දෙසැම්බර් අග භාගයේදී අසල්වැසි චීනයේදී මෙම රෝගය ප්රථම වරට අනාවරණය වූ දා සිට උතුරු කොරියාවේ කොරෝනා වයිරස් පිළිබඳ එක් සිද්ධියක් වාර්තා කර නැත , නමුත් සෞඛ්ය විශේෂඥයි පවසන්නේ දුප්පත් රට තුළ ආසාදන හඳුනා නොගැනීමට ඉඩ ඇති බවයි.
COVID-19 නමින් හැඳින්වෙන මෙම වෛරසය පුද්ගලයින් 75,000 කට ආසාදනය වී ඇති අතර ගෝලීය වශයෙන් 2,000 කට අධික පිරිසක් මිය ගොස් තිබේ. එය රටවල් 100 කට වඩා වාර්තා වී ඇති ප්යොංයැං හි දකුණු අසල්වැසි දකුණු කොරියාව ඇතුළු රටවල් දුසිම් දෙකකට ව්යාප්ත වී තිබේ.
එහෙත් අඟහරුවාදා රජය උපුටා දක්වමින් නිල රොඩොං සින්මුන් Rodong Sinmun newspaper පුවත්පත අවධාරණය කළේ මිලියන 25ක ජාතියක් තුළ මෙතෙක් තහවුරු වී ඇති රෝගීන් නොමැති බවයි. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) එදිනම එම ප්රකාශයට සහාය දුන් අතර, ජ්යේෂ්ඨ නිලධාරියෙක් ජිනීවාහි වාර්තාකරුවන්ට කියා සිටියේ උතුරු කොරියාවේ කොරෝනා වයිරසය පිළිබඳ “සංඥා නැත… ඇඟවුම් නැත there are no signals … no indications” යනුවෙනි.
මේ අතර එරට රාජ්ය මාධ්ය ප්රචාරය කළේ ආරක්ෂක ඇඳුම් කට්ටලවලින් සැරසී සිටින සේවකයින් විෂබීජ හරණය පිළිබදව ජනතාව දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් ක්රියාත්මක කරන බවයි.
වෛරසය පැතිරීම සීමා කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස, උත්තරීතර නායක කිම්ගේ ජොන් උන් රජය චීනයට යන සියළුම ගුවන් ගමන් සහ දුම්රිය ඵලදායී ලෙස නවතා දමා , අගනුවරට පැමිණෙන ඕනෑම කෙනෙකුට පරීක්ෂාව පැනවීම සහ රාජ්ය තාන්ත්රිකයින් සහ ආධාර සේවකයින් ඇතුළු සියලු විදේශිකයින්ට යටත් කර ඇත. මාසයක් පුරා නිරෝධායනයකට (වෙනත් බොහෝ රටවල් විසින් පනවා ඇති දිග මෙන් දෙගුණයක්) ලක් කිරීමට පියවර ගෙන ඇත.
උතුරු කොරියාව සමග ද එහි 1,500km-දිගු දේශ වසා දැමීමට තීරණය කර ඇත. රතු කුරුස සමාජය විසින් ආසාදන තත්වයන් සමග උදව් කිරීමට දේශසීමා අසලට ස්වේච්ඡා 500 යවා ඇත.
මෙම ක්රියාමාර්ග නොතකා, උතුරු කොරියාව ආවරණය කරන එක් ද. කොරියානු මාධ්ය ආයතනයක් පවසන්නේ COVID-19 ලෙස හැඳින්වෙන කොරෝනා වයිරස් ආසාදනයට සමාන රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කළ කිහිප දෙනෙකු මෑත දිනවල මිය ගොස් ඇති බවයි. එම වාර්තා ස්වාධීනව තහවුරු කළ නොහැකි විය.
නිල උතුරු කොරියානු මධ්යම ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය North Korean Central News Agency (KCNA) විසින් නිකුත් කරන ලද මෙම ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ ප්යොංයැං හි විෂබීජ නාශක ඉසින පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකි.
කිම්ගේ රජය රටේ ජනතාව සහ තොරතුරු පිළිබඳ ග්රහණයක් පවත්වාගෙන යයි.
මේ අතර, උතුරු කොරියාවට මායිම්ව පිහිටි චීන පළාත් දෙකෙහි රෝගීන් 200 කට වැඩි සංඛ්යාවක් වාර්තා වී තිබේ. නීත්යානුකූලව සහ නීතිවිරෝධී ලෙස චීන අමුත්තන් මෙම දේශ සීමාව හරහා ඇතුළු වන අතර අනතුරු ඇඟවීම ඉහළ නැංවීම සඳහා බීජිනයේ ආරම්භක මන්දගාමී ප්රතිචාරය නිසා වෛරසය උතුරු කොරියාවට පැතිර යා හැකිය යන බිය තවත් වැඩි වී තිබේ.
“උතුරු කොරියානු / චීන දේශ සීමාවේ කළු වෙළඳපොල ජාලයක් වර්ධනය වෙමින් පවතී” යැයි හොංකොං සිටි විශ්ව විද්යාලයේ සහකාර මහාචාර්යවරයෙක් සහ ආසියාවේ සෞඛ්ය ආරක්ෂාව පිළිබඳ විශේෂඥයෙක්ව න නිකලස් ඩේවිඩ් තෝමස් associate professor at City University of Hong Kong and a specialist in health security in Asia පැවසීය.
“ඉතින් ඔබට අවශ්ය වන්නේ එක් ආසාදිත පුද්ගලයෙකු හොර රහසේ ගෙනයාමට හෝ හොර රහසේ ගෙනයාමට පමණයි … ඒ වගේම එක් රාජ්යයක්ම වහාම නොදැන සිටියි.”
විශ්ලේෂකයින් පැවසුවේ රටේ අගනුවරින් පිටත වෛද්ය පහසුකම් නොමැති බැවින් එය වේගයෙන් ව්යාප්ත විය හැකි බවයි. එවැනි වර්ධනයක් දැනටමත් දුර්වල සෞඛ්ය හා මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන ජනගහනයකට අනතුරක් වනු ඇත .
“(කොරොන වයිරස්) උතුරු කොරියාවට ඇතුළු වුවහොත්, එහි යටින් පවතින අඩුපාඩු හා සෞඛ්ය පහසුකම් නොමැති නම්, මරණ අනුපාතය තරමක් ඉහළ යනු ඇත,” දකුණු කොරියාවේ යොන්සෙයි විශ්ව විද්යාලයේ ජාත්යන්තර සෞඛ්ය සේවා මධ්යස්ථානයේ අධ්යක්ෂ වෛද්ය ජෝන් ලින්ටන් Dr John Linton, the director of the International Health Care Center at Yonsei University in South Korea පැවසීය.
” ඔවුන්ගේ සාමාන්ය ජනගහනය මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන විට එය චීනයට වඩා බොහෝ නරක වනු ඇත.”
එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාවට අනුව උතුරු කොරියාවේ පුරවැසියන් මිලියන 11 ක් පමණ – ජනගහනයෙන් සියයට 43 ක් මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන අතර ආහාර අනාරක්ෂිත භාවය පුළුල්ව පවතී. නගරයෙන් ඈත පළාත්වල බොහෝ දෙනෙක් පිරිසිදු ජල හිඟයෙන් පීඩා විඳිති.
එක්සත් ජනපදය පදනම් කරගත් ජෝන් හොප්කින්ස් විශ්ව විද්යාලය විසින් ප්රකාශයට පත් කරන ලද ගෝලීය සෞඛ්ය ආරක්ෂණ දර්ශකයට Global Health Security Index published by US-based John Hopkins University, අනුව, 2019 දී උතුරු කොරියාව රටවල් 195 න් අවසන් ස්ථානයට පත්ව ඇත්තේ වසංගතයකට වේගයෙන් ප්රතිචාර දැක්වීමට සහ අවම කිරීමට ඇති හැකියාව සහ හැකියාවන් මත ය.
විශේෂයෙන් ගම්බද ප්රදේශවල වෛරසය සඳහා උතුරු කොරියාවට ඇති හැකියාව පිළිබඳව ලින්ටන් ප්රශ්න මතු කළේය.
මෑත වසරවලදී උතුරු කොරියාව තුළ ඔහු විසින්ම කරන ලද ආධාර වැඩ වලදී ලින්ටන් පැවසුවේ රෝහල් වෙත ගොස් වෛද්යවරුන් විසින් ඉවත දැමිය හැකි අත්වැසුම් බීටාඩයින්වල නැවත භාවිතයට ගත් බවයි. සමහර අවස්ථාවලදී වෛද්ය සේවකයින් “ද්විත්ව අත්වැසුම් පැළඳ සිටියහ … වලවල් වසා ගැනීමට උත්සාහ කරයි” යනුවෙන් ඔහු පැවසීය.
ඔවුන් සතුව “මූලික උපකරණ, මූලික ගවුම් සහ අත්වැසුම් නොමැති” බව පැවසූ ඔහු, රට තුළ සිට සැපයුම් සඳහා මෑතකදී “වක්ර” ඉල්ලීම් ලැබී ඇති බවත් පැවසීයෙ
“ඔවුන්ට හස්මාත් ඇඳුම් කට්ටල අවශ්යයි, ඔවුන්ට ගවුම් අවශ්යයි, අත්වැසුම් අවශ්යයි … ඒ දේවල් සෑම විටම අඩුයි ”
සෝල් හි යොන්සෙයි විශ්ව විද්යාලයේ ගෝලීය සෞඛ්ය ආරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ සභාපති සහ උතුරු කොරියාවේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහනේ (යූඑන්ඩීපී) හිටපු අධ්යක්ෂ වෛද්ය මියුන්ග්-කෙන් ලී Dr Myung-Ken Lee, the chairman of the Department of Global Health Security at Yonsei University in Seoul and the former director of the United Nations Development Programme (UNDP) in North Korea එම කනස්සල්ල ප්රතිරාවය කළේය.
“ප්යොංයැං අගනුවර ඔවුන්ට සාපේක්ෂව වඩා හොඳ සෞඛ්ය පද්ධතියක් ඇත. නමුත් එය හැරුණු විට එය භයානක ය” ඔහු පැවසීය.
නමුත් උතුරු කොරියාවේ ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ නියෝජිත ආචාර්ය එඩ්වින් සෙනිසා සැල්වදෝර් Dr Edwin Ceniza Salvador, the WHO representative in North Korea අල් ජසීරාට පැවසුවේ පියොංයැං හි “ පීසීආර් යන්ත්ර ඇති බැවින් මෙම පරීක්ෂණ [COVID-19 සඳහා] සිදුකිරීමේ හැකියාව ඇති” බවයි.
නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් සැල්වදෝර් කියා සිටියේ පසුගිය වසරේ හොංකොං හි දී ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා පරීක්ෂාව පිළිබඳ ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය විසින් රටේ රසායනාගාර කාර්මිකයින් සහ විශේෂඥයින් පුහුණු කළ බවයි.
පසුගිය මාසයේදී පියොංයැං හි සෞඛ්ය අමාත්යාංශය විසින් උණ වැළඳී ඇති පුද්ගලයින් 141 දෙනෙකු රට තුළට පැමිණෙන විට පරීක්ෂාවට ලක් කර ඇති බව ඔහු පැවසීය. සියලුම වෛරසය සඳහා ඍණාත්මක ලෙස පරීක්ෂා කර ඇත. දෙසැම්බර් 30 සිට පෙබරවාරි 9 දක්වා කාලය තුළ මෙරටට පැමිණි සංචාරකයින් 7,281 දෙනා අතර ඔවුන් ද විය.
උතුරු කොරියාවේ සෞඛ්ය සේවකයින්ගේ භාවිතය සඳහා ඇස් කණ්ණාඩි, වෙස් මුහුණු සහ ගවුම් ඇතුළු ආරක්ෂක උපකරණ සපයන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ ආයතනය පවසයි.
පෙබරවාරි 15 වන දින උතුරු කොරියාවේ නිල කොරියානු මධ්යම ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය (KCNA) වෙතින් නිකුත් කරන ලද මෙම යාවත්කාලීන නොකළ පින්තූරය, COVID-19 කිරීටක වෛරසය පැතිරීම [AFP] පිළිබඳ කනස්සල්ල මධ්යයේ, ආරක්ෂක ඇඳුම් කට්ටලවල සිටින පුද්ගලයින්, උතුරු කොරියාවේ අනාවරණය නොකළ ස්ථානයක විෂබීජ නාශක ඉසින බව පෙන්නුම් කරයි කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ ජාත්යන්තර රතු කුරුස සම්මේලනයේ නිත්ය නිරීක්ෂකයා වන රිචඩ් බ්ලෙවිට් Richard Blewitt, the Permanent Observer for International Federation of the Red Cross (IFRC) කියා සිටියේ වසංගතයකට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා උතුරු කොරියාවට අවශ්ය තරම් සැපයුම් නොමැති බවයි.
“මට විශ්වාසයි ඖෂධ සහ මුහුණු ආවරණ තිබෙන බව. නමුත් අවශ්ය ඕනෑම ආකාරයක ප්රධාන කිරීටක ප්රතිචාරයක් සමඟ කටයුතු කිරීමට ප්රමාණවත් උපකරණ ප්රමාණයක් නැහැ,” ඔහු පැවසීය. “එබැවින් අපි බලමුලු ගැන්විය යුතුයි.”
මෙම අඩුපාඩු එක්තරා දුරකට එක්සත් ජාතීන්ගේ සහ එක්සත් ජනපද සම්බාධක හේතුවෙන් උතුරු කොරියාවේ ආර්ථිකය විශාල වශයෙන් අඩපණ වී ඇති අතර එය චීනය කෙරෙහි ගැඹුරු විශ්වාසයක් කරා තල්ලු කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ. ප්යොන්ග්යැන්ග් න්යෂ්ටික අවි ව්යාප්ත කිරීමේ ගිවිසුමෙන් ඉවත් වී න්යෂ්ටික අවි පසුපස හඹා යෑමෙන් ටික කලකට පසු එක්සත් ජාතීන් විසින් එම සම්බාධක පැනවූයේ 2006 දී ය. එක්සත් ජනපදය ද මෑත වසරවල දී සම්බාධක දැඩි කර තිබේ .
බොහෝ දියුණු වෛද්ය තාක්ෂණයන්හි පරිගණක 1980 දශකයේ අග භාගයේදී ආරම්භ වූ තාක්ෂණය අඩංගු වන අතර ඒවා 486 ප්රොසෙසරයකින් ඔබ්බට ඇත්නම් ඒවා අනුමත කරනු ලැබේ දකුණු කොරියාව පදනම් කරගත් එන්.කේ. නිව්ස් විශ්ලේෂණයකට අනුව, කතුර, සිරින්ජ සහ උෂ්ණත්වමාන ඇතුළු ලෝහ අඩංගු කුඩා අයිතම වෛද්ය ආධාර කාණ්ඩ 19 ක් අතර වේ.
“සාපේක්ෂව සෞඛ්ය පද්ධතියක් ඇති රටක වැදගත්ම දෙය වන්නේ සූදානමයි” යනුවෙන් බ්ලෙවිට් පැවසීය.
ඔහු අල් ජසීරාට කියා සිටියේ, සම්බාධකවලට යටත් නොවන ඇඳුම් කට්ටල, ඇස් කණ්ණාඩි සහ මුහුණු ආවරණ වැනි ආරක්ෂිත උපකරණ සමඟ පරීක්ෂණ කට්ටල සහ උෂ්ණත්වමාන ලබා දීම සඳහා සංවිධානය එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්බාධක නිදහස් කිරීමක් සඳහා ඉල්ලුම් කරන බවයි.
2020 පෙබරවාරි 6 වන දින ගන්නා ලද මෙම ඡායාරූපයෙහි, පියොංයැං හි සොන්ජියෝ නයිට්වෙයාර් කම්හලේ සේවකයෙකු නව කිරීටක වෛරසයෙන් [AFP] ආරක්ෂා කිරීම සඳහා මුහුණු ආවරණ නිෂ්පාදනය කරයි. වෛරසය එහි දේශසීමා තුළට යාම වැළැක්වීම සඳහා ප්යොංයැං විසින් ගෙන ඇති දැඩි ක්රියාමාර්ග නිසා ආධාර සංවිධාන සඳහා භූමියේ ඇති ක්රියාදාමය සංකීර්ණ වී ඇති අතර විදේශීය නිලධාරීන්ට තම නිවෙස් අතහැර යාමට නොහැකි වී තිබේ. ආධාර නැව්ගත කිරීමට ඉඩ දෙන්නේද යන්න තවමත් පැහැදිලි නැත, බ්ලෙවිට් පැවසීය.
එක්සත් ජනපද සම්බාධකවල ප්රතිඵලයක් ලෙස උතුරු කොරියාවට සෘජු බැංකු මාර්ගයක් නොමැති බව බ්ලෙවිට් පැවසීය, එයින් අදහස් වන්නේ මුදල් රැගෙන ගොස් අතින් භාර දිය යුතු බවයි.
“අපි උත්සාහ කරන්නේ යම් ආකාරයක නිදහස් කිරීමක් හෝ රට තුළට මුදල් ගෙන ඒමට හැකි ක්රියාවලියක් සෙවීමටයි” යනුවෙන් ඔහු පැවසීය.
“එය කොරෝනා වයිරස් ප්රතිචාර පරිමාණයට බාධාවක්” ඔහු පැවසීය.
“එය තරමක් හදිසි කාරණයක්. මම හිතන්නේ නිරෝධායන කාලය (දින 30) නිසා බොහෝ සංවිධාන අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක වීමට අවශ්ය සම්පත් භූමියේ තිබිය යුතුයි.”
උතුරු කොරියානු සොල්දාදුවෙක් චීන දේශසීමා නගරය වන ඩැන්ඩොං ඉදිරිපිට යාලු ගං ඉවුරේ සිය දුරදක්න භාවිතා කරයි Text by AL JAZEERA
