එන්නත් ලබා ගැනීමෙන් පසු ස්වේච්ඡාවෙන් කොරොනාවෛරසයට නිරාවරණය වීමට කැමැති පුද්ගලයන් ඉදිරිපත් වන ලෙස නොබෙල් ත්යාගලාභී විද්යාඥයන් ද ඇතුළු පර්යේෂකයින් පිරිසක් ඉල්ලා සිටිති. අදාළ එන්නත වෛරසයට එරෙහිව ආරක්ෂාව දෙන්නේ ද යන්න විමසා බැලීම එහි අරමුණ වී තිබේ.
එක්සත් ජනපදයේ ජාතික සෞඛ්ය ආයතන ප්රධානියා වෙත විවෘත ලිපියක් යවමින් ඔවුන් කියා සිටියේ මෙම “අභියෝගාත්මක අත්හදා බැලීම්” මගින් එන්නතක් නිපදවීම වේගවත් කළ හැකි බවය.
එවැනි අධ්යයනයන් “කළ හැකි සහ තොරතුරු සහිත විය යුතු” බව ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවිය මගින් ක්රියාත්මක කරන කෝවිඩ් -19 එන්නත් පරීක්ෂණ වැඩසටහනේ අධ්යක්ෂකවරයා පැවසීය.
ලොව පුරා කොරෝනාවෛරස එන්නත් සායනික අත්හදා බැලීම් 23 ක් ක්රියාත්මක වෙමින් තිබේ.
ඒ අතරින් යම් එන්නතක් සාර්ථක වී ඇත්දැයි අපට දැනගත හැකි එකම ක්රමය නම්, ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වූ පුද්ගලයන්ට එය ලබා දීමෙන් පසු ඔවුන්ගේ එදිනෙදා ජීවිතයේදී කොරෝනාවෛරසයට නිරාවරණය වී ආසාදනය නොවන්නේ නම් පමණි.
බොහෝ අධ්යයන සිදු වන්නේ වෛරසය ආසාදන වීමේ අනුපාතය පහත වැටෙමින් තිබෙන රටවල බැවින්, මෙම අත්හදාබැලීම් ලබන වසර දක්වා කල් යා හැකිය.
කෙසේනමුත්, ‘1 Day Sooner’ නම් සංවිධානය පවසන්නේ මෙය කල් දැමීම නොකළ යුතු බවය.
මෙම සංවිධානය රටවල් 140කින් ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වූ 30,000 කට අධික සංඛ්යාවක්ගෙන් සමන්විත වන අතර ඔවුන් අභියෝගාත්මක අධ්යයනවලට සහභාගී වීමට සූදානම් බව පවසති.
‘ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වන සෞඛ්ය සම්පන්න, තරුණ පුද්ගලයන් ‘
නොබෙල් ත්යාගලාභීන් 15 දෙනෙකු ඇතුළු ප්රමුඛ පෙළේ පුද්ගලයින් සියයකට වැඩි පිරිසකගේ සහාය මෙම අභියෝගාත්මක අධ්යයන සිදුකිරීම සඳහා ලැබී ඇත.
සෞඛ්ය සම්පන්න තරුණ ස්වේච්ඡා පිරිසට එන්නත ලබා දීමෙන් පසු කොරෝනාවෛරසය ලබා දීම මෙම ක්රියාවලියට ඇතුළත් බව ඔවුහු පවසති.
ඔවුන්ගේ තර්කය වන්නේ ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වූ පුද්ගලයන්ගේ සෞඛ්යයට ඇති අවදානම අඩු නමුත් සමාජයට ඇති විය හැකි ප්රතිලාභ අතිමහත් බවය.
“අභියෝගාත්මක අත්හදා බැලීම් මඟින් එන්නත් නිපදවීමේ ක්රියාවලිය ආරක්ෂිතව හා ඵලදායී ලෙස වේගවත් කළ හැකි නම්, ඒවා භාවිත කිරීමට පක්ෂව ප්රබල උපකල්පනයක් ගොඩ නැගෙනවා. නමුත් මෙය ජය ගැනීම සඳහා ඉතා බලවත් ආචාරධාර්මික සාධාරණීකරණයක් අවශ්ය වෙනවා,” යැයි අදාළ ලිපියේ සඳහන් වේ.
අභියෝගාත්මක අත්හදා බැලීම් සඳහා සහාය පළ කරමින් ඉදිරිපත් කළ ලිපියට, දැනටමත් කොරෝනාවෛරසට එරෙහි ප්රමුඛතම මූලාකෘති එන්නතක් නිපදවා ඇති ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවියට අනුබද්ධිත ‘ජෙනර්’ ආයතනයේ අධ්යක්ෂ මහාචාර්ය ඒඩ්රියන් හිල් ද අත්සන් තබා ඇත.
මිනිසුන් මත ක්රියාත්මක කරන අභියෝගාත්මක අධ්යයන “ඉදිරි මාසවලදී” සිදුවිය හැකි බව ඔහු පැවසීය.
ජාතික සෞඛ්ය ආයතනයේ අධ්යක්ෂ ආචාර්ය ෆ්රැන්සිස් කොලින්ස් පවසා ඇත්තේ කෝවිඩ් -19 අභියෝගාත්මක අත්හදා බැලීම් “සාකච්ඡා සඳහා මිස සැලැස්මක් නිර්මාණය ආරම්භ කිරීම සඳහා වූ මේසය මත නොවන” බවය.
මෙය සදාචාර විරෝධී නොවේද?
මේ පිළිබඳ දෙවිදියකට තර්ක කළ හැකිය. තවමත් ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව සහතික කළ හැකි ප්රතිකාරයක් නොමැති හෙයින්, අත්හදා බැලීම් සඳහා ස්වේච්ඡාවෙන් සහභාගී වන පුද්ගලයන් කොරොනාවෛරස අවදානමට හිතාමතාම නිරාවරණය කිරීම වැරදි යැයි කියා ඔබට පැවසිය හැකිය. සරලව කිවහොත්, ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වූ සමහර පුද්ගලයන් බරපතල ලෙස රෝගාතුර වීම හෝ මරණයට පත්විය හැකිය.
නමුත් මෙම වැඩපිළිවෙලේ ඉදිරියට යාමට පක්ෂ අයගේ තර්කය වන්නේ මෙහි අවදානම අවම බවය. කෝවිඩ් -19 වැළඳීම හේතුවෙන් රෝහල්ගත කර ඇති පුද්ගලයින් දස දෙනෙකුගෙන් නවදෙනෙකුට ම පෙර සෞඛ්ය ගැටලු තිබෙන අතර, මිය ගිය පිරිසෙන් අති බහුතරය වැඩිහිටියන්ය. අභියෝගාත්මක අධ්යයනය අවුරුදු 20 ගණන්වල වයස් ඛාණ්ඩයේ තරුණ තරුණියන්ට සීමා කළහොත් මෙහි අවදානම අවම වනු ඇත.
ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වන පුද්ගලයන් මියයාමේ ප්රවණතාව වකුගඩු පරිත්යාගයක දී හෝ දරු ප්රසූතියේ දී සිදු විය හැකි මරණවලට වඩා අවම බව 1 Day Sooner සංවිධානය පවසයි.
කොරොනාවෛරසයට එරෙහිව ඵලදායී එන්නතක් මගින් සිය දහස් ගණනකගේ ජීවිත බේරා ගැනීම සඳහා අදාළ පර්යේෂණ වේගවත් කිරීම වෙනුවෙන් අභියෝගාත්මක අධ්යයන ක්රියාත්මක නොකිරීම සදාචාර විරෝධී යැයි එම සංවිධානය පවසයි.
මීට පෙර සිදු කර තිබේද?
අභියෝගාත්මක අධ්යයනවලට දිගු ඉතිහාසයක් ඇත.
කිරි ගවයන් ආශ්රිත වූවන් හෝ කිරි දොවන්නියන් ගවයන්ට වැළඳෙන ගෝමසූරිකා රෝගයට (ගවපැපොල් රෝගය) නිරාවරණය වීමෙන් පසු වසූරියෙන් ආරක්ෂා වන බව 18 වන ශතවර්ෂයේ අගභාගයේදී එඩ්වඩ් ජෙනර් හඳුනාගත්තේය.
ඔහු අට හැවිරිදි පිරිමි දරුවෙකුට ගෝමසූරිකා වෛරසය එන්නත් කළ අතර පසුව දරුවා වසූරිය රෝගයට නිරාවරණය කළේය. ඔහුට වසූරිය ආසාදනය වූයේ නැත.
කොලරාව, මැලේරියාව, උණ සන්නිපාතය සහ ඩෙංගු උණ සඳහා එන්නත් අත්හදා බැලීමට අභියෝගාත්මක අධ්යයන භාවිත කර ඇත. නමුත් ඒ සෑම අවස්ථාවකම, ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වූ පුද්ගලයන් රෝගාතුර වුවහොත් ඔවුන්ට අවශ්ය ප්රතිකාර සූදානමින් තිබිණි.
text by bbc sandesaya
