්‍ය ධනස්කන්ධය සෙවූ පුරෝගාමියා මිලින්ද වූ නිසාය. විමල් වීරවංශ වැනි කයිවාරුකාරයන් සියයක් සොයා ගත හැකි වුවත්, මිලින්ද ගෝඨාට ළං කළ ව්‍යාපාරිකයන් දහදෙනකු සොයා ගැනීම ලේසි පහසු නැති බව ජනපති හොඳාකාරවම දන්නේය. ඒ නිසා මිලින්ද තැබිය හැකි ඉහළම තැන තැබුවේය.

එමෙන්ම ඔමාර්ටත් අවැසි ඕනෑම දෙයක් කරන්නට ජනපති එකෙන්ම සිටියේය. මේ කොරෝනා දෙවැනි රැල්ල එහි ප්‍රතිඵලය. ඔමාර් පවුලට අයත් බ්‍රැන්ඩික්ස් ආයතනයේ ප්‍රධානියා ඔමාර් අස්රෆ්ය. ඔහුට මෙරට පුරාම ව්‍යාප්ත බ්‍රැන්ඩික්ස් ජාලයක්ම ඇත. එමෙන්ම ඉන්දියාවේද බ්‍රැන්ඩික්ස් ආයතනයක් ඇත. එය මහින්ද ආණ්ඩු සමයේ දැමූවකි. එහි ප්‍රධාන ආරාධිතයා වූයේ ජී.එල්. පීරිස්ය.

ඉන්දියාව පුරා කොවිඞ් ව්‍යාප්තිය ශීඝ්‍ර ලෙස පැතිරෙන බැවින් ඉන්දීය බ්‍රැන්ඩික්ස් ආයතනයට පැමිණි ඇණවුම සපුරාලීමට නොහැකි විය. (බ්‍රැන්ඩික්ස් ආයතනයේ සියලු නිෂ්පාදන යුරෝපීය අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් සපුරාලන්නේය.) ඒ අනුව එම හදිසි ඕඩරය සපුරාලීම ලංකාවේ බ්‍රැන්ඩික්ස් ආයතනය හරහා කිරීමට ඔමාර් තීරණය කරන්නේය.
ඉන්දියාවේ සාම්පල සහ ඒවා පිළිබඳ ප්‍රවීණයන් මෙරටට එනුයේ ඒ ගැන මෙරට සේවකයන් දැනුවත් කරන්නටය. පෞද්ගලික ගුවන් යානා හරහා මත්තලට ගොඩබාන්නේ ඒ අයය.

මෙරට පවතින රාමුව නම් පිටරටින් එන අය දින 14ක් නිරෝධායනය කොට ඒ අය නිවසේද තව සති දෙකක් නිරෝධායනය විය යුතුය යන්නය. එහෙත් එතරම් කාලයක් දිග් ගැස්සුණහොත් මේ හදිසි ඇණවුම් ලබාදිය නොහැකිය.

ඒ නිසා ඔමාර්ට ජනපතිට දුන් සහයේ ප්‍රතිඵල ඕනෑ වන්නේය. එහි ප්‍රතිඵල ලෙස කිසිදු නිරෝධායනයකින් තොරව ඉන්දියානුවෝ බ්‍රැන්ඩික්ස් ආයතනවලට පැමිණියහ. මේ දෙවැනි රැල්ල ව්‍යාප්ත වන්නේ එලෙසය. එහෙත් ජනමාධ්‍ය මෙන්ම ආණ්ඩුවත් මුලදී බැණ වැදුණේ බ්‍රැන්ඩික්ස් ආයතනයේ මුලින්ම වෛරසය ආසාදනය වූ කාන්තාවටය. ඇයගේ චරිතය පවා කෙලෙසුවාය. ආණ්ඩුවද හරි උජාරුවට එය ව්‍යාප්ත කළේය. එහෙත් දැන් සියල්ල සිදුවී ඇත්තේ ආණ්ඩුවේ වරදින් තම පැවැත්මට මුදල් දුන් අයට උදව් කරන්නට ගොස් බව වැටහුණු පසු කිසිදු කතාවක් නැතිව කරබාගෙන සිටිති. මේ දෙබිඩි ප්‍රතිපත්තිය කුමක්ද?

යහපාලනය තිබුණා නම් අද රට පුරා කොවිඞ් කිව් අය අද කෝ? අද රට පුරා කොවිඞ් නැද්ද? රාජපක්ෂලාත් මෙරට ව්‍යාපාරිකයන්ගේ මෙන්ම ජාත්‍යන්තර රූකඩය. එය රනිල්ගේ විතරක් දැක්කේ රාජපක්ෂලා සිවුරට මුවාවී ඇති නිසාය. ආණ්ඩුවේ සිටින ජාති හිතෛෂීන් අද කෝ? බදියුදීන්ගේ සහෝදරයා නිදහස් කළා යැයි ලියුම් ලියන මන්ත්‍රීවරු කොරෝනා දෙවැනි රැල්ල නිර්මාණය කළ ඔමාර්ට එරෙහිව අත්සන් සියයක් එකතු නොකරන්නේ ඇයි? ජනතාව මේ ව්‍යාජයන් ප්‍රමාද වී හෝ හඳුනා ගත යුතුය. රාජපක්ෂලා කළේම රට කොටවන එකය. ජාති ආගම්වලට කඩන එකය. ඒ අයට මුස්ලිම් කොටසක් නරකය. අලි සබි්‍රලා, ඔමාර්ලා හොඳය. ඔමාර් කොරෝනා ව්‍යාප්ත කළද අද රාජපක්ෂලාට වචනයක් කිව නොහැකිය. ජනතාවට ඒ ගැන හිතා ගන්නටත් බැරිය. මේ තමන් ඇදහූ ආණ්ඩුවයය. මේ ආණ්ඩුවේ ඇත්තේ හක්කෙ බුදුරැස් බොක්කෙ දඩමස්ය. මේ තත්ත්වය ඉදිරියේදී මීට වඩා හොඳට දැකගත හැකිය.

චීනයෙන් පමණක් නොව අපට ඉන්දියාවෙන්ද කොරෝනා ලැබුණි. මේ ආණ්ඩුව දැඩිව විශ්වාස කරනුයේ තමන්ට චීනය සහ ඉන්දියාව සිටින නිසා බිය විය යුතු නැති බවය. ඒ අයට බියක් නැතත් මේ දෙකේම බිය ඉදිරියෙහි අත්විඳින්න වනුයේ ජනතාවටය. ජනතාව උපරිම පරිස්සමට ඉද්දී ආණ්ඩුව ඉන්දියාවෙන් කොරෝනා ගෙනවිත් නැවත ජනතාවට බෝ කළේය. තමාට බලයට එන්නට මුදල් පොම්ප කළ ව්‍යාපාරිකයන්ට නීතිය නැවීම නිසා අද රටම අගාධයට හෙළා ඇත. එහෙත් ඒ තත්ත්වයන් නිවැරදිව දකින්නට ජනතාවට තවම නොහැකිය. ඒ අය ඇත්තේ තවම රාජපක්ෂලාගේ මෝහනයට ලක්වය.

ඉතාම අපහසු වුවත් ජනතාව ලෙස සිය උපරිම ආරක්ෂාව සපුරාගෙන මේ වෛරසයෙන් මිදීමට වග බලා ගත යුත්තේ එහි නරක ප්‍රතිඵලත් තමන්ටම වන බැවිනි. අප දකිනුයේ කොවිඞ් කියූ සැණින් කුදලාගෙන යෑම් පමණි. ඒ හරහා අබල දුබල වන ජීවන රටාව කාට හෝ නොපෙනේ.

ආණ්ඩුව කළේ නිතර මිනිසුන්ට බැණ වදිමින් මිනිසුන්ට නඩු දමමින් කොරෝනා පාලනය කිරීමට ජනතාවම බිත්තියට හේත්තු කිරීමය. මුහුණු ආවරණ නැති අයට දඩ ගහන ආණ්ඩුව කොරෝනා මෙරටට ගෙනා අයට දඩ දැම්මේ ඡන්දයට පෙර නිසාදෝ අද මුනිවත රකී. ආණ්ඩුව පිහිටුවන්නට ව්‍යාපාරිකයන්ගෙන් ගත් දඩවලට වන්දි ගෙවන්නට සිදුව ඇත්තේ ජනතාවටය. මේ උපරිම ලබාදී පිහිටුවා ගත් ආණ්ඩුව නිසා ආණ්ඩුව දෙන්නේ නම් කොරෝනා වුවත් සතුටින් බාර ගැනීමට ජනතාව සැදී පැහැදී සිටිය යුතුය. මෙය තනිකරම එම අදහසෙහි පිහිටුවා කළ දෙයකි. පාර්ලිමේන්තුවේ අයට කොරෝනා හැදෙන්නේ නැත්නම් ජනතාවට හෙණ ගැහැව්වම මොකද? ■

2020 ඔක්තෝබර් 18 වැනි දින ‘රාවය‘ ඊ පුවත්පතින් සම්පූර්ණයෙන්ම උපුටා ගන්නා ලදි – ප්‍රධාන සංස්කාරක

ඉඳුනිල් උස්ගොඩ ආරච්චි

චීනයේ සිට මෙරටට පැමිණි කාන්තාවකට කොවිඞ් 19 ආසාදිතව රෝහල්ගතව සිටීමත් සුවය ලැබූ ඇගේ පිටත්ව යෑමත් උත්කර්ෂවත් ලෙස හා හැඟීම්බරව සැමරූ මෙරට පාලකයන් දැන් මෙරට ඇඟලුම් සේවක සේවිකාවන්ට සලකන්නේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් අයුරිනි. චීන ජාතික කාන්තාවට මල් මිටක් දී මුහුණ සිඹ ඉතා ආදර ගෞරව දැක්වූ රටක් අද ලංකාවේ ම ඇඟලුම් සේවක සේවිකාවන් රැගෙන යන්නේ ආයුධ සන්නද්ධව විත් ත්‍රස්තවාදීන් පිරිසක් රැගෙන යන ලෙසිනි. රට තුළ විශාල කොවිඞ් ආසාදිත පොකුරක් බවට පත් වූ ඇඟලුම් කර්මාන්තශාලාවල සේවයේ නියුතුවූවන් එබැවින් මේ වන විට මැදිව සිටින්නේ ඉතාම දුක්ඛිත තත්ත්වයකටය.

අපරාධකරුවන් සේ රැගෙන යෑම

“රෑ දොළහට විතර අපේ බෝඩිංවලට හමුදාවෙන් ඇවිත් දොරවල්වලට ගහලා අපිව ඇහැරෙව්වා. අපේ බෝඩිමේ කට්ටිය 53ක් හිටියා. කාමරවල ඉන්න ඔක්කෝම එළියට එන්න හැංගෙන්න එපා කියාලා අපිට කිව්වා. එක්කෙනෙක්වත් පැනලා යන්න හදන්න එපා හමුදාවෙන් වට කරලා තියෙන්නේ කිව්වා. ඒ අය අපිට කතා කළේ ජාතික අපරාධයක් කළ අයට වගෙයි. අපි හිතුවේ අපිට සෞඛ්‍ය උපදෙස් දෙන්න ඇවිත් කියලායි. රෑ අපිව කුදලගෙන යන්න ඇවිත් කියලා අපි හිතුවේ නැහැ. ඔක්කෝම තත්පරෙන් යන්න ලෑස්තිවෙන්න කියලා කිව්වා. අපිට ලෑස්ති වෙන්න වෙලාවක්වත් දුන්නේ නැහැ. රෑ දොළහමාර වෙද්දී අපිව බස්වල පටවාගෙන ආවා. ඕනෑ ඇඳුම් ටිකවත් හරියට ගන්න බැරි වුණා.” කටුනායක ඇඟලුම් කම්හල්වල සේවය කළ සේවක සේවිකාවන් පිරිසක් ඇවරිවත්ත ප්‍රදේශයේ බෝඩිංවලින් රැගෙන ගිය අයුරු එක් ඇඟලුම් සේවිකාවක් විස්තර කළේ එලෙසය. එසේ බසයක නංවාගත් එම පිරිසද රැගෙන කටුනායක, සීදුව, මීගමුව, අමන්දොළුව ආදී ප්‍රදේශවල සිටි තවත් සේවක සේවිකාවන් ද රැගෙන කටුනායකින් පිටත්ව ගොස් තිබුණේ පසුවදා පෙරවරු 5.30ට පමණය.

කොවිඞ් රෝගීන් හා ආශ්‍රිතයන් පලා යෑම සම්බන්ධයෙන් හා සැඟවීමට උත්සාහ කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ට චෝදනා කරන පිරිස් ඊට හේතුව කුමක් දැයි සාධාරණ ලෙස බැලිය යුතුව තිබේ. ආසාදිතයන් හෝ ආශ්‍රිතයන් රැගෙන යන ආයුධ සන්නද්ධ සෙබළුන්ගේ හැසිරීම ඔවුන්ට බිය උපදවන්නකි. එමෙන්ම එම ක්‍රියාවලිය සිදුවන්නේ ද අපරාධකාරී හැඟීමක් මේ ආසාදිතයන්ට හෝ ආශ්‍රිතයන් වූ අයට දැනෙන ලෙසය. ඔවුන් පවසන පරිදි ඒ රැගෙන යෑමේ ක්‍රියාවලියම ඉතා පීඩාකාරීය, කර්කෂය. ඉන් මිදී පලා යාම හෝ සැඟවීමට උත්සාහ කිරීම වඩා ආරක්ෂාකාරී යැයි මේ මිනිසුන්ට දැනීම ඉතාම ස්වභාවිකය.

අපි මනුෂ්‍යන් නොවෙයිද?

එලෙස එදින රැගෙන ගිය කණ්ඩායම කළුතර ප්‍රදේශයේ ස්ථානයකට රැගෙන ආ බව එහි එක් සේවිකාවක් පැවසුවාය. “දැන් අපි අන්ත අසරණ වෙලා ඉන්නේ. හරක් වගේ මෙහෙම ගාල් කරලා තියෙන්නේ අපි මිනිස්සු නෙවෙයිද. මේක ගොඩක් කාලයක් පාවිච්චියට ගත්තේ නැති ගොඩනැගිල්ලක්. මෙතැන දැන් ගොඩක් දෙනෙක්ට පාවිච්චි කරන්න තියෙන්නේ වැසිකිළි කීපයයි, ඒවාත් උතුරා යනවා, හරිම අපිරිසිදුයි. හැමතැනම අපිරිසිදුයි. මෙතැනට එද්දී ඩොක්ටර්ස්ලා නර්ස්ලා ඉන්න තැනකට අපිව ගෙනියනවා කියලා අපි හිතුවා. එහෙම කවුරුවත් මෙහේ නෑ. අපිට කිසිම පරීක්ෂණයක් කළේත් නෑ. දෙන කෑම කටේ තියන්නවත් බෑ. මෙහෙම ඉඳලා දවස් දාහතර ඉවරවෙද්දී අපිව දැඩි සත්කාර ඒකකයට දාන්න වේවි කියලා හිතෙනවා.” එම කණ්ඩායමේ දරුවන් කීපදෙනෙකු ද සිටින බව ඇය පැවසුවාය.

ඔක්තෝබර් 11 වැනි දින රාත්‍රී 10.30ට පමණ හදිසියේම යුද හමුදාවෙන් පැමිණ කටුනායක ලියනගේමුල්ල ප්‍රදේශයේ නේවාසිකව සිටි ඇඟලුම් සේවක සේවික පිරිසක් ද එලෙසම රැගෙන ගොස් තිබුණි. ගර්භනී තත්ත්වයේ මවකගේ කතාව මෙවැන්නකි. “මට දරුවෙක් ලැබෙන්න ඉන්න නිසා මේ දවස්වල හිටියේ තනියම කටුනායක බෝඩිමෙයි. දරු ගැබට දැන් මාස හතක් වෙනවා. අල්ලපු බෝඩිමේ සේවිකාවක් කොවිඞ් පොසිටිව් නිසා අපිවත් නිරෝධායනයට ගෙනියනවා කියලා පෙරෙයිදා (09) රෑ හමුදාවෙන් ඇවිත් කිව්වා. අපිව බස් එකකට නග්ගාගෙන ඇවරිවත්තට ගිහින් එහෙනුත් තව කට්ටිය බස් එකට නග්ග ගත්තා. අපි එකසිය ගණනක් කට්ටිය නිරෝධායන මධ්‍යස්ථානයකට ගෙනාවා. අපිට සූදානම් වෙන්නවත් වෙලාවක් දුන්නෙ නැති නිසා ඕනෑ දේවල් ගේන්නත් බැරි වුණා. දරුවෝ කීපදෙනෙකුත් මේ කණ්ඩායමේ ඉන්නවා. මට නිතර දැන් බඩගිනි දැනෙනවා, ඒත් කන්න දෙයක් නැහැ, මෙතැනින් දෙන කෑම කොහොමත්ම කන්න බැහැ. අපිට කිසිම දෙයක් ගේන්න ඉඩක් ලැබුණේත් නැහැ. මෙතන වැසිකිළි හරිම අපිරිසිදුයි, ඒවාත් හැමෝම පාවිච්චි කරනවා, සබන් වුණත් කීපදෙනා පාවිච්චි කරනවා. නිරෝධායනයට පහසුකමක් මෙතැන නැහැ.”

මේ අතර කටුනායක වෙළෙඳ කලාපයේ ඇඟලුම් සේවක සේවිකාවන්ට පීසීආර් පරීක්ෂණ සිදුකර ගැනීමට ඔක්තෝබර් 14 වන දින අමන්දොළුව විද්‍යාලයට උදෑසනින් පැමිණෙන ලෙස පොලිස් නිවේදන නිකුත් කර තිබුණි. එදින උදෑසන හය පමණ සිට එම විද්‍යාල භූමියට ඇඟලුම් සේවක සේවිකාවන් දහසකට වැඩි ගණනක් රැස්ව තිබුණි. උදෑසන නවය හමාරට පමණ මහජන සෞඛ්‍ය පරීක්ෂක හා තවත් නිලධාරීන් කීපදෙනෙකු පැමිණ නිවේදනයක් නිකුත් කර තිබුණේ ඇඟලුම් කම්හල් දෙකක සේවක සේවිකාවන් සහ රෝග ලක්ෂණ ඇති අය පමණක් රැඳී අනෙක් අයට නැවත නේවාසිකාගාර වෙත පිටත්ව යන ලෙසය. එලෙස පැමිණි එක් සේවිකාවක් ඉන්පසු සිදුවූ සිද්ධි දාමය අපට පැවසුවේ මෙලෙසය. “අපි බෝඩිමට ඇවිත් පැයක් වගේ යද්දී හමුදාවෙන් ආවා. පරක්කු වෙනවා කියලා අපිව හදිසියේම වගේ බස් එකට පටවා ගත්තා. ඒත් අන්තිමට මුළු දවසම ටවුන් එකේ රස්තියාදු කර කර තවත් අයව එකතු කර කර හිටියා. අපි බඩගින්නේ හරක් වගේ තියාගෙන හිටියා. බස් එක කටුනායකින් පිටත් වුණේ පහමාරත් පහුවෙලායි. දැන් වේයන්ගොඩ බස් ස්ටෑන්ඞ් එකේ නතර කරගෙන ඉන්නවා. මෙතැන කිරි දෙන අම්මලාත් ඉන්නවා. ඒ අය දරුවෝ එක්ක ඇවිත් ඉන්නවා. දරුවෝ තෙහෙට්ටුවට අඬනවා. සමහර අය ඊයේ රෑ කෑවට පස්සේ තාම කාලා නැහැ. උදේ උයපු බත් එක අපිට කන්න වුණේ නැහැ, පරක්කු වෙනවා කියලා කලබල කළ නිසා උයපු බත් එක හලලා අපි ආවා. අපිට මොකද කරන්නේ කොහේද ගෙනියන්නේ මොනවත් අපි දන්නේ නැහැ. අපි අහද්දී ඒ අයත් දන්නේ නැහැ කියනවා.” එම අවස්ථාවේ ඔවුන්ට බිස්කට් පැකට් එකක් හා කිරි පැකට් එකක් ලබාදීමට යුද හමුදාව කටයුතු කර තිබුණි. කොවිඞ් ආසාදිත බවට තහවුරු වූවන්ගේ ළඟම ආශ්‍රිතයන් ද එසේ නොවන අය ද කර්මාන්තශාලා කීපයක අයද එකටම රැගෙන යාම් සිදුවන බවත් ඒ අතර ආසාදිතයන් ද සිටිය හැකි බැවින් එය තවත් අයට වැළඳේ යැයි යන බියෙන් ද ඔවුහු පසුවූහ.

මාධ්‍ය වගකීම ඉටු කරන්න

ඒ අතර වෙනත් රෝගාබාධ සහිත අය ද සිටින බවත් ඔවුන්ට අවශ්‍ය ඖෂධ ආදිය ද රැගෙන ඒමට නොහැකි වූ බවත් ඒ පිරිස පැවසූහ. ඔවුන්ට අවශ්‍ය දේ මිල දී ගැනීමට පසුගිය දිනවල සිටම ප්‍රදේශයේ වෙළෙඳ සැලකටවත් යා නොහැකි තත්ත්වයක් උද්ගතව තිබූ බවත් බොහෝ දෙනා ඇඟලුම් සේවක සේවිකාවන් දෙස සැකයෙන් බයෙන් බැලීමට මෙන්ම ඇතැම්විට බැණ වැදී ගැරහීමට ද කටයුතු කළ බව ඔවුහු පැවසූහ. එම පරිසරය හැදීමේ වරදෙහි දැවැන්ත පංගුකාරීත්වයක් ඇතැම් ජනමාධ්‍ය ආයතනවලට ද තිබෙන්නේය. පසුගිය දිනක රජයේ රූපවාහිනී නාලිකාවක් පුවතක් වාර්තා කළේ, “අම්මගෙයි දුවගෙයි කොරෝනාව නිසා 2000කට පීසීආර්, 72කට දැනටමත් කොරෝනා” යනුවෙනි. තවත් ගුවන් විදුලි නාලිකාවක තරුණයෙක් හා තරුණියක් ඇඟලුම් සේවිකාවන් පොසිටිව් වීම සම්බන්ධයෙන් බියෙන් සිටින බවට අපහාසත්මක දෙබසක් හාස්‍යජනක ලෙස ඉදිරිපත් කර තිබුණේය. ඒ හා සමගාමීව සමාජ මාධ්‍ය ජාලවලද එවැනි අපහාසාත්මක දේ හුවමාරු වූයේය. ඇඟලුම් කම්හල්වල ශ්‍රමය දිය කරමින් මෙරටට විනිමය ඉපයීමේ මෙහෙවරෙහි යෙදෙන සේවක සේවිකාවන්ගේ ජීවිතවලට එල්ල වන්නේ එවැනි අමානුෂීය නින්දා අපහාසය. ඔවුන්ගේ ශ්‍රමය සූරාකමින් ලාභ ලබන දැවැන්ත කර්මාන්තශාලාවල හාම්පුතුන් ද මේ සේවක සේවිකාවන්ගේ ජීවිත නගාසිටුවීමට ඔවුන්ගේ සුභසාධනය පිළිබඳ කිසිදිනක එතරම් අවධානයක් යොමු කළේ නැත. මෙවන් ව්‍යසන හමුවේ ඔවුන්ගේ ජීවිත ආර්ථික, සමාජයීය ආදී සෑම අංශයකින්ම බිඳ වැටීමෙහි වගකීම ප්‍රධාන වශයෙන් ඔවුන් මත ද තිබෙන්නේය. එමෙන්ම තම රටේම පුරවැසියන්ගේ ජීවිත මෙවැනි තත්ත්වයකට ඇද වැටීමට ඉඩ දී තිබෙන හා ඔවුන්ගේ ගැටලුවල දී නිසි මැදිහත්වීමක් නොකරන මෙරට පාලකයන් ද මෙහි වගකීම ගත යුතුය.

මේ යුද්ධය වෙනස්

වෙළෙඳ කලාපයේ සේවක සේවිකාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන සංවිධානයක් වන StandUp Movement Lanka හි කැඳවුම්කාරිය වන අශිලා දංදෙනිය ඇඟලුම් සේවක සේවිකාවන් මේ වන විට මුහුණ දෙන තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් රාවයට දැක්වූයේ මෙවන් අදහසකි. “මේක ඉතාමත්ම නරක ක්‍රමවේදයක්. සමහර වෙලාවට පොඞ්ඩ ඇත්නම් හමුදාවේ අය කුණුහරුප කියලා මේ සේවිකාවන්ට බැණලා තිබුණා. පොඩි දරුවෙක් ඉන්න අම්මා කෙනෙක් බස් එකට නගින්න ඇවිත් දරුවාගේ කිරිබෝතලයක් අමතක වීම නිසා ඒක නැවත ගන්න යද්දීත් අසභ්‍ය කතා කියලා තිබුණා. ආයුධත් අරගෙන ඇවිත් කිසිම චාරයක් නැති විධියට මේ අයව කුදලාගෙන යන්නේ ඇයි. ෆැක්ටි්‍ර වලින්වත් පීසීආර් කරගැනීමට හෝ මේ අය සම්බන්ධනේ කිසිම ක්‍රමවේදයක් නැහැ. රජය පැත්තෙන් කරගෙන යන්නේ සේවකයන් බිය වද්දන ක්‍රමවේදයක්. ඒක මේ අය කැමැත්තෙන් පීසීආර් පරීක්ෂණ වලටවත් නිරෝධායනයටවත් යන්න උනන්දු කරවන ක්‍රමවේදයක් නෙමෙයි. දැන් පාලනයක් නැතිව ක්‍රමවේදයක් නැතිව පිස්සෝ වගේ එකතු කරනවා. හොරු මංකොල්ලකාරයෝ ගෙනියනවා වගේ ගෙනියනවා. ඊට පස්සේ මිනිස්සු හැංගෙනවා කියලා කියනවා. හැංගෙන්නේ මේ ක්‍රමවේදය ඉතාම හිංසනකාරී නිසායි. එහෙම ප්‍රශ්න ගොඩක් මේ වෙලාවේ තියෙනවා. එකපාරට මෙවැනි දෙයක් සිදුවුණාම ධාරිතාවන් පිළිබඳ ආදී ප්‍රශ්න තියෙන්න පුළුවන් බව අපි දන්නවා. නමුත් අවම වශයෙන් මේ අය මනුෂ්‍යයෝ ලෙස සලකා කටයුතු කරන්න ඕනෑ. අඩුම වශයෙන් මේ කර්මාන්තශාලා ටික දින කීපයකට හෝ වසා දමා හෝ විධිමත් ක්‍රමයකට මේක කරන්න ඕනෑ.”

කොවිඞ් ගෝලීය වසංගතයක් හා වෛරසයක් සම්බන්ධ සෞඛ්‍යමය කාරණයක් වුවද ඒ සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධානත්වය ගනිමින් හා ජනතාවට ප්‍රකාශ නිකුත් කරන්නේ යුද හමුදාව හා පොලීසිය විසිනි. සෞඛ්‍ය අංශයට මෙවන් ගෝලීය වසංගතයක් හමුවේ තනිව කටයුතු කළ නොහැකි බව සැබෑය. ආරක්ෂක අංශවල සහාය ඊට ලැබිය යුතුය. එහෙත් මෙරට පැවති ආයුධ සන්නද්ධ යුද්ධයට වඩා මෙය හාත්පසින්ම වෙනස් වූ සෞඛ්‍යමය කාරණයක් බවත් ඊට විසඳුම් සෙවිය යුතු වන්නේ සෞඛ්‍ය සම්බන්ධයෙන් වන විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේද මුල් කරගෙන බවත් පසුගිය යුද සමයේ මෙරට ආරක්ෂක ලේකම්වරයා ලෙසද කටයුතු කළ වත්මන් ජනාධිපතිවරයා ද ඇතුළු රාජපක්ෂ පාලනතන්ත්‍රයම තේරුම් ගත යුතුව තිබෙන්නේය. වගකීම ජනයා මතම පැවරෙන මොහොතට පෙර වහා අලුතෙන් සිතා පියවර ගත යුතුව තිබෙන්නේය. ■

මේ ගෙනියන්නේ මිනිස්සු
රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරීන්ගේ සංගමයේ සංස්කාරක වෛද්‍ය හරිත අලුත්ගේ

සමහර අය බස් එකට නැග්ගාට පස්සේවත් කොහේද යන්නේ කියලා දන්නේ නැහැ. මේ අරන් යන්නේ මිනිස්සු. බස් එකකට දාගනිද්දී කොහේද යන්නේ කියලාවත් දැනගන්න ඕනෑ. එවැනි දේවල් නිවැරදි විය යුතුයි. සමහර වෛද්‍යවරු පවා ගෙන ගිය ස්ථාන ගැන සෞඛ්‍ය අංශ දන්නේත් නැති තත්ත්වයක් තිබුණා.
සමහර නිරෝධායන මධ්‍යස්ථාන සම්බන්ධයෙන් පැමිණිලි ලැබී තිබෙනවා. වැසිකිළි ප්‍රශ්න, පොදු ශාලාවල වැඩි ප්‍රමාණයක් රඳවා තැබීම, දුරස්ථභාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්න, එම ස්ථානවල වෛද්‍යවරු නැහැ ආදී පැමිණිලි ලැබී තිබෙනවා. ඒවා හොඳ තත්ත්වයන් නෙමෙයි. නිරෝධායනය වෙන්න යන අය විශාල කැපකිරීමක් කරන්නේ, ඒ අයට වෙනත් විකල්පයක් නෑ. ඒ අයට අවශ්‍ය පහසුකම් සැපයීම බලධාරීන්ගේ වගකීමක්. ආරක්ෂක අංශවලට මේක තනියම කරන්න පුළුවන් දෙයක් නෙමෙයි. මිනිස්සුන්ගේ සෞඛ්‍ය පිළිබඳ සැලකිලිමත් වෙන්න ඕනෑ. වෙනත් රෝග තිබෙන අයත් එම ස්ථානවල ඉන්නවා. නිරෝධායනය සඳහා රැගෙන යාම් මීට වඩා පාරදෘෂ්‍ය ආකාරයට විය යුතුයි. ■

රෝගීවීම අපරාධයක් වෙලා
ශ්‍රී ලංකා මහජන සෞඛ්‍ය පරීක්ෂකවරුන්ගේ සංගමයේ ලේකම් මහේන්ද්‍ර බාලසූරිය

නිරෝධායන පනත යටතේ මහජන පරීක්ෂකවරුන්ට නිරෝධායනය කිරීම සඳහා බලය පැවරී තිබුණත් තවත් පාර්ශ්වයක් විසින් එය උල්ලංඝනය වන ආකාරයට කටයුතු කිරීමෙන් නිරෝධායනය විහිළුවක් බවට පත්වෙනවා. ඒ වගේම ආරක්ෂක අංශවලින් සිදුකරන රැගෙන යෑම් කොවිඞ් පැතිරීම වැළැක්වීමේ අරමුණින් වුණත් එය සිදුකරන ආකාරය නිසා මහජනතාවට ඒ ගැන විශ්වාසයක් නැති වීමත්, බියක් ඇතිවීමත් වෙනවා. යම් පාර්ශ්වයක් තමන් මේ දේ කළා කියලා මාධ්‍ය ඉදිරියට ඇවිත් කියනවාට වඩා මේක සාමූහිකව සිදුකිරීම වැදගත් වෙනවා. මිනිස්සු මේ රෝගය බලෙන් හදා ගන්නා දෙයක් නෙමෙයි. රෝගීවීම කියන්නේ සාමාන්‍ය තත්ත්වයක්. ජනතාවට මෙය අපරාධයක් ලෙස හැඟෙන ආකාරයට කටයුතු කිරීම සුදුසු නැහැ. ■

ජාතික වශයෙන් ජනතාව දැනුවත් කිරීම අතිෂය වැදගත් හෙයින් 2020 ඔක්තෝබර් 18 වැනි දින රාවය ඊ පුවත්පතින් උපුටා ගන්නා ලදි. – ප්‍රධාන සංස්කාරක

රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි ‘ගිලීමලේ‘ යනු අතීතයේදී නොදියුණු පිටිසර පළාතකි. බුලත් හැපීම මෙවැනි පළාත්වල ජනතාවගේ ඉතා සුලභ පුරුද්දක් වූ නිසා ඔවුනගේ දෙතොල නිතරම රත්පැහැ ගැන්වී, දත්වල කහට බැඳී තිබුණේය.. එවැනි පලාත්වල වුවත් කිරිසුදු දත් දෙපලක් ඇති අය සිටිනා බව දන්වමින් ‘ගිලීමලෙත් ඇත දත සුද්දෝ’ යන ප්‍රස්තා පිරුල බිහිවුයේ සම්ප්‍රදායික සිරිතට පිටින් යන උදවිය ඕනෑම සමාජයක සිටිය හැකි බව හඟවන්නටය.

 මේ වනවිට ගිලීමලේ තත්වය ඊට වඩා වෙනස් වියහැකි වුවත්, ලෝක ජනගහනයෙන් 10% ක් දෙනා එනම් මිලියන 800 ක පමණ ජනතාවක් තවමත් පුවක් හපති. ඇතැමෙක් ඊට බුලත්, හුණු, දුම්කොළ ඇතුළු වෙනත් අඩුමකුඩුම පවා එකතු කරගනී. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් මානසික උද්දීපනය ගෙනදෙන ද්‍රව්‍ය ලැයිස්තුවේ නිකොටින්, කැෆේන්, මද්‍යසාර යන සංඝටක වලට පසුව හතරවෙනියට ලියා ඇත්තේද පුවක්ය.

එසේනම් අප පුවක් ගැන සුළුකොට තැකිය යුතු නොවේ. මන්දයත් මෙම ද්‍රව්‍ය ලැයිස්තුවේ තිබෙන ඒවා වර්තමාන වාග්මාලාවට අනුව කියනවානම් ‘අතේ දුරින් තබාගෙන‘ ඇසුරු කළ යුතු ඒවා නිසාය. ඒවාහි ඇති ඇල්කලොයිඩ් නමැති සංයෝග වර්ග නිසා රුධිරයට ඇඩ්‍රිනලින් නම් හෝර්මෝනයක් පහසුවෙන් නිදහස් වේ. ඒ හමුවේ හෘද ස්පන්දනය ආදිය වේගවත් වී, ප්‍රබෝධමත් ගතියක් සිරුරට දැනෙන්නේය.

අපේ රටේ මිනිස්සුත් කලකට ඉහතදී, කෑමට පසු තවත් සීනි ටිකක් ශරීරයට එකතුවෙන පරිදි අතුරුපසක් වළඳනවා වෙනුවට හැපුවේ බුලත් විටකි. කෑමට පසු ඉබේම ඇතිවෙන නිදිමත ගතිය මේ හරහා පහවී යන බව ඔවුහු අත්දැකීමෙන් දැනගෙන සිටියහ. කෙසේ වෙතත් ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය පවා පුවක් හඳුන්වාදෙන්නේ පිළිකාකාරකයක් වශයෙන් වන අතර ඇමරිකාවේ ආහාර හා ඖෂධ පරිපාලනය විසින් පුවක් ශාකය විෂ සහිත ශාක නාමාවලිය තුලටද ඔබ්බවා ඇත.

ගොවිතැන් කටයුතු ගැන ලියන කියන අප, පුවක් කෑමේ හොඳ නරක ගැන කතා කළයුතු නොවේ. ආරම්භයේදීම ඉහත විස්තරය ගෙනහැර පෑවේ පුවක් හා කරුංකා වල පාරිභෝජන තොරතුරු හා එයට ලොව වටා ඇති පිළිගැනීම කෙසේද යන්න හැඳින්වීමටයි.

ලාංකික ආර්ථිකයට පුවක් මගින් ලබාදිය හැකි සාත්තුව

පුවක් වල ගුණාගුණ ගැඹුරට විමසිය යුත්තේ වෛද්‍යවරුන්ය. සිරිතක් වශයෙන් අපි අනුන්ට අයිති වැඩ නොකරන්නෙමු. මෙම ලිපිය ලියන්නේ දේශීය බෝගයක් වශයෙන් ලාංකික ආර්ථිකයට පුවක් මගින් ලබාදිය හැකි සාත්තුව ගැන පෙන්වාදීමටය.

ඉහත සඳහන් කල ප්‍රබෝධයක් ගෙනදෙන ද්‍රව්‍ය ලැයිස්තුවේ පළමු තුන මගිනුත් රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ඇතිව පවා, අපේ ආර්ථිකයට සල්ලි පිරෙනා නිසා, ‘පුවක්අරඹ’ රැකගැනීමේ වැදගත්කමත්, ඒ හරහා ගමේ ආර්ථිකයේ ඇතිවන දියුණුවත් ගැන කතාකිරීමේ වරදක්ද නැත. අද දවසේ අප මෙය ගැන කතා කලත්, පුවක් ගස සමාජ ඇසුරට පත්වී ඇත්තේ ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවැනි සියවසටත් එහා දුර අතීතයකදී බව පෙනෙන්නට ඇති කරුණකි.

ජනාකීර්ණ මුම්බායි නගරයේ සිට සැතපුම් 200 ක් පමණ දුරට යන විට ලෝක ප්‍රකට අජන්තා ලෙන් සමුහය හමුවේ. ගල් පර්වතය කපා ලෙන් ගුහා 30 ක් පමණ ඉදිකර ඇති මේවා අතීතයේ සාදා ඇත්තේ වස් වසනා භික්ෂූන්ටත්, වෙළෙන්දන් හා වන්දනාකරුවන්ටත් නවාතැන් ගැනීම සඳහායි. එහි ඇතුළත ඇති අලංකාර සිතුවම් යුනෙස්කෝව මගින් ලෝක උරුමයක් වශයෙන් නම්කර සංරක්ෂණය කර ඇත්තේ එහි ඓතිහාසික වටිනාකම නිසාමය.

මෙහි ඇතැම් සිතුවම් වල පසුබිම් දර්ශනතල ප්‍රවේසමෙන් විමසා බලන විට පෙනෙන්නේ පුවක් ගසක රූ සටහන් ඇඳීමට චිත්‍ර ශිල්පියා සැලකිලිමත් වී ඇති බවයි. ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවැනි සියවස තරම් ඈත කාලයේදී පවා ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ඨ ප්‍රාන්තය තුළ පුවක් ගසට තිබූ සැලකිල්ල කියාපෑමට අජන්තා බිතු සිතුවම් කදිම සාක්ෂියකි.

ඒ එදා මහාරාෂ්ඨයයි. එහෙත් මෑතකදී මහාරාෂ්ඨයට අලුත් පුවක් අත්දැකීමක් විඳගන්නට හැකිවූ බව 2018 සැප්තැම්බර් 22 වෙනිදින පළවූ හින්දුස්තාන් ටයිම්ස් පුවත්පත වාර්තා කර තිබුණි. බහුලව එම පළාතේ පරිහරණය කෙරෙනා ප්ලාස්ටික් භාණ්ඩ වෙනුවට, පුවක් කොළ වලින් තැනූ කෑම පිඟන්, දීසි යනාදිය මහාරාෂ්ඨ ප්‍රාන්ත වැසියන්ට හඳුන්වාදීමට කටයුතු කරන ‘ඇනින්දීටා චවුද්රි‘ නම් කාන්තාවකගේ තොරතුරු පුවත්පතෙහි පලවිය.

වසර කීපයකට උඩදී කුඩා ව්‍යාපාරයක් සේ ඇරඹි ඇයගේ නිෂ්පාදන, මහාරාෂ්ඨය ඇතුළු යාබද ඉන්දීය ප්‍රාන්තයන් තුළ පවා දැන් අලෙවි කෙරේ. ඇයට ප්‍රශ්නයක්ව ඇත්තේ කර්මාන්තය ප්‍රසාරණය කිරීමට තරම් පුවක් කොළ හා කොලපත් අවටින් සපයා ගැනීමට ඇති නොහැකියාවයි. එදා අජන්තා ලෙනෙහි සිතුවම් ඇඳි සිත්තරා දුටු පුවක් ගසේ වටිනාකම, චවුද්රි නෝනා විසින් අලුත් රිද්මයකින් මහාරාෂ්ඨයට හඳුන්වා දී තිබේ.

අපේ රටේ නම් පුවක් ගසට තිබු එදා වටිනාකම දිනෙන් දිනම වළපල්ලට යමින් තිබේ. කොලපත උඩ වාඩිවූ බාලයාව මිදුල වටා ඇදගෙන යන්නටවත්, ගමේ කොලු ගැටයාට දැන් විවේකයක් නැත. දෙදෙනාම මුල්ලකට වී දවස පුරාම ෆෝන් එකේ ගේම් ගසති. කෑම කන්නට ප්ලාස්ටික් පිඟනුත්, බත්මුල් ඔතන්නට කීපවරක්ම තහනම් කල ලන්ච්ශීට් කොලත් ඇති පදමට අපට තිබෙන නිසා චවුද්රි නෝනා කල කී දෑ අපට අදාළ නොවිය හැකිය.

පුවක් වැව්වොත් ගොඩේ ගොඩ

අපේ ගම්වල මෙරටට ආවේනික ‘සිංහල පුවක්’ නමින් හඳුන්වන කුඩා ගෙඩි සහිත ප්‍රභේදයට අමතරව ‘රට පුවක්’ නම් ගෙඩි ලොකු ප්‍රභේදයක්ද තිබේ. මේ දෙක අතර කලවම් වීමෙන් හටගන්නේ ‘හම්බන් පුවක්’ නමින් හඳුන්වන තවත් වර්ගයකි. රට පුවක් සිටුවීමෙන් බොහෝ විට එම වර්ගයම නොලැබෙන අතර, වැඩි ප්‍රවනතාවයක් ඇත්තේ කලවම් වර්ගයක් ලැබීමටය.

“අපි ඈත අතීතයේ ඉඳලම පුවක් හා කරුංකා භාවිතා කෙරුවනේ. කරුංකා කියන්නේ වේලපු පුවක්. දවස් තිහ හතළිහක් අව්වේ වේලලා තමයි කරුංකා හදාගන්නේ. ඊට පස්සේ දුම් මැස්සට දාල අවුරුද්දක් හමාරක් වුණත් තියා ගන්නවා. වර්තමානයේ නම් ගෙවල්වල දුම්මැසි නැති නිසා වියලීම පමණයි කෙරෙන්නේ. හොඳට වෙලුනේ නැත්නම් ඇතුළ පුස් කනවා. ගුල්ලො ගහනවා. හොඳ කරුංකා හදාගන්න නම් පුවක් ගෙඩිය ඇතුලේ තිබෙන සුදු පාට පොල්මද කැබලි වැනි දෑ අඩු පුවක් ගන්න ඕනෑ. ඇතැම් ගස් වල හැදෙන ගෙඩි මේ ගතිගුණය සහිතයි. ඒවායින් හැදෙන කරුංකාත් හොඳයි. ඉතින් මේ ගුණාත්මයෙන් තිබෙන කරුංකා වලට ඉන්දියාවෙන් එහෙම හොඳ ඉල්ලුමක් තිබුණා.”

පුවක් ගැන කතාකරන්නට අපනයන කෘෂිකර්ම  දෙපාර්තමේන්තුවේ මාධ්‍ය අංශයේ දිශානති නිරෝෂා මෙනෙවියත් සමග මා හමුවූ ආචාර්ය සරත්චන්ද්‍ර ධර්මපරාක්‍රම මහතා තම විස්තරය ආරම්භ කෙරුවේ එලෙසිනි. හෙතෙම අපනයන කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ මාතලේ තිබෙන මධ්‍යම පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයේ අධ්‍යක්‍ෂ (පර්යේෂණ) වරයායි.

මඩ පුවක් සෑදීමද වියලීමට අමතරව පුවක් කල් තබාගැනීම සඳහා මෙරට භාවිතාවන ක්‍රමවේදයකි. මූලිකව මෙහිදී කෙරෙන්නේ එකතුකරන ලද පුවක් ගෙඩි වතුරේ ගිල්වා තැබීමයි. වායුගෝලීය ඔක්සිජන් හා නොගැටෙන බැවින්, ජලය තුල තිබෙනවිට ඇතුලත පුස්කෑම හෝ මදය ගුල්ලන් ගැසීම හෝ සිදුවන්නේ නැත. කුඹුරු ආශ්‍රිතව ජලය රැස්කල වලවල් තුල මඩත් සමගම ගිල්ලා තැබීම නිසා එවැනි නමක් පටබැඳුනා විය හැකිය. දේශීය වෙළඳපොලේ මඩ පුවක්, කරුංකා, අමු පුවක් යන සියල්ලම අලෙවි කෙරේ.

වසර පහකින් පමණ පලදැරීම අරඹන පුවක් ගස, එතැන් සිට අඩ සියවසකටත් වඩා වැඩි කාලයක් නොකඩවා අස්වැන්න ලබාදෙයි. අවුරුද්දකට ගෙඩි 1000 ක් පමණ නිපදවන අතර හෙක්ටයාරයක තනි වගාවක් වවන්නේ නම් එයට පුවක්ගස් 1000-1100 ක් අතර ප්‍රමාණයක් ඇතුළත් වේ. අස්වැන්න 50% ක් අඩුවෙන් තක්සේරු කලත් වසරකට ගෙඩි ලක්ෂ පහකි. ඉතා අවම මුදලක් වශයෙන් ගෙඩියක් විකුණුවේ රුපියල බැගින් යයි සිතුවත්, ආදායම වසරකට රුපියල් ලක්ෂ පහකි. ඇතැම් කාලයට ගෙඩියක් රුපියල් දහයක් පමණ දක්වා මිල නගී. මේ දිනවල වෙළඳපොළ වාර්තා කියාපාන්නේ නම් පුවක් ගෙඩියක මිල රුපියල් 25 දක්වා වුවද ඉහළ නගිනා බවයි. බුලත් විටක් රුපියල් 50 ක් පමණ වෙන්නේ බුලත් පුවල් වලට ලැබෙන මේ අධි තක්සේරුවයි.

“මේ සියල්ල ශුද්ධ ලාභය වශයෙන් තමයි හඳුන්වන්න වෙන්නේ. වගා නඩත්තුවක්, පොහොර දැමීමක්, කෘෂි රසායන ද්‍රව්‍ය වියදමක් වැනි කිසිවක් නෑනේ. කම්කරුවන් යොදවා පුවක් කැඩීම කරන්නෙත් නැත්නම්, ගහ යට වැටෙන ගෙඩි ටික අහුලගන්න එක පමණයි වැඩකට තියෙන්නේ.”

එසේ පවසන ආචාර්ය සරත්චන්ද්‍ර පුවක් ගස හඳුන්වන්නේ 21 වෙනි සියවසේ කප්රුක වශයෙන්ය. ඔහු එසේ පැවසුවත් අපට නම් සිතෙන්නේ කප්රුකෙහි අගය සාමාන්‍ය ජනතාව අතරට ගැඹුරට කාන්දු වී නොමැති බවයි.

ගෙවතු වගාවටත් පුවක් ඉස්තරම්

රටේ කෙතරම් රුක් රෝපණ වැඩ සටහන් තිබෙනවාද? පොල් පැළ සිටුවනවා කෙතරම් දුටුවත් පුවක් පැළයක් සිටුවනවා රූපපෙට්ටියෙන්වත් දැක තිබෙනවාද? ගසෙහි හටගන්නා පළමු පුවක් වලු කිහිපයේ තිබෙන්නේ ගෙඩි සුළු ගණනක් බවත් කල්යාමේදී ලොකු පුවක් වලු හටගෙන තත්වය හොඳ වන බවත් ගොවියා තේරුම්ගෙන තිබේද?

මාතලේ අපනයන කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුවෙනුත්, ඔවුනට අයත් රටපුරා පිහිටි පැළ තවාන් වලිනුත්, ගොවීනට අවශ්‍ය හොඳ වර්ගයේ පුවක් පැල නිකුත් කෙරේ. මීට අමතරව වැවිලි සමාගම් වලින් ලැබෙන ඉල්ලීම් වලට අනුව, පැළ සාදාගැනීම සඳහා ඔවුනට ගෙඩිද ලබා දෙන්නේය. ගොවීන්ට ගෙඩි නිකුත් නොකරන්නේ, තවානක් වෙතට නොගොස් ඒවාහි ඉරණම ගැමියාගේ බුලත් මඩිස්සලයෙන්ම කෙලවරවේය යන සැකය නිලධාරීන් තුල තිබෙන බැවිනි.

ගෙවතු වවමින් කෙටිකාලීන ආහාර බෝග ගැන සමාජයේ උනන්දුවක් ඇතිවී තිබෙන මෙම වකවානුවේ, අඩු වියදමකින් ස්ථාපනය කල හැකි, නිශ්චිත ඉඩක් පවා වගාබිමෙන් ඉල්ලා නොසිටින, මෙවැනි බෝග කෙරෙහිද අප අවධානය යොමුකළ යුතුය. වාර්ෂික බෝග මෙන් හදිසි කාලගුණ විපර්යාසයන්ට මේවා සංවේදී නොවන අතර, අස්වැනු හානියකට බියවී පුවක් තොගය ලහි ලහියේ කුණු කොල්ලයට විකුණා දැමිය යුතුද නොවේ.

ප්‍රතිඅපනයන මාෆියාව පුවක් වගාවට හෙණයක්

හෙක්ටයාර් 15000 – 18000 ක පමණ පුවක් වගාවක් මෙරට පවතී. නමුත් ඇත්තේ විසිරුණු වගාවක් වශයෙනි. දේශීය පරිභෝජනයට වැයවෙන ප්‍රමාණය අඩුකළ පසු සාමාන්‍යයෙන් අපනයනය කරන උපරිම කරුංකා ප්‍රමාණය වසරකට මෙට්‍රික් ටොන් 5000 කට අඩුය. 2012 වසරේදී මෙරටින් අපනයනය කර ඇත්තේ කරුංකා මෙට්‍රික් ටොන් 2121 ක් පමණි. වසරක් ගතවූ තැන එනම් 2013 වනවිට එය 9783 දක්වා හතර ගුණයකින් පමණ වැඩිවී තිබේ.

අපේ ගම්වැසියන්  වැඩේ හොඳටම හිතට අරගෙන රටපුරා ඇවිදිමින්, පුවක් ගසක් දුටු තැන එය දිගේ බඩගා ගොස් පුවක් කඩා, කරුංකා වියළා ගත්තා සේය. එසේ සිතමින් අප මොහොතකට හිත හදා ගනිමු. 2014 වනවිට රට පැටවූ ප්‍රමාණය ටොන් 29,509 කි. 2015 වෙත්දී 29,513 කි. අවුරුදු දෙකක් ඇතුළත පුවක් අපනයනය මේ පෙනෙන පරිද්දෙන් 14 ගුණයකින් වැඩිකිරීමට නම් ලංකාද්වීපය තුළ දඩිබිඩියේ තුත්තිරි ගස් ගානට පුවක් ගස් පැළවිය යුතුය. පුවක් වලින් සරු ආදායමක් ලබමින් සිටි පිටිසරයාගේ බඩට වැදුනේ ව්‍යාපාරික නාගරිකයින් දෙතුන් දෙනෙක් එකතුවී කල මෙම අපනයන විජ්ජාවෙනි.

ඉන්දුනීසියාවේ වනගත ප්‍රදේශවල ඉබේ පැලවුනු පුවක් ගස් ඇති පමණට තිබෙන නිසා කැලෑවට රිංගා වැටී ඇති පුවක් එකතුකර විකිණීම අවට ගම්මුන්ගේ ජීවනෝපායක් වේ. මේවා ඉතා බාල ගුණාත්මයක් සහිත ඒවා බැවින් වෙළඳපොළ වටිනාකමද අවමය. නිරෝධායන නීති අමතක කරන්නේ නම්, ක්‍රියාත්මක වෙළඳ ගිවිසුම් වලට පින් සිදුවෙන්නට, ඉන්දුනීසියාවේ කරුංකා, ලංකාව හරහා බදු ගෙවන්නේ නැතිවම ඉන්දියාවට යැවිය හැකිවේ. එහෙත් ලංකාව හරහා නොයා ඉන්දුනීසියාවෙන් ඍජුවම ඉන්දියාවට කරුංකා යැවීමේදී නම් එයට බදු අදාළ වේ.

කපටි ව්‍යාපාරික සංවිධානයක් විසින් ඉන්දුනීසියාවෙන් බාල කරුංකා එකතුකර ලංකාවට පැටවීමටත්, මෙහිදී ඒවා ශ්‍රී ලාංකික කරුංකා බවට බවුතීස්ම කර  ඉන්දියාවට යැවීමටත් මේ අනුව කටයුතු කරන ලදී. ‘කරුංකා ප්‍රති අපනයනය’ යනුවෙන් ලස්සන යෙදුමක්ද ඔවුහු නිර්මාණය කරගත්හ. එතැන් සිට ලාංකික කරුංකා වශයෙන් ඉන්දියාවට ගොඩබෑවේ ඉන්දුනීසියානු බාල කරුංකාය.

ඉන්දියාවටද කරුංකා උවමනා වන්නේ කෑමටම නොවේ. ඔවුහු තීන්ත කර්මාන්තය වැනි ව්‍යාපාරයන් රැසක් කරුංකා සමග පවත්වාගෙන යයි. ඒ සඳහා බාල කරුංකා වුවත් සෑහේ. අවසන් ප්‍රතිපලය වුයේ අපනයනකරුවන් විසින් ඔරිජිනල් ලාංකික නිෂ්පාදනයන් පවා අඩු මිලට ඉල්ලා සිටීමය. ඒ කියන මුදලට පුවක් එකතුකිරීමෙන් මහන්සියටවත් මුදලක් නොලැබෙන නිසා මෙරට ගොවීහු අපනයනයට පුවක් සැපයීම අත්හැර දැමූහ.

ශාක නිරෝධායන පනත හකුලා ගැනීම

ශාක නිරෝධායන පනතට අනුව තාල වර්ගයට අයත් පැලයක් නොව ගසක කැබල්ලක්වත් මෙරටට ගෙනඒමට තහනම් බව කෘෂිකර්ම අධ්‍යක්‍ෂ ජනරාල්වරයා ඇතුළු නිලදරුවන් කීප දෙනෙක්ම කලබලවී හඬ තැලුවද, බලධාරීන් චාමර සැලුවේ ජාවා හා සුමාත්‍රා දූපත් වල සිට යාත්‍රා කරනා කරුංකා නැවටමය.  

අද නම් නිරෝධායනය යනු කුමක්දැයි සැවොම දන්නා කරුණකි. නිරෝධායනය නොවී, රෝගියෙකු රට තුලට දමාගතහොත් සිදුවන විනාසය කොපමණද යන්න  කොවිඩ්-19 වයිරසය විසින් අපට ගෙනවිත් දුන් පාඩම් පොතේ තිබෙන එක පරිච්ඡේදයකි.

කලකට ඉහතදී ඉහළ ගිය පොල් මිල හමුවේ පිටරටින් පොල් ගෙනෙන්නට තටමද්දීත් කෘෂිකර්මයේ ඇත්තෝ මෙලෙසින්ම කලබල වී කෑ ගැසූහ. වගකිවයුතු එක බලධාරියෙකු ප්‍රකාශකර සිටියේ බාධාව ඇත්තේ පනතේ නම්, පනත වෙනස් කර හෝ පොල් ආනයනය කළ යුතු බවයි. දැන් ඉතින් පනතේ බාධාවකුත් නැති නිසා දඩිබිඩියේ මොනවට ලංකාවට යනවදැයි සිතා, ක්‍ෂුද්‍රප්‍රාණියා පොල් ගෙඩියෙන් බිමට බැස ඉන්දියාවේම නතර වෙනු ඇතැයි ඔහුගේ පුංචි මොලයට සිතුනා විය හැකිය.

වත්මන් පාලකයින් විසින් ප්‍රතිඅපනයන තහනම් කරනා තෙක්ම කරුංකා සෙල්ලම නම් අඩු තීව්‍රතාවයකින් හෝ ක්‍රියාත්මක විය. ඒ 2016 වසරේ සිට ක්‍රමික අවරෝහණයක්ද සහිතවය. කෙසේ වෙතත් නිරෝධායන නීතිරීති පයිසෙකටවත් ගණන් නොගන්නා කරුංකා නැව් උදේ හවස කොළඹ පැත්තේ ඇවිත් ගියද ලංකාවට ලෙඩක් පාත් නොවීම නම් ආශ්චර්යයක් සේ හැඟේ.

කෙසේ නමුත් කලකට ඉහතදී කටකතා පැතිරී ගියේ කල් ගතවෙත්ම නැව් මෙරටට නොපැමිණි බවත්, කරුංකා තොගය ඉන්දුනීසියාවේ සිට කෙලින්ම ඉන්දියාවට යද්දී, ලිපිගොනුව පමණක් මෙහෙ ඇවිත් අපනයන සීල් ගසාගෙන යන බවයි. මේවාහි සත්‍ය අසත්‍ය බව අප දන්නේ නැත. එහෙත් ආනයන වාර්තා වල දැක්වෙන ප්‍රමාණයම අපනයන වාර්තා වලින්ද පෙන්විය යුතු බව පොඩි එකෙකුට වුවත් තේරෙන කතාවකි. කටකතා වලට යම් ජීවයක් තිබුනාද කියා සිතෙන්නේ කරුංකා වෙනුවෙන් මෙම වාර්තා ද්විත්වය එකකට එකක් පෑහෙන්නේ නැති බැවිනි. රෝගකාරක ක්‍ෂුද්‍රප්‍රාණීන් සිටින්නේ කරුංකා ගෙඩිය ඇතුලේ මිස ෆයිල් සමග නොවන නිසා, ලිපිගොනුව ආවත් කරුංකා නොපැමිණීම හේතුවෙන්ම අපේ ගස් ලෙඩ නොවුනාද විය හැකිය.

“ප්‍රති අපනයනය හරහා දේශීය පුවක් වලට සිදුවූ අසාධාරණය දැන් නැවතිලා තිබෙනවා. ඒ හරහා හොඳ විදේශ විනිමයක් රටට ලැබෙන තරමට මේ කර්මාන්තය දියුණු කරන්න පුළුවන්. ඉල්ලුම අසීමිතයි. මාතලේ පර්යේෂණ භුමියේ අපි දිවයිනේ විවිධ තැන වලින් එකතුකළ පුවක් ගස් එකතුවක් තියෙනවා. ඉන් හොඳ ගස් අපි තෝරලා තියෙනවා. පර පරාගනයෙන් ගෙඩි හැදෙන නිසා හැදෙන හැම ගසකම ගතිගුණ කලින් මව් ගසට වඩා වෙනස්. ඒ නිසා හොඳ ගුණාත්මයෙන් යුත් ගෙඩි ලබාදෙන තනි ගසක් තමයි අපි ‘වර්ගය’ ක් ලෙස නම්කරලා තියෙන්නේ. විශේෂ ක්‍රමයකට අපි ඒ ගස් වල මල් වෙනත් මල් සමග කලවම් නොවෙන්න සලස්වලා ගෙඩි ලබාගන්නවා.”

ආකර්ෂණීය ප්‍ර භේද සමග පුවක් වගාව ප්‍රවර්ධනය

අධ්‍යක්‍ෂවරයාගේ සැලසුමට අනුව වඩාත් ආකර්ශනීය ප්‍රභේද තෝරාගනිමින්, වගාව ප්‍රවර්ධනය කිරීමට පියවර ගෙන ඇත්තේ එසේය. නව ආර්ථික වගා සොයා යන අප බොහොම පහසුවෙන් කල හැකි පුවක් වගාව ගැන මෙතෙක් අවධානය නොකළේ මන්දැයි සිතා බැලිය යුතුය.

නිශ්චිත භූමියක් මේ සඳහා අවශ්‍ය නැත. වැට මායිම ලෙස වුවද පුවක් ගස් වැවිය හැකිවේ. කඳ දිගේ වැවෙන ගම්මිරිස් වැනි වගාවක් පිහිටුවීමට වුවද පුවක් ගස සුදුසුය. අපනයන කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව මගින් සිදුකරන වගා ප්‍රවර්ධන කටයතු වලදී ඔවුනට ප්‍රධාන අඩුවක් ලෙස දැනෙන්නේ ගොවීන්ගේ තොරතුරු නොමැතිවීමයි.

අපනයනකරුවන් සිටින්නේ අතලොස්සකි. ඔවුන් සතුව තමා වෙත කරුංකා ලබාදෙන වෙළඳුන්ගේ තොරතුරුද තිබේ. එහෙත් තමාට කරුංකා රැගෙන එන ගම්මුන්ගේ තොරතුරු මෙම වෙළෙන්දන් සතුව නැත. පුවක්අරඹට රිංගන්නේත්, කූඩැල්ලන් කඩමින් පුවක් ඇහිඳින්නේත් ගම්මුන්ය. ලාංකික නිෂ්පාදනයක ඌරුව පවා කෙලසමින් අතලොස්සක් විසින් යටිමඩි ගසා ගන්නා ලද ඩොලර් මල්ල රුපියල් වලට හරවා ගම්මුන් අතට පත්කරන්නට නම් පුවක් ඇහිඳින ගැමියාගේ වගතුග මාතලේට අවශ්‍යයවේ.

සනත් එම් බණ්ඩාර – හිටපු සහකාර අධ්‍යක්ෂ, ජාතික කෘෂිකර්ම පර්යේෂණ සහ සන්නිවේදන මධ්‍යස්ථානය, ගන්නෝරුව, පේරාදෙණිය.