පළමු වර්ගයේ දියවැඩියාව / type 1 diabetes ඇති පුද්ගලයින්ට අනාගතයේදී සතියකට වරක් පමණක් ඉන්සියුලින් ලබා දිය යුතු බව විශේෂඥයින් පවසති
පළමු කාණ්ඩයේ දියවැඩියා රෝගීන්ට බලාපොරොත්තුවක් ඇති කරමින්, ක්ෂණිකව රුධිරයේ සීනි මට්ටම වෙනස් කිරීමට ප්රතිචාර දක්වන ‘ස්මාර්ට්’ ඉන්සියුලින්’ හෙවත් ශුද්ධ ග්රේල් ඉන්සියුලින් / holy grail insulin මේ වන විට නිපදවා ඇති අතර එය ලොව පුරා රෝගීන් මිලියන ගණනකට ප්රතිකාර කිරීමේ විප්ලවයක් ඇති කළ හැකි බව සෞඛ්ය විශේෂඥයෝ පවසති.
වර්තමානය වන විට පළමු කාණ්ඩයේ දියවැඩියාරෝගීන්ට දිනකට 10 වතාවක් දක්වා කෘතිම ඉන්සියුලින් ලබා දිය යුතුය. රුධිරයේ සීනි මට්ටම ඉහළ සහ පහළ අතර නිරන්තර උච්චාවචනයන් කෙටිකාලීන හා දිගු කාලීන ශාරීරික සෞඛ්ය ගැටලු ඇති කළ හැකි අතර මට්ටම් ස්ථාවරව තබා ගැනීමට දරන අරගලය ඔවුන්ගේ මානසික සෞඛ්යයට ද බලපෑ හැකිය.
පළමු කාණ්ඩයේ දියවැඩියාව සඳහා ඉහළම ඵලදායීතාවයක් ඇති ප්රතිකාරයකට ආසන්න බව විද්යාඥයන් පවසන අතර ඔවුන් භට විසඳුමක් ද සොයා ගෙන ඇත. ඔවුන් විසින් සොයා ගෙන ඇති ස්මාර්ට් ඉන්සියුලින් / smart insulin ශරීරය තුළ නිද්රාශීලී වන අතර අවශ්ය වූ විට පමණක් ක්රියාත්මක වේ. එක්සත් ජනපදයේ, ඕස්ට්රේලියාවේ සහ චීනයේ පර්යේෂකයන් විසින් රුධිරයේ සීනි මට්ටම වෙනස් කිරීමට ශරීරයේ ස්වාභාවික ප්රතිචාරය අනුකරණය කරන සහ ක්ෂණිකව ප්රතිචාර දක්වන නව ඉන්සියුලින් සාර්ථකව නිර්මාණය කර ඇත.
සම්මත ඉන්සියුලින් ශරීරයට ඇතුළු වන විට රුධිරයේ සීනි මට්ටම ස්ථාවර කරයි. නමුත් ඔවුන් තම කාර්යය ඉටු කළ පසු, අනාගතයේ උච්චාවචනයන් සමඟ සාමාන්යයෙන් උදව් කළ නොහැකිය. එයින් අදහස් වන්නේ රෝගීන්ට පැය කිහිපයක් ඇතුළත නැවත ඉන්සියුලින් එන්නත් කළ යුතු බවයි.
නව ග්ලූකෝස් ප්රතිචාර දක්වන ඉන්සියුලින් (Glucose-Responsive Insulins GRIs) ක්රියාකාරී වන්නේ හයිපර්ග්ලයිසිමියාව (අධි රුධිර ග්ලූකෝස්) වැළැක්වීම සඳහා රුධිරයේ යම් සීනි ප්රමාණයක් ඇති විට පමණි. හයිපොග්ලිසිමියා / hyperglycaemia (රුධිර ග්ලූකෝස් මට්ටම අඩු වීම) මඟහරවා ගැනීමට වන අතර නිශ්චිත ලක්ෂ්යයකට වඩා අඩු වන විට ඒවා නැවත අක්රිය වේ. මේ තත්ත්වය තුළ අනාගතයේදී රෝගීන්ට ඉන්සියුලින් අවශ්ය වන්නේ සතියකට වරක් පමණක් බව විශේෂඥයෝ විශ්වාස කරති.
ස්මාර්ට් ඉන්සියුලින් පිටුපස සිටින විද්යාඥයින්ට ඔවුන්ගේ සංවර්ධනය වේගවත් කිරීම සඳහා පවුම් මිලියන ගණනක් ප්රදානය කර ඇත. අරමුදල් ලැබෙන්නේ දියවැඩියාව UK, JDRF සහ Steve Morgan Foundation අතර හවුල්කාරිත්වයක් වන Type 1 Diabetes Grand Challenge මගිනි. එය පළමු වර්ගයේ දියවැඩියාව සඳහා නව ප්රතිකාර සොයා ගැනීමට උපකාර කිරීම සඳහා අති නවීන පර්යේෂණ සඳහා පවුම් මිලියන 50ක් ආයෝජනය කරයි.
පළමු වර්ගයේ දියවැඩියා මහා අභියෝගය සඳහා නව ඉන්සියුලින් විද්යාත්මක උපදේශක මණ්ඩලයේ උප සභාපති ආචාර්ය ටිම් හයිස් පැවසුවේ ‘ස්මාර්ට් ඉන්සියුලින් සමග දියවැඩියාවට එරෙහි යුද්ධයේ නව යුගයක් ප්රකාශ කළ හැකි‘ බවයි.
“දැනට පවතින නවීන ඉන්සියුලින් සමඟ වුව ද, පළමු වර්ගයේ දියවැඩියාවෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ට එක් අතකින් පිළිගත හැකි ග්ලයිසමික් පාලනය සහ අනෙක් පැත්තෙන් හයිපොග්ලිසිමියා වළක්වා ගැනීම අතර හොඳ සමතුලිතතාවයක් සොයා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ දියවැඩියාව පාලනය කිරීමට දිනපතා විශාල උත්සාහයක් දැරීමට සිදුවෙනවා. ග්ලූකෝස් ප්රතිචාර දක්වන ස්මාර්ට් ඉන්සියුලින් ශුද්ධ ග්රේල් ලෙස සලකනවා. මන්ද ඒවා ඕනෑම ඖෂධ ප්රතිකාරයක් කළ හැකි පරිදි පළමු වර්ගයේ දියවැඩියාව සඳහා ප්රතිකාරයකට ආසන්නයි”
විවිධ වර්ගයේ ස්මාර්ට් ඉන්සියුලින් නිපදවන ලද පර්යේෂණ ව්යාපෘති හයක් සඳහා පවුම් මිලියන 3ක් පමණ ප්රදානය කර ඇත. ඒවාට එක්සත් ජනපදයේ ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්යාලය, ඕස්ට්රේලියාවේ මොනෑෂ් විශ්ව විද්යාලය සහ චීනයේ ෂෙජියැන්ග් විශ්ව විද්යාලයේ කණ්ඩායම් ඇතුළත් වේ. සංවර්ධනය වේගවත් කිරීම සහ හැකි ඉක්මනින් අත්හදා බැලීම් දියත් කිරීම මෙහි අරමුණයි.
සෑම ව්යාපෘතියක්ම වේගවත් හා වඩාත් නිවැරදිව ක්රියා කිරීම සඳහා ස්මාර්ට් ඉන්සියුලින් මනාව සකස් කිරීම අරමුණු කරයි. පළමු වර්ගයේ දියවැඩියාව කළමනාකරණය කිරීමේ විශාල බරින් යම් හෝ සම්පූර්ණයෙන් මිදීම සහ දිගු කාලීන සංකූලතා ඇතිවීමේ අවදානම අඩු කරයි. ව්යාපෘති හතරක් GRIs පරීක්ෂා කිරීම කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමු කර ඇත.
පස්වැන්නා නව අල්ට්රාෆාස්ට් කෙටි ක්රියාකාරී ඉන්සියුලින් නිපදවා ඇත. දැනට පවතින වේගවත්ම ඉන්සියුලින් සමඟ වුව ද, ඖෂධය ලබා දීම සහ එය රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මත ක්රියා කිරීමට පටන් ගන්නා ස්ථානය අතර තවමත් ප්රමාදයක් පවතී. මෙය ඉන්සියුලින් අඩු කිරීමට ක්රියා කිරීමට පෙර රුධිරයේ ග්ලූකෝස් අනාරක්ෂිත මට්ටමට ඉහළ යාමට හේතු විය හැකිය.
රුධිර ග්ලූකෝස් මට්ටම වෙනස් කිරීමට ක්ෂණිකව ප්රතිචාර දක්වන ගබඩා කර ඇති ඉන්සියුලින් මත රඳා පවතින පද්ධතියක් වන ඉන්සියුලින් පොම්පවල ක්රියාකාරිත්වය සහ හයිබ්රිඩ් සංවෘත ලූප් තාක්ෂණයේ ක්රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා වේගවත් ඉන්සියුලින් අවශ්ය වේ.
හයවන ව්යාපෘතිය ඉන්සියුලින් තවත් හෝමෝනයක් වන ග්ලූකොගන් සමඟ ඒකාබද්ධ කරන ප්රෝටීනයක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. රුධිරයෙන් ග්ලූකෝස් ඉවත් කිරීමට උපකාරී වන ඉන්සියුලින් මෙන් නොව, ග්ලූකොජන් රුධිරයේ මට්ටම අඩු වන විට වැඩි ග්ලූකෝස් මුදා හැරීමට අක්මාව උත්තේජනය කරයි. එක් සූත්රගත කිරීමකට හෝර්මෝන දෙකම ඇතුළත් කර ගැනීමෙන් රුධිර ග්ලූකෝස් මට්ටම ඉහළ සහ පහළ මට්ටම් වළක්වා ගැනීමට ක්රියා කිරීමෙන් රුධිර ග්ලූකෝස් මට්ටම ස්ථාවරව තබා ගත හැකිය.
“අරමුදල් සම්පාදනය කරන ලද නව පර්යේෂණ ව්යාපෘති හයක් ඉන්සියුලින් ප්රතිකාරයේ ඇති ප්රධාන අඩුපාඩු නිරාකරණය කරනවා. එබැවින්, මෙම පර්යේෂණ ව්යාපෘති, සාර්ථක නම්, ඉන්සියුලින් ප්රතිකාරයේ නව යුගයක් ප්රකාශ කිරීමට නොඅඩු විය හැකියි” හයිස් පැවසුවේය.
එක්සත් රාජධානියේ JDRF හි පර්යේෂණ හවුල්කාරිත්වයේ අධ්යක්ෂ රේචල් කොනර් පැවසුවේ: “ඉන්සියුලින් දැනට වසර 100 කට වැඩි කාලයක් ජීවිත බේරාගෙන ඇති අතර, පෙර පර්යේෂණ පළමු කාණ්ඩයේ දියවැඩියාව සඳහා වැදගත් වෙනස්කම් ඇති කර ඇති අතර, එය තවමත් ප්රමාණවත් නැහැ. ග්ලූකෝස් මට්ටම කළමනාකරණය කිරීම ඉන්සියුලින් සමඟ ඇත්තෙන්ම දුෂ්කර වන අතර, එම බර ඉවත් කිරීමට ක්රම සොයා ගැනීමට විද්යාවට කාලය පැමිණ තිබෙනවා. ඉන්සියුලින්වලට ක්ෂණිව ග්ලූකෝස් මට්ටම වෙනස් කිරීමට ප්රතිචාර දැක්විය හැකි ලෝකයක් සිතින් මවා ගැනීමෙන්, මෙම ව්යාපෘති හය එම නව යථාර්ථය නිර්මාණය කිරීමට උපකාරී වනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙනවා. මෙම තත්ත්වය සමඟ ජීවත් වන අද දින ඔවුන් මත ඇති නිර්දය ඉල්ලීම් වලින් පළමු කාණ්ඩයේ දියවැඩියා රෝගීන්ට සහනයක් ලබා දෙනවා”
එක්සත් රාජධානියේ දියවැඩියාව පිළිබඳ පර්යේෂණ අධ්යක්ෂ වෛද්ය එලිසබෙත් රොබට්සන් පැවසුවේ පළමු වර්ගයේ දියවැඩියා ප්රතිකාරයේ විප්ලවීය වෙනසක් කිරීමට ව්යාපෘතිවලට හැකියාව ඇති බවයි. “මෙම පෙරළිකාර පර්යේෂණ ව්යාපෘති සඳහා සහය දැක්වීමෙන්, රුධිරයේ සීනි මට්ටම වෙනස් කිරීමට ශරීරයේ ස්වාභාවික ප්රතිචාර වඩාත් සමීපව අනුකරණය කරන නව ඉන්සියුලින් නිපදවීමට අපි ඉලක්ක කරනවා. මෙය පළමු වර්ගයේ දියවැඩියාව පාලනය කිරීමේ දෛනික අභියෝග සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කළ හැකි අතර, එම තත්ත්වය සමඟ ජීවත් වන අයගේ ශාරීරික හා මානසික සෞඛ්යය වැඩිදියුණු කළ හැකියි. මෙම පර්යේෂණය පළමු වර්ගයේ දියවැඩියා ප්රතිකාරයේ ජීවිතය වෙනස් කරන ප්රගතියක් කරා ගෙන යනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙනවා’
Source: theguardian.com ඇසුරිණි
සකස් කළේ – මධූ වික්රමසිංහ
