මැණික් පතල්, මැටි කැනීම හා වැලි කැනීම නිසා ලංකාව තුළ ඇති වී ඇති විනාශයේ තරම ඔබට අලුතින් කියා දිය යුතු නැහැ. විකෘති වූ භූදර්ශන සමග නිමක් නැති පාරිසරික ගැටලු රැසක් ඒ හරහා උද්ගත වී ඇති අතර ඒවාට විසදුමක් පේන තෙක් මානයක නැහැ.
ලංකාව තුළ මහා පරිමාණ වශයෙන් සිදු වන මේ පතල් කැනීම ගැන අපේ හිත් තෝන්තු වන විට ලෝකය පුරා සියවස් ගණනක් තිස්සේ සිදුකරන ‘දැවැන්ත‘ පතල් කැනීම් නිසා ඇති වී තිබෙන ‘විකෘති භූරූප නැතහෝ කැළැල් ගැන පසුගිය දා බී.බී.සීය සුවිශේෂ ඡායාරූපමය හෙළිදරව්වක් කළා.
මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ තමන් උපන් භූමියෙන් සැතපුම් දහස් ගණනක් ඈත සිදුවන මේ දැවැන්ත විනාශයට ඔබ – මා අප සියලු දෙනා සාමූහිකව වගකිව යුතුයි. ඒ වෙන කිසිමක් නිසා නොවෙයි, අපේ නොසන්සිදෙන ‘පාරිභෝජන පිපාසය‘ නිසා මේ දැවැන්ත විනාශය සිදුවන නිසයි.
මේ ගැන දැන්ම කල්පනා කරන්න එපා. මේ සුවිශේෂ ඡායාරූප එකතුව බලා අවසන් කළ පසු ඒ ගැන මෙනෙහි කරන්න. හෘද සාක්ෂියක් තිබේ නම් ඔබට බොහෝ දේ අවබෝධ වේවි.
ඛනිජ වර්ග 84 ක් ඇති ලොව විශාලතම පතල් වලවල් වලින් එකක් වන චීනයේ ෂින්ජියැන් හි අංක 3 පෙග්මැටයිට් පතළ. ‘No.3 pegmatite’ in Xinjiang
කිංහායි පළාතේ චීනයේ එමරල්ඩ් විල China’s Emerald Lake, අතහැර දැමූ පතල් කලාපයකි
එහිදී ඓතිහාසික පතල් කැණීම් කොළ පැහැති පැහැයක් සහිත යෝධ පොකුණු වල ලුණු සහ අනෙකුත් ඛනිජ ලවණ ඉතිරි කර ඇත
ස්පාඤ්ඤයේ හුවෙල්වා පළාතේ රියෝ ටින්ටෝ Rio Tinto පතල් ප්රදේශයේ ඔක්සිකරණය වූ යකඩ ඛනිජ
ජලය සමඟ මිශ්ර වූ යකඩ ඛනිජ, ජල වර්ණ තීන්ත මෙන් භූ දර්ශනය පුරා පැතිරෙයි
ඛනිජ වාතය හමු වූ විට ඒවා රතු පැහැයට හැරේ, ගැඹුරු ජලයේ එකතු වන විට අඳුරු වේ
පෘථිවියේ විශාලතම යපස් පතල් වලින් එකක් වන බ්රසීලයේ කරජාස් පතල Carajas Mine
යෝධ ඇඟිලි සලකුණක් මෙන් පෙනෙන එක්සත් ජනපදයේ ඌටා හි කෙනෙකොට් තඹ පතල Bingham Canyon Mine
මෙක්සිකෝවේ ගෙරේරෝ ප්රාන්තයේ ලොස් ෆිලෝස් රන් පතල
බ්රසීලියානු ඇමේසන් හි, එස්පෙරන්කා IV අවිධිමත් රන් කැණීම් කඳවුර, මැන්ක්රැග්නෝටි ආදිවාසී භූමිය අසල,
පේරු හි ඇමේසන් මැඩ්රේ ඩි ඩයොස් ගංගා ද්රෝණියේ නීති විරෝධී රන් කැණීම් හේතුවෙන් වන විනාශ වූ ප්රදේශයක්
චිලියේ රන්කගුවා Rancagua, හි තඹ කැණීමේ අතුරු නිෂ්පාදන ගබඩා කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ටේලිං පොකුණක් tailings pond
තඹ යනු චිලියේ ප්රධාන අපනයන වලින් එකකි
පාෂාණමය පෘෂ්ඨයක ඉරිතැලීම් එහි තවත් ටේලිං පොකුණක් වටා ඇත
ටයිලිං වලින් ඈත්ව, චිලී තඹ පතල වටා වාහන ධාවන වන අයුරු
රුසියාවේ යූරල්ස් හි ලියොවිඛා ගම්මානය අසල භාවිතයට නොගත් තඹ-සල්ෆයිඩ් පතල අසල වනාන්තර භූ දර්ශනයක්
වෙනත් ග්රහලෝකයක මතුපිට මෙන් පෙනෙන මෙම පතළ වරක් සෝවියට් සංගමයේ ටින් වලින් 30% ක් නිෂ්පාදනය කළ රුසියාවේ කවාලෙරෝවෝ හි අතහැර දැමූ කෘස්ටල්නි පතලයි
ජර්මනියේ ජුචෙන් හි ගාර්ස්වීලර් විවෘත ලිග්නයිට් ගල් අඟුරු ආකරය
ලිග්නයිට් ගල් අඟුරු යනු ස්වාභාවිකව සම්පීඩිත පීට් වලින් සාදන ලද මෘදු පොසිල ඉන්ධනයකි
ඉන්දියාවේ ජාර්කන්ඩ් ප්රාන්තයේ විවෘත ගල් අගුරු ආකරයක්
බැටරි වල ප්රධාන අංගයක් වන ලිතියම් බෝරෝන් ලෝහ නිපදවන තුර්කියේ එස්කිසෙහීර් හි එටි පතළ Eti Mine
ඉලෙක්ට්රොනික හා විදුලි වාහන සඳහා අපගේ ඉල්ලුම වැඩිවන විට ලිතියම් සඳහා ඇති ඉල්ලුම ඉහළ ගොස් ඇත
ලොව විශාලතම විවෘත යුරේනියම් පතල් වලින් එකක් වන නැමීබියාවේ රෝසිං යුරේනියම් පතල
ග්රීසියේ චල්කිඩිකි කඳුකරයේ වව්ඩෝස් ගම්මානය අසල අතහැර දමා ඇති මැග්නීසයිට් පතළක ඇති පොකුණක්
රුසියාවේ හිම සහිත මිර් දියමන්ති පතල අපේ පරම්පරාවෙන් සොයා ගත හැකි දේ ගැන ඉඟි කරයි. අපගේ පරිභෝජනයේ මෙම උරුමයන්ගෙන් ඔවුන් කුමක් කරනු ඇත්ද?
බී.බී.සී. වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ