Category: සුපිරි Lifestyle & Fashion

නව කොරෝනා වයිරසයෙන් දූෂිත පෘෂ්ඨයන් ස්පර්ශ කිරීමෙන් අපට කොවිඩ් -19 ආසාදනය විය හැකිය. නමුත් මිනිස් සිරුරෙන් පිටත වෛරසය කොපමණ කාලයක් පැවතිය හැකිද යන්න තවමත් විවාදිතය

Covid-19 පැතිරී ඇති ආකාරයටම පෘෂ්ඨයන් (කඩදාසි, කාඩ්බෝඩ්, සීට්කවර ආදි වශයෙන් බොහෝ දේ) කෙරෙහි අපගේ බිය ද පවතී. ලොව පුරා පොදු ස්ථානවල දැන් හුරුපුරුදු දර්ශන කිහිපයක් තිබේ.

මිනිසුන් වැලමිටෙන් දොරවල් ඇරීමට උත්සාහ කරන අතර, මගීන් දුම්රිය ගමනේ දී ඉතා දක්ෂ ලෙස අනෙකාගෙන් ඉවත්ව සිටී, ඒ අතර යම් කිසි ආධාරකයක් අල්ලා ගැනීමකින් තොරව යමන් කිරීමට වෙහෙස ගනී. මේ අතර කාර්යාල සේවකයින් සෑම උදෑසනකම ඔවුන්ගේ මේස පිරිසිදු කිරීමට අමතක නොකරති. මේවා අපි මීට පෙර නොදැක සිටි දේය. කොරෝනා වසංගතය අපට අලුත් සෞඛ්‍ය පුරුදු රැසක් කියා දී ඇත. එය යහපත් තත්ත්වයකි. කොරෝනා පාලනයට ඍජුව දායක වන දෙයකි.

නව කොරෝනා වයිරසයෙන් වඩාත් දරුණු ලෙස පීඩාවට පත් ප්‍රදේශවල, හෝටල්, උද්‍යාන සහ පොදු වීදිවල විෂබීජ නාශක ඉසීමට ආරක්ෂිත ඇඳුම් ඇඳ සිටින කම්කරුවන්ගේ කණ්ඩායම් යවා ඇත. කාර්යාල, රෝහල්, සාප්පු සහ ආපනශාලා පිරිසිදු කිරීමේ පාලන තන්ත්‍ර වැඩි කර ඇත. සමහර නගරවල, හොඳ ස්වේච්ඡා සේවකයෝ ATM යන්ත්‍ර පිරිසිදු කිරීමට රාත්‍රියේදී පවා පිටත්ව යති.

උණ ඇතුළු බොහෝ ශ්වසන වෛරස් මෙන්, කෝවිඩ් -19 ආසාදනය වූ පුද්ගලයෙකුගේ නාසය සහ මුඛයෙන් මුදා හරින කුඩා ජල බිඳිති (කෙළ) වල කැස්ස ඇති වන විට පැතිර යා හැකිය. එක් කැස්සකට මේ ආකාරයේ ජල බිදිති 3000ක් පමණ නිපදවිය හැකි බව ගණන් බලා ඇත.

මෙම අංශු වෙනත් පුද්ගලයින්, ඇඳුම් හා අවට පෘෂ්ඨයන් මත පතිත විය හැකි නමුත් සමහර කුඩා අංශු වාතය හා එක්විය හැකිය. එපමණක් නොව කොරෝනා වෛරසය මළ, මුත්‍රා සමග ද තව දුරටත් ව්‍යාප්ත වන බවට සාධක ඇත. එබැවින් වැසිකිළියට ගිය පසු අත් හොඳින් සෝදා නොගන්නා ඕනෑම කෙනෙකුට ඔවුන් ස්පර්ශ කරන ඕනෑම දෙයක් අපවිත්‍ර විය හැකිය.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය සහ වෙනත් සෞඛ්‍ය බලධාරීන් අවධාරණය කර ඇත්තේ, අත් සේදීම සහ දිනපතා ස්පර්ශ වන පෘෂ්ඨයන් පිරිසිදු කිරීම සහ විෂබීජ හරණය කිරීම යන දෙකම කොවිඩ් -19 පැතිරීම වැළැක්වීමට ප්‍රධාන වන බවයි.

රෝග පාලනය හා වැළැක්වීමේ මධ්‍යස්ථාන වලට අනුව, වෛරසය සමඟ මතුපිටක් හෝ වස්තුවක් ස්පර්ශ කර තමාගේම මුහුණ ස්පර්ශ කිරීම  ‘‘වෛරසය පැතිරෙන ප්‍රධාන ක්‍රමය‘ යැයි සිතයි. එසේ වුවද ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය සහ වෙනත් සෞඛ්‍ය බලධාරීන් අවධාරණය කර ඇත්තේ, අත් සේදීම සහ දිනපතා ස්පර්ශ වන පෘෂ්ඨයන් පිරිසිදු කිරීම සහ විෂබීජ හරණය කිරීම යන දෙකම කොවිඩ් -19 පැතිරීම වැළැක්වීමට ප්‍රධාන වන බවයි. එබැවින් අපවිත්‍ර වූ පෘෂ්ඨයන්ගෙන් කොපමණ හානියක් සිදුවන්නේ දැයි අප තවමත් නොදන්නා නමුත් විශේෂඥයින් උපදෙස් දෙන්නේ පරෙස්සම් වන ලෙසයි.

අපැහැදිලි වී ඇති එක් අංගයක් වන්නේ කොවිඩ් -19 රෝගයට හේතු වන වෛරසයේ නම වන SARS-CoV-2 මිනිස් සිරුරෙන් පිටත පැවතිය හැකිද යන්නයි. සාර්ස් සහ මර්ස් ඇතුළු අනෙකුත් කොරෝන වෛරස් පිළිබඳ සමහර අධ්‍යයනවලින් හෙළි වූයේ ඒවා නිසි ලෙස විෂබීජහරණය නොකළහොත් දින 09ක් තරම් කාලයක් ලෝහ, වීදුරු සහ ප්ලාස්ටික් මත ජීවත් විය හැකි බවයි. ඇතැමුන්ට අනුව මෙම වෛරසයට අඩු උෂ්ණත්වවලදී දින 28 ක් පමණ රැඳී සිටිය හැකිය.

කොරෝනා වයිරසයන් නොනැසී පැවතිය හැකි ස්ථාන අනුව විශේෂයෙන් ඔරොත්තු දෙන බව හොඳින් දනී. නව කොරෝනා වයිරසයේ ව්‍යාප්තියට මෙය බලපාන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව පර්යේෂකයන් දැන් වැඩි විස්තර තේරුම් ගැනීමට පටන් ගෙන තිබේ.

නමුත් NIH අධ්‍යයනයෙන් සොයාගෙන ඇත්තේ SARS-CoV-2 වෛරසය කාඩ්බෝඩ් මත පැය 24 ක් දක්වා – සහ ප්ලාස්ටික් හා මල නොබැඳෙන වානේ මතුපිට දින 2-3 ක් දක්වා පවතින බවයි. ( ඔබේ ජංගම දුරකථනය ලක්ව ඇති අවධානම සිතට ගන්න)

කාඩ්බෝඩ් වැනි ද්‍රව්‍ය වලට වඩා Covid-19 වෛරසය දෘඩ පෘෂ්ඨයන් මත නොනැසී පවතිනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

එක්සත් ජනපදයේ ජාතික සෞඛ්‍ය ආයතනවල US National Institutes of Health (NIH) වෛරස් විද්‍යාඤයෙකු වන නීල්ට්ජේ වැන් ඩොරමාලෙන් සහ මොන්ටානා හි හැමිල්ටන් හි රොකී කඳුකර රසායනාගාරවල ඇගේ සගයන් විසින් SARS-CoV-2 විවිධ පෘෂ්ඨයන් මතුපිට කොපමණ කාලයක් පැවතිය හැකිද යන්න පිළිබඳ පළමු පරීක්ෂණ කිහිපයක් සිදු කර ඇත.

නිව් එංගලන්තයේ වෛද්‍ය සගරාවේ ප්‍රකාශයට පත්කර ඇති  ඔවුන්ගේ අධ්‍යයනයෙන් පෙනී යන්නේ වෛරසය (ජල / කෙළ බිදිති ලෙස) වාතය හා එක් වීමෙන් පසු පැය 03ක්  දක්වා ජීවත් විය හැකි බවයි. ප්‍රමාණයෙන් මයික්‍රොමීටර 1-5 අතර සිහින් ජල බිඳිති (මිනිස් හිසකෙස් පළලට වඩා 30 ගුණයක් කුඩා) නිශ්චල වාතයේ පැය කිහිපයක් රැදී සිටිය හැකිය.

එහි අර්ථය වන්නේ වායු සමීකරණ පද්ධතිවල සංසරණය වන වෛරසය උපරිම වශයෙන් පවතින්නේ පැය කිහිපයක් පමණක් බවයි.

නමුත් NIH අධ්‍යයනයෙන් සොයාගෙන ඇත්තේ SARS-CoV-2 වෛරසය කාඩ්බෝඩ් මත පැය 24 ක් දක්වා – සහ ප්ලාස්ටික් හා මල නොබැඳෙන වානේ මතුපිට දින 2-3 ක් දක්වා පවතින බවයි. ( ඔබේ ජංගම දුරකථනය ලක්ව ඇති අවධානම සිතට ගන්න)

සොයාගැනීම් වලට අනුව වෛරසය දොර අල්ලු, ප්ලාස්ටික් ආලේපිත හෝ ලැමිෙන්ටඩ් සහ වෙනත් දෘඩ පෘෂ්ඨ මත දිගු කාලයක් පැවතිය හැකිය. කෙසේවෙතත්, තඹ පෘෂ්ඨයන් පැය හතරකින් පමණ වෛරසය විනාශ කිරීමට පෙළඹෙන බව පර්යේෂකයෝ සොයා ගත්හ.

නමුත් වේගවත් විකල්පයක් ඇත: 62-71% ඇලේකොහොල්  හෝ 0.5% හයිඩ්‍රජන් පෙරොක්සයිඩ් බ්ලීච් හෝ 0.1% සෝඩියම් හයිපොක්ලෝරයිට් අඩංගු ගෘහස්ථ බ්ලීච් සමග පෘෂ්ඨයන් විෂබීජහරණය කිරීමෙන් මිනිත්තුවක් තුළ කොරෝනා වෛරසය අක්‍රිය කළ හැකි බව පර්යේෂණවලින් හෙළි වී තිබේ . ඉහළ උෂ්ණත්වය හා ආර්ද්‍රතාවය අනෙකුත් කොරෝනා වෛරසයන් ඉක්මනින් මියයෑමට හේතු වේ. පර්යේෂණයන් පෙන්වා දී ඇත්තේ සාර්ස් වලට හේතු වන සම්බන්ධිත කොරෝන වෛරසය  සෙල්සියස් අංශක 56ට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වයකින් මරා දැමිය හැකි බවයි. (මෙවැනි උෂ්ණත්වයක් ඇති ජලය ස්නානය කළහොත් සම පිළිස්සී යා හැකියි)

ආසාදිත පුද්ගලයෙකු විසින් මුදා හරිනු ලබන කෙළ / ජල බිදිති වල කොරෝනා වෛරස් අංශු කීයක් තිබේද යන්න පිළිබඳ දත්ත නොමැති වුවද, උණ වෛරසය පිළිබඳ පර්යේෂණවලින් පෙනී යන්නේ කුඩා ජල බිඳිති වල ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරස් අංශු 10,000 ගණනක් අඩංගු විය හැකි බවයි. කෙසේ වෙතත්, මෙය වෛරසය මත පදනම්ව වෙනස් විය හැකිය.

කෙසේවෙතත්, තඹ පෘෂ්ඨයන් මත පැය හතරකින් පමණ වෛරසය විනාශ කිරීමට පෙළඹෙන බව පර්යේෂකයෝ සොයා ගත්හ

විෂබීජ නාශක කිරීමට අපහසු ඇඳුම් සහ වෙනත් පෘෂ්ඨයන් මත කොරෝන වෛරසයට කොපමණ කාලයක් ජීවත් විය හැකිද යන්න තවමත් පැහැදිලි නැත. 

කෙසේ වෙතත්, කාඩ්බෝඩ් වල අවශෝෂක ස්වාභාවික තන්තු, ප්ලාස්ටික් හා ලෝහ වලට වඩා ඉක්මනින් වෛරසය වියළීමට හේතු විය හැකි බව රොකී මවුන්ටන් රසායනාගාරයේ වෛරස් පරිසර විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධානී සහ එන්අයිඑච් අධ්‍යයනයට නායකත්වය දුන් අයගෙන් කෙනෙක් යෝජනා කරයි.

“අපි අනුමාන කරන්නේ සිදුරු සහිත ද්‍රව්‍ය නිසා එය / කොරෝන වෛරසය වේගයෙන් වියළී යන අතර තන්තු වලට ඇලී සිටිය හැකි” බවයි. උෂ්ණත්වයේ හා ආර්ද්‍රතාවයේ වෙනස්වීම් එය කොපමණ කාලයක් පැවතිය හැකිද යන්නට ද බලපානු ඇති අතර, වාතයේ අත්හිටවූ ජල බිඳිතිවල වැඩි නිරාවරණයක් ඇති බැවින් එය ස්ථායී නොවීමට හේතුව පැහැදිලි කළ හැකිය. [අපි] දැනට උෂ්ණත්වය හා ආර්ද්‍රතාවයේ බලපෑම වඩාත් විස්තරාත්මකව විමර්ශනය කිරීම සඳහා පසු විපරම් අත්හදා බැලීම් කරමින් සිටිමු.”

මන්ස්ටර්ට අනුව වෛරසයට මෙතරම් කාලයක් රැඳී සිටීමට ඇති හැකියාව අවධාරණය කරන්නේ අත් පිරිසිදු කිරීම සහ මතුපිට පිරිසිදු කිරීමේ වැදගත්කම පමණි.

“මෙම වෛරසය විවිධ මාර්ග ඔස්සේ සම්ප්‍රේෂණය වීමේ හැකියාවක් ඇත,” ඔහු පවසයි.

* මෙම ලිපිය 2020 මාර්තු 18 වන දින සංස්කරණය කරන ලද්දේ නීල්ට්ජේ වැන් ඩොරමාලෙන් සහ සගයන් විසින් කරන ලද පර්යේෂණ පත්‍රය දැන් නව එංගලන්ත වෛද්‍ය සඟරාවේ ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති බැවිනි. ස්වාභාවික තන්තු මත වෛරසයේ පැවැත්ම පරීක්ෂා කර ඇත්තේ කාඩ්බෝඩ් වලින් පමණක් බව ද පැහැදිලි කර ඇත.

සම්මානලාභී විද්‍යා වෙබ් අඩවියක් ලෙස, නව කොරෝනා වයිරස් යාවත්කාලීනය වටා සාක්ෂි මත පදනම් වූ විශ්ලේෂණයන් සහ මිථ්‍යාවන් බිඳ දැමීමේ කථා ඔබ වෙත ගෙන ඒමට බීබීසී ෆියුචර් කැපවී සිටී. 

බීබීසී ෆියුචර් ඇසුරිණි – By – Thushadhavi

කොරෝනා වෛරසයේ අවදානම ඉහළ යාම සමග බොහෝ රටවල්වල රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික අංශය ‘නිවසේ සිට වැඩ කිරීමට‘ සිය සේවකයින්ට නියම කළා. ලංකාවේත් පසුගිය 20 වැනිදා සිට 27 වැනිදා දක්වා ‘නිවසේ සිට වැඩ කිරීම“ සිදු වෙනවා.

ලංකාවේ එය සිදුවන ආකාරය ගැන වැඩි පැහැදිලි කිරීමක් නැතත් (ලංකාවේ රාජ්‍ය ආයතනවල බොහෝ සේවා මෙසේ කළ නොහැකියි) ඇතැම් දෙනාට නිවසේ සිට සේවය කළ හැකියි. ඒත් අතර අන්තර්ජාලය ආශ්‍රිත රැකියා කරන (වෙබ් අඩිවි ආදි) ගෙදර සිට රැකියාව කිරීම පහසුයි.

මේ අතර පසුගිය දා සී.එන්.එන්. මාධ්‍ය ආයතනය අපූරු ඡායාරූප පෙළක් පළ කර තිබුණා. ඒ නිවසෙ සිට වැඩ කළ ඇමෙරිකාවේ හිටපු ජනාධිපතිවරුන් ගැන. මේ ඒ දුර්ලභ කතාව.

එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරු වසර 200 කට වැඩි කාලයක් තිස්සේ ‘ගෙදර සිට සිය රාජකාරී ඉටුකර ඇත. අපගෙන් බොහෝ දෙනෙක් අපගේ කාර්යාලවල සිරගත වීමට පුරුදු වී සිටින අතර, ලෝකයේ බලවත්ම මිනිසුන් මුළු එයින් මිදීමේ කලාව මනාව දැන සිටියේය. ඒ අතර ඉදිරියෙන්ම සිටින්නේ ඇමෙරිකානු ජනපතිවරුන්ය. ඔවුන් තම බිරිය සමග දරු දැරියන් සමග කාලය ගත කරමින් රට පාලනය කිරීම, ජාත්‍යන්තර කටයුතු මෙහෙයවීම පමණක් නොව බිහිසුණු යුද්ධ හා සංකීර්ණ කුමන්ත්‍රණ කිරීමට නිවස තුළ සිට මනාව ඉටු කළහ.

අමෙරිකාවේ කීර්තිමත්ම ජනපතිවරයෙක් වන ඒබ්‍රහම් ලින්කන්ගේ දඟකාර පුත් ටැඩ් වරක් ධවල මන්දිරයේ සියලුම සේවා සීනු එකවර නාද කරන්නේ කෙසේදැයි කියා සිටියේය. ජේඑෆ්කේගේ දරුවන් ඕවල් කාර්යාලය ක්‍රීඩා කාමරයක් බවට පත් කළහ.

මේ ජනපතිවරු අතර අපට ඇමෙරිකාවේ ජනප්‍රියම ජනපතිවරයෙක් වූ ජොන් එෆ් කෙනඩි කිසිසේත් අමතක කළ නොහැකියි. තරුණ වියේ සිටි ඔහු බොහෝ කාලයක් ගත කළේ නිවසේදීය. රාජකාරී ඉටු කළේ එහි සිටය.

ඉහත දැක්වෙන ඡායාරූපය ඒ සදහා කදිම සාක්ෂියකි. කෙනඩි අත්පුඩි ගසද්දී ඔහුගේ දරුවන් වන කැරොලයින් කෙනඩි සහ ජෝන් එෆ් කෙනඩි කනිෂ්ඨ 1962 ඔක්තෝබර් 10 වන දින ඕවල් කාර්යාලයේ නටන අයුරු බලන්න.

හුරුබුහුටි පුංචි ජෝන් කිසි විටෙකත් ඔහුගේ තාත්තාගේ මේසය යට සැඟවී සිටින ප්‍රසිද්ධ චිත්‍රය පහළින් ජීවත් නොවීය. ඔබගේ කළ යුතු දේ ලැයිස්තුවට ගෘහස්ථ සැප සම්පත් බාධා කරන්නේ කෙසේදැයි අපි සැවොම සොයා බලමු. නමුත් ධවල මන්දිරයේ ජීවත් වූ පළමු ජනාධිපති ජෝන් ඇඩම්ස් ඒ සියල්ල දැන සිටියේය. ඔහුගේ බිරිඳ අබිගායිල් නැගෙනහිර කාමරයේ රෙදි සේදීම සඳහා පුරුදුව සිටියේය.

ජෙරල්ඩ් ෆෝඩ් ජපානයේ සංචාරයකදී නිවසින් බැහැරව තම හෝටලයේදී සොයාගත් පරිදි, උදේ පාන්දර යමක් ඇඳීම සඳහා අතීතයේ සිදුවීමකි. ඔහුට ඔහුගේ පිජාමා ඇදුමපිටින්ම වැඩ කළ හැකිය.

නිවසේ සිට වැඩ කිරීම පිළිබඳ එක් හොඳ දෙයක් නම්, ඔබ කෑමට එළියට යා යුතු නැත. ජනපති රොනල්ඩ් රේගන් බොහෝ විට ඕවල් කාර්යාලයේ සිට ධවල මන්දිරයේ නිවස දක්වා තත්පර 45කින් තම ආර්යාව සමඟ රාත්‍රී ආහාරය සඳහා ගෙන ගියේය.

බැරක් ඔබාමා 2016 දී මෙසේ ලිවීය, “සමහර විට මෙම රැකියාවේ විශාලතම අනපේක්ෂිත ත්‍යාගය ගබඩාවට ඉහළින් ජීවත් වීම විය හැකිය.” 44 වන ජනාධිපතිවරයා, ඔබාමා සෑම රාත්‍රියකම තම බිරිඳ සහ දියණියන් සමඟ රාත්‍රී ආහාරය ගැනීම සඳහා සියල්ල අතහැර දැමීය.

නිවසේ සිට වැඩ කිරීම පිළිබඳ තවත් අනපේක්ෂිත හෙළිදරව්වක් නම් රැකියාව සහ ගෘහ ජීවිතය අතර ඇති බාධක ඉක්මනින් කඩා වැටෙන බවයි. ලින්ඩන් ජොන්සන්ගේ සහායකයින් මෙය මනාව වටහා ගෙන සිටියේය.

ඔබේ නිවස ඔබේ කාර්යාලය වන විට, ඔබට කාර්යාල පිරිවැය ද සැලකිය ලෙස අවම කළ හැකිය. එසේම ඔබ පෙරදා කියවමින් සිටි පොතේ පිටු කිහිපයක් කියවිය හැකිය. බිරිද සමග අතරමග නතර කළ කතාව අවසන් කළ හැකිය. ඒ බව ඇමෙරිකානු ජනපති හැරී ටෘෘමන් විසින් මනාව ඔප්පු කොට ඇත. බලන්න ඔහු ඉතා ප්‍රිය කළ බැල්කනියට වී බිරිද සමග නිදහසේ පොතක් කියවන ආකාරය.

නිවසේ සිට වැඩ කිරීම බොහෝ විට වරප්‍රසාදයක් ලෙස පෙනේ. (නමුත් කොරෝනා වෛරස් වසංගතය පුපුරා යන විට) අප සියල්ලන්ම නැවත කාර්යාලයට පැමිණීමට මංමුලා සහගත විය හැකිය. බොහෝ ජනාධිපතිවරුන්ට සංවේදනය කළ හැකිය; ඔවුන් බොහෝ විට පවසන්නේ ඔවුන් ධවල මන්දිරයට ආදරය කළත්, සමහර විට ඔවුන් දර්ශන වෙනස් කිරීමක් අගය කරන බවයි.

‘මම තවමත් මගේ සුරතල් බල්ලා නිවසේ තබා ගැනීමට කැමතියි“

ඉහළ ඡායාරූපය – ඇමෙරිකානු ජනාධිපති රොනල්ඩ් රේගන් 1983 ඔක්තෝබර් 22 වන දින ජෝර්ජියාවේ ඔගස්ටා ජාතික ගොල්ෆ් පිටියේ අයිසන්හවර් කැබින් හි ග්‍රෙනාඩා හි තත්වය පිළිබඳව කාර්ය මණ්ඩලයට උදේ දුරකථන ඇමතුමක් ලබා දෙමින්.

සී.එන්.එන්. වාර්තාවක් අසුරිණි – සකස් කළේ තුෂාධවි

කොරෝනා වෛරසයේ අවදානම ඉහළ යාම සමග ඔබට සුපුරුදු ව්‍යායාම කළ නොහැකියි. ඒ අතර නිවස තුළම සිටින තත්ත්වයක් තුළ මානසික ආතතිය ද වර්ධනය විය හැකියි. ඉතිං මෙවැනි අවස්ථාවක සුපුරුදු ව්‍යායාම වෙනුවට විකල්ප ව්‍යායාම කරමින් මානසික හා කායික සෞඛ්‍ය ආරක්ෂා කර ගන්නේ කෙසේද ? මේ ඒ ගැන විධිමත් දැනුවත් කිරීමක්.

නිවසේ රැඳී සිටීම පිළිබඳ නව උපදෙස් පිළිපදින අතරතුර නිරෝගීව හා සෞඛ්‍ය සම්පන්නව සිටීමට ඔබට තවත් කුමක් කළ හැකිද?

“ඔබේ පුටුවෙන් හෝ සෝෆා වලින් ඔබට කළ හැකි දෑ ටොන් ගණනක් තිබේ – ස්කොට්ස්, ට්‍රයිසෙප් ඩිප්ස්, ක්‍රන්ච්, ශරීර වැඩ අභ්‍යාස Quats, Tricep dips, Crunches, Body work exercises  යනාදිය” යනුවෙන් පුද්ගලික පුහුණුකරුවකු වන 37 හැවිරිදි කෙරිස් හොප්කින්ස් පවසයි.

“ඔබට නිවසේ ළමයින් සිටී නම්, ඔබට ඔවුන් සම්බන්ධ කර ගත හැකිය. ඇවිදීම හා සැඟවී සෙල්ලම් කිරීම වැනි විනෝදජනක ක්‍රියාකාරකම් කරන්න. දිගටම ඉදිරියට යන්න” කෙරිස් පවසයි.

“ඔබගේ දවස සැලසුම් කිරීම වැදගත්ය. නිදසුනක් ලෙස උදේ 7 සිට උදේ 8 දක්වා අන්තර්ජාලය හරහා වැඩ කරන්න. එය සැලසුම් කරන්නේ නම් අවධානය යොමු කිරීමට මිනිසුන්ට එය උපකාරී වේ. ඔබට පිටතට යා හැකි නම්, ඔබේ පියවර 10,000 සම්පූර්ණ කිරීමට උත්සාහ කරන්න.”

බෙකී හිල් සහ කේට් විලියම්ස් ඔක්ස්ෆර්ඩ්ෂයර් හි ආරම්භක කඳවුරු පවත්වාගෙන යති. දැනට, ඔවුන් සහභාගී වීමට හැකි ඕනෑම අයෙකු සඳහා අඛණ්ඩව සිදු වේ. (මිනිසුන් අවම වශයෙන් අඩි 10 ක් දුරින් තබා ගැනීම සහ එක් එක් භාවිතය අතර උපකරණ පිරිසිදු කිරීම) නමුත් ඔවුන් ස්වයං-හුදකලා පුද්ගලයන් සඳහා මාර්ගගත අනුවාදයක් දියත් කරයි, මෙය බොහෝ ජිම් සහ පුද්ගලික පුහුණුකරුවන් විසින් සිදු කරනු ලැබේ.

ව්‍යායාම “මානසික ආතතිය හා කාංසාව අඩු කරයි” යැයි යෝග්‍යතා පුහුණුකරුවෙකු සහ චිකිත්සකයෙකු වන බෙකී හිල් පවසයි. සෑම දෙනාම මේ මොහොතේ ආතතියට පත්ව සිටින අතර මිනිසුන් නිදා නොසිටින බව ඇය පවසයි. “නමුත් ඔබ අවිදින්නේ නම්, ඔබ වඩාත් හොඳින් නිදා ගැනීමට ඉඩ තිබේ.”

නමුත් ඔබට කොපමණ ප්‍රමාණයක් කළ හැකිද යන්න රඳා පවතින්නේ ඔබ කුමන ආකාරයේ ගෘහයක ජීවත් වන්නේද යන්න මතය. බ්‍රිස්ටල් විශ්ව විද්‍යාලයේ ව්‍යායාම, පෝෂණ හා සෞඛ්‍ය විද්‍යා මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රධානී වෛද්‍ය චාලි ෆොස්ටර්, එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රධාන වෛද්‍ය නිලධාරීන්ට ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව උපදෙස් දෙයි.

ඔබ වයස අවුරුදු 70 ට අඩු නම්, ඔබ අවම වශයෙන් මීටර් දෙකක් අනෙක් පුද්ගලයින්ගෙන් ඈත්ව සිටින තාක් කල් ඔබට පිටත ක්‍රියාකාරී විය හැකිය. එබැවින් බල්ලා සමග ඇවිදීම (හෝ ඔබේ අසල්වැසියාගේ බල්ලා පවා), දිවීම සඳහා යාම හෝ බයිසිකල් පැදීම සඳහා යෑම යන සියල්ලම හොඳයි. ඒත් ඔබ ඔබේ දුර ප්‍රමාණය තබා ගන්නේ නම් පමණි.

පිහිනුම් තටාක සහ ජිම් වැනි පොදු අවකාශයන් තහනම් කර නැත. නමුත් ඔබ ඒවා භාවිතා කරන්නේ නම්, ඒවායේ උපකරණ සහ මතුපිට හොඳින් පිරිසිදු කර ඇති බවට වග බලා ගන්න. ඇත්ත වශයෙන්ම ඔබ භාවිතා කරන ඕනෑම උපකරණයක් පිරිසිදු කිරීම කළ හැකිය. වෛද්‍ය ෆොස්ටර් පවසන්නේ ‘පිටත ව්‍යායාම‘ කිරීම වඩාත් සුදුසු බවයි.

කණ්ඩායම් ක්‍රීඩා සඳහා දැනට උපදෙස් දී නැත – නමුත් ඔබ මුලින්ම අත් සෝදා ගන්නා තාක් කල් ටෙනිස් කමක් නැත, පසුව දෑත් සොලවා ඔබේ දුර තබා ගන්න.

ඔබ වයස අවුරුදු 70 ට වැඩි නම්, ස්වයං-හුදෙකලා, ගර්භනී හෝ නිදන්ගත රෝගී තත්වයක් තිබේ නම්, නමුත් හොඳින් දැනෙනවා නම්, ඔබටත් අන් අයගෙන් ඈත්ව සිටීම පිළිබඳ අවවාදයක් සමඟ පිටතට යා හැකිය.

වැඩිහිටියන් සඳහා, ශක්තිය සහ සමබර ව්‍යායාම විශේෂයෙන් වැදගත් බව ‘වයස්ගත වීම පිළිබඳ මධ්‍යස්ථානයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ වැඩසටහන් කළමනාකාරිනී ජෙස් කුහෙන් පවසයි. ඊට හේතු වශයෙන් ඇය දක්වන්නේ, අපගේ වයස අවුරුදු 30 න් පසු මාංශ පේශි ශක්තිය වේගයෙන් පහත වැටීමට පටන් ගන්නා බැවින් ඒවා යෝග්‍ය බවයි. ඇය යෝග, තායි චි, ප්‍රතිරෝධක පුහුණුව සහ වාඩි වී සිටින ව්‍යායාම නිර්දේශ කරයි.

ඔබ රෝග ලක්ෂණ සමඟ ස්වයං හුදෙකලා නම්, හෝ ඔබේ නිවසේ යමෙකු සිටී නම්, ඔබ නිවසින් පිට නොවිය යුතුය. නමුත් එයින් අදහස් වන්නේ ඔබ ගමන් කිරීම නතර කළ යුතු බවයි. ඔබට ප්‍රමාණවත් යැයි හැඟේ නම්, ඔබේ චර්යාව බිඳ දැමීමේ ක්‍රමයක් ලෙස චලනය හා ක්‍රියාකාරකම් භාවිතා කිරීම ඇත්තෙන්ම වැදගත් ය. උයන්න, ක්‍රියාශීලී ක්‍රීඩා කරන්න, නටන්න, ඔබට උද්‍යානයක් තිබේ නම් එහි යන්න.

ඔබ අසනීප නම් – හොඳ වීමට ඔබේ ශක්තිය යොදවන්න, ක්‍රියාශීලී වීමට උත්සාහ නොකරන්න. ඔබට ඇඳෙන් එළියට යා හැකි නම්, එසේ කරන්න, නමුත් ඕනෑවට වඩා කිරීමට උත්සාහ නොකරන්න.

අවසාන වශයෙන්, වෛරසය වැළඳී ඔබට සුවයක් දැනේ නම්, ක්‍රමයෙන් ඔබේ සාමාන්‍ය පුරුද්දට යන්න. දිගු කාලීන බලපෑම් මොනවාදැයි අපි නොදනිමු, නමුත් අප දන්නා පරිදි, ඔබට සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරකම් වෙත මෘදු ලෙස ආපසු යාමට නොහැකි වීමට හේතුවක් නැත.

ඇත්ත වශයෙන්ම දිනපතා යෝගා ව්‍යායාම සහ යෝග්‍යතාවය සමඟ පුරුද්දක් සොයා ගැනීමට මිනිසුන්ට භාවිතා කළ හැකි බොහෝ යෝග්‍යතා වෙබ් අඩවි සහ මාර්ගගත යෙදුම් ඇති අතර දැනට එක්සත් රාජධානියේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය බාගැනීම් අතර භාවනා කිරීම හා යෝග ව්‍යායාම ප්‍රමුඛ ඒකා වේ.

ඔබ නිවසේ සිටින විට, එය පොළඹවන පරිදි, පෙනෙන සෑම දෙයක්ම අනුභව නොකිරීමට උත්සාහ කරන්න යැයි හොප්කින්ස් මහත්මිය අපට මතක් කර දෙයි.

“ආතතිය අවම කර ගැනීම අරමුණු කර ගන්න. කාලය ඥානවන්තව භාවිතා කිරීමට උත්සාහ කරන්න – පොත් කියවන්න, මාර්ගගත පාඨමාලාවක් කරන්න, නව භාෂාවක් ඉගෙන ගන්න, කබඩ් ඉවත් කරන්න. ඒ සියල්ල උපකාරී වනු ඇත,” ඇය පවසයි.

නිවසේදී පහසුවෙන් කළ හැකි ව්‍යායාම

• Chair tricep dips  – ඔබේ දෑතින් ඉදිරිපසින් අල්ලාගෙන සිටින පුටුවක අද්දර වාඩි වන්න. ඔබේ පාද ඔබ ඉදිරිපිට තබන්න (පහසු විකල්පයක් සඳහා කකුල් නැමීම හෝ අමාරු කිරීම සඳහා සෘජු කකුල්) සහ පසුපසට තල්ලු කිරීමට පෙර ඔබේ වැලමිට අංශක 90 ක කෝණයකට පහත් කරන්න.
• Table top press ups – නිවස වටා ඕනෑම තැනක කළ හැකිය. (මේසයක්, ඇඳක්, පුටුවක් හෝ බිත්තියක් මත)මේසයක් භාවිතා කරමින් කරන ව්‍යායාම සදහා, දෑත් මේසය මත තබන්න, ඔබේ කකුල් ඔබට පිටුපසින් දිගු කර, ශරීරය කෙළින් කරන්න. ඔබේ වැලමිට ඔබේ සිරුරට තදින් තබාගෙන ඔබේ බර අඩු කර නැවත ඉහළට ගන්න.
• Living room wall sits  – ඔබට නැඹුරු වීමට තරම් විශාල ඉඩක් ඇති බිත්තියක් සොයා ගන්න. අංශක 90 ක කකුල් සහිත පුටුවක වාඩි වී සිටින ආකාරයට බිත්තියට වාඩි වී සිටින්න. එයට කාලය ලබා දෙන්න, එවිට ඔබට ඉක්මනින් උණුසුමක් දැනෙනු ඇත!
• Milk bottle Russian twists – කිරි බෝතලයක් (හෝ දියර සහිත ඕනෑම බෝතලයක්) අල්ලාගෙන බිම වාඩි වන්න. ඍජුව පිටුපසට හේත්තු වී ඔබේ හරය සම්බන්ධ කරගන්න. ඔබේ ඇඟිල්ල කරකවා කිරි බෝතලය සමඟ දෙපස බිම ස්පර්ශ කිරීමට උත්සාහ කරන්න. ඔබේ පාද බිමෙන් ඔසවා ගැනීමෙන් එය වඩාත් අපහසු කරන්න.

Text by BBC.COM

කොවිඩ් -19 වැනි රෝග පැතිරීමේදී මිනිසුන්ට ඒවාට පහසුවෙන් ගොදුරු වීමට හේතුවක් තිබේ. ඒ මිනිසුන් ස්පර්ශ කිරීමයි. අපි දිගටම අපගේ මුහුණු ස්පර්ශ කරමු. මිනිසුන් එසේ කරන්නේ ඇයි ? මේ ඒ ගැන..

මිනිසුන්ට වෙනත් බොහෝ සතුන් සමඟ බෙදා නොගන්නා තරමක් අසාමාන්‍ය පුරුද්දක් ඇති අතර අවාසනාවකට මෙන් ඇතැම් රෝග පැතිරීමේදී එය අපව විශේෂයෙන් අවදානමට ලක් කරයි. ඒ මුහුණ ස්පර්ශ කිරීමයි.

අපගේ විශේෂය සත්ව රාජධානියේ නිතිපතා ඔවුන්ගේ මුහුණ ස්පර්ශ කිරීමට දන්නා ස්පල්ප දෙනාගෙන් එකකි. අපි එය දැනුවත්වම කරන්නෙමු. අධ්‍යයනවලින් හෙළි වී ඇත්තේ අපගේ නිකට සහ මුඛය, නාසය සහ ඇස් අවට ප්‍රදේශ ස්පර්ශ කිරීමට අප විශේෂයෙන් නැඹුරු වන බවයි. 

2015 වසරේදී කළ එක් නිරීක්ෂණ අධ්‍යයනයක් මගින් ඕස්ට්‍රේලියාවේ වෛද්‍ය සිසුන්ගේ හැසිරීම විශ්ලේෂණය කරන ලදී. සිඩ්නි නෝර්ත් සවුත් වේල්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ ආසාදන පාලනය පිළිබඳ විශේෂඥයෙකු An infection control expert වන මේරි-ලවුස් මැක්ලෝස් Mary-Louse McLaws සහ ඇගේ සගයන් සොයාගත්තේ සිසුන් පැයකට සාමාන්‍යයෙන් 23 වතාවක් ඔවුන්ගේ මුහුණු ස්පර්ශ කළ බවයි. වෛද්‍ය සිසුන් අනෙක් අයට වඩා අවදානම් පිළිබඳව දැනුවත් විය යුතු බැවින් මෙය බෙහෙවින් වැදගත් වේ.

එම හැසිරීම නිසා අප අවට පරිසරය හෝ වෙනත් පුද්ගලයින් ස්පර්ශ කරන විට අපගේ දෑතින් ගන්නා බැක්ටීරියා සහ වෛරස් පැතිරීමෙන් රෝග වලින් අපව ආසාදනය වීමේ අවදානමක් ඇත. කොවිඩ් -19 පැතිරීම අවම කිරීම සඳහා සෞඛ්‍ය බලධාරීන් දැන් අපගේ මුහුණු ස්පර්ශ නොකරන ලෙස අනතුරු අඟවා ඇත්තේ එබැවිනි. නමුත් අපි අපේ මුහුණු මෙතරම් ස්පර්ශ කරන්නේ ඇයි ?

බොහෝ සත්ත්ව විශේෂ ඔවුන්ගේ මුහුණු ස්පර්ශ කරන්නේ ව්‍යායාමයක් ලෙස හෝ පළිබෝධකයන් (මැස්සන්, මදුරුවන් වැනි) දුරු කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස ය. මිනිසුන් සහ අපගේ සෙසු ප්‍රයිමේට්වරු එය කරන්නේ වෙනත් සියලු හේතු නිසා ය.

ජර්මනියේ ලයිප්සිග් විශ්ව විද්‍යාලයේ මනෝ විද්‍යාඥ මාටින් ග්‍රන්වාල්ඩ් Martin Grunwald, a psychologist at the University of Leipzig, Germany, පවසන්නේ මේ ආකාරයට ස්වයං ස්පර්ශ කිරීම “අපේ විශේෂයේ මූලික හැසිරීමක් “fundamental behaviour of our species ” බවයි.

“ස්වයං ස්පර්ශයන් යනු ස්වයං-නියාමන චලනයන් වන අතර ඒවා සාමාන්‍යයෙන් සන්නිවේදනය සඳහා නිර්මාණය කර නොමැති අතර නිතර නිතර ඉටු කරනු ලබන්නේ සුළු හෝ දැනුවත් භාවයකින් තොරවය” ඔහු පවසයි. “ඔවුන් සියලු සංජානන හා චිත්තවේගීය ක්‍රියාවලීන්හි ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ඒවා සියලු මිනිසුන් තුළ සිදු වේ.”

බර්ක්ලි හි කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ මනෝ විද්‍යාඥ ඩචර් කෙල්ට්නර් පවසන පරිදි අපගේ මුහුණු ස්පර්ශ කිරීම එක්තරා ආකාරයක ස්වයං සැනසිලි යාන්ත්‍රණයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි . සමහර පර්යේෂණයන් පෙන්වා දී ඇත්තේ සමෙන් සමට ස්පර්ශ වීමෙන් ඔක්සිටොසින් Oxytocin හෝමෝනය නිකුත් වන අතර  එය සන්සුන් බව හා මානසික ආතතිය අඩු කිරීමට උපකාරී වන බවයි. තවත් විටෙක අපි උපක‍්‍රමශීලීව මුහුණ ස්පර්ශ කිරීම ආලවන්ත හැඟීම් පෑමට හෝ සමාජ නාට්‍යයේ එක් ක්‍රියාවක් වසා දමා, ඊළඟට ගෙන ඒමට” භාවිතා කරන බව කෙල්ට්නර් පවසයි.

වෙනත් විශේෂඥයන් විශ්වාස කරන්නේ ස්වයං ස්පර්ශය යනු අපගේ හැගීම් සහ අවධානය පරතරය පාලනය කිරීමට උපකාරී වන ක්‍රමයක් බවයි.

නමුත් අපගේ ඇස්, නාසය සහ මුඛය බැක්ටීරියා සහ වෛරස් අපගේ ශරීරයට ඇතුළු වීමට ප්‍රධාන දොරටු වේ.

2012 දී පර්යේෂකයන් විසින් අහඹු ලෙස තෝරාගත් පුද්ගලයින්ගේ නියැදියක් බ්‍රසීලයේ ෆ්ලොරියානෝපොලිස්හි සහ එක්සත් ජනපදයේ වොෂිංටන් ඩීසී හි උමං මාර්ගයකදී නිරීක්ෂණය කළ.  ඔවුන් නිරීක්ෂණය කළ පුද්ගලයින්, ඔවුන් නරඹමින් සිටින බව නොදැන, උමං පෘෂ්ඨය ස්පර්ශ කර සෑම පැයකටම තුන් වතාවකට වඩා  නාසයට හෝ මුඛයට ළං කරන බව ඔවුන් සොයා ගත්තා.

සමහර සෞඛ්‍ය විශේෂඥයින් පවසන ආකාරයට (ස්වයං ස්පර්ශයට ඇති නැඹුරුව) සමහර විට මුහුණු ආවරණ ප්‍රයෝජනවත් ආරක්ෂාවක් සපයයි. 

එක්සත් රාජධානියේ ලීඩ්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ වෛරස් විද්‍යාඥයෙකු වන ස්ටීවන් ග්‍රිෆින් පවසන්නේ “මුහුණු ආවරණයක් පැළඳීමෙන් මිනිසුන්ගේ මුහුණු ස්පර්ශ කිරීමට ඇති ප්‍රවණතාව අඩු කර ගත හැකි බවයි.

මුහුණු ආවරණ පැළඳීමට අමතරව, අපගේ මුහුණු ස්පර්ශ කරන ප්‍රමාණය අඩු කර ගන්නේ කෙසේද?

කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේ චර්යාත්මක විද්‍යාඥයෙකු වන මයිකල් හෝල්ස්වර්ත් පවසන්නේ උපදෙස් ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාවට නැංවීම සැබවින්ම දුෂ්කර බවයි.

“නොදැනුවත්ව සිදුවන දෙයක් කිරීමට මිනිසුන්ට පැවසීම සම්භාව්‍ය ගැටළුවක්” යැයි ඔහු පවසයි. 

“මිනිසුන් කිහිප වතාවක්ම ඔවුන්ගේ මුහුණ ස්පර්ශ කරනවාට වඩා බොහෝ විට අත් සේදීම පහසුය. යමෙකුට ‘සිහිසුන් දෙයක් නොකරන්න’ යැයි පැවසුවහොත් ඔබට සාර්ථක නොවනු ඇත.” 

කෙසේ වෙතත්, හෝල්ස්වර්ත් විශ්වාස කරන්නේ උපකාර කළ හැකි ක්‍රම කිහිපයක් ඇති බවයි. ඒවායින් එකක් නම්, අපි කොපමණ වාරයක් අපගේ මුහුණු ස්පර්ශ කරනවාද යන්න පිළිබඳව වඩාත් සැලකිලිමත් වීමයි.

“එය කැසීම වැනි භෞතික අවශ්‍යතාවයක් වන විට, අපට ආදේශක හැසිරීමක් ගොඩනගා ගත හැකිය,” ඔහු පවසයි. 

“අතෙහි පිටුපස භාවිතා කරන්න. ඔබ එය අවදානම අඩු කරයි, එය පරිපූර්ණ විසඳුමක් නොවුනත්.” ලබා දී ඇති අවස්ථාවන්හිදී අප අපගේ මුහුණු ස්පර්ශ කරන්නේ මන්දැයි සොයා බැලීමට උත්සාහ කිරීමද ඔහු නිර්දේශ කරයි.

“ස්පර්ශය අවුලුවන තත්වයන් අප හඳුනා ගන්නේ නම්, අපට ඒවා ක්‍රියාත්මක කළ හැකිය,” හෝල්ස්වර්ත් පවසයි. 

“ඇස් ස්පර්ශ කරන අයට අව් කණ්නාඩි පැළඳිය හැකිය. නැතහොත් ස්පර්ශය සිදුවිය හැකි යැයි හැඟෙන විට අත් මත හිඳගන්න.”

මුහුණට අත නොතබන ලෙස මතක් කිරීම “ස්වයං සටහන්” ද උපකාරී වේ.

අපගේ දෑත් කාර්යබහුල කර තබා ගැනීමේ ක්‍රමවේදයන් වෙත යොමුවිය හැකිය. (නිදසුනක් ලෙස ෆිඩෙට් දඟ පන්දු යවන්නන් හෝ ආතති බෝල) නමුත් වස්තූන් සමඟ නොගැලපීම අප ස්පර්ශ කරන පෘෂ්ඨයන් ගණන වැඩි කරයි, එබැවින් ඒවා බොහෝ විට විෂබීජහරණය කළ යුතුය.

අත්වැසුම් පැළඳීමෙන්ද සුළු ආරක්ෂාවක් ලබා ගත හැකි අතර ඔවුන්ට තවමත් වෛරසය තෝරාගෙන දූෂණය පැතිර යා හැකිය. වඩාත් කඩිසර මිනිසුන් සමඟ වුවද ඔවුන්ගේ මුහුණු සම්පූර්ණයෙන්ම ස්පර්ශ කිරීමෙන් වැළකී සිටිය හැකිය.

ඒ වෙනුවට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය නිර්දේශ කරන්නේ නිතර නිතර අත් සේදිම, අන් අයගෙන් ඈත්ව සිටීම සහ අත් සෙලවීම වැනි ශාරීරික සම්බන්ධතා වළක්වා ගැනීමයි.

Text by BBC.COM – BY THUSHADHAVI

ලකාවේ පමණක් නොවෙයි ලෝකය පුරාම විධිමත් හා විද්‍යාත්මක ලිංගික අධ්‍යාපනයක් නොලැබීම නිසා අගතියට හා විවිධ පීඩාවන්ට පත්වන කාන්තාවන් ප්‍රමාණය නිමක් නැහැ. ඒ සමග මිත්‍යා සහ පදනම් විරහිත තොරතුරු නිසා ද ඇතිවන්නේ මහත් විනාශයක්. පහත පළ වන්නේ කාන්තාවන්ට තම ප්‍රජනන සෞඛ්‍ය සම්බන්ධ නිතර ඇතිවන ගැටලු 05ක් සහ එයට විද්‍යාත්මක පැහැදිලි කිරීමක්.

1. යෝනි මාර්ගයෙන් ශ්‍රවයන් පිටවීම සෑම විටම රෝගයක් ද ?

නැත. කාන්තාවන්ගේ ඔසප් චක්රය තුළ දී සිදුවන හෝර්මෝන වල වෙනස්කම් අනුව ඇතිවන ස්වාභාවික යෝනි ස්‍රාවයන් ඇත. මෙය ගදක් සුවදක් හෝ වර්ණයක් නොමැති, කැසීමක් ඇති නොකරන ස්‍රාවයකි. මෙම තරල ප්‍රමාණය ආර්තව චක්‍රය අනුව වෙනස් වේ. නමුත් මෙය රෝගී තත්ත්වයක් නොවේ. මෙහිදි සනීපාරක්ෂාව ඉතා වැදගත්වේ. යෝනි  ස්‍රාවය සිරුරේ බර අඩුවීමට කිසිම විටෙක හේතු නොවේ. එසේ වුවද යම් අවස්ථාවක යෝනි ස්‍රාවයන් දුගද හමන සුළු, යම් වර්ණයකින් යුක්ත හෝ රුධිරය මිශ්‍ර වේනම් එය වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගත යුතු තත්ත්වයකි.

2. යෝනි මාර්ගයෙන් ශ්‍රවයන් පිටවීම සෑම විටම රෝගයක් ද ?

ඔව්. පැප් පරික්ෂණය මගින් ගැබ් ගෙලේ සෛල පිළිකාවක් බවට හැරීම ආරම්භ වන විටම ඒ බව හදුනා ගත හැකිය. එය මෙම තත්ත්වය පිළිකාවක් බවට හැරීම වැළැක්වීමට අවශ්‍ය පෙර සුදානම් වීමට ඔබේ වෛද්‍යවරයාට පහසු කරයි.

3. ස්ථුලතාවය මදසරුභාවය ඇති කිරීමට හේතුවක් වේද ?

ඔව්. ස්ථුලතාවය හා මදසරුභාවය අතර සම්බන්ධතාවයක් ඇත.

4. කුඩා ප්‍රමාණයේ පියයුරු වර්ධනය කරගැනීමට ක්‍රමයක් තිබේද ?

පියයුරුවල ප්‍රමාණය උපතේ දීම තිරණය වන්නකි. පියයුරුවල ප්‍රමාණය වැඩි කිරීමට සමත් ඖෂධ හෝ ක්රීම් වර්ග නොමැත. අවශ්‍යනම් ප්ලාස්ටික් සැත්කමක් මගින් පියයුරුවල ප්‍රමාණය වෙනස් කරගත හැක. එසේම පියයුරු වල ප්‍රමාණය විවාහ ජිවිතය හෝ මවිකිරි දීම කෙරෙහි බලපෑමක් ඇති නොකරයි.

5. ලිංගේන්ද්‍රියන් ආශ්‍රිතව සමේ ලප ඇතිවීමට හේතු මොනවාද ?  

මේ ප්‍රදේශයේ රෝම අධිකව තිබීම හෝ අධික ලෙස දහඩිය දැමීම බැක්ටීරියා ආසාදන ඇතිවීම පහසු කරවයි. එය සමේ ලප බිබිලි ආදිය ඇති කරයි. මේ නිසා පෞද්ගලික සනීපාරක්ෂාව හා කපු රෙද්දෙන් මැසූ යට ඇදුම් භාවිතය මෙවැනි තත්ත්ව වලින් මිදීමට ඔබට උපකාරි වෙයි.

Text copied by Happy Life

සාමාන්‍යයෙන් මෙට්ෆෝමින් (Metformin) ඇතුලුව අනිකුත් දියවැඩියාව සඳහා දෙනුලබන ගිලින පෙති වර්ග ලබා දෙනුයේ දෙවන කාන්ඩයේ (Type two) දියවැඩියා රෝගීන්ටයි. පලමු කාන්ඩයේ (Type one) රෝගීන් සඳහා ඉන්සියුලින් (Insulin) අනිවාර්ය වෙනවා

මෙට්ෆෝමින් (Metformin) නම ඇසූ පමණින්ම හැමෝම දන්නා බෙහෙතක්. එය ඒ තරමට ජනප්‍රිය ඖෂධයක්. ඔබ අප කවුරුත්  දන්නා දියවැඩියාව ( Diabetes ) පාලනය සඳහා බහුලවම යොදගන්නා ඖෂධයක් තමයි මේ  මෙට්ෆොර්මින් කියන්නේ. මෙය වර්ගීකරණයේදී බ්යිගුවනිඩ් (Biguanide) නම් කාන්ඩයට අයත් වෙනවා.

එතකොට සෑම දියවැඩියා රෝගියකු සඳහාම මෙට්ෆෝමින් (Metformin) දෙනවාද ?

සාමාන්‍යයෙන් මෙට්ෆෝමින් (Metformin) ඇතුලුව අනිකුත් දියවැඩියාව සඳහා දෙනුලබන ගිලින පෙති වර්ග ලබා දෙනුයේ දෙවන කාන්ඩයේ (Type two) දියවැඩියා රෝගීන්ටයි. පලමු කාන්ඩයේ (Type one) රෝගීන් සඳහා ඉන්සියුලින් (Insulin) අනිවාර්ය වෙනවා.

නමුත් දෙවන කාන්ඩයේ රෝගියෙකුට වුවත් රෝගියාගේ රුධිරගත සීනි මට්ටම පාලනය වන රටාව අනුව ගිලින පෙති වර්ග වලට අමතරව ඉන්සියුලින්ද නිර්දේශ කරනුලබන අවස්ථා තිබෙනවා. ගිලින පෙති වර්ග නිර්දේශ කරන අවස්ථාවල බොහෝවිට මුලින්ම නිර්දේශ කරනු ලබන්නේද මෙම ඖෂධයයි. එසේවුවත් සමහර රෝගින්ට මුලින්ම මෙම ඖෂධය නිර්දේශ නොකර වෙනත් ඖෂධ නිර්දේශ කරන අවස්ථා තිබෙනවා. එයට හේතුවන්නේ වකුගඩු හා අක්මාවේ ක්‍රියාකාරිත්වය ප්‍රශස්ත මට්ටමේ නොතිබීම සහ වෙනත් හෙතූන් නිසාය.

මෙට්ෆෝමින් (Metformin) අපට ලැබෙන්නේ කුමන ආකාරවලටද ?

බහුලවම භාවිතා වන්නේ මෙට්ෆෝමින්(Metformin) 500mg පෙත්තයි. ඊට අමතරව 850mg සමහර රෝගීන් සඳහා භාවිතා වෙනවා. මීට අමතරව ඖෂධය භාවිතා කරන වාරගනන අඩුකිරිම, අතුරු අබාධ අඩුකිරීම අදී කරුණු සලකා නිර්මාණය කල Metformin SR 500mg පෙත්තද භාවිතයේ තිබෙනවා. රජයේ රෝහල්වල ඖෂධීය නාමය (Generic name ) භාවිතා වුවද පුද්ගලික රෝහල්, වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථාන ආදියේ විවිධ වෙලද නාමයන්  (Brand Name) යටතේ භාවිතා වෙනවා.

මෙහිදී සාමාන්‍ය මෙට්ෆෝමින්(Metformin) 500mg පෙත්ත භාවිතා කරන රෝගියෙකුට තමන්ගේ අභිමතය පරිදි මෙට්ෆෝමින් (Metformin) 850mg, හෝ Metformin SR 500mg භාවිතා කල නොහැකයි. ඒවා වෛද්‍යවරයෙකු විසින් අනිවාර්යයෙන් නිර්දේශ කලයුතු වෙනවා. එසේම SR,MR,XR ආදී අක්ශර දෙකක්ද සමඟ එන මෙට්ෆෝමින් (Metformin) පෙති වර්ග කැඩීමෙන්, කුඩුකිරීමෙන්, දියකිරීමෙන් වැලකිය යුතුයි. එසේ කලහොත් එහි ක්‍රියකාරිත්වය නිසි පරිදි සිදුවන්නේ නැහැ.

මෙට්ෆෝමින් (Metformin) ශරීරය තුල ක්‍රියකරන්නේ කෙසේද?

රුධිරගත සීනි මට්ටම අඩුකිරීම ලෙස සරලව දැක්විය හැකි වුවත්, එය ආකාර කීපයකින් ශරීරය තුල ක්‍රියාත්මක වෙනවා. නිරෝගි පුද්ගලයකුගේ ශරීරය තුල  සීනි මට්ටම පාලනය කිරීමට අග්න්‍යාසය තුල නිපදවෙන ඉන්සියුලින් (Insulin) නම් හෝමෝනය වැදගත් වෙනවා.

නමුත් සමහර රෝගීන්ගේ ශරීරය තුල මෙම හෝමෝනය ප්‍රශස්ත මට්ටමේ තිබුනද එය ක්‍රියාකිරීමට ශරීරය තුලින්ම ප්‍රතිරෝධීතවයක් (Resistant) තිබෙනවා. මෙට්ෆෝමින් මගින් එය අඩුකරනු ලබනවා. එවිට ඉන්සියුලින් වඩා හොදින් ක්‍රියකාරීවී සීනි මට්ටම අඩුකරනවා. එසේම, අක්මාව තුලදී අලුතින් ග්ලූකෝස් නිපදවීම (Gluconeogenesis) අඩුකරනවා. තවද, ශරීර පර්‍යන්තයේ ග්ලූකෝස් භාවිතාවීම (Peripheral utilization ) වැඩිකරනවා.ඒ අතරම කුඩා අන්ත්‍රය තුල ග්ලූකෝස් අවශෝශනය වීම අඩු කිරීමද සිදුකරනු ලබනවා.

මෙට්ෆෝමින් (Metformin) භාවිතා කරන්නේ සීනි මට්ටම අඩුකිරීමට පමනක්ද?

නැත. සමහර කාන්තවන්ට ඇතිවන පොලිසිස්ටික් ඔවරිඅන් සින්ඩ්‍රෝම් (polycystic ovarian syndrome) නම් තත්වයේදී ඩිම්බ මෝචනය (ovulation) උත්තේජනය කිරීමටත් අධික දේහබර සහිත පුද්ගලයන්ගේ දේහ බර අඩු කිරීමටත් මෙය භාවිතා කරනවා. ඔබ මතක තබා ගතයුතු වැදගත්ම කරුණ නම්, මෙම අවස්තවන් සදහා මෙම ඖෂධය භාවිතා කිරීමටනම් අනිවාර්යයෙන්ම වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගතයුතු බවයි.

මෙට්ෆෝමින් (Metformin) අනිකුත් දියවැඩියා පාලන ඖෂධවලට වඩා විශේෂ වන්නේ

සාමාන්‍යයෙන් බොහොමයක් දියවැඩියා පාලන ඖෂධ වලින් රුධිරයේ සීනි මට්ටම සාමාන්‍ය අගයටත් වඩා පහලට වැටීම (Hypoglycemia) සිදුවියහැකිය. නමුත්  මෙට්ෆෝමින් භාවිතයේදී එවන් තත්වයක් හටගන්නේ නැහැ. එසේම මෙය ස්ථූල (Obese) රෝගීන් සඳහාද හොදින් ප්‍රතිචාර දක්වනවා. එනිසයි එය අනිකුත් ඖෂධ වලට වඩා විශේෂ වන්නේ. එසේ වුවත් ඉතාමත් කලාතුරකින් Metformin භාවිතා කරන රෝගියෙකුට වුවත් සීනි මට්ටම සාමාන්‍ය අගයටත් වඩා පහලට වැටීම (Hypoglycemia) සිදුවිය හැකිය.බොහෝවිට එසේ වන්නෙ රෝගියා නිසි වේලවට ආහාර ලබා නොගැනීම, ආහාර වේල් මගහරීම ආදිය විය හැකිය.

මෙම ඖෂධයේ අතුරු ආබාධ පවතිනවාද ? ඒවා අවම කරගත හැකිද ?

ඔව්. අනිකුත් සෑම ඖෂධයකටම වාගෙ මෙම ඖෂධයටත් අතුරු ආබාධ තිබෙනවා. එනම් බඩ දැවිල්ල, ඔක්කාරය, බඩ පිපීම වැනි තත්වයන් බහුලව දැකිය හැකිය. සමහර අයට බඩ එලියේ යාම (diarrhea) ඇතිවිය හැක. කලාතුරකින් කෙනෙකුට ලැක්ටික් අසිඩෝසිස් (Lactic acidosis) ඇතිවිය හැක. එහි ලක්ශන වන්නේ අසාමාන්‍ය මා0ශ පේශි වල වේදනාව, උන ගතියක් දැනීම, ශ්වසන අපහසුතා, හර්ද ස්පන්දනය අක්‍රමවත්වීම  ආදිය ඇතිවිය හැක.

එතකොට මෙට්ෆෝමින් (Metformin) භාවිතා කරන අයට වකුගඩු ආබාධ ඇතිවෙනවා කියන්නෙ ඇත්තද ?

කිසිසේත්ම නැත. මෙය සම්පූර්ණ වැරදි මතයකි. අප භාවිතා කරන බොහොමයක් ඖෂධ එහි ක්‍රියාකාරිත්වය ලබාදීමෙන් අනතුරුව යම්කිසි කාලයකට පසුව ශරීරයෙන් ඉවත්වෙනවා. එසේ නොමැති වුවහොත් එම ඖෂධ සාන්ද්‍රණය ශරීරය තුල වැඩිවී විශවීම සිදුවිය හැක. මෙට්ෆෝමින් (Metformin) වලටත් මෙය පොදුයි. නියමිත ප්‍රතිඵල ලබාදීමෙන් පසුව වකුගඩු හරහා එවා ශරීරයෙන් ඉවත්වෙනවා. වකුගඩුවල ක්‍රියාකාරිත්වය අඩු රෝගියෙකුට තව දුරටත් මෙට්ෆෝමින් (Metformin) ලබාදුනහොත් එවා ශරීරය තුල එකතුවී ලැක්ටික් ඇසිඩෝසිස් (Lactic acidosis) ඇතිවිය හැකි අතර මෙය අනතුරුදායක තත්වයකි.

ඇමරිකානු ආහාර හා ඖෂධ අධිකාරියට අනුව(US Food and Drugs Authority – US FDA) මුත්‍රා වල ඉහළ ක්‍රියැටිනින් (High Serum Creatinine level) සහ eGFR අගය 30 ට වඩා අඩු රෝගීන්ට මෙම ඖෂධය නවත්වනවා. මේ අවස්ථාවේදී රෝගීන් මෙන්ම සාමාන්‍ය ජනතාවද සිතන්නේ  මෙට්ෆෝමින් (Metformin) නම් ඖෂධය නිසා වකුගඩු වලට හානිවීමෙන් වෛද්‍යවරු එම ඖෂධය නවතාදැමූ බවයි. ඔවුන් සිතන්නේ මෙට්ෆෝමින් නිසා එය සිදුවූ බවයි.

නමුත් සත්‍ය එය නොවේ.වකුගඩු වලට එම ඉරණම අත්ව තිබෙන්නේ බොහෝවිට ඔබගේ නොසැලකිලිමත්කම නිසාවෙනි.එනම් නිවැරදිව දියවැඩියා පාලන ඖෂධ නොගැනීම , වෙනස් කිරීම, නොගෙන සිටීම, රෝගී තත්ත්වය ගනන් නොගැනීම ආදිය නිසා අධික රුධිර පීඩනය( high blood pressure) අධික රුධිරගත සීනි මට්ටමක් කාලයක් තිස්සේ පැවතීම (Diabetes) නිසා බොහෝවිට වකුගඩු වලට හානි පැමිණීම සිදුවෙනවා. මීට අමතරව වකුගඩුවලට හානි පැමිනෙන තවත් හේතු ගනනාවක්ම තිබෙනවා. වකුගඩුවලට හානිවූ තත්වයක් තුල මෙට්ෆෝමින් භාවිතා කලහොත් භයානක ප්‍රතිඵල ඇතිවියහැකි නිසායි වෛද්‍යවරුන් මෙම ඖෂධය නවත්වන්නේ.

මෙම හේතුව නිසා බොහෝවිට වෛද්‍යවරුන් මෙම ඖෂධය ආරම්භ කිරීමට ප්‍රථම serum creatinine හා eGFR යන පරීක්ෂණ සිදුකර වකුගඩුවල ක්‍රියාකාරිත්වය මැන බලනවා.

මාත්‍රාවක් අතපසුවුවහොත් කුමක් සිදුවේද ?

ඖෂධයෙන් අපේක්ෂිත ප්‍රතිඵල ලබාගැනීමට නම් එය රුධිරයේ අපේක්ෂිත සාන්ද්‍රනයෙන් පැවතීම ඉතාම වැදගත්වේ. මෙය සාක්ශාත් කරගැනීමටයි ඖෂධ මාත්‍රව දිනකට  නියමිත වාර ගනනක් ගතයුතු බව සදහන් කර තිබෙන්නේ. මේනිසා ඔබ එක් මාත්‍රවක් හෝ මගහැරීම, නොගෙන සිටීම මගින් ඉහත කී පාලනය හරියාකාරව සිදුවන්නේ නැහැ. එවිට රෝගී තත්ත්වය උත්සන්න වියහැකිය. මේ නිසා එක වේලක් මගහැරුනහොත් මතක්වූ විගසම එය ගන්න. ඒත් ඔබට එය මතක්වුනේ ඊලඟ වේලට ආසන්නව නම් ඒ අමතක වූ වේල නොගෙන ඊලඟ නියමිත වේල පමනක් ගන්න.කිසිම විටක වේල් දෙකක් එකවර ගන්න එපා.

ඖෂධය අධි මාත්‍රාවක් ශරීරගත වුවහොත් කුමක් සිදුවේද ?

Hypoglycemia (රුධිරයේ සීනි මට්ටම සාමාන්‍ය අගයටත් වඩා පහල බැසීම ), Lactic Acidosis ( ලක්ටික් අම්ලය අධිකව එකතුවවීම නිසා ඇතිවන හානිකර තත්වයක් ) ඇතිවිය හැක.

මෙම ඖෂධය භාවිතා කරන අතරතුර නොගතයුතු දේවල් මොනවාද ?

මෙම ඖෂධය භාවිත කරන අතරතුර මධ්‍යසාර භාවිතයෙන්  (Alcohol) වැලකිය යුතු වේ. මධ්‍යසාර මගින් තවදුරටත් සීනි මට්ටම පහත හෙලන අතර ලැක්ටික් ඇසිඩෝසිස් අවදානම වැඩිකිරීමටද එය හැතුවේ.

මෙම ඖෂධය ලබනොදෙන්නේ කුමන රෝගීන්ටද ?

• මෙම ඖෂධයට අසාත්මිකතවයක් දක්වන රෝගීන්ට
• වකුගඩු රෝගිතත්වයන් ඇති රෝගින්ට, අක්මා රෝග ඇති අයට
• metabolic acidosis හෝ diabetic keto acidosis යන තත්වයන් ඇතිවිට.

ඔබ කිසියම් ශල්‍යකර්මයකට බ්හජනය වීමට සිටීනම් හෝ ඩයි වර්ගයක් යවා ලබාගන්නා එක්ස් කිරන පරීක්ශාවකට(X – Ray) හෝ සීටී ස්කෑන් (CT Scan) පරීක්ශනයකට යොමු වීමට සිටීනම් මෙම ඖෂධය තාවකාලිකව නතර කරනු ලබනවා.

ඔබ වෛද්‍යවරයාව දැනුවත් කලයුතු අවස්ථා මොනවාද ?

• ඔබ මත්පැන් පානය කරන්නෙකුනම්
• ඔබගර්භණී නම්
• වයස අවුරුදු 65 හෝ ඊට වැඩි නම්
• ඔබ ඉන්සියුලින් හෝ වෙනත් දියවැඩියා පාලන ඖෂධ ලබාගන්නා කෙනෙකුනම්
• ඔබ හදවත් රෝගියකු නම්

මෙට්ෆොර්මින් නම්වූ මෙම ඖෂධය පිලිබඳව කරුනු  කාරනා රැසක් ඔබට මෙම ලිපියෙන් දැනගැනීමට  ලැබුනා. යම් හෙයකින් මෙම ඖෂධය භාවිතයෙන් ඉවත් වුවහොත්  මෙම වටිනා ඖෂධයට සමාන ගුන සහිත ඖෂධයක් මේවනතුරු සොයාගෙන නැහැ.

එච්.එම්. අමිල කාංචන හීන්කෙන්ද B.Pharm (Hons),Dip. In Pharm ඖෂධවේදී, බාහිර රෝගී අංශය, ජාතික රෝහල, කොළඹ

‘දීපිකා පදුකෝන්‘ කියන්නේ අපි කවුරුත් ආදරය කරන බොලිවුඩයේ සුපිරි තරුවක්. විලාසිතා ලෝකයේ ඉහළින්ම වැජඹෙන නිරූපිකාවක්. ඉතිං දීපිකා පසුගිය දා ‘කලු පැහැති විලාසිතා‘ එකතුවක් විලාසිතා ලෝකය හමුවට ගෙන ආවා. මේ ඒවා සියල්ල.

BY femina – Text by Thushadhavi

විලාසිතා කියන්නේ අපි කවුරුත් කැමැති දෙයක්. ඒත් අපි විලාසිතා කරන්න කැමැති වුණාට විලාසිතා නිරූපණ ශිල්පියෙක් හෝ ශිල්පිනියක් වෙන්න නම් හිතන්නේ නැහැ. ඒකට විවිධ හේතු තිබුණත් ප‍්‍රධාන හේතුව තමයි රූපය ගැන තියෙන අවුල. බොහෝ දෙනෙක් හිතන්නේ විලාසිතා නිරූපණ ක්ෂේත‍්‍රයට පිවිසෙන්න ‘ලස්සන ඇඟක්’ ‘ලස්සන මුහුණක්’ ‘කඩවසම් පෙනුමක් තියෙන්න ඕනෑ කියලා.

ඒත් වර්තමානය වන විට ඒ අදහස සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වෙලා තිබෙනවා. වත්මන් නිරූපණ ලෝකයේ ඉහළින්ම ඉන්න බොහෝ දෙනෙක් සම්ප‍්‍රදායික මිම්මෙන් මැන්නොත් නිරූපණ ක්ෂේත‍්‍රයේ ‘හතර මායිමේ’ පස් පාගන්න නොහැකියි කියලා හිතෙන අය. උදාහරණ වශයෙන් ගතහොත් Khoudia Diop, Mehwa Giani Marshall, Ralph Souffrant,Winnie Haelow, Sophia Hadjipanteli, Stephen Thompson ආදීන් දැක්විය හැකියි.

මේ තත්ත්වය තුළ නිරූපණ ක්ෂේත‍්‍රයට පිවිසීමට කැමැත්තෙන් සිටියත් ‘අවුලක’ ඉන්න අයටත්, ලෝකයේ ධෛර්යය සම්පන්න මිනිසුන් ගැහැනුන් ගැන කියවන්න කැමැති අයටත් විලාසිතා ලෝකය ජයගත් ඉහත නම් සඳහන් ‘විශිෂ්ඨයින්’ ගැන පොඩි හැඳින්වීමක් කරන්න අපි තීරණය කළා. මේ එහි දෙවැනි කොටස.

Mehwa Giani Marshall

‘ජිආනි මර්ෂල්’ කියන්නේ අද ජාත්‍යන්තර තලයේ නිරූපණ ශිල්පිනියක්. ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය කියන ආකාරයට ඇයගේ රුවින් සැරසුණ සඟරා ගණන 1500කත් අධිකයි. ඒ වගේම තමයි ජාත්‍යන්තර තලයේ ෆැෂන් ෂෝවල ටොප් මොඩල් කෙනෙක් විදිහට තමයි ජිආනිව සැලකෙන්නේ.

අපි පසුගිය දා කතා කළ ‘ක්ලව්ඩියා’ වගේම 24 හැවිරිදි ‘ජිආනි මාර්ෂල්’ කියන්නෙත් සම්ප‍්‍රදායික මිම්මෙන් නිරූපණ ශිල්පිනයක් වීමට සුදුසුකම් නොතිබූ තරුණියක්. ඒකට හේතුව තමයි තරුණ නව යොවුන් අවධියේ සිට ඇයව පීඩාවට පත් කළ ‘කලූ ලප’ නැති නම් කුරුලෑ.

ජිආනි නව යොවුන් වියේදීම අසාමාන්‍ය ලෙස වර්ධනය වන ‘ලප’වලින් මුහුණ පිරී ගිය යුවතියක්. ඇගේ මුණේ එක දශමයක් නෑර පුංචි පුංචි පැල්ලම් තිබුණා. ඒනිසා ජිආනි පාසල් ගියේ රෙදි කඩකින් මුහුණ වසාගෙන. ඇය කිසිම අවස්ථාවක තමන්ගේ මුහුණ පෙන්නන්න කැමැති වුණේ නැහැ. ඒ වගේම ඒ අසාමාන්‍ය මුහුණ දකින්න කවුරුත් කැමැති වුණෙත් නැහැ.

‘ඒ කාලේ (අදත් ඒ වගේම තමයි) අත් වැරද්දකින් හරි මගේ මුහුණ නිරාවරණය වුණෙත් හැමමෝම මා දිහා බැලූවේ පුදුම සතෙක් දිහා බලන ආකාරයට. ඒ බැල්මෙන්ම කිව නොහැකි තරම් මාව පීඩනයට හා අසහනයට පත් කළා’ ජිආනි අද කියනවා.

ඇය කියන්නේ ඔවුන් තමා දෙස පුදුමයෙන් බැලූවා පමණක් නොව අනෙකාට ද තමාව පෙන්නා සරදම් කළ බවයි.

‘ඔයා හරිම කැතයි. ඔය වගේ මූණක් තියා ගෙන ඔයා කොහොමද ඉන්නේ ?’ ඇතැමුන් තමාගෙන් මූණටම ප‍්‍රශ්න කළ බව ජිආනි පවසනවා.

ඉතිං… කාලයක් ගියා. ජිආනි යොවුන් වියට පැමිණියා. අනාගතය ගැන සැලසුම් කළ යුතු අවස්ථාව උදා වුණා.

‘මම නිරූපණ ශිල්පිනයක් වෙනවා’ ඇය මාපියන්ට කිව්වා.

ඔවුන් කිසිවක් නොකියා මූණට මූණ බලා ගත්තා. ජිආනි දැන ගත්තා ඔවුන් සිතන දේ. ඒත් ඇය ඒ වන විටත් දැඩි තීරණයක් ගෙන තිබුණා. එය කිසිසේත් වෙනස් නොකරන බව ඇය තමාට ම සහතික වුණා.

‘මම කිසිම දේකින් පසු නොබසින බවට මටම සහතික වුණා’ ඇය පසු කලෙක කිව්වා.
ධෛර්ය හා නොපසුබට උත්සාහය මත ඇය ගමන ආරම්භ කළා.

‘මට මතකයි මගේ මුල්ම ෂූට්එක. මම ඡායාරූප ශිල්පියාට කිව්වා කිසිම විදිහකින් මගේ මුහුණේ තියෙන පැල්ලම් මකා දමන්න එපා කියලා. ඒවා තිබුණ විදිහටම තිබුණාවේ කියලා මම කිව්වා’
ඇය බලාපොරොත්තු වූ දේටත් වඩා හැමදේම යහපත්ව සිදු විය. පළමු නිරූපණයෙන්ම මේ අසාමාන්‍ය යුවතිය ජනතාවගේ හදවත් දිනාගත්තාය.

‘ඒක මම අපේක්ෂා කළාටත් වඩා යහපත් තත්ත්වයක්. මම කියන්නේ තමන්ගේ සිහින දිනාගන්න කායික දුර්වලතා බාධාවක් කර ගන්න එපා. පරිපූර්ණ මිනිසුන් මවනවාට වඩා දෙවියන් වහන්සේ කැමැති අභියෝග මැදින් ජයගත හැකි අඩුපාඩු සහිත මිනිසුන් මවන්න. එවිටයි ලෝකය ලස්සන තැනක් වෙන්නේ’ ජිආනි කියනවා.

ඉතිං… දැන් ඔබට මොකද හිතෙන්නේ ?

Text by Thushadhavi

විලාසිතා කියන්නේ අපි කවුරුත් කැමැති දෙයක්. ඒත් අපි විලාසිතා කරන්න කැමැති වුණාට විලාසිතා නිරූපණ ශිල්පියෙක් හෝ ශිල්පිනයක් වෙන්න නම් හිතන්නේ නැහැ. ඒකට විවිධ හේතු තිබුණත් ප‍්‍රධාන හේතුව තමයි රූපය ගැන තියෙන අවුල. බොහෝ දෙනෙක් හිතන්නේ විලාසිතා නිරූපණ ක්ෂේත‍්‍රයට පිවිසෙන්න ‘ලස්සන ඇඟක්’ ‘ලස්සන මුහුණක්’ ‘කඩවසම් පෙනුමක් තියෙන්න ඕනෑ කියලා.

ඒත් වර්තමානය වන විට ඒ අදහස සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වෙලා තිබෙනවා. වත්මන් නිරූපණ ලෝකයේ ඉහළින්ම ඉන්න බොහෝ දෙනෙක් සම්ප‍්‍රදායික මිම්මෙන් මැන්නොත් නිරූපණ ක්ෂේත‍්‍රයේ ‘හතර මායිමේ’ පස් පාගන්න නොහැකියි කියලා හිතෙන අය. උදාහරණ වශයෙන් ගතහොත් Khoudia Diop, Mehwa Giani Marshall, Ralph Souffrant,Winnie Haelow, Sophia Hadjipanteli, Stephen Thompson ආදීන් දැක්විය හැකියි.

මේ තත්ත්වය තුළ නිරූපණ ක්ෂේත‍්‍රයට පිවිසීමට කැමැත්තෙන් සිටියත් ‘අවුලක’ ඉන්න අයටත්, ලෝකයේ ධෛර්යය සම්පන්න මිනිසුන් ගැහැනුන් ගැන කියවන්න කැමැති අයටත් විලාසිතා ලෝකය ජයගත් ඉහත නම් සඳහන් ‘විශිෂ්ඨයින්’ ගැන පොඩි හැඳින්වීමක් කරන්න අපි තීරණය කළා. මේ එහි පළමු කොටස.

Khoudia Diop

කට්ට කලූ නිරූපිකාවන් ගැන අපි මීට පෙර කතා කරලා තිබෙනවා. ඒත් ඔවුන් අප‍්‍රිකානු සම්භවයක් ඇති නිරූපිකාවන්. ඒත් ක්ලව්ඩියා කියන්නේ නැගෙනහිර යුරෝපීය රාජ්‍යයක් වන ‘ස්ලෝවැකියාවේ’ උපන් තරුණියකි. ඒත් ඇය ස්ලෝවැකියානුවන් මෙන් සුදු වුණේ නැහැ. ඒ වෙනුවට ඇයට ලැබී තිබුණේ අප‍්‍රිකානු ජාතිකයින්ටත් වඩා ‘තද කලූ පැහැයක්. කොටින්ම කිවහොත් ඇයගේ කෙණ්ඩය සහ ඇයගේ සම අතර කිසිම වෙනසක් තිබුණේ නැහැ. දෙකම කට්ට කලූයි.

අපි වගේම බොහෝ දෙනෙක් ක්ලව්ඩියාට පුංචි කාලේ කිව්වේ ‘කලූ කෙල්ල’ කියලා. සුදු ජාතික දරු දැරියන් පමණක් නොවෙයි වැඩිහියන් පවා ඇයව කොන් කළා. ඒ නිසාම නිහඬ ජීවිතයක් ගත කිරීමට ඇයට සිදු වුණා.

ක්ලව්ඩියා 18 වැනි වියට පා තබන විට ඇයට තමන්ගේ ජීවන මාර්ගය ගැන තීරණයක් ගැනීමට සිදු වුණා. ඇයට බොහෝ දේ ගැන කල්පනා කිරීමට සිදු වුණේ නැහැ. තමා ළමාවියේ සිට වින්ද අවමානය නිසා ඇය තුළ ‘නිහඬ අභිමානයක්’ වර්ධනය වෙලා තිබුණා. ඇය තීරණය කළ නිරූපිකාවක් වෙන්න.

මේ තීරණය ඇසූ ඇයගේ දෙමාපියෝ පුදුමයටත් විශ්මයටත් පත් වුණා. ඒ සමග වේදනාවකුත් ඇති වුණා. ‘මේ කට්ට කලූ කෙල්ල කොහොමද නිරූපිකාවක් වෙන්නේ ?’ ඔවුන් සිතන්න ඇති. ඒත් ඒ බව නොකියා වෙනත් දේවල් කියමින් ඔවුන් ක්ලව්ඩියාව අධෛර්යමත් කළා.

‘බැහැ, ඒ වාගේ රැකියාවක් අපේ සංස්කෘතියට ගැළපෙන්නේ නැහැ. ඔයා වෙනත් පැත්තක් තෝර ගන්න’ පියා කිව්වා.

ඒත් ඇය තමන්ගේ දැඩි තීරණය වෙනස් කිරීමට මොහොතක් හෝ සූදානම් වුණේ නැහැ.
‘නැහැ, මට හැමෝම විහිළු කරනවා මම කලූයි… කැතයි කියලා. ඒ නිසා මම නිරූපිකාවක් වෙනවාම තමයි’ ඇය තදින් කිව්වා.

ඇයගේ අභිමානයට හිස නමනවා හැරෙන්න දෙමාපියන්ට කළ හැකි දෙයක් තිබුණේ නැහැ.
තවත් සති කිහිපයකින් ක්ලව්ඩියා තීරණාත්මක මොහොතට මුහුණ දුන්නා. ඒ ඇයගේ පළමු ඔඩිෂන් එක. ඇය කැමරාව ඉදිරිපිටට ගියා. කැමරා ශිල්පීන් ඇතුළු සියලූ දෙනාම ‘මේ කෝලම’ දැකලා හිනා වෙන්න ගත්තා. ඒත් ඇය පැකිලූණේ නැහැ. එය සාර්ථකව ඉටුකර ගත්තා.

ඊළඟට ක්ලව්ඩියා සඟරාවල නිරූපණය සදහා යොමු වුණා. ඒත් ප‍්‍රතිචාර පෙර පරිදිමයි. ඇයට ඇතුළටවත් යන්න ඉඩක් ලැබුණේ නැහැ.

මෙහෙම කාලයක් ගත වුණා. ඇය දිගින් දිගටම නිරූපණ ක්ෂේත‍්‍රයේ රැුඳී සිටීමට දැවැන්ත අරගලයක් කළා. කිසිදු මොහොතක අධෛර්යයට පත් වුණේ නැහැ.

අවසානයේ ඇය ජයග‍්‍රහණය කළා. අද ඇය ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පිළිගත් කීර්තිමත් නිරූපිකාවක්. ඇයටම වෙන් වූ සුවිශේෂ රසික පිරිසක් ඇයට ඉන්නවා. මාධ්‍ය වාර්තා අනුව ඇයගේ ට්විටර් ගිනුමේ පරිශීලකයින් සංඛ්‍යාව 50,000,000ක්.

දැන් ඇය ජනප‍්‍රිය චරිතයක්. නිතර නිතර සම්මුඛ සාකච්ඡාවලට එක්වෙනවා. ඒත් බොහෝ විට පරණ, පුරුදු ප‍්‍රශ්නයම ඇගෙන් අසනවා.

‘ඔබට තිබෙන්නේ අසාමාන්‍ය පෙනුමක්. ඉතිං ඇයි මේ අසාමාන්‍ය පෙනුම එක්ක මේ වගේ ක්ෂේත‍්‍රයකට එන්න හිතුවේ ?’ ඔවුන් ඇගෙන් ප‍්‍රශ්න කරනවා.

ක්ලව්ඩියාට තියෙන්නේ පෙර සූදානම් කර ගත්ත උත්තරයක් නෙමෙයි. දශක කාලයක් තිස්සේ දුන්න උත්තරයක්.

‘ඇයි ඔබ එහෙම හිතන්නේ. මගේ මේ පාට වෙන කිසිම කෙනෙකුට නැති පාටක්. ඉතිං මම හිතුවා මට ලැබුණු මේ අසාමාන්‍ය උරුමය / තෑග්ග ලෝකයාට පෙන්විය යුතුයි කියලා. ඒත තමයි දෙවියන් වහන්සේගෙත් කැමැත්ත වන්නේ. ඒ නිසා මම අභිමානයෙන් ජීවත් වෙනවා’ ඇය කියනවා.

ඉතිං, දැන් මොකද හිතන්නේ ‘දොදොල් රසයි කියලා හිතාගෙන ඉන්න අය…

සටහන – තුෂාධවි

සුපිරි බොලිවුඩ් නිළි ‘කරීනා කපූර්’ වෙහෙස නොබලා කරන එක් දෙයක් නම් ඇය යන ඕනෑම තැනක ‘රූපලාවන්‍ය දේවතාවිය’ ලෙස පෙනීමයි. රූගත කිරීම්, නිවාඩු, සිදුවීම් හෝ නගරයේ අනියම් දිනයක් වේවා, ඇය සෑම අවස්ථාවකදීම කැපී පෙනෙයි. ඇගේ ඇදුම් මෝස්තර බොහොමයක් ප‍්‍රකට නිර්මාණ ශිල්පීන් වන බෙබෝ සචින් සහ බබී විසින් නිර්මාණය කළ ඒවායි.

රතු සහ රෝස නිවැරදිව ගළපා ඇති කරීනාගේ මේ ‘සරල’ විලාසිතාව ගැන ඔබට දැනෙන නිවැරදි හැගීම ගැන සැලකිලිමත් වන්න..