Tag: featured

බේකන් සහ සොසේජස් වැනි සකස් කළ මාංශ වර්ග (processed meats) නිරන්තරයෙන් ආහාරයට ගැනීමෙන් පියයුරු පිළිකා හට ගැනීමේ අවදානම ඉහළ යා හැකි බව නවතම පර්යේෂණයක් මගින් අනාවරණය කර තිබේ.

සකස් කළ මාංශ අඩුවෙන් ආහාරයට ගන්නා කාන්තාවන් සමග සැසඳීමේදී වැඩිපුර එවැනි ආහාර අනුභව කරන කාන්තාවන්ට පියයුරු පිළිකා හට ගැනීමේ අවදානම 9% කින් වැඩි බව එම අධ්‍යයනයෙන් පැහැදිලි වී ඇත.

සකස් කළ මාංශ පිළිකාවලට හේතුවන බවට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය මීට පෙර කළ තහවුරු කිරීම මෙම නව පර්යේෂණය අනුව සනාථ වේ.

කෙසේවෙතත්, ඇතැම් විශේෂඥයින් පවසන්නේ, මෙම නිගමනවලට සම්පූර්ණයෙන් එකඟ විය නොහැකි අතර මින් කාන්තාවන්ට පමණක් වන බලපෑම “ඉතා අඩු” විය හැකි බව ය.

එක්සත් රාජධානිය

මේ වන විට පවතින සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව එක්සත් රාජධානියේ කාන්තාවන්ගෙන් 7% දෙනෙකුට ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ යම් කාලයකදී පියයුරු පිළිකා හට ගැනෙන බවට හඳුනාගෙන ඇත.

කෙසේ වෙතත්, එක්සත් රාජධානියේ පිළිකා පර්යේෂණ ආයතනය පවසන්නේ, පියයුරු පිළිකාවලින් 23% ක් පමණ මුලින් වළක්වා ගත හැකි බව ය.

එම ආයතනය පවසන පරිදි පියයුරු පිළිකාවලින් 8% ක් අධික බර සහ ස්ථුලභාවය නිසා හට ගන්නා අතර 8% ක් මධ්‍යසාර භාවිතය නිසා හට ගනී.

මේ අතර, නවතම පර්යේෂණය කළ පර්යේෂකයින් සඳහන් කර ඇත්තේ, සිය නිගමනය ‘සකස් කළ මාංශ වර්ග’ සම්බන්ධයෙන් මිස සාමාන්‍ය මාංශ සම්බන්ධයෙන් කළ අධ්‍යයනයක් නොවන බවය.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය ‘සකස් කළ මාංශ පිළිකා කාරක’ බව ලැයිස්තු ගතකර ඇත. එය වැඩිපුර ආහාරයට ගැනීමෙන් අන්ත්‍රයේ පිළිකා හට ගැනීමේ අවදානමක් පවතී යන සාක්ෂ්‍ය සමග ගත් තීරණයකි. කෙසේ වුවත් රතු වර්ණය සහිත මස් වර්ග “බොහෝ දුරට පිළිකා කාරක” බව ද ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පවසයි.

සකස් කළ ආහාර නතර කළ යුතු ද?

ඇමෙරිකාවේ මහජන සෞඛ්‍ය පිළිබඳ පර්යේෂකයෙකු වන ආචාර්ය මාර්යාම් ෆාර්විඩ් (Maryam Farvid) පවසන්නේ, සකස් කළ ආහාර අනුභවය සම්පූර්ණයෙන් නතර කිරීම වෙනුවට එම ආහාර ගැනීම අඩු කිරීම කළ හැකි බවය.

බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික සෞඛ්‍ය සේවයේ නිර්දේශ අනුව දිනකට ‘සකස් කළ ආහාර’ ග්‍රෑම් 70 ට වඩා ආහාරයට නොගත යුතුය.

පසුගිය ලිපියකදී මඤ්ඤොක්කා අල ගැන කරන ලද විස්තරයකදී අප සඳහන් කරනු ලැබුවේ ගලවා ගන්නා ලද අල, දින දෙක තුනක් ඇතුලත ‘හුළං වැදීම’ හේතුවෙන් අනුභවයට නුසුදුසු වන ආකාරයත්, එයට ඉඩ නොදී ඒවා කල් තබාගත හැකි ආකාරයත් පිලිබඳවය.

ලංකාවේ වගාකෙරෙන අලබෝග අතරින් අඩුම කාලයකින් කෑමට නුසුදුසු තත්වයට පත්වෙන අල වර්ගය ලෙස මඤ්ඤොක්කා හැඳින්වීම වුවද මේ නිසා අසාධාරණ නැත. දැන් අප පිවිසෙන්නේ එහි ප්‍රතිවිරුද්ධ අන්තය වෙතටයි. එනම් අස්වැන්න නෙලා ගත්තායින් පසු වැඩිම කල් තබාගැනීමේ හැකියාවක් ඇති අල වර්ගයක් වෙතටය.

18 වෙනි සියවසේදී අප්‍රිකානු වහලුන් අධිරාජ්‍යවාදීන් විසින් නැව් වල පටවාගෙන මාසගණන් මහ සයුරේ යාත්‍රා කරමින් තම රටවලට රැගෙන යනවිට ඔවුනට මගදී කන්නට රැගෙන ගියේ මෙම වර්ගයේ අල තොගයක් බව සඳහන්වේ. කිසිදු උපකාරකයක් යොදා නොගෙන කල්තබා ගැනීමේ හැකියාව මෙහිදී ආශීර්වාදයක් වූවාට සැක නැත. අප්‍රිකානු වහල් සේවකයින්ටද එය ‘සුද්දන්ගේ’ කෑම කනවාට වඩා ප්‍රියජනක වූවාටද සැක නැත. මන්දයත් තම මව් රටෙහිදී පවා ප්‍රධාන ආහාරයක් ලෙස ඔවුන් කන්නට පුරුදුවී සිටියේ මේ අල වර්ග නිසාවෙනි.

ආසියාවේදී සම්භවය ලැබූ ‘වැල් අල’ නොහොත් මෙම ඩයොස්කෝරියා (Dioscorea) ගණයට අයත් සාමාජිකයින් අප්‍රිකාවට පිවිස ඇත්තේ ක්‍රි.පූ. 1500 තරම් ඈත අතීතයකදී බව සඳහන්වේ. එතැන් සිට වහල් වෙළඳාම හරහා ඇමරිකාව දක්වා පැතිරුණු වැල් අල, අද වනවිට ඝර්ම කලාපික දේශගුණයක් සහිත සියලු ප්‍රදේශයන්හි දකින්නට තිබේ.

මෙරට සුලභව භාවිතාවෙන්නේ ඩයොස්කෝරියා අලාටා (Dioscorea alata) නමැති විශේෂයි. එයට අමතරව ඩයොස්කෝරියා විශේෂ 10 ක් ලංකාවේ තිබේ. වඩාත් ජනප්‍රිය අලාටා හි පමණක් වගා දර්ශ 30 ක්, විවිධ දේශීය නම් යටතේ හඳුනාගෙන ඇති බව පවසන්නේ ෆ්ලෝරා ඔෆ් සිලෝන් (Flora of Ceylon) නමැති ශ්‍රී ලාංකික වෘක්ෂලතා ගැන ලියවුනු ග්‍රන්ථ පෙළෙහි 9 වෙනි වෙළුමට, ඩයොස්කෝරියේසේ (Dioscoreaceae) නම් වූ වැල් අල කුලයේ පරිච්ඡේදය ලියූ ආචාර්ය මැග්ඩන් ජයසූරියයි.

මෙරට පවතින වැල් අල විවිධත්වය ගැන කතා කරන්නට ඊට වඩා සමතෙක් ඇතැයි සිතිය නොහැකි අතර, ශ්‍රී ලංකාවටම ආවේනික ‘කිරි ගෝනල’ නමින් වැල් අල වර්ගයක් සිංහරාජ වනාන්තරය තුලින් සොයාගත්තේද ඔහු විසිනි. නමුත් එය නම් අලාටා වලට අයත් වගා දර්ශයක් නොවේ. රාජ අල, ජඹුරල, යාපනයේ දම් අල, හිඟුරල, කහට අල, ඉනි අල, ඇඟිලි අල ඇතුළු පොදු නම් රාශියකින් අප අතර ඇත්තේ මෙම වැල්අල සාමාජිකයින්ය.

බතල, මඤ්ඤොක්කා සහ කිරි අල වැනි ආර්ථික වගා තරමටම අප රටෙහි වැල් අල වගාව ව්‍යාප්ත වී නැත. බොහෝවිට ගෙවතු වගාවක් වශයෙන් අල වැල් කීපයක් තිබීම වඩාත් සුලභ තත්වයකි. අපගේ විස්තරය එවන් වගාවක් පවත්වාගෙන යාම හා බැඳුනු තොරතුරු දෙසට හැරෙන්නේ ඒ නිසාවෙනි. ගෙවතු වගාව පිළිබඳව පසුගිය දිනවලදී ජනතාව අතර මහත් උනන්දුවක් දක්නට ලැබුණු අතර, වසංගත තත්වය හමුවේ කරකියාගත දෙයක් නොමැතිව නිවෙස් තුලට සීමාවූ පිරිස් වෙතින් මේ උනන්දුව වඩාත් කැපී පෙනුනි.

කෙසේ වුවත් ගෙවත්තේ සිටුවන්නට එළවලු ඇට සොයනා තරම් උනන්දුවකින්, හදිස්සියකට වේලක් පිරිමසා ගන්නට හැකි යමක් වගා කිරීමට කල්පනා කරන පිරිස් දකින්නට නොමැතිවීම මෙම සංකල්පයේ අඩුවක් ලෙස පෙනෙන්නට තිබුණි. ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවිය යුත්තේ එළවලු වවන්නට ඇති උනන්දුවට නොදෙවෙනි උනන්දුවක් ප්‍රධාන ආහාරය ලෙස ගත හැකි බෝගයක් කෙරෙහිද දැක්වීමයි.

ගෙවතු වගාකරුට ඕනෑකමක් ඇත්නම් වැල් අල විසින් එම හිඩැස අපූරුවට පුරවා දමන්නේය. ගෙවත්ත පරිසරයේ වැවෙන අල වැලට නිශ්චිතව වෙන්වූ ඉඩක් උවමනා නැත. වැල දුවන්නට අමුතුවෙන් ආධාරකද අනවශ්‍යය. සිටුවීමේදී යෙදවිය යුතු මූලික ශ්‍රමයට පසු මහන්සියක් වියයුතු නම් ඒ අල ගැලවීමේදීය. පළිබෝධනාශක හෝ රසායනික පොහොර නොමැතිව ගෘහ යැපුම් මට්ටමේ වගාවක් පවත්වා ගත හැකි නිසා මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම කාබනික ආහාරයක්ද වේ.

මඤ්ඤොක්කා වැනි බෝගයකට සාපේක්ෂව වැල් අල, පසෙහි සාරවත් භාවයට ඇලුම් කරයි. ඒ නිසා මෙය හොඳින් වැවෙන්නේ කාබනික ද්‍රව්‍ය සහිත බුරුල් ලෝම පසක් ඇතිවිටදීය. අල වැලකට ඇත්තේ එක ප්‍රධාන අලයක් පමණක් නිසාත්, එය සිරස්ව පොළොවේ පහලට යන නිසාත් බතල, මඤ්ඤොක්කා සිටුවනවාට වඩා වෙනස් ක්‍රමයක් වැල් අල සිටුවීමේදී අනුගමනය කලයුතු වේ.

අඩියක්, එක හමාරක් පමණ දිග, පළල හා ගැඹුර ඇති වලක් සාදා එයට කාබණික ද්‍රව්‍ය මිශ්‍ර පස් පුරවා අල කැබලි දෙක තුනක් එහි සිටුවීම එක ක්‍රමයකි. වලවල් කීපයක් සාදන්නේ නම් අවම වශයෙන් අඩි තුනකවත් පරතරයක් තැබිය යුතුය. වලවල් සාදා සිටුවන විටදී කවදා හෝ අල ගැලවීමේදීත් ගැඹුරට පොලොව හෑරිය යුතු බැවින් අල පළුදුවීම වැනි අවස්ථාවන්ද එතැනදී සිදුවිය හැකි නිසා, වඩා සාධාරණ ක්‍රමයක් වන්නේ පොළොවේ සිට අඩි දෙකක් පමණ ඉහලට පස් කඳු සාදා, ඒ මත අල කැබලි දෙක තුනක් සිටුවීමයි. කඳු අතර පරතරය නම් පෙර සඳහන් කල ආකාරයෙනි.

රෝපණ ද්‍රව්‍ය ලෙස යොදාගන්නේ කුඩා ප්‍රමාණයේ සම්පූර්ණ අල හෝ ලොකු අලයක ඉහල ප්‍රදේශයෙන් කපා ගන්නා ලද අල කැබලිය. කැබලි කපන විට ඇතුලත මදය අඩුවෙන් හා, පිටතට නිරාවරණය වූ පොත්ත වැඩිපුර තිබෙන ලෙස කැබලි කරගැනීම උචිත වේ. මදය පෙදෙස අනුභවයට තබාගෙන පොත්ත ඇතුලත් කැබලි රෝපණ ද්‍රව්‍ය ලෙස තබාගන්න සැලකිලිමත් වන්න.

නග්න වූ මදය වැඩිපුර තිබෙන කැබලි පැලකල විට ඒ හරහා රෝග කාරකයන් ඇතුල්වීමේ අවදානමක් තිබේ. කෙසේ වෙතත් ඒ මත අළු තවරා හෝ කැප්ටාන්, තිරාම් වැනි දිලීර නාශකයක් ගල්වා හෝ පැල කරන්නේ නම් වඩාත් ආරක්ෂාකාරීය. ග්‍රෑම් 100 – 200 ක් අතර බරකින් යුත් අලයක් හෝ කැබැල්ලක් පැලකිරීම සඳහා යෝග්‍යය වේ. බර වැඩිවෙන විට ලියලන රිකිලිවලට සංචිත ආහාරයෙන් ලැබෙන සහයෝගයද වැඩිවෙන නිසා ඒවාහි වැඩීම වේගවත්ය. අලුතින් අල නිපදවීමද ඉක්මනින් ඇරඹේ.

කුඩා අල කැබැල්ලකින් බිහිවෙන වැලට මෙවන් ආරම්භක සහයක් නොලැබෙන නිසා, ප්‍රමාණවත් ලෙස කොලදාවක් සාදාගන්නා තෙක් අල පිරීම වේගවත් වන්නේ නැත. ඇතැම් රටවල ගොවීන් පහලට වැඩෙන අලයේ කෙලවරට පුරුක් ඉවත්කළ ලොකු උණබට කැබැල්ලක්, මහත පී.වී.සී නලයක් වැනි දෙයක් තබා අලය එතුල වැඩෙන්නට සලස්වන අතර, ප්‍රතිපලය වන්නේ එහි හැඩයට අනුව නිර්මාණය වූ ඒකාකාරී අලයකි. ආහාර සැකසීමේදී අපතේ යන කොටස අඩු බැවින් මේවා ආර්ථිකව වැඩි වාසි ගෙනදේ.

වැල් අල වල ජීවන කාලය මාස හත අටකින් කෙලවර වන්නේය. සාමාන්‍යයෙන් හොඳින් වැස්ස වැටෙන ඔක්තෝබර් වැනි කාලය වැල් අල සිටුවීමට ඉතා සුදුසු වේ. අල පරිනත වීමත් සමග වැලෙහි පත්‍ර කහපාට වෙමින් එය මැරෙන්නට පටන් ගනී. දැන් අල ගලවාගත යුතුය. එසේ නොකළහොත් මාස 2-3 ක් සුප්තව තිබෙන අල, ඊළඟ වැසි සමයත් සමග යලි ප්‍රරෝහණය වේ.  

අලාටා විශේෂය හැරුණුවිට ඩයොස්කෝරියා එස්කියුලෙන්ටා (Dioscorea esculenta) නමින් වූ වැල් අල විශේෂයක්ද අපගේ වගාකරුවන් අතර ගැවසේ. මෙය හඳුන්වන්නේ කුකුළල යන නමිනි. තනි අලයක් වෙනුවට මෙහි කුඩා අල පොකුරක් පොලොව මතුපිට අසලින්ම සෑදේ. ඇතැම් කුකුළල ප්‍රභේදයන්හි මතුපිට කෙඳි සහිත වන අතර තවත් ප්‍රභේදයක අල දරන්නේ සුමට පොත්තකි.

තවත් ඩයොස්කෝරියා විශේෂයක් වන්නේ ඩයොස්කෝරියා බල්බිෆෙරා (Dioscorea bulbifera) ය. මෙහි විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ ලොකු අල ගෙඩි වැනි ‘බල්බිල’ නමැති ව්‍යුහයන් වායව වැලෙහි තැන තැන හටගැනීමයි. මේවා නිපදවෙන්නේ ශාකයේ වර්ධක ප්‍රචාරණය උදෙසා වන අතර ඒවා තුල ආහාර සංචිතව තිබෙන නිසා අපට ආහාරයට ගත හැකිවේ.

යාපනයේ ‘මෝතකවල්ලි’ හෝ ‘රසවල්ලි’ සේ හැඳින්වන්නේ මෙම විශේෂයි. ඇතැම්විට කිලෝග්‍රෑමයක් තරම් බරට වායව බල්බිලය සෑදේ. නමුත් මෙම විශේෂයේ භූගත අලය නම් තිත්ත රසැති බැවින් ආහාරයට නොගනී. මේ හැරුණුවිට දිවයිනේ සෙසු ප්‍රදේශයන්හි ඇති වැල්අලවල තිබෙන කුඩා වායව බල්බිලයන් නම් තිත්ත රස නිසා කෑමට ගන්නේ නැත.

කෝටි දහයක අප්‍රිකානුවන්ගේ ප්‍රධාන ආහාරය වූවත්, මෙම අසිරිමත් බෝගයේ ආශීර්වාදය අප තවමත් හරියාකාරව උකහාගෙන නැති සිතෙනා තරම්ය. බත් කන අපට වැල් අල කන්නට හිත හදාගත නොයුතු බව සැබෑවකි. එහෙත් ප්‍රධාන ආහාරයක් ලෙස මෙය භාවිතා නොකරන රටවල් පවා වැල්අල වලින් අපූරු ආහාර නිර්මාණ කර තිබේ.

‘උබේ’ (Ube) යන නමින් පිලිපීන ජාතිකයින් හඳුන්වන, අපටද හුරුපුරුදු ‘යාපනේ දම්’ (Jaffna Purple) නමැති වැල්අල වලින් ඔවුන් අයිස්ක්‍රීම්, කේක්, ස්විස්රෝල්, රසකල කිරි වැනි ආහාර රාශියක් සාදන අතර, මේ වනවිට ඒවා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට පවා අපනයනය කෙරෙන තරමට ව්‍යාපාරය දියුණුය. මෙවැනි දැවැන්ත ව්‍යාපාරයකට මංපෙත් විවර කර ඇත්තේ අල ගෙඩිය තුල වූ දම්පාට ඇන්තොසයනින් වර්ණකය මිස වෙන කිසිවක් නොවේ.

සම්ප්‍රදායික පරිභෝජන රටා වලට පමණක් එලබගෙන සිටිනවාට අමතරව, අප සතු පුළුල් වෘක්ෂලතාදිය අතර තිබෙන මෙවන් සියුම් සම්පත් හඳුනාගැනීමට අප දැන්වත් ඉදිරියට පැමිණිය යුතුය. කෘෂිරසායන පිටුදකිමින් ආහාරය පිරිසිදු කිරීමට ඇති උනන්දුව, මෙවන් ස්වභාවික වර්ණක, රසකාරක වැනි දේ ප්‍රවර්ධනය කිරීමක් දක්වා ඉදිරියට ගෙනා යුතුය.

එහි ප්‍රධාන වගකීම ඇත්තේ දේශීය කර්මාන්තකරුවන් සතුවය. සහල් පිටි යොදා ගනිමින් බිස්කට් වර්ග, නූඩ්ල්ස් වැනි දෑ අද කෙතරම් ජනප්‍රසාදයට පත්ව තිබෙන්නේද යන්න මෙයට සරලව සාක්ෂි සපයයි. සියරට දේ සිරිසැප දේ බවට පත්වීම යතාර්ථයක් බවට පත්වන්නේ එවන් චින්තන පෙරලියක් හරහා පමණි.     

ලංකාවේ තිබෙන වැල්අල විශේෂයන් කිසිවක් විෂ සහිත ඒවා නොවන බැවින් බිය සැක නැතිව ඒවා අනුභවයට ගතහැකි බව ආචාර්ය ජයසූරිය පවසා සිටී. එහෙත් අප්‍රිකානු රටවල විෂ සහිත ප්‍රභේද පවා තිබේ. එසේ වුවත් එය ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ආහාරයකි.

2017 දී ලෝකයේ නිපදවූ ටොන් මිලියන 73 ක් වූ නිෂ්පාදනයෙන් 66% කම නිපදවූවේ නයිජීරියාවයි. වැල්අල වල සාමාන්‍ය අස්වැන්න හෙක්ටයාරයකට මෙට්‍රික් ටොන් 8-9 ක් පමණ වුවත් ඉතියෝපියාවේ ගොවීන් ටොන් 30 ක සීමාව පසුකරන අවස්ථා එමටය. ප්‍රධාන ආහාරය ලෙස බත් කන අපට නම් මෙය හදිස්සියට පිහිටවෙන අසල්වැසියෙකි. ඒ නිසා ගෙවත්තේ අයිනක අල වැලක් දෙකක් වගාකිරීම නුවණක්කාර තීරණයක් වේ. 

සනත් එම්. බණ්ඩාර – සහකාර කෘෂිකර්ම අධ්‍යක්ෂ, ජාතික කෘෂිකර්ම පර්යේෂණ හා සන්නිවේදන මධ්‍යස්ථානය, ගන්නෝරුව, පේරාදෙණිය.    

1961 සහ 2018 සසඳන විට ඉන්දියාව ඇතුළු කලාපයේ බොහෝ රටවල ගව මස් නිෂ්පාදනය ඉහළ යද්දී ශ්‍රී ලංකාවේ ගව මස් නිෂ්පාදනය 13% කින් පහළ ගොස් තිබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ෂික ඒක පුද්ගල මස් පරිභෝජනය ඉහළ ගොස් ඇතත් ගව මස් පරිභෝජනය විශාල වශයෙන් පහළ ගොස් තිබේ. එමෙන්ම ඉන්දියාව ඇතුළු කලාපයේ බොහෝ රටවල ගව මස් නිෂ්පාදනය ඉහළ යද්දී ශ්‍රී ලංකාවේ ගව මස් නිෂ්පාදනය පහළ යාම විශේෂත්වයකි.

පහත දැක්වෙන්නේ ලොව ගව මස් නිෂ්පාදනය, පරිභෝජනය සහ සෞඛ්‍ය අවදානම පිළිබඳ කෙටි විමසුමකි.

මස් කෑම අඩු කරන බව හෝ සම්පූර්ණයෙන් නවතා දමන බව පවසන පිරිසේ වර්ධනයක් මෑත කාලයේ දැකිය හැක. සත්ත්ව සුබ සාධනය, ශරීර සෞඛ්‍ය මෙන්ම සත්ත්ව ගොවිපල නිසා ඇති වන පාරිසරික බලපෑම් ඒ සඳහා අඩු වැඩි වශයෙන් හේතු වේ.

මසින් තොර දින (Meet free days) සහ මාංශ නිෂ්පාදන රහිත ආහාර (Vegan food) සඳහා මේ වන විට ලෝක මට්ටමේ නැඹුරුවක් ද පවතී.

ශ්‍රී ලංකාව තුළ ගව ඝාතනය තහනම් කිරීමත් සමග ඒ හමුවේ ඇති විය හැකි ආර්ථික, සෞඛ්‍ය සහ සමාජීය මෙන්ම දේශපාලනික බලපෑම් පිළිබඳ යම් සංවාදයක් මතුව ඇත්තේ මෙවන් පසුබිමකදීය.

ඉල්ලුම ඉහළට

60 දශකයේ සිට ලොව සමස්ත මස් නිෂ්පාදනය පස් ගුණයකින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබේ. එවක ටොන් මිලියන 70 ක් පමණ වූ මස් නිෂ්පාදනය වසර 2017 වන විට ටොන් මිලියන 330 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව වාර්තා පෙන්වා දෙයි.

එකී කාලය තුළ ලොව ජනගහනය දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි වීම මෙන්ම ආදායම් ඉහළ යාම ද ඊට බලපා ඇති ප්‍රධාන සාධකයකි.

දැනට ඇති වාර්තා අනුව 2013 වසරේදී මස් පරිභෝජනය වැඩිම රටවල් අතර ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඔස්ට්‍රේලියාව ඉහළින්ම පසු විය. තෙවෙනි සහ සිව්වෙනි ස්ථානවල පසු වූ නවසීලන්තය සහ ආජන්ටිනාව යන රටවල ඒක පුද්ගල මාංශ පරිභෝජනය කිලෝග්‍රෑම් 100 ඉක්මවා තිබිණි. එය කුකුලන් පනස් දෙනෙකු හෝ ගවයෙකුගෙන් අඩකට සමාන මස් ප්‍රමාණයකි.

එසේම බටහිර රටවල් පුරා ඉහළ මාංශ පරිභෝජනයක් දක්නට හැකි අතර බටහිර යුරෝපයේ එක් පුද්ගලයෙකු මස් කිලෝග්‍රෑම් 80 ත් 90 ත් අතර ප්‍රමාණයක් වාර්ෂිකව පරිභෝජනය කරයි.

අනෙක් අතින් ලොව දුගී රටවල් බොහොමයක් මස් පරිභෝජනය කරන්නේ ඉතාමත් අඩු වශයෙනි.

ගෙවුණු පනස් වසරක කාලය තුළ ලොව ගව මස් (ගව සහ මී ගව) නිෂ්පාදනය සිව් ගුණයකින් ඉහළ ගොස් ඇත. 1961 වසරේදී ටොන් මිලියන 28 ක් වූ ලොව ගව මස් නිෂ්පාදනය 2014 වසර වන විට ටොන් මිලියන 68 දක්වා වර්ධනය වී තිබේ.

ලොව විශාලතම ගව මස් නිෂ්පාදකයා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයයි. බ්‍රසීලය, චීනය, ආජන්ටිනාව, ඔස්ට්‍රේලියාව සහ ඉන්දියාව සෙසු ප්‍රධාන ගව මස් නිෂ්පාදකයන් අතර වෙති.

1961 සහ 2018 සසඳන විට ඉන්දියාව ඇතුළු කලාපයේ බොහෝ රටවල ගව මස් නිෂ්පාදනය ඉහළ යද්දී ශ්‍රී ලංකාවේ ගව මස් නිෂ්පාදනය 13% කින් පහළ ගොස් තිබේ.

එමෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ ඒක පුද්ගල මස් පරිභෝජනය වාර්ෂිකව ඉහළ ගොස් ඇතත් වසර 2017 වන විට ගව මස් පරිභෝජනය 62% කින් පහළ ගොස් ඇති බව සංඛ්‍යාලේඛන පෙන්වා දෙයි. 1961 වසරේදී කිලෝග්‍රෑම් 2.91 ක් වූ වාර්ෂික ඒක පුද්ගල ගව මස් පරිභෝජනය වසර 2017 වන විට කිලෝග්‍රෑම් 1.11 දක්වා පහළ ගොස් ඇත.

2017 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඒක පුද්ගල මස් පරිභෝජනය කිලෝග්‍රෑම් 9.04 කි.

කලාපයේ සෙසු රටවල් අතර ඒක පුද්ගල මස් පරිභෝජනය අතින් මියන්මාරය, තායිලන්තය ඉදිරියෙන් පසුවෙයි. (මූලාශ්‍ර: එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර සහ කෘෂිකර්මාන්ත පිළිබඳ සංවිධානය, අවර් වර්ල්ඩ් ඉන් ඩේටා)

ශ්‍රී ලංකාවේ මස් පරිභෝජනය

ලොව අඩු ආදායම් ලබන රටවල වැසියන්ට තවමත් මස් සුඛෝපබෝගී ආහාරයකි.

2017 වසරේ ඒක පුද්ගල දල දේශීය නිෂ්පාදිතය ඇමරිකානු ඩොලර් 64,800 ක් වන නොර්වේ හි ඒක පුද්ගල මස් පරිභෝජනය කිලෝග්‍රෑම් 67.46 කි. එම වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඒක පුද්ගල දල දේශීය නිෂ්පාදිතය ඇමරිකානු ඩොලර් 11,669 ක් වන අතර ඒක පුද්ගල මස් පරිභෝජනය කිලෝග්‍රෑම් 9.04 කි.

ලොව මස් පරිභෝජනයේ නැඹුරුතා රටෙන් රටට වෙනස් වේ. සමාජීය, ආර්ථික සහ සංස්කෘතික කරුණු ද ඒ සඳහා විශාල වශයෙන් බලපායි. සාමාන්‍යයෙන් ලොව වැඩි වශයෙන්ම පරිභෝජනය කෙරෙන මස් වර්ග අතර ඌරු මස්, ලයිස්තුවේ ඉහළින්ම පසුවෙයි. 2013 වසරේදී ලොව එක් පුද්ගලයෙකු දල වශයෙන් ඌරු මස් කිලෝග්‍රෑම් 16 ක් පමණ පරිභෝජනය කර තිබිණි. උදාහරණයක් වශයෙන් චීනයේ ඌරු මස් පරිභෝජනය එරට සමස්ත මස් පරිභෝජනයෙන් 2/3 ක් පමණ වේ.

2017 වසර වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩි වශයෙන්ම පරිභෝජනය කරනු ලැබුවේ කුකුළු මස්ය. හරක් මස් හා සැසඳීමේ දී කුකුළු මස් පරිභෝජනය හත් ගුණයකින් පමණ වැඩි අගයක් ගනු ලබයි.

1961 දී ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඒක පුද්ගල කුකුළු මස් පරිභෝජනයට වඩා හරක් මස් පරිභෝජනය ඉහළින් තිබී ඇති බව සංඛ්‍යාලේඛන පෙන්වා දෙයි.

ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ වාර්තා අනුව 2019 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩි වශයෙන්ම ගව ඝාතනය සිදුව ඇත්තේ (බලපත්‍ර හිමි ගව ඝාතකාගාර තුළ) පිළිවෙලින්:

• මඩකලපුව
• අම්පාර
• ත්‍රිකුණාමලය
• කුරුණෑගල
• ගම්පහ යන දිස්ත්‍රික්කයන් තුළය.

එකී දත්ත අනුව අඩු වශයෙන්ම ගව ඝාතන වාර්තා වී ඇත්තේ පිළිවෙලින්:

• මාතර
• කෑගල්ල
• හම්බන්තොට
• ගාල්ල
• කිලිනොච්චි යන දිස්ත්‍රික්කයන්ගෙනි.

2019 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාව පුරා ගවයින් 158,723 ක් මස් සඳහා ඝාතනය කර ඇති අතර 2006 සිට 2019 දක්වා කාලය තුළ ගවයින් වැඩි වශයෙන්ම ඝාතනය කර ඇත්තේ 2010 වසරේදීය. එම සංඛ්‍යාව 203,520 කි.

හරක් මස් කෑම අනතුරුදායක ද?

ශ්‍රී ලංකාව තුළ කලින් කල ගව ඝාතනයේ සහ හරක් මස් කෑමේ ආදීනව පිළිබඳ සංවාද මතු වෙයි. වත්මන් ආණ්ඩුව ගව ඝාතනය තහනම් කරනු ලැබීම පිළිබඳ නිවේදනය කිරීමත් සමග වෘත්තීය සමිති නායකයෙකු වන රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරීන්ගේ සංගමයේ සභාපති විශේෂඥ වෛද්‍ය අනුරුද්ධ පාදෙණිය උපුටා දක්වමින් “හරක් මස් කෑමෙන් පිළිකා හැදෙන” බව සඳහන් පුවත් සමාජ ජාල ඔස්සේ සංසරණය විය. “අපේ රටේ ඉතිහාසයේ අපි ගව මස් කොයිම විදිහකටවත් කාලා නැහැ,” යනුවෙන් ප්‍රවෘත්ති සාකච්ඡාවකදී වෛද්‍යවරයා වැඩිදුරටත් පවසන ආකාරය එවැනි එක් වීඩියෝවක දැක්වේ.

කෙසේ නමුත් පොදුවේ ගත් විට ලොව මස් පරිභෝජනය සහ ඒවායේ ඇති සෞඛ්‍ය අවදානම පිළිබඳ, පිළිගත් සෞඛ්‍ය ආයතන සහ සෞඛ්‍ය සේවා විසින් පළ කරනු ලැබ ඇති උපදෙස් සහ නිර්දේශ විශ්ලේෂණය කිරීමේදී, ‘ගව මස් කෑමේ ආදීනව’ යනුවෙන් විශේෂ සඳහනක් නොවුණ ද ගව මස් ද ඇතුළත් රතු මස් (Red meat) පමණට වඩා ආහාරයට ගැනීමේ අවදානම පිළිබඳ උපදෙස් දැකිය හැක.

රතු මස් ප්‍රෝටීන්, විටමින් සහ ඛනිජ ලවණ බහුල ආහාර ප්‍රභවයක් වුවත් එම මස් වර්ග සහ සැකසූ මස් (Processed meat) පමණ ඉක්මවා ආහාරයට ගැනීම බඩවැල් පිළිකා ඇති වීමේ අනතුර ඉහළ නංවයි යනුවෙන් බ්‍රිතාන්‍ය නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය (NHS) පවසයි.

එබැවින් දිනකට රතු මස් හෝ සැකසූ මස් ග්‍රෑම් 90 ඉක්මවා ආහාරයට ගනු ලබන පුද්ගලයන්ට ඉහත කී අවදානම අවම කර ගැනීම සඳහා එය ග්‍රෑම් 70 දක්වා අඩු කරන ලෙස එම සෞඛ්‍ය සේවය නිර්දේශ කරයි.

සෞඛ්‍ය සම්පන්න අයුරින් ශරීර බර පවත්වා ගැනීම, ක්‍රියාශීලීත්වය සහ දුම්පානයෙන් බැහැර වීම ද අවදානම අඩු කරවන සෙසු සාධක වන බව එහි වැඩිදුරටත් දැක්වේ.

රතු මස් සහ සැකසූ මස් යනු මොනවාද?

රතු මස් අතරට:

• ගව මස්
• එළු මස්
• ඌරු මස්
• බැටළු මස් ඇතුළත් වේ.

රතු මස් නොවන මස් වර්ග අතරට:

• කුකුළු මස්
• කළුකුම් මස්
• තාරා මස්
• හා මස් ඇතුළත් වේ.

කල් තබා ගැනීම සඳහා සංරක්ෂණ ද්‍රව්‍ය අඩංගු වූ මස්, සැකසූ මස් ලෙස හැඳින්වේ. ඒ අතරට:

• සොසේජස්
• මීට් බෝල්ස්
• නගට්ස්,
• ෆිෂ් ෆින්ගර්ස්
• චිකන් ස්ලයිසස්
• බේකන්
• හැම්
• ටින් කරන ලද මස් වර්ග ඇතුළත් වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ තත්ත්වය

ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනයේ පෝෂණ අංශ ප්‍රධානී විශේෂඥ වෛද්‍ය රේණුකා ජයතිස්ස බීබීසී සිංහල සේවය වෙත අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ දෛනිකව පරිභෝජනය කරනු ලබන රතු මස් ප්‍රමාණය අනුව, අනතුර රඳා පවතින බවය.

“අපි කන්නේ රතු මස් සුළු ප්‍රමාණයක් නම් එය අනතුරුදායක පැත්තකට යන්නේ නැහැ. නමුත් ග්‍රෑම් සීයකට වැඩිය ආහාරයට ගත්තොත්, එයත් නිතිපතාම සිදු කළොත්, විශේෂයෙන් කෙඳි සහිත ආහාර අඩුවෙන් ගත්තොත් සෞඛ්‍ය අවදානමක් මතු වීමේ අනතුර පවතිනවා.”

“මහ බඩවැලේ පිළිකා, පියයුරු පිළිකා, පුරස්ථි ග්‍රන්ථි පිළිකා හැදෙන්න පුළුවන් ප්‍රවණතාව වැඩියි. එය සිදු වෙන්නේ අපි කන ප්‍රමාණය අනුව, කාපු කාල සීමාව අනුව, ඒ ආහාර සමග කෙඳි සහිත ආහාර නොගෙන සිටීම වැනි මේ සියලු කරුණු එකට බැඳී තිබෙනවා.” යනුවෙන් විශේෂඥ වෛද්‍යවරිය සඳහන් කළාය.

ගව මස් ඇතුළු රතු මස්වලින් ලබා ගන්නා පෝෂණය වෙනත් ආදේශක ආහාරවලින් ද ලබා ගත හැකි බව ඇය පෙන්වා දෙයි.

“මස් අත්‍යවශ්‍යම නැහැ. ඒ ප්‍රෝටීන ප්‍රමාණය වෙන ආහාරවලිනුත් අපට ලබා ගන්න පුළුවන්. මාළු, බිත්තර වැනි දේ ඒ සඳහා ආදේශක ලෙස යොදා ගන්න පුළුවන්. “

“මස්වලින් ලබා ගන්න පෝෂක සංඝටක අනෙකුත් ආහාරවලින් ලබා ගැනීමේ හැකියාව තිබෙනවා. අපි ආහාර වර්ග වර්ගීකරණය කර තිබුණත් ඒ අතරින් පුද්ගල කැමැත්ත අනුව තමයි ආහාරය තෝරා ගන්නේ. ආහාර කියන්නේ බලහත්කාරයෙන් කවන්න පුළුවන් දෙයක් නොවෙයි.”

නමුත් රතු මස් හා සැසඳීමේ දී සැකසූ ආහාරවල තිබෙන අනතුර ඉතාමත් වැඩි බව විශේෂඥ වෛද්‍ය රේණුකා ජයතිස්ස වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙයි.

“සමස්තයක් විදිහට ලංකාවේ හරක් මස් පරිභෝජනය අවම මට්ටමක තිබෙන්නේ. සීමිත පිරිසක් තමයි හරක් මස් ආහාරයට ගන්නේ.”

“සැකසූ ආහාර කල් තබා ගැනීම සඳහා යොදා ඇති රසායනික ද්‍රව්‍ය, තෙල් ප්‍රමාණය ඉතා අධික වීම ඊට හේතු වෙනවා. ඒ ආහාරවලින් පිළිකාවලට ගොදුරු විය හැකි ප්‍රවණතාව ඉතාමත් වැඩියි. ඒ අතින් සැකසූ ආහාර සහ ස්වභාවික මස් සංසන්දනය කරන්නත් බැහැ,”

Text copied by bbc sandesaya