Category: සුපිරි Cases

මෙතෙක් ක්‍රියාත්මක් වූ අඩු දඩමුදල් පවා වැරදි කරනු ලබන වෙළෙදුන්ගෙන් අය කර ගැනීමට නැතිනම් ඔවුන් නීතිය හමුවට පැමිණවීමට පාරිභෝගික කටයුතු අධිකාරියේ විමර්ශණ නිලධාරීන් කටයුතු කළේ නැත. එසේ තිබියදී දඩ මුදල් වැඩි කිරීමෙන් සිදුවනුයේ පාරිභෝගික අධිකාරියේ නිලධාරීන්ගේ මඩිය තරවීම පමණක් වන බව අප සංවිධානයේ අදහසයි.

පාරිභෝගික කටයුතු අධිකාරී පනත සංශෝධනය කරන එම නීති කඩකරන ව්‍යාපාරිකයින්ට පනවන දඩමුදල් වැඩි කිරීමෙන් සිදුවනුයේ පාරිභෝගික අධිකාරියේ නිලධාරීන්ගේ මඩිය තරවීම පමණක් වන බව පාරිභෝගික අයිතීන් සුරැකීමේ ජාතික ව්‍යාපාරය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියයි. පාරිභෝගිකයාට  මාධ්‍ය සංදර්ශන නොදමා භාණ්ඩ මිල අඩු කර සහනයක් ලබාදෙන තම සංවිධානය රජයට අවධාරණය කරන බව ද එම නිවේදනයේ වැඩි දුරටත් සදහන් වේ.

එම මාධ්‍ය නිවේදනය සම්පූර්ණයෙන්ම පහත දැක්වේ.

2021/09/22 දින සිට 2003 අංක 9 දරණ  පාරිභෝගික කටයුතු අධිකාරී පනතට  නව සංශෝධනයක් එකතු කර ඇත. එමගින් නීති කඩකරන වෙළදුන් සදහා වන දඩ මුදල් වැඩි කර ඇත.

2003 අංක 9 දරණ පාරිභෝගික කටයතු අධිකාරී පනත අනුව පළමුවරට වරදක් කරනු ලබන වෙළෙන්දෙකු සදහා පනවන  අවම දඩ මුදල රුපියල් පන්දාහක්  ක් වන අතර උපරිම දඩ මුදල රුපියල් පනස් දහසකි. එම වරද කරනුයේ සංස්ථාවක් වන විටදී එම සංස්ථාව පළමුවරට වරදක් කරනු ලබයි නම් අවම දඩ මුදල රුපියල් පනස්දහසක්  වන අතර උපරිම දඩමුදල වන්නේ රුපියල් දස ලක්ෂයකි.

වෙළෙන්දෙකු විසින් ඉන් පසුව  කරනු ලබන වරදක් සදහා පනවන  අවම දඩ මුදල රුපියල් දසදහසක් වන අතර උපරිම දඩමුදල රුපියල් ලක්ෂයකි. සංස්ථාවක් ඉන්පසුව කරනු ලබන වරදක් සදහා පනවනු  ලබන අවම දඩ මුදල රුපියල් ලක්ෂයක් වන අතර උපරිම දඩ මුදල රුපියල් දසලක්ෂකි.

2021 අංක 20 දරණ පාරිභෝගික කටයුතු අධිකාරී (සංශෝධන ) පනත අනුව පළමු වරට වරදක් කරන ලබන කඩහිමියෙකු සදහා අයකරන ලබන අවම දඩමුදල රුපියල් ලක්ෂයක් වන අතර  උපරිම දඩමුදල ලක්ෂ පහකි. සංස්ථාවක් පළමුවරට සිදු කරනු ලබන වරදක් සදහා  පනවන  දඩමුදල රුපියල් ලක්ෂ  පහක් වන අතර උපරිම දඩමුදල රුපියල් ලක්ෂ පනහකි. වෙළෙන්දකු විසින් ඉන්පසුව කරන ලබන වරදක් සදහා පනවන අවම දඩ මුදල රුපියල්  ලක්ෂ දෙකක් වන අතර උපරිම දඩමුදල ලක්ෂ දහයකි. එම තැනැත්තා සංස්ථාවක් වන විටදී පනවන දඩමුදල රුපියල් ලක්ෂ දහයක් වන අතර උපරිම දඩමුදල රුපියල් ලක්ෂ සියයකි.

මෙසේ දඩ මුදල් වැඩි කිරීම මගින් පාරිභෝගිකයාට සහනයක් ලැබෙනවා නම්  නම් අප ඉතාමක් කැමැති අතර මෙතෙක් ක්‍රියාත්මක් වූ අඩු දඩමුදල් පවා වැරදි කරනු ලබන වෙළෙදුන්ගෙන් අය කර ගැනීමට නැතිනම් ඔවුන් නීතිය හමුවට පැමිණවීමට පාරිභෝගික කටයුතු අධිකාරියේ විමර්ශණ නිලධාරීන් කටයුතු කළේ නැත. එසේ තිබියදී දඩ මුදල් වැඩි කිරීමෙන් සිදුවනුයේ පාරිභෝගික අධිකාරියේ නිලධාරීන්ගේ මඩිය තරවීම පමණක් වන බව අප සංවිධානයේ අදහසයි.

කෙසේ වෙතත් මේ වන විටත් අත්‍යාවශ්‍ය භාණ්ඩ සදහා වන පාලන මිල ක්‍රියාත්මක වන්නේ නැති අතර එය ක්‍රියාත්මක කරන බවක්ද පෙනෙන්නට නැත. ජනතාව පෙන්වා දෙන අකාරයට මේ රජයේ මිල සූත්‍රය අමුතුම ආකාරයේ එකකි එනම් එය ‘’ භාණ්ඩ සැගවීම+ භාණ්ඩ සෙවීම = භාණ්ඩ මිල වැඩි කිරීම.’’ එය අමුතුම ආකාරයේ මිල සූත්‍රයකි. කහ, සීනි  ගෑස් තිරිගු  පිටි පරිප්පු සහල් සහ වෙනත් ආහාර ද්‍රව්‍ය  සදහා එම මිල සූත්‍රය හොදින් ක්‍රියාත්මක වන අකාරය අපට දැක ගතහැකි විය. පාරිභෝගික අධිකාරිය වැටලීම් කර ගබඩාවලට සීල් තබා පසුව හොර රහසේ එම සීල්තැබූ ගබඩාවේ යතුර අදාල ව්‍යාපාරිකයාට දෙනු ලබයි. ඔහු කඩිමුඩියේ ගබඩාවේ ඇති භාණ්ඩ ඉවත් කරනු ලබයි.

පාරිභෝගිකයාට  මාධ්‍ය සංදර්ශන නොදමා භාණ්ඩ මිල අඩු කර සහනයක් ලබාදෙන අපි රජයෙන් ඉල්ලා සිටිමු.

පාරිභෝගිකයින් සිය චීන දුරකථන වීසිකර දමා, නව චීන දුරකථන මිල දී ගැනීමෙන් ද වැළකිය යුතුයැ යි ලිතුවේනියානු ආරක්ෂක අමාත්යංශය අනතුරු අඟවා ඇත.

චීන සමාගම්වලින් නිෂ්පාදිත 5G තාක්ෂණය සහිත දුරකථන පරීක්ෂා කළ එරට ජාතික සයිබර් ආරක්ෂණ මධ්‍යස්ථානය විසින් නිකුත්වූ වාර්තාවක් මෙයට හේතු වී තිබේ.

එක් Xiaomi දුරකථනයක් නිපදවද්දීම එහි වාරණ මෙවලම් අන්තර්ගත කර තිබූ බවත්, තවත් Huawei දුරකථන මාදිලියක ආරක්ෂක දෝෂ සහිත බවත් එම වාර්තාවේ සඳහන් විය.

නමුත් තමා පරිශීලක තොරතුරු පිටතට ලබා නොදෙන්නේයැ යි Huawei ආයතනය පවසන අතර, Xiaomi පවසන්නේ තමා සන්නිවේදන කටයුතු වාරණය නොකරන බව යි.

“අපෙ නිර්දේශය තමයි අලුතෙන් චීන දුරකථන ගන්න එපා කියන එක. ඒ වගේම දැනටම තමා ළඟ තියෙන චීන ෆෝන් හැකිතාක් ඉක්මනින් ඉවත් කරන්න කියන එක,” නියෝජ්‍ය ආරක්ෂක ඇමති මාර්ජරිස් අබුකෙවිකස් ප්‍රකාශ කළේ ය.

වාරණය

Xiaomiහි ප්‍රමුඛ දුරකථනයක් වන Mi 10T 5G ස්මාට් දුරකථනවල “Free Tibet” (ටිබෙටය නිදහස් කරනු), “Long live Taiwan independence” (තායිවානයේ ස්වෛරීභාවය දිගුකල් දිනේවා), හෝ “democracy movement” (ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරය) ආදී යෙදුම් හඳුනාගෙන, ඒවා වාරණය කිරීමට හැකියාව ඇති මෘදුකාංග අන්තර්ගත බව අනාවරනය වුණැ යි වාර්තාව සඳහන් කරයි.

එම වාර්තාව, Xiaomi ජංගම දුරකථනයේ පෙරනිමි අන්තර්ජාල බ්‍රවුසරය ද ඇතුළු පද්ධති මෘදුකාංග මඟින් වාරණය කරනු හැකි යෙදුම් 449කට වැඩි ගණනක් ඉස්මතුකර දක්වයි.

යුරෝපයේ දී එම දුරකථන මාදිලිවල මෙම හැකියාව අක්‍රීයකර ඇති නමුදු, එය ඕනෑම වේලාවක දුරස්ථව සක්‍රීය කළ හැකිබව මෙම වාර්තාවෙන් තර්ක කරයි.

Xiaomiහි මාධ්‍ය ප්‍රකාශිකාවක් BBC වෙත පැවසුවේ, “Xiaomi උපාංගයන් සිය පරිශීලකයින් විසින් හෝ ඔවුන් වෙත සිදුකෙරෙන කිසිදු සන්නිවේදනයක් වාරණය නොකරනබව” යි. “Xiaomi සිය ස්මාට්ෆෝන් භාවිත කරන්නන්ගේ සෙවුම්, ඇමතුම්, අන්තර්ජාල ගවේශන, හෝ තෙවන පාර්ශවීය සන්නිවේදන මෘදුකාංග භාවිතය වැනි කිසිදු පුද්ගලික හැසිරීමක් කිසි විටෙකත් සීමාකර හෝ අවහිරකර හෝ නැති අතර, ඉදිරියේ දීත් එසේ නොකරනු ඇති.”

සිය සමාගම යුරෝපීය සංගමයේ ‘මහජන තොරතුරු ආරක්ෂා කිරීමේ රෙගුලාසීන්ට’ අනුකූලව කටයුතු කරන්නේයැ යි ද ඇය ප්‍රකාශ කළා ය.

Xiaomi දුරකථනය එහි භාවිතයට අදාළ දත්තයන් සංකේතනය කර සිංගප්පූරුවේ සර්වරයක් වෙත යවන බව ද මෙම පර්යේෂණය මඟින් අනාවරනය කරගෙන ඇත.

“මේක ලිතුවේනියාවට විතරක් නෙවෙයි, Xiaomi උපකරණ භාවිත කරන සෑම රටකටම වැදගත් වෙනවා,” යැයි සයිබර් ආරක්ෂණ මධ්‍යස්ථානය ප්‍රකාශ කළේ ය.

මිලෙන් අඩු ජංගම දුරකථන මාදිලි නිපදවීම හේතුවෙන් ජනප්‍රියත්වයේ ඉහළම හිණිපෙත්තට පැමිණ ඇති Xiaomi සමාගම, ගිය වසරට සාපේක්ෂව මෙවසරේ දෙවැනි කාර්තුවේ දී 64%ක ආදායම් වර්ධනයක් පෙන්නුම්කර තිබේ.

Huawei P40

පරිශීලකයින් සයිබර් ආරක්‍ෂණ බිඳවැටුම්වලට ලක්වීමේ අවදානමේ හෙළිය හැකි අඩුපාඩුවක් Huawei P40 5G දුරකථනයේ ද ඇතැ යි මෙම වාර්තාව මඟින් පෙන්වා දෙනු ලැබුණි.

“Huaweiහි නිල යෙදුම් ස්ටෝරුව වන AppGallery සිය පරිශීලකයින්ව තෙවන පාර්ශවීය ඊ-ස්ටෝරු වෙත යොමු කරයි. මේ ඊ-ස්ටෝරුවල අඩංගු ඇතැම් මෘදුකාංගවල වෛරස් අඩංගු බවත්, ඇතැම් මෘදුකාංග පරිශීලක දත්ත සොරාගත හැකි හෝ උපාංගයට හානි සිදුකළ හැකි අන්දමේ ඒවා බවත්, ප්‍රතිවෛරස උපාංග මඟින් තුලනය කර තිබේ,” යි ලිතුවේනියානු ආරක්ෂක අමාත්‍යංශය සහ ජාතික සයිබර් ආරක්ෂණ මධ්‍යස්ථානය විසින් නිකුත්කෙරුණු ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශයක දැක්විණි.

Huaweiහි ප්‍රකාශකයෙකු BBC වෙත කියා සිටියේ, සිය ආයතනය එය ක්‍රියාත්මක වන රටවල නීති හා රෙගුලාසිවලට අනුකූලව කටයුතු කරන අතරම, සයිබර් ආරක්‍ෂාව සහ පෞද්ගලිකත්වයට ප්‍රමුඛත්වය ලබාදෙන බව යි.

“Huawei උපාංගයන්ගෙන් පිටත දී එහි දත්ත සැකසෙන්නේ නැහැ,” ඔහු වැඩි දුරටත් සඳහන් කළේ ය.

“අනෙකුත් යෙදවුම් ස්ටෝරු මෙන්ම AppGallery ද එකතු කරන්නේත්, සකසන්නේත් සිය ගනුදෙනුකරුවන්ට තෙවන පාර්ශවීය යෙදුම් සෙවීමට, ස්ථාපනය කිරීමට, සහ කළමනාකරණය කිරීමට ඉඩ සැලසීම සඳහා අවශ්‍ය දත්ත පමණ යි.”

පරිශීලකයන් බාගත කරන්නේ “ආරක්‍ෂිත යෙදුම්” පමණක් බව සහතික කිරීමට Huawei සමාගම ආරක්ෂක පරීක්ෂාවන් ද සිදු කරනබව ඔහු පැවසීය.

OnePlus සමාගම විසින් නිපදවුණු 5G දුරකථන මාදිළියක් ද මෙම කණ්ඩායම පරීක්‍ෂා කළ නමුත්, එහි කිසිදු ගැටලුවක් නොමැතිබව ඔවුන් සොයාගත්තේ ය.

මෙම වාර්තාව නිකුත්වූයේ ලිතුවේනියාව සහ චීනය අතර සබඳතාවේ පලුදුවීම් ඉහළ යමින් පවතින සමයක යි.

පසුගිය මාසයේ දී චීනය, ලිතුවේනියාව සිය තානාපතිවරයා බීජිං නගරයෙන් ඉවත්කර ගත යුතුයැ යි නියෝග කළ අතර, සිය නියෝජිතයින් ලිතුවේනියානු අගනුවර වන විල්නියස් නගරයෙන් ඉවත්කර ගන්නා බව ද පැවසුවේ ය.

මෙම කලහය ඇරඹුණේ, තායිවානය ලිතුවේනියාවේ පිහිටි සිය තානාපති ආයතන “තායිවාන නියෝජිත කාර්යාලයය” යනුවෙන් හැඳින්වෙනු ඇතැ යි නිවේදනය කිරීමත් සමග ය.

චීනය තායිවාන දූපත සිය බලප්‍රදේශයක් ලෙස හඳුන්වා ගන්නා බැවින් එහි නම භාවිතයෙන් වැලකීම සඳහා, යුරෝපයේ සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පිහිටි අනෙකුත් තායිවාන තානාපති කාර්යාලයයන් ඒවායේ නමට එහි අගනුවර වන “තායිපේ” යන්න යොදාගනියි.

Text by bbc sandesaya

ලිංගිකත්වය ගැන අප සිතන ආකාරය වෙනස් වෙමින් පවතී. එකල සමලිංගිකත්වය පිළිඹිබු කරන අභිමානවත් ප්‍රසිද්ධ දේදුනු ධජයක් තිබූ තැන අද විවිධත්වය විදහා දැක්වීම සඳහා විචිත්‍ර ධජ මාලාවක් දැකිය හැකිය.

මිනිසුන් තම ලිංගිකත්වය ගැන සාකච්ඡා කිරීමට වැඩි වැඩියෙන් විවෘත වන බවක් පෙනෙන්නට ඇත. කලින් “නොපෙනී” සිටි අය පවා අනන්‍යතාව හෙළි කරමින් ප්‍රධාන ධාරාවේ කතිකාවක කොටසක් බවට පත් වීමත් සමග මෙය තවත් සාම්ප්‍රදායික මට්ටමෙන් එහාට ගොස් තිබේ.

විවෘත සංවාදයත් සමඟ ලිංගික අනන්‍යතාවන් දැඩි බවෙන් මිදී ‘සරල මාතෘකාවක්’ බවට පත්වෙමින් තිබේ.

නමුත් නව දත්ත වලින් පෙනී යන්නේ මේ වෙනස එක් කණ්ඩායමක් තුළ බහුලව පවතින බවය:

බොහෝ රටවල කාන්තාවන් අතීතයේ පැවති තත්වයට වඩා වැඩි වේගයකින් ලිංගිකත්වය සරල මාතෘකාවක් ලෙස වැළඳගෙන සිටින අතර, එය සමස්තයක් වශයෙන් පුරුෂයන්ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි ය.

ඉතින්, මෙම වෙනසට හේතු මොනවාද? ප්‍රවීණයන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම ප්‍රගතිය කෙරෙහි බලපාන සාධක රාශියක් ඇති බවය. විශේෂයෙන් සාම්ප්‍රදායික ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවයේ භූමිකාවන් සහ අනන්‍යතාවන්ගෙන් මිදීමට කාන්තාවන්ට ඉඩ සලසන සමාජ වාතාවරණය මෙයට හේතු වී තිබේ.

කෙසේ වෙතත්, මෙම නව අවබෝධයත් සමඟ පවතින ගැටලුව වන්නේ අනාගතයේදී ස්ත්‍රී පුරුෂ සියලුදෙනාට මෙම ලිංගික සරල බවින් කුමක් අදහස් වේද යන්නයි.

සැලකිය යුතු මාරුවක්

නිව් යෝර්ක්හි ‘බිංග්හැම්ටන්’ මානව ලිංගික පර්යේෂණාගාරයේ ෂෝන් මැසේ සහ ඔහුගේ සගයන් දශකයක පමණ කාලයක සිට ලිංගික හැසිරීම් අධ්‍යයනය කරමින් සිටිති.

ඔවුන්ගේ සෑම අධ්‍යයනයකටම සහභාගී වූවන්ට තම ලිංගික කැමැත්ත සහ ලිංගිකත්වය වාර්තා කරන ලෙස ඉල්ලා තිබිණි.

කාලයත් සමඟ එම දත්ත වෙනස් වූයේ කෙසේදැයි මින් පෙර ඔවුන් කිසි විටෙකත් අවධානය යොමු කර තිබුණේ නැත. නමුත් ලිංගික ආකර්ෂණය පිළිබඳ තොරතුරු නිධානයක් මත තමන් හිඳගෙන සිටින බව ෂෝන් මැසේ සහ සගයන්ට මෑතකදී අවබෝධ වී ඇත.

“අපි හිතුවා, දෙයියනේ, අපි අවුරුදු 10 ක් තිස්සේ මේ දත්ත එකතු කළා නේද, ඇයි අපි ආපසු මේ දත්තවලට ගිහින් යම් නැඹුරුවක් (trend) තිබේදැයි බලන්නේ නැත්තේ කියලා?” බිංග්හැම්ටන් විශ්ව විද්‍යාලයේ කාන්තා, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය සහ ලිංගික අධ්‍යයනය පිළිබඳ මහාචාර්ය ෂෝන් මැසේ පැවසීය.

2011 සහ 2019 අතර කාලය තුළ විශ්ව විද්‍යාල වයසේ පසුවන කාන්තාවන් වැඩි වැඩියෙන් විරුද්ධ ලිංගිකයන් පමණක් ඇසුරෙන් ඈත් වී ඇති බව ඔවුහු සොයා ගත්හ.

2019 වන විට පුරුෂයන් වෙත පමණක් ආකර්ෂණය වන කාන්තාවන් සිටින්නේ 65%ක් පමණක් බව වාර්තා වී ඇති අතර, මෙය සැලකිය යුතු අඩුවීමක් ලෙස දක්වා ඇත. 2011 දී එය 77%ක අගයක තිබිණි.

එම වසර තුළ පුරුෂයන් සමඟ පමණක් ලිංගිකව හැසිරෙන කාන්තාවන්ගේ සංඛ්‍යාව ද අවම වී තිබේ.

මේ අතර, පුරුෂයින්ගේ ආකර්ෂණය හා ලිංගික හැසිරීම් බොහෝ දුරට එකම කාල රාමුවක ස්ථාවරව පවතින බව වාර්තා වේ.

පුරුෂයන්ගෙන් 85%ක් පමණ කාන්තාවන්ට පමණක් ලිංගිකව ආකර්ෂණය වන අතර, 90%කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් කාන්තාවන් සමඟ පමණක් ලිංගික සම්බන්ධකම් පැවැත්වූ බව වාර්තා විය.

එක්සත් රාජධානිය සහ නෙදර්ලන්තය ඇතුළුව ලොව පුරා සිදු වූ අනෙකුත් සමීක්ෂණ ද එවැනිම සොයා ගැනීම් ඉදිරිපත් කරති. කෙසේනමුත්, සමස්තයක් ලෙස වසරින් වසර කාන්තාවන් අතර පුරුෂයන්ට වඩා වැඩි වශයෙන් සමලිංගික ආකර්ෂණය වාර්තාවීම වැඩි වී ඇත.

බලය සහ නිදහස

එක්සත් ජනපදයේ මැසචුසෙට්ස්හි ස්ප්‍රිංෆීල්ඩ් විද්‍යාලයේ මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්ය එලිසබෙත් මෝර්ගන් පවසන්නේ “මේ සියල්ල එක දෙයකට ලඝු කර ගැනීමට නොහැකි තරම් සංකීර්ණයි,” යනුවෙනි. නමුත් ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය, සහ ඔවුන් කොටස් දෙකම වෙනස් වී ඇති ආකාරය සහ වෙනස් වී නැති ආකාරය සැලකිය යුතු කරුණක් විය හැකිය.

පසුගිය දශක කීපය තුළ සංස්කෘතියේ සැලකිය යුතු වෙනසක් කළ ස්ත්‍රීවාදයේ ප්‍රගතිය සහ කාන්තා ව්‍යාපාර වැනි දේවලින් සමාජ දේශපාලන දර්ශනයේ සිදු වූ කැපී පෙනෙන වෙනස මෙම තත්ත්වයට හේතු වී ඇතැයි ෂෝන් මැසී සහ ඔහුගේ සගයන් බොහෝ දුරට හුවා දැක්වීය. කෙසේ වෙතත්, මෙම වෙනස්කම් පුරුෂයින් හා කාන්තාවන්ට බලපා ඇත්තේ වෙනස් ආකාරයෙනි.

“ඇත්ත වශයෙන්ම ප්‍රගතියක් ලබා ඇත්තේ ස්ත්‍රීභාවය වටා වන අතර පුරුෂභාවය අතර මෙය සිද්ධ වෙලා තියෙන්නේ අඩු වශයෙන්,” යනුවෙන් ෂෝන් මැසේ පවසයි.

වර්තමානයේ ලිංගික වශයෙන් සරල දෙයක් ලෙස හඳුනා ගන්නා LGBTQ+ (සමලිංගික සහ සංක්‍රාන්ති ලිංගික) ව්‍යාපාරයේ බලපෑම ඔහු බැහැර නොකළද, ෂෝන් මැසි විශ්වාස කරන්නේ ස්ත්‍රීවාදය සහ කාන්තා ව්‍යාපාර කාන්තාවන්ට ඔවුන් ගැන මේ ආකාරයෙන් හඳුනා ගැනීමට උපකාර වන භූමිකාවක් ඉටු කරන බවය.

විශේෂයෙන් පුරුෂයන් හා සම්බන්ධ ඓතිහාසික, සමාජභාවය මත පදනම් වූ සීමා කිරීම් ඒ ආකාරයෙන්ම පවතින අතර, ඒවායින් මිදීමට කාන්තා ව්‍යාපාර හා සමාන කිසිදු ව්‍යාපාරයක් පුරුෂයන් වෙනුවෙන් නොමැත.

2019 දී කාන්තාවන්ගෙන් 65% ක් වාර්තා වූයේ පිරිමින් වෙත පමණක් ආකර්ෂණය වන බව වන අතර එය 2011 දී 77% ට වඩා සැලකිය යුතු අඩුවීමකි.

“අවුරුදු පනහකට පෙර, ඔබ පුරුෂයෙකු සමඟ විවාහ වී එකට ජීවත් නොවන්නේ නම් ඔබට ජීවත් විය නොහැකි තත්වයක් තිබුණේ, මොකද ඔබට අවශ්‍ය දේ සපයන්න සිදු වෙලා තිබුණේ ඔහුට” යනුවෙන් එලිසබෙත් මෝර්ගන් පැවසීය.

එම අර්ථයෙන් ගත් කල, සාම්ප්‍රදායික ස්ත්‍රී සමාජ භූමිකාවන්ගෙන් කාන්තාවන් ඉවත් වීමේ කොටසක් ලෙස සුවිශේෂී විරුද්ධ ලිංගික සේවනය අත්හැර දැමීම දැකිය හැකිය.

මේ අතර, කාන්තාවන්ට වැඩි නිදහසක් ලබා ගැනීමට හැකි වී තිබෙන අතර, සමාජය තුළ බලතල අඛණ්ඩව පවත්වා ගෙන යන හෙයින් පුරුෂ සමාජභාවය සාපේක්ෂව ස්ථාවරව පවතී.

“(පුරුෂයන්) සමාජයේ බලය පවත්වාගෙන යන්න ඉතා බලවත් පුරුෂභාවයක් පවත්වාගෙන යාමට සිදුවන අතර, එම පුරුෂභාවයේ එක් කොටසක් විදිහට ගැනෙනවා විරුද්ධ ලිංගික ආකර්ෂණය,” එමෙන්ම සමලිංගික කැමැත්ත ප්‍රකාශ කිරීමෙන් එම බලය අඩු විය හැකි යැයි ඔවුන් විශ්වාස කරන බව එලිසබෙත් මෝර්ගන් පැවසීය.

ෂෝන් මැසේ පවසන පරිදි පුරුෂභාවය යනු “බිඳෙන සුළු සංකල්පයකි”. සමලිංගික ආකර්ෂණයෙන් එය “උල්ලංඝනය” කළ හැකිය.

කාන්තාවන් දෙදෙනෙකු ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදීම සම්බන්ධයෙන්, විශේෂයෙන් පුරුෂයන්ගේ කෝණයෙන් ඇති කරවන “අර්චණකාමය” ගැන ද ලිංගික පුහුණුකරු සහ උපදේශක වයලට් ටර්නිං (24) පෙන්වා දේ.

වැරදි හේතු කාරණා නිසා වුවද කාන්තාවන් අතර සමලිංගික ආකර්ෂණය වඩාත් සමාජීය පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත. මේ අතර, පුරුෂයන් දෙදෙනෙකු ලිංගිකව හැසිරීම සමාජයේ රසවත් මතයක් නොවන බව පෙනේ.

රටවල් 23 ක සමලිංගික පුරුෂයින් හා ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි දක්වන ආකල්ප දෙස සොයා බැලීමට 2019 දී සිදුකළ අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ, “සමලිංගික කාන්තාවන්ට වඩා සමලිංගික පුරුෂයන්ට මිනිසුන් අකමැත්තක් දක්වන බවය.”

විවෘත සංවාදයක්

කාන්තාවන්ට තම ලිංගිකත්වය ගැන විවෘතව කථා කිරීමට ඇති ස්ථාන ද කාලයත් සමඟ වැඩි වෙමින් පවතී.

එක්සත් ජනපදයේ යූටා විශ්ව විද්‍යාලයේ මනෝ විද්‍යාව හා ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය පිළිබඳ අධ්‍යයන මහාචාර්යවරියක වන ලීසා ඩයමන්ඩ් 1990 දශකයේ මුල් භාගයේදී ලිංගික විවෘත බව අධ්‍යයනය කිරීමට පටන් ගත් විට ඇයගේ පර්යේෂණවලින් අවධානය යොමු කිරීමට සිදු වූයේ පුරුෂයන් කෙරෙහිය.

අධ්‍යයනයට සහභාගිවන්නන් බොහෝ දෙනෙක් පැමිණියේ සමලිංගික සහයෝගී කණ්ඩායම්වලින් වන අතර, එහි වැඩි කොටසක් සිටියේ පුරුෂ සාමාජිකයින්ය. මේ හේතුවෙන් “පර්යේෂකයන්ට පුරුෂයන් පහසුවෙන් සොයා ගැනීමට” හැකි වූ බව ඇය පැවසීය.

නමුත් ලීසා ඩයමන්ඩ්ට අවශ්‍ය වූයේ කාන්තාවන්ගේ ලිංගිකත්වය දෙස බැලීමටය. දශකයකට වැඩි කාලයක් සෑම වසර දෙකකට වරක්ම සිය ලිංගික කැමැත්ත හා හැසිරීම් ගැන කාන්තාවන් 100 දෙනෙකු පරීක්ෂා කරමින් ඇය අධ්‍යයනයක් ආරම්භ කළාය.

Sexual Fluidity: Understanding Women’s Love and Desire (විචල්‍ය ලිංගිකත්වය: කාන්තාවන්ගේ ආදරය හා ආශාව තේරුම් ගැනීම) නම් ඇයගේ පොත 2008 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

සමහර කාන්තාවන් අතර ආදරය හා ආකර්ෂණය සරල දෙයක් වන අතර කාලයත් සමඟ එය වෙනස් විය හැකි ආකාරය ගැන මෙම පොතේ සඳහන් වේ.

ලිංගික කැමැත්ත දැඩි සීමාවන් තුළ නිරූපනය කළ පෙර පැවති සිතුවිලි මාලාවට මෙය පටහැනි විය. ලීසා ඩයමන්ඩ් සිදු කරන ලද පිරිමින් පමණක් සරණ පාවාගත් අය අධ්‍යයනයන් මඟින් මේ මතය තහවුරු වී තිබේ.

ඇගේ පොත ප්‍රකාශයට පත් වූ සමයේදී, කළින් පුරුෂයන් ඇසුරු කළ සින්තියා නික්සන් සහ මරියා බෙලෝ වැනි එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රකට කාන්තාවෝ සමලිංගික ආකර්ෂණය අත්විඳීම ගැන ප්‍රසිද්ධියේ සිය මත ඉදිරිපත් කළහ.

ස්ත්‍රී ලිංගිකත්වය සරල වීම ගැන කතා කිරීම සඳහා සිය වැඩසටහනට එක්වන්නැයි ඔප්රා වින්ෆ්‍රේ විසින් ලීසා ඩයමන්ඩ් හට ආරාධනා කරනු ලැබුවාය. එයින් පසු එම සංකල්පය නිල වශයෙන් ප්‍රධාන ධාරාවේ සංවාදයට ඇතුළු විණි.

ඊට අමතරව ස්ත්‍රීන්, ස්ත්‍රී-පුරුෂ ලෙස ද්විත්ව නොවන බව හඳුනා ගැනීමට භාෂාව ද පරිණාමය වී ඇති බව වයලට් ටර්නිං සඳහන් කරයි.

නිදසුනක් වශයෙන්, වයලට් ටර්නිං පවසන්නේ 2007 දී පමණ ඇයගේ සමලිංගික සහකාරියට ඇයගේ පාසලේදී “සමලිංගික – විෂම ලිංගික සන්ධානයක්” තිබුණ බවය.

එම වාක්‍ය ඛණ්ඩ සමලිංගික හෝ විරුද්ධ ලිංගික පුද්ගලයන්ට දිරි දුන් නමුත්, ඒ අතරමැද ලිංගික කැමැත්තක් ගැන හඳුනාගෙන සිටින්නන් සඳහා සැබෑ විකල්පයක් නොවීය. එමෙන්ම, කාන්තා ලිංගිකත්වය විශේෂයෙන් හැඳින්වීමට වචනයක් නොතිබිණි.

“නමුත් දැන් මේ දේවල් පිළිගන්නා නිසා, සෑම කෙනෙකුම ‘වෙනස් ලිංගික’ අය ලෙස හඳුනා ගැනීමට විකල්පයක් තිබෙනවා,” යැයි වයලට් ටර්නිං පවසන්නේ කාන්තාවන් ද ඇතුළුව සියලු ලිංගිකත්වයන් ඇතුළත් වන පරිදි කථනය සහ පාරිභාෂික විද්‍යාව පරිණාමය වී ඇති බවය.

ලිංගිකත්වය සරල දෙයක් බවට පත් වීමේ අනාගතය කුමක්ද?

සරල ලිංගිකත්වය වැඩි වශයෙන් පුරුෂ අවකාශයකට ඇතුළු වීමේ මාවතකට පිවිස තිබිය හැකිය. ටික්ටොක්හි, තරුණ, විෂම ලිංගික පුරුෂයන් තම වීඩියෝවල සමලිංගිකයින් ලෙස හැසිරීම ජනප්‍රිය වී ඇත.

මෙම ප්‍රවනතාව ගැන නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් හි පළ වූ ලිපියකට අනුව මෙවැනි වීඩියෝ වැඩි වශයෙන් නරඹන්නේ කාන්තා අනුගාමිකයින් (followers) ය.

මේ නිර්මාණකරුවන් වෙනත් ලිංගික පුද්ගලයන් ලෙස පෙනී සිටීම සිදුකරන්නේ තම කැමැත්තෙන් හෝ අකමැත්තෙන් හෝ නැත්නම් වැඩිපුර ‘ක්ලික්’ ලබා ගැනීමට හෝ විය හැකියි. කෙසේ වුවත් මෙම ප්‍රවනතාව පුරුෂභාවය කෙරෙහි ආකල්ප වෙනස් කිරීමටත් එමඟින් අනාගතයේදී වැඩි පුරුෂයන් පිරිසක් ලිංගික සරල බව වැළඳ ගැනීමටත් මාවත සකසනු ඇත.

ලිංගිකත්වය විවෘතව කතා කරන කාන්තාවන් ද මේ මාවත සැකසීමට උපකාරී වනු ඇත. වැඩි වශයෙන් කාන්තාවන් තම ලිංගිකත්වය ගැන විවෘතව සාකච්ඡා කිරීම යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ, පොදුවේ පවතින ලිංගිකත්වය ගැන දැඩි මතයට තිබෙන විකල්ප ගැන වැඩි දෙනෙක් සාකච්ඡා කිරීමය.

“අපේ සංස්කෘතිය, ලිංගිකත්වය හා සම්බන්ධ දේවල් ගැන දැඩි ලැජ්ජාවක් ඇති කරලා තියෙනවා” යනුවෙන් ලීසා ඩයමන්ඩ් පැවසීය.

“මිනිසුන්ට තම ආශාවන් විනිශ්චය කිරීමකින් තොරව, ලැජ්ජාවකින් තොරව කීමට පහසු සහ සමාජීය වශයෙන් පිළිගත හැකි ඕනෑම දෙයක්,” ඔවුන්ගේ ලිංගික කැමැත්ත විවෘත කිරීමේ, නැතහොත් අවම වශයෙන් සලකා බැලීමට ඉඩ සලසා දෙන බව ඇය තවදුරටත් පැවසුවාය.

“අපි අනිවාර්ය විෂම ලිංගිකත්වයෙන් [සහ] සාම්ප්‍රදායික පුරුෂ භාවයෙන් මිනිසුන් නිදහස් කිරීම ආරම්භ කළ යුතුයි” යනුවෙන් ෂෝන් මැසේ පවසයි. “එය ලිංගිකත්වයේ විවිධත්වයට ඉඩ සලසන්න පුළුවන්, නැත්නම් වෙනස් ප්‍රතිඵලයක් හෝ සමහර විට ඒ හා සමාන ප්‍රතිඵලයක් (කාන්තාවන්ට) ලබා ගත හැකියි.”

බී.බී.සී. සන්දේශය ඇසුරිනි – ශීර්ෂපාඨය සංශෝධනය කර ඇත.

පසුගිය දශකයක වගේ කාලය පුරාවට අන්තර්ජාලයේ ව්‍යාප්තිය, සමාජ මාධ්‍ය වගේම ඒක පුද්ගල ආදායමේ වැඩි වීම වගේ විවිධ හේතු නිසා අපේ සමාජය දැවැන්ත වෙනස්කම් වලට භාජනය වුණ බව අපි හැමෝම දන්න සත්‍යයක්. මේ වෙනස්කම් එක්ක අපේ ජීවන විලාසිතාවත් වෙනස් වෙලා. 

මේ විදියට අපේ ජීවිතවලට සිදුවුණු එක් සාධනීය වෙනස්කමක් විදියට සෞඛ්‍ය සම්පන්න වීම ගැන උනන්දුවක් ඇති වීම හඳුන්වන්න පුඵවන්. ගොඩ දෙනෙක් මේ ගැන උනන්දු වෙනකොට තැන තැන ශරීර සුවතා මධ්‍යස්ථාන වගේම ඇවිදින මංතීරු වගේ දේවල් ගොඩක් ජනප්‍රිය වුණා.

මේ පිබිදීම කොයිතරම් වුණත් තාමත් අපි බොහෝ දෙනා සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවිතයකට අවශ්‍ය වන පෝෂණය ගැන ප්‍රමාණාත්මක දැනුමක් නොමැති බව ඔබ පිළිගන්නවාද ? උදාහරණයක් වශයෙන් සාර්වපෝෂකයක් වන ප්‍රෝටීන් ගැන සමස්තයක් වශයෙන් ශ්‍රී ලාංකික අප අතර දැනුවත්බව අඩු බව සමීක්ෂණවලින් පෙනී ගොස් තිබෙනවා.

“සාමාන්‍යයෙන් ලෝකයේ පිළිගත් සම්මිතීන්ට අනුව පුද්ගලයෙක් නිරෝගී පැවත්මක් වෙනුවෙන් තමන්ගේ ශරීරයේ කි.ග්‍රෑ. 1 ක් වෙනුවෙන් දිනකට ප්‍රෝටීන් ග්‍රෑම් 0.8 ක් ලබාගත යුතුයි. ඒ කියන්නේ කි.ග්‍රෑ. 60 ක් බර පුද්ගලයෙක් දවසකට ප්‍රෝටීන් ග්‍රෑම් 48 ක් දවසකට ගත යුතුයි. නමුත් ශ්‍රී ලාංකිකයෙක්  දවසකට ලබා ගන්නේ ග්‍රෑම් 44 ක වගේ ප්‍රමාණයක්” යැයි මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් පෝෂණවේදී හිරෝෂන් ජයරංග මහතා පවසනවා.

මුලින්ම අපි සලකා බලමු ප්‍රෝටීන් යනු මොනවාද ? සහ එහි වැදගත්කම කුමක්ද ? කියලා.

ප්‍රෝටීන් කියන්නේ සාර්ව පෝෂක ලෙසින් හඳුන්වන මිනිස් සිරුරට අත්‍යවශ්‍යම පෝෂකයක්. අපේ ශරීරයේ වැය වෙන සෛල නැවත අලුත්වැඩියා කිරීම සහ නව සෛල උත්පාදනය ප්‍රෝටීන්වල වැදගත්ම කාර්යබාරයයි. ප්‍රෝටීන්වල පමණක් අන්තර්ගත වෙන ඇමයිනෝ අම්ල මේ කාර්යභාරයේදී ඉතා වැදගත් වෙනවා.

ප්‍රෝටීන් ඌණතාවයක් ඇති වෙනකොට ලේ වල හිමොග්ලොබීන් ප්‍රමාණය අඩුවීම නිසා අධික වෙහෙස, විඩාව ඇති වීම, අවධානය යොමු කිරීමට ඇති හැකියාව අඩුවීම වගේම හිසකෙස් වැටීම වගේ ශරීරයේ වෙනස්කම් සිදු වෙන්න පටන් ගන්නවා. අපේ ප්‍රතිශක්තීකරණ හැකියාව බිඳ වැටෙන නිසා අපි නිතර ලෙඩරෝගවලට ලක් වීම සිදු වෙනවා. මේ ටිකෙන් හිතා ගන්න පුඵවන් ප්‍රෝටීන් සුවපත් නිරෝගී ජීවිතයකට කොයිතරම් වැදගත් ද කියලා. විශේෂයෙන්ම පෝෂණය සම්බන්ධයෙන් ජීවිතයේ වැදගත්ම අවධිවල පසුවන කුඩා දරුවන්, ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්, වියපත් අය වගේම ගර්භණී කාන්තාවන්ට ප්‍රෝටීන් විශේෂයෙන්ම අත්‍යවශ්‍යයි.

ජයරංග මහතා පෙන්වා දෙන්නේ මිනිස් සිරුරට අත්‍යවශ්‍යම ඇමයිනෝ අම්ල පරිපූර්ණ වශයෙන් ලබාගැනීමට නම් සත්ව ප්‍රෝටීන් නිසි ආකාරයන් ලබාගත යුතු බවයි. නමුත් ශ්‍රී ලාංකිකයින් මේ සම්බන්ධයෙන් ඇති නොදැනුවත්බව සහ වෙනත් හේතු කාරණා රැසක් මත ඇති තරම් සත්ත්ව ප්‍රෝටීන ලබා ගන්නේ නැහැ.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයට අනුව ශ්‍රී ලංකාව වගේ රටවල වැසියන්ට සම්පූර්ණ ප්‍රෝටීන් අඩුවක් නැතිව ලබා දෙන ආහාර කාණ්ඩයක් වශයෙන් පෝල්ට්‍රි කාණ්ඩයට අයත් මාංශ වර්ග සහ බිත්තර වැදගත් වෙනවා. පෝල්ට්‍රී වශයෙන් හඳුන්වන්නේ කුකුඵ මස්, බිත්තර, තාරා මස්, කඵකුම් මස් වගේ පක්ෂී වර්ගවල මාංශ. අනෙකුත් බොහෝ සත්ත්ව ප්‍රෝටීන් ආහාරවලට වඩා පහසුවෙන් ලබා ගැනීමට හැකි වීම සහ මිලෙන් අඩු වීම මීට හේතුවක් වශයෙන් එම සංවිධානය පෙන්වා දෙනවා.

පහතින් දැක්වෙන්නේ පෝල්ට්‍රි කාණ්ඩයට අයත් ප්‍රධානතම ආහාර වර්ග වන කුකුඵ මස්, කුකුඵ බිත්තර, තාරා මස් සහ කඵකුම් මස්වල අන්තර්ගත පෝෂණය සම්බන්ධයෙන් ඉතා වැදගත් කරුණු කිහිපයක්.

කුකුළු මස්

කුකුළු මස් පහසුවෙන් ජීර්ණය කළ හැකි ප්‍රෝටීන් අධික ආහාරයක්. කුකුළු මස්වල කොලජන් (කුකුළු මස් සම සහ ඇට කොලජන් වලින් පොහොසත්) විශාල වශයෙන් අන්තර්ගත වන අතර මාංශ පේශි වර්ධනයට අවශ්‍ය ඇමයිනෝ අම්ල බහුලව තිබෙනවා. ඒ වගේම කුකුළු මස් මාංශ පේශි ශක්තිමත් කිරීමට සහ අස්ථි සෞඛ්‍ය සම්පන්න කිරීමට සහ ඔස්ටියෝපොරෝසිස් වැළැක්වීමට උපකාරී වේ.

• විටමින් බී 12, කොලීන්, සින්ක්, යකඩ සහ තඹ වැනි ඛණීජ ලවණ
• ඇමයිනෝ අම්ල
• ඔබට සතුට දනවන හෝමෝනය වන සෙරොටොනින් නිපදවන ට්‍රිප්ටෝෆාන් අඩංගු වේ.

තාරා මස්

අපේ රටේ එතරම් ප්‍රචලිත නැතත් තාරා මස් සම්පූර්ණ ප්‍රෝටීන් පෝෂණය ඔබට ලබා දෙන සුපිරි ප්‍රෝටීන් ප්‍රභවයක්. ඒ වගේම ඔබේ ආහාර වේලට වෙනසක් එක් කිරීමට හොඳ ක්‍රමයක්. තාරා මස් වල අසංතෘප්ත මේද, ඔමේගා -3/ඔමේගා -6 අම්ල බහුල වන අතර අත්‍යවශ්‍ය සහ අත්‍යවශ්‍ය නොවන ඇමයිනෝ අම්ල යහමින් පිරී තිබේ.

• අත්‍යවශ්‍ය නොවන හා අත්‍යවශ්‍ය නොවන ඇමයිනෝ අම්ල වලින් පොහොසත් උසස් තත්වයේ ප්‍රෝටීන් පෝෂණය.
•  යකඩ, සෙලේනියම්, විටමින් සී සහ බී විටමින් යහමින් ඇත.
• කාබෝහයිඩ්රේට් නැත.
• සෞඛ්‍ය සම්පන්න අසංතෘප්ත මේදය, ඔමේගා -3 සහ ඔමේගා -6 මේද අම්ල.

ටර්කි හෙවත් කඵකුම් මස්

ටර්කි හෙවත් කඵකුම් මස් නත්තල් කාලයට යම් පමණකට දැකගත හැකි ඒත් වැඩි වශයෙන් අපේ රටේ ජනප්‍රිය නැති මස් වර්ගයක්. නමුත් කඵකුම් මස් සම්පූර්ණ ප්‍රෝටීන් සපයන ප්‍රභවයක් වශයෙන් ඉතාම වැදගත් මාංශ වර්ගයක්.  සාමාන්‍යයෙන් ටර්කි මස් ග්‍රෑම් 100 ක ප්‍රෝටීන් ග්‍රෑම් 28 ක් පමණ අන්තර්ගත වෙනවා. එය වැඩිහිටියෙක් නිර්දේශිත දෛනික ප්‍රෝටීන් අවශ්‍යතාවයෙන් හරි අඩකටත් වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සම්පූර්ණ කිරීමට සමත්.

ප්‍රෝටීන් හැරුණු විට ටර්කි මස් වල පහත සඳහන් ප්‍රයෝජනවත් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ අඩංගු වේ:

•  නියාසින්
• කොලීන්
• සෙලේනියම්
•  සින්ක්
• විටමින් බී -6
•   විටමින් බී -12
•  පොටෑසියම්
• කැල්සියම්
• මැග්නීසියම්
•  යකඩ
•  අසංතෘප්ත මේද අම්ල සහ අත්‍යවශ්‍ය ඇමයිනෝ අම්ල

බිත්තර

බිත්තර යනු මිහිමත ඇති පෝෂ්‍යදායීම සහ ඉතා පහසුවෙන් ලබාගත හැකි ප්‍රෝටීන් බහුල ආහාර වලින් එකකි. මේ නිසා බිත්තර යනු සුපිරි ආහාරයක් ලෙසින් හැ`-දින්වීම නිවැරදියි. බිත්තරවල සෑම අත්‍යවශ්‍ය පෝෂකයකම කුඩා ප්‍රමාණයකින් හෝ අන්තර්ගත වන නිසා සමබර ආහාර වේලක ප්‍රධාන අංගයක් වීමට ඉතා සුදුසුය.

• විටමින් ඒ (සම, අවයව හා ශ්වසන පද්ධතිය සෞඛ්‍ය සම්පන්නව තබා ගනී)
• විටමින් බී 12 (ආමාශ පද්ධතියේ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්, ටී සෛල නිෂ්පාදනය, ප්‍රතිශක්තිකරණ වර්ධනය සඳහා උපකාරී වේ)
•  ආසාදන වලට එරෙහිව ආරක්ෂාව සපයන සින්ක් සහ සෙලේනියම්වලින් සමන්විතයි.

මේ ප්‍රෝටීන් වලින් අපට තවත් බොහෝ ප්‍රයෝජන ලැබෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස ප්‍රෝටීන් බහුල ආහාර ගැනීමෙන් ඔබේ කැලරි අවශ්‍යතාවයෙන් 30% ක් පමණ සංතෘප්ත වුවහොත් එය අධික ලෙස ආහාර ගැනීමට පෙළඹීම මේ නිසා ප්‍රෝටීන් ගැන නිසි පරිදි දැනුවත්ව, ඒ දැනුම සැමට බෙදා දෙමින් අපි සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවිතයකට හුරු වෙමු.

පෝෂණවේදී හිරෝෂන් ජයරංග – BSc.(Hons) Food Science & Nutrition WUSL (Specialized in Applied Nutrition) MSc.Food Science & Nutrition  University of Peradeniya (R)

දේශපාලන බලපෑම් හමුවේ ස්වාධීනව රාජකාරි කළ නොහැකි බව කියමින් රජයේ තනතුරු හා වගකීම්වලින් නිලධාරීන් අස්වීමේ සිදුවීම් ගණනාවක්ම පසුගිය දිනවල වාර්තා විය. පාරිභෝගික සේවා අධිකාරියේ විධායක අධ්‍යක්ෂ තුෂාන් ගුණවර්ධන මහතා ද ඒ අයුරින් තම ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වීමට තීරණය කළේය. ඉල්ලා අස්වීමට බලපෑ පරිසරය හා එහි පසුපස ඇති මාෆියාව ගැන ඔහු සමඟ කළ සංවාදයකි මේ.

ප්‍රශ්නය:- ඔබේ මේ ඉල්ලා අස්වීමට තුඩු දුන් මූලික සිදුවීම මොකක්ද?
පිළිතුර:- සැප්තැම්බර් 9 උදේ මට ලංකා සතොසෙන් කෝල් එකක් ආවා. එතකොට මම සභාපතිවරයාත් සමග හිටියේ. වැලිසර තොග ගබඩාවකින් සුදු ලූනු කිලෝ පනස් දාහකට වැඩි තොගයක් පන්නන වැඩක් යනවා කියල තමයි තොරතුර ලැබුණේ.  මම ඒ වෙලාවෙම අපේ ටීම් එකක් එතැනට යවලා ඒ වැඩේට අදාළ ලේඛනවල ඡායාරූප ගන්න උපදෙස් දුන්නා. මොකද තොරතුරට අනුව එතැන වෙමින් තිබුණේ කලින් දවසෙ හොර රහසේ ව්‍යාපාරිකයකුට සුදු ලූනු කන්ටේනර් දෙකක් මුදාහැරලා ඒකට අදාළ ව්‍යාජ ලේඛන සැකැසීමක්. ඒ සඳහා ගිහින් තිබුණෙත් ලංකා සතොසෙ හෙඩ් ඔෆිස් එකෙන්. මේ ලූනු තොගය තිබුණේ මහජනතාවට විකුණන්නයි. මොකද දැන් තොග විකුණන්නැතිව මහජන අවශ්‍යතාවට සිල්ලරට දෙන්න කියලා කැබිනට් තීරණයක් තිබෙනවා. මෙතන බරපතළම කාරණය වුණේ කිලෝව රුපියල් 135 ගානේ බිල්පත් කිසිවක් නිකුත් කරන්නේ නැතිව තොග වෙළෙන්දට විකුණලා රුපියල් ලක්ෂ 73ක් සල්ලි අරගෙන. එහෙම කරන්න උපදෙස් දීලා තිබෙන්නේ සතොසෙ ප්‍රධාන කාර්යාලයේ කෙනෙක්. සල්ලි අරගෙන සේප්පුවේ දාලා.

ප්‍රශ්නය:- තොග වෙළෙන්දා ඒ ලූනු තොගයට මොකද්ද කරන්නේ?
පිළිතුර:- ඒක තමයි බරපතළම කාරණය. මේ වෙළෙන්දත් ලංකා සතොසේ සැපයුම්කරුවෙක්. මොහු සතොසෙන් කිලෝව රුපියල් 135ට ගත්ත ලූනු නැවත සතොසට රුපියල් 450 ගානේ විකුණනවා. ඒක තමයි ගේම් එක. මීට කලින් මේ විදියටම උඳු කන්ටේනරයක් විකුණලා තියෙනවා. ඒ කියන්නේ උඳු කිලෝ විසි පන්දාහක් විතර. මීටත් කලින් සීනි, පිටි, පාන්පිටි ආදී භාණ්ඩ රැසක්ම මේ විදියට එලියට විකුණලා තියෙනවා. ඒ කියන්නේ වරායෙන් ගේන බඩු තොග මිලට විකුණනවා හොර පාරෙන්. එක පුද්ගලයකුට මෙහෙම කිලෝ පනස් දාස් ගාණක් දෙන්න තීරණය කළේ කොහොමද කියන එකම ප්‍රශ්නයක්.

ප්‍රශ්නය:- මේ සිදුවීමට ඉහළ කළමනාකාරිත්වය සම්බන්ධ නැති බවට සිදුවීම වාර්තා වූ විගස මාධ්‍යයට ප්‍රකාශයක් නිකුත් වුණා. එහෙම ක්ෂණිකවම විනිශ්චය කළේ කොහොමද?
පිළිතුර:- ඒක මහ විහිළුවක්. එතැන කාරණා දෙකක් තියෙනවා. අංක එක මූලික විමර්ශනයක්වත් නොකර එහෙම කියන්නෙ කොහොමද? අංක දෙක මොහොතකට එහෙම හිතුවත් ඉහළ කළමනාකාරිත්වය නොදැන මෙහෙම දේවල් වෙනවා නම් ඒ ඉහළ කළමනාකාරිත්වයෙන් වැඩක් නෑනෙ.

ප්‍රශ්නය:- මේ සිදුවීම සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට තවත් සරලව කිව්වොත්?
පිළිතුර:- මිනිස්සුන්ගේ සල්ලිවලින් ආහාර ද්‍රව්‍ය ආනයනය කරලා ඒවා වෙළෙන්ඳන්ට තොග ගානට විකුණලා ඒ වෙළෙන්ඳගෙන්ම නැවතත් වැඩි මිලට සතොසට මිලදීගැනීමේ කූට වැඩක්. මේ වැඩේ තේරුම මොකක්ද?

ප්‍රශ්නය:- සිදුවීමට අදාළ අපරාධ විමර්ශනය තිබෙන්නේ කොතැනද?
පිළිතුර:- තොරතුර ලැබුණ ගමන් මම අපරාධ විමර්ශන දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්‍යක්ෂ ධුරය හොබවන නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයාට දුරකතනයෙන් තොරතුර දුන්නා. ඔහු මට කිව්වේ ඇවිල්ලා පැමිණිල්ලක් කරන්න කියන එක. මේක මේ මොහොතේ සිදුවන දෙයක් නිසා මට පුළුවන් දෙයක් මම කරගන්නම් එහෙනම් කියල ඊට පස්සෙ රාගම පොලිසියට කතා කළා. ඒ පොලිස් ස්ථානාධිපතිවරයා හැකි සහායක් දෙන්න පොරොන්දු වුණා. ඒත් අපි අපේ රාජකාරිය කළා.

ප්‍රශ්නය:- සිදුවීමට අදාළ සාක්ෂි පාරිභෝගික අධිකාරිය සතුයි. විමර්ශනයක් කරනවද?
පිළිතුර:- අපි දැන් කරන්නේ නෑ. අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ඒක දැන් බාරගෙන තියෙනවනෙ. වෙළෙඳ අමාත්‍යාංශය සමහර විට ඒ අයට කියන්න ඇති.

ප්‍රශ්නය:- මේ සිදුවීමට අදාළ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට අධිකාරියට බලය තිබෙනවා නේද?
පිළිතුර:- මේක මහා පරිමාණ හොරකමක්නෙ. අපරාධ පරීක්ෂණයකින් මේකට සම්බන්ධ සියලු දෙනා අල්ලගන්න ඕනේ. අපි නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට එහා දෙයක් එතැන තියෙනවා.

ප්‍රශ්නය:- කැබිනට් තීන්දුවක් ගත්තාම ඒකත් උල්ලංඝනය කෙරුණා නම් මේක කැබිනට්ටුවටත් උඩින් වෙන වැඩක්ද?
පිළිතුර:- අනිවාර්යයෙන් මේ ගැන කැබිනට්ටුවේ අවධානයට ලක්වෙන්න ඕනෑ. මේක රජයේ ප්‍රතිපත්තිමය තීන්දුවක්. මේක එක මනුස්සයෙක්ගෙ වැඩක් නෙවෙයිනෙ. පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරිය වෙනම ආයතනයක්. සභාපති, අධ්‍යක්ෂවරු, ප්‍රධාන විධායක කියලා තනතුරුවලට පත්වීම් කරලා මේ වංචා නවත්තන්න කී දෙනෙක්ට පඩි ගෙවනවද? එතකොට මේ කිසි දෙයක් සාර්ථක වෙලා නෑනෙ.

ප්‍රශ්නය:- මේක පෙට්ටි කඩයක වෙච්ච හොරකමක් නෙවෙයි. මේ වායේ පසුපස ඉන්නෙ කවුරු කියලද ඔබ හිතන්නේ?
පිළිතුර:- මේක පොඩි තැනකින් වෙන දෙයක් නම් නෙවෙයි. විධිමත් පරීක්ෂණයක් කරල මේවාට සම්බන්ධ කට්ටිය හොයාගන්න ඕනෑ. ඉහළ කළමනාකාරිත්වය සම්බන්ධ නෑ කියල කියන්න ඉක්මන් නොවී සී.අයි.ඩී එක මේක කරාවි කියල මම විශ්වාස කරනවා. සිදුවීමක් වුණාම ඉහළ බලධාරීන් මම දන්නේ නෑ කියන එකත් මෙතන තියෙන ලොකු ප්‍රශ්නයක්. එතකොට මේවායේ වගකීම ගන්නේ කවුද? මේ මහජනතාවගේ සල්ලි. හරි නම් මේ දේවල්වලට සියලුම බලධාරීන් වගකියන්න ඕනෑ.

ප්‍රශ්නය:- විමර්ශන ක්‍රියාවලිය ගැනත් විශ්වාසය තැබීම අපහසු නම් අල්ලස් හෝ වංචා දූෂණ කොමිසම වැනි තැන්වලට මේවාට ස්වාධීනව මැදිහත් විය හැකි නැද්ද?
පිළිතුර:- ඔව්. ඒ අයට මේ සිදුවීමේ තවත්දුරට ගිහින් බලන්න පුළුවන්. වැඩේ තියෙන්නේ විමර්ශනය අන්තිමේදී කඩකාරයෙක් වගේ පොඩි මිනිහෙක් ඉස්සරහට දාලා අපි දන්නේ නෑ කිව්වොත් ඔක්කොම ඉවරයි. මේකට සම්බන්ධ අය තරාතිරම නොබලා අල්ලගන්න ඕනෑ.

ප්‍රශ්නය:- දුරකතන දත්ත පරීක්ෂා කිරීම වැනි තියුණු විමර්ශනයක් කළොත් මේ හොරකමේ තෝරු මෝරු අල්ලන්න අපහසුයි කියල ඔබ හිතනවද?
පිළිතුර:- අනිවාර්යයෙන්ම අල්ලන්න පුළුවන්. දැන් දියුණු තාක්ෂණයක් තිබෙනවා. අපරාධ විමර්ශනය ස්වාධීනව සිදුවෙන්න දුන්නොත් පුළුවන්. මට මතක නෑ වගේ දේවල් නොවුණොත් පුළුවන්. සාමාන්‍යයෙන් අපේ රටේ වෙන්නේ මම දන්නේ නෑ මට මතක නෑ වගේ දේවල්. එහෙම බෑ. මිනිසුන් අතින් සමහර විට අතපසුවීම් වෙන්න වුණත් පුළුවන්. අඩු ගානේ තමන් වැරැද්දක් කරලා නැත්නම් ඉල්ලා අස්වීම වැනි පියවරකටවත් යන ශිෂ්ටසම්පන්න ක්‍රමයක් මේ රටට ඕනෑ.

ප්‍රශ්නය:- තනතුරට පැමිණි දවසේ සිට මේ දක්වා කරපු වැඩ ගැන දැන් මොකද හිතෙන්නේ?
පිළිතුර:- යම්කිසි වැඩ කොටසක් කළා. ඒ නිසා සතුටක් තිබෙනවා. අවුරුදු ගණන් ගොඩගැහිලා තිබුණු ලිපිගොනු පන්සීයකට අධික සංඛ්‍යාවක පැමිණිලි අවසන් කළා. විමර්ශන කඩිනම් කරන්න ක්‍රමයක් හැදුවා. අසාධාරණයට ලක් වූ පාර්ශ්වයන්ට බොහෝ සහන ලබා දුන්නා. පාරිභෝගික අධිකාරියට වෘත්තියභාවය ඇතිකරන්න අපට පුළුවන් වුණා. ඒ වුණාට ඉතින් තව වැඩ ගොඩක් කරන්න තිබෙනවා.

ප්‍රශ්නය:- රජයේ සංස්ථා හා අධිකාරින්හි ඉහළ තනතුරුවල පුද්ගලයන් පත්කිරීමේදී මේ ආණ්ඩුව වෙනම කමිටුවකින්  සුදුස්සන් තෝරාගැනීමක් කළා. එහි ප්‍රතිඵලයක් වුණාද?
පිළිතුර:- එහෙම තේරුවාට සුදුස්සන්ම තේරුණාද කියල දැන් ප්‍රශ්නයක් තියෙනවා. අපේ ආයතනයේ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයම ඒකට උදාහරණයක්. සුදුසුකම් නැතිව පාරිභෝගික අධිකාරිය වැනි ආයතනයක් දුවන්නම බෑ.

ප්‍රශ්නය:- ආණ්ඩු හා පක්ෂ මාරු වුණත් ඇතැම් විෂයන්ට අදාළ දේශපාලන විධායක තනතුර සමහර තැන්වලදී දරල තිබෙන්නේ එකම පුද්ගලයෝ?
පිළිතුර:- ඒක තමයි මම කියන්නේ අපේ දේශපාලනය හා රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය සම්බන්ධයෙන් මීට වඩා ගැඹුරු විධිමත් වෙනසක් අවශ්‍යයි. දේශපාලකයන් සම්බන්ධ වෙලා කරන මේ වැඩවලදී වෙන්නේ රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය ඊට අවභාවිත වීම. ඒ වගේ පසුබිමක් ඇතුලේ රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට කෙළින් වැඩ කරන්න ටිකක් අමාරුයි.

ප්‍රශ්නය:- හැබැයි දේශපාලනීකරණය වූ රාජ්‍ය ආයතන පද්ධතියට වියතුන් පත්කර වෙනසක් කිරීම මේ ආණ්ඩුව බලයට එද්දී දීපු ප්‍රධාන පොරොන්දුවක්. මේ වගේ සිදුවීම්වලදී ඒ වියතුන් බේරාගන්න වැඩපිළිවෙළක් හදල තිබුණේ නැද්ද?  
පිළිතුර:- නෑ. එහෙම වැඩපිළිවෙළක් හදලා තිබුණේ නෑනෙ. ඒක තමයි ප්‍රශ්නය. එහෙම බලපෑම් කණ්ඩායමුත් නෑ දැන්. ඒක දැන් ඔබලාටත් පැහැදිලිවම පේනවනේ.

ප්‍රශ්නය:- පාරිභෝගික අධිකාරිය යටතේම ලියාපදිංචි වූ පාරිභෝගික සංවිධානම සිය ගණනක් තිබෙනවා. මෙවැනි දේකදි ඔවුන්ට තීරණාත්මක බලපෑමක් කරන්න බැරිද?
පිළිතුර:- ඔවුන්ට විතරක් ඒක කරන්න බෑ. මෙවැනි තීරණාත්මක සිදුවීමකදී රාජ්‍ය පැත්තෙන් ගන්න ප්‍රවේශය වැදගත්නෙ. ප්‍රවේශය වැරැදි වුණාම එතැනින් එහාට ඔක්කොම වැඩ වරදිනවනෙ.

ප්‍රශ්නය:- ඒ කාරණය තව පැහැදිලි කරන්න පුළුවන්ද?
පිළිතුර:- අපි කියන්නේ මේක විවෘත ආර්ථික ක්‍රමයක් කියලා. හැබැයි දැන් මිල පාලනයක් කරනවා. අපට ආවේණික ක්‍රමයක් හදාගත්තට කමක් නෑ. හැබැයි ආර්ථික විද්‍යාවේ මූලික ප්‍රතිපත්ති කියල දේවල් තියෙනවා. ඒ දේවල් අභ්‍යාස කරන්නේ නැතිව රටක ආර්ථිකයක් අපි ඉදිරියට ගෙනියන්නේ කොහොමද? ඒ කියන්නේ අපි එක පැත්තකින් ආයෝජකයන්ට එන්න කියනවා. තව පැත්තකින් සීමා පනවනවා. තව පැත්තකින් පෞද්ගලික අංශය සතුව තිබෙන ද්‍රව්‍ය වටලනවා. මේක පටලැවිල්ලක්. මෙහෙම වෙන්නේ රටකට ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති නැතිවුණාම. මේ රටට ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හදල නෑ. එන එන ඇමැතිටයි ආණ්ඩුවටයි ඕනෑ විදියට ප්‍රතිපත්ති හදලා තිබෙන්නේ. උදේ නැගිටිද්දි තිබෙන ප්‍රතිපත්තිය රෑ නින්දට යද්දි වෙනස් වෙනවා නම් ඒ රටට ගමනක් නෑ.

ප්‍රශ්නය:- මේ නූල් බෝලේ ලිහාගන්නෙ කොහොමද?
පිළිතුර:- නූල් බෝලේ ලිහන එක නම් ටිකක් අමාරුයි දැන්. හැබැයි අඩු ගානේ අපි සෞභාග්‍යයේ දැක්ම හරහා ජනතාවට පොරොන්දු වෙච්ච වැඩ කොටස කළා නම් රට තරමක් හෝ දුරට හැදෙනවා. ජනාධිපතිවරුන්ටයි ඇමැතිවරුන්ටයි අවශ්‍ය දේවල් නැතිව රටට ජාතික ප්‍රතිපත්ති හදන්න ඕනෑ. අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩවලට මිල පාලන දැම්මාම මොන ආයෝජකයද ඒ රටට එන්නේ? අපට නිසි ආර්ථික වැඩරාමුවක් ඕනෑ. අපේ ආර්ථිකය වැටෙන්න එක හේතුවක් කොවිඩ්. අනෙක බදු ප්‍රතිපත්තියේ අවුල. දැන් ලංකාවෙ ඍජු බදු ප්‍රතිශතය අඩුයි. වක්‍ර බදු වැඩියි. එතකොට භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යනවා. මේක ලොකු ප්‍රශ්නයක්.

ප්‍රශ්නය:- ඍජු බදු වැඩිකරන්න ආණ්ඩුව බය ද? නැත්නම් වෙළෙඳ මාෆියාවට යට ද?
පිළිතුර:- හැම රටකම දේශපාලන හා වෙළෙඳ මාෆියාවක් තිබෙනවා. ඒ අය අතරෙ යම් මුදල් ගනුදෙනු වෙනවා ඇති. ප්‍රශ්නය ඒකමත් නෙවෙයි. එහෙම රටවල පවා යම් සංයුක්ත ආර්ථික වැඩපිළිවෙලක් තිබෙනවා. අපට එහෙම අනන්‍යතාවයක් නෑ.
අද ලංකාවේ දේශපාලකයන්ට ඕනෑම දෙයක් කරන්න පුළුවන්. අල්ලසක්  විදියට ගෙයක් අරගෙන මට දුන්නේ තෑග්ගක් කියනවා. හැබැයි දියුණු ලෝකේ රටවල එහෙම දේශපාලකයන්ට තෑගි ගන්න බෑනෙ.

ප්‍රශ්නය:- සෞභාග්‍යයේ දැක්ම ගැන ඇතැම් දේශපාලකයන්ගේ පැහැදිලි කිරීම්වල තිබෙන්නේ රාජ්‍ය උපරිමයෙන් මැදිහත් වන දේශීය ආර්ථිකයක් වැනි අදහසක් ?
පිළිතුර:- ඒක වැරැදියි. ඒකෙ තිබෙන්නේ හොඳ පොරොන්දු මිටියක්. ප්‍රශ්නය තමයි පොරොන්දු දුන්නට ඒ වැඩේ කෙරෙන්නේ නැතිකම. ඇත්තටම මුල් මාස හයේ පොඩ්ඩක් කරගෙන ආවා. ඊට පස්සේ නතර වුණා.

ප්‍රශ්නය:- ඒ ඇයි?
පිළිතුර:- ඊට පස්සේ ඇමැතිලාගේ දරුවෝ පෞද්ගලික ලේකම්ලා වෙලා නටන්න ගත්තා. ඇමැතිලා වටේ ඉන්න මේ වහල්ලු ටික එලියෙන් තියන්න ජනාධිපතිතුමා ලොකු උත්සාහයක් ගත්තා. කිසිම සම්බන්ධීකරණ ලේකම්වරයකු රජයේ නිලධාරීන්ට දුරකතන ඇමතුම් නොදිය යුතු බවට චක්‍රලේඛයක් පවා ගැහුවා. හැබැයි දැන් වෙන්නේම එපා කියපු දේවල් ටික.

ලංකාදීප ඊ පුවත්පත ඇසුරින් සම්පූර්ණයෙන් උපුටා ගන්නා ලදි. ප්‍රධාන ඡායාරූපය වෙනස්කර ඇත.

කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ ඇහැටුවැව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට අයත් නාකොලගනේ ග්‍රාම නිලධාරී වසමේ පාලුකඩවල වැව් ඉහත්තාවේ කිරිබත්පැලැස්ස ප්‍රදේශයේ මහ පරිමාණ වනාන්තර විනාශයක් සිදු වේ.

බැකෝ යන්ත්‍ර භාවිතා කරමින් පාලුකඩවල වැවේ ප්‍රධාන ජල පෝෂක වනාන්තරය හා අලි ඇතුන්ගේ ප්‍රධාන වාසස්ථානයක් මේ ආකාරයෙන් එළිපෙහෙලි කිරීම සිදු කෙරෙමින් පවතී. නාකොලගනේ රජමහා විහාරයට අයත් නින්දගම් ඉඩම් ලෙස සැලකෙන මෙම වනාන්තර ඉඩම් එම විහාරස්ථානයේ විහාරාධිපති වලත්වැව රාහුල හිමියන් දේශපාලඥයින්ගේ රැකවරණය භාවිතා කරමින් නීති විරෝධී ව ව්‍යාපාරිකයන් කිහිපදෙනෙකුට පවරා දී තිබේ.

මේ වන විට අක්කර 50 කට වැඩි වනාන්තර ප්‍රදේශයක් එළිපෙහෙලි කර ඇති අතර තවදුරටත් අක්කර 700 ක පමණ වනාන්තර ප්‍රදේශයක් එළි කිරීමට ව්‍යාපාරිකයන්ට මේ වන විටත් පවරා දී තිබේ. බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස් ඇතුළු කිසිදු රාජ්‍ය ආයතනයක අනුමැතියකින් තොරව මෙම නින්දගම් වනාන්තර නීති විරෝධී ව ව්‍යාපාරිකයන්ට පවරා ඇති අතර පාරිසරික අණ පනත් උල්ලංඝනය කරමින් එම වනාන්තර එළි කිරීම සිදු කරමින් පවතී.

ලංකාවේ වැඩි ම අලි – මිනිස් ගැටුමක් පවතින ප්‍රදේශ අතුරෙන් එකක් ලෙස සැලකෙන වයඹ කලාපය තුළ රක්ෂිත ප්‍රදේශවලින් පරිබාහිරව බොහෝ වැව් හා හුදෙකලා වූ වනාන්තර කුට්ටි ආශ්‍රිත ව සැලකිය යුතු අලි ගහනයක් ජීවත් වේ. එම සතුන් දහවල් කාලයේ රැදී සිටීමට මෙම වනාන්තර කුට්ටි භාවිතා කරන අතර රාත්‍රී කාලයේ දී වගා බිම්වලට හා වැව් ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ වලට පැමිණේ. එවන් වනාන්තර ප්‍රදේශ මේ ආකාරයෙන් එළිපෙහෙලි කර ව්‍යාපාරිකයන් විසින් වාණිජ වගාවන් සඳහා යොදා ගැනීම හේතුවෙන් මේ ප්‍රදේශයේ අලි – මිනිස් ගැටුම තව තවත් වර්ධනය වීම සිදු වනු ඇත.

වැව් හා ගොවි බිම් පෝෂණය කරන නාකොලගනේ වනාන්තර පද්ධතිය අහිමි කිරීම

කුඩා හා මහ වැව් 25 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් සැදුම්ලත් වැව් පද්ධතියකින් හා ජල පෝෂක වනාන්තර වලින් සැදුම්ලත් මේ සමස්ත ප්‍රදේශය අක්කර 5000 ක් පුරා පැතිර තිබෙන අලි – ඇතුන්ගේ පෝෂක භූමියක් පමණක් නොව ප්‍රධාන අලි මංකඩකි. මේ භූමිය තුළ අක්කර 2700 ක් පමණ වන නාකොලගනේ රජ මහා විහාරයට අයත් නින්දගම් ඉඩම් පිහිටා ඇති අතර ඒ තුළ වැව්, වනාන්තර ප්‍රදේශ හා ජනාවාස පිහිටා තිබේ. මීට අමතර ව මෙම සමස්ත ප්‍රදේශයේ ම හේන් වගා බිම්, කුඹුරු ඉඩම්, වැව් පද්ධති, වියළි මිශ්‍ර සදාහරිත වනාන්තර, කටු පදුරු සහිත ලදු කැළෑ බිම් හා ගංගාශ්‍රිත වනාන්තර වැනි විවිධ පරිසර පද්ධති බොහොමයක් දැක ගත හැකි ය.

මෙම නින්දගම් ඉඩම හා සම්බන්ධ වනාන්තර ප්‍රදේශ කිහිපයක් වෙයි. දකුණු මායිම ආශ්‍රිත ව කතාකරනකන්ද හා මීගස්පිටිය – මඩදෙනිගම වනාන්තරය පිහිටා ඇති අතර නැගෙනහිර මායිමේ අත්තනපොල රජයේ කැලය පිහිටා තිබේ. මේ සියලු වනාන්තර වියළි මිශ්‍ර සදාහරිත වනාන්තර වැස්මක් සහිත වේ.

නාකොලගනේ නින්දගම් ඉඩම් තුළ හා ඒ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ මහ වැව් හා කුඩා වැව් විශාල ප්‍රමාණයක් පිහිටා ඇති අතර වැඩි ප්‍රමාණයක් කුඩා වැව් වේ. කුඩා වැව් වැසි ජලයෙන් පමණක් පෝෂණය වේ. මානක්කුලමයාගම වැව, හුණුගල්ලෑව වැව, අතරගල්ල වැව, ගුරුගොඩ වැව, ඒරියාව වැව, පල්ලේරියාව වැව, ඉකිරිවත්තේගම වැව, අස්වැද්දුම වැව, කරගස්සන වැව, ඌරපොලයාගම වැව, ඇතිනිමලේ වැව, මීගස් වැව, කදුබොඩයාගම වැව, කඩවල වැව, කිවුලේගම වැව, නැකතිකොන් වැව, කුඩා මීගස්පිටිය වැව, කැලේගම වැව, කොතලවැටිය වැව, මහ මීගස්පිටිය වැව, දඹෑ වැව, අන්දර වැව, කිරිබත් පෑලැස්ස වැව හා ගනේපතාන වැව ඒ අතර වේ.

අතරගල්ල වැව හා ඒරියාව වැව ජලජ පක්ෂීන් බහුල ව ජීවත් වන ප්‍රදේශයකි. අලින් බහුල ව වාර්තා වන්නේ පල්ලේරියාව වැව, ඉකිරියවත්තේගම වැව, අස්වැද්දුම වැව හා හුණුගල්ලෑව යන වැව් ආශ්‍රිත ව ය. හුණුගල්ලෑව වැව, මානක්කුලමයාගම වැව, ගුරුගොඩ වැව, ඉකිරිවත්තේගම වැව, අස්වැද්දුම වැව, කදුබොඩයාගම වැව, ඇතිනිමලේ වැව හා මීගස් වැව යන වැව් ප්‍රතිසංස්කරණය කළ යුතු මට්ටමේ පවතින අතර ඒවා නිසි පරිදි සැකසීමෙන් අලි – ඇතුන්ගේ පෝෂක බිම් ප්‍රදේශ සුරක්ෂිත කිරීමේ හැකියාව ඇත.

නින්දගම් ඉඩමට පිටතින් පිහිටන වැව් කිහිපයක් වේ. ඒ අතුරින් පාලුකඩවල වැව ප්‍රධාන වැවකි. මේ වැවේ, වැව් පිටිය හා උපරිම ජල රැඳවුම් කලාපය නින්දගම් ඉඩම තුළට ද ව්‍යාප්ත ව තිබේ. මීට අමතර ව වැවේ ප්‍රධාන ජල පෝෂක ප්‍රදේශය වන්නේ මෙම නින්දගම් ඉඩමේ වනාන්තර පද්ධතියයි. මේ වනාන්තර ප්‍රදේශය වටා මහගල්ගමුව වැව, බඩල්ගම වැව, අඹකොල වැව ආදී සුවිශේෂී වැව් කිහිපයක් ම ව්‍යාප්තව පවතී. ඇහැටුවැව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ පිහිටි හෙක්ටයාර 5496 ක් පමණ වන කුඹුරු ඉඩම් වලින් වැඩි කොටසකට වාරි ජලය සපයන්නේ මෙම වැව් පද්ධතියෙනි. මෙම වනාන්තර විනාශයත් සමඟ වැව් පද්ධතියේ ජල පෝෂක බිම් අහිමි වී රදවා ගත හැකි ජල ප්‍රමාණය සීමා වීමෙන් කුඹුරු ගොවිතැන බිඳ වැටීමට ලක් වනු ඇත.

වැව් පද්ධතියට අමතර ව මේ නින්දගම් ඉඩම තුළ පුරාවිද්‍යාත්මකව වැදගත් වන ස්ථාන කිහිපයක් පිහිටා තිබේ. ඉන් ප්‍රධාන වන්නේ නාකොලගනේ රජමහ විහාරය හා සම්බන්ධ ගල්ලෙන් විහාරය සහ කටාරන් සහිත ගල්ලෙන් ය. මීට අමතර ව ගුරුගොඩ පුරාවිද්‍යා රක්ෂිත භූමිය පිහිටා ඇති අතර එම ස්ථානයේ නටබුන් වූ වෙහෙරක් හා විහාර සංකීර්ණයක් පිහිටා තිබේ. එම ස්ථානයේ මේ වන විට පුරවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මගින් කැණීම් කටයුතු සිදු කරනු ලැබේ. මීට අමතර ව හුණුගල්ලෑව වැවේ, වැව් බැම්මේ පුරාවිද්‍යාත්මක ව වැදගත්වන පැරණි මායිම් ගල් කණුවක් හමු වී තිබේ.

වන විනාශයෙන් ගම්මානවල ජනතාව අලි – මිනිස් ගැටුමේ ගොදුරක් බවට පත් කිරීම

නින්දගම් ඉඩම තුළ ගම්මාන හතරක් පිහිටා තිබේ. පවුල් 76 ක් පමණ ජීවත් වන ඇතිනිමලේ ගම, පවුල් 7 ක් පමණ ජීවත් වන හිරිගොල්ලාගම, පවුල් 23 ක් පමණ ජීවත් වන ආඩිගම හා පවුල් 98 ක් පමණ ජීවත් වන ඒරියාව ගම ඒ අතර වෙයි. අලි – ඇතුන්ගේ වාසස්ථාන වන මෙම වනාන්තර මහ පරිමාණයෙන් විනාශ කිරීමත් සමඟ ම මෙම ගම්මානවල හා ඒ අවට ගම්මානවල ජනතාව අලි – මිනිස් ගැටුමේ දරුණු ගොදුරක් බවට පත් වනු ඇත.

මෙම නින්දගම් ඉඩම් පසුගිය කාලසීමාව තුළ අක්‍රමවත් ලෙස පරිහරණය කිරීම හේතුවෙන් නිසි ලෙස භාවිතයට ගත නොහැකි තත්ත්වයට පත් ව තිබේ. ඒ හේතුවෙන් ම මේ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල අලි – මිනිස් ගැටුම වර්ධනය වෙමින් පවතී. නින්දගම් ඉඩම් ලෙස පවතින ජල පෝෂක වනාන්තර බිම්වල මහ පරිමාණ වාණිජ වගා බිම් ඇති කිරීම, ගල්කොරි පවත්වා ගෙන යාම, පස් කැපීම සඳහා යොදා ගැනීම, හේන් වගාවන් සඳහා අක්‍රමවත් ලෙස එළිපෙහෙළි කිරීම, අක්‍රමවත් ලෙස ජනාවාස පිහිටු වීම හා අක්‍රමවත්ව විදුලි වැටවල් ස්ථාපිත කිරීම යන හානි කර ක්‍රියාමාර්ගවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අලි – මිනිස් ගැටුම වර්ධනය වීම, භූමිය අස්ථාවර වීම හා භූමියේ ඵලදායීතාවය අඩු වීම, භූගත ජල මට්ටම අඩු වීම වැනි හේතූන් නිසා සමාජීය ප්‍රශ්න බොහොමයක් උද්ගත ව තිබේ.

මේ තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා මේ ප්‍රදේශය තුළ නිසි ඉඩම් භාවිත ක්‍රමවේදයක් සකස් කළ යුතු ව ඇත. අක්‍රමවත්ව සිදු කරන සංවර්ධන කටයුතු විධිමත් කිරීම මෙන්ම හානි කර මානව ක්‍රියාකාරකම් නතර කිරීමට පියවර ගැනීම හා වනාන්තර පද්ධති එකිනෙකට සම්බන්ධ කිරීම මෙන්ම අවට ප්‍රදේශයේ පිහිටි රජයේ රක්ෂිත වනාන්තර හා නින්දගමට අයත් වනාන්තර පද්ධති සම්බන්ධ කිරීම සිදු කළ යුතු ව ඇත. මීට අමතර ව වැව් පද්ධති සකස් කිරීම හා ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම මෙන්ම ජල පෝෂක වනාත්තර බිම් ප්‍රදේශ සුරක්ෂිත කිරීම තුළින් මේ ප්‍රදේශයේ ජල සුරක්ෂිතතාවය ඇති කළ යුතු ව තිබේ. එමගින් ප්‍රජාවගේ කෘෂි හා පානීය ජල සුරක්ෂිතතාව ඇති වන අතර අලි – මිනිස් ගැටුම පාලනයට ද ඒ තත්ත්වය ඉවහල් වෙනු ඇත.

හුදෙකලා වනාන්තර කුට්ටි ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් අවහිර වී ඇති අලින්ගේ සංක්‍රමණික ගමන් මාර්ග සම්බන්ධ කළ හැකි අතර දහවල් කාලයේ දී ජනාවාස ආශ්‍රිත වනාන්තර කුට්ටිවල අලි රැඳී සිටිමින් රාත්‍රී කාලයේ දී ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවලට හා වගා බිම්වලට පැමිණ සිදු කරන හානි අවම කර ගැනීමට ද ඒ තත්ත්වය ඉවහල් වේ.  මෙමගින් අලි – මිනිස් ගැටුම පාලනය කළ හැකි වන අතර අලින්ට අවශ්‍ය පානීය ජල ප්‍රභවයන් නිසි පරිදි ලබා දීමෙන් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවලට පිවිසීම බොහෝ දුරට අඩු කළ හැකි ය.

නාකොලගනේ අලි – ඇතුන්ගේ ප්‍රධාන වාසස්ථානය

සමස්තයක් ලෙස නාකොලගනේ වනාන්තරය පුරා ම අලි – ඇතුන් සැරිසරන බවට සාධක පවතී. නමුත් අලි – ඇතුන් ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිතා කරන ප්‍රදේශ කීපයක් වේ. ඒ අතුරින් වැඩි ම අලි ගහන ඝනත්වයක් වාර්තා වන්නේ පාලුකඩවල වැවේ, වැව් පිටියේ ය. මේ වැව් පිටිය නින්දගම් ඉඩමට ඇතුළත් වේ. පාලුකඩවල වැවට පැමිණෙන අලි දහවල් කාලයේ රැඳී සිටින්නේ නින්දගම් ඉඩම තුළ පිහිටන වනාන්තර ප්‍රදේශවල ය.

පල්ලේරීයාව වැව තවත් වැඩි ම අලි ගහනයක් වාර්තාවන ප්‍රදේශයකි. මේ වැව ආශ්‍රිත ව නින්දගම් ඉඩමට පිටතින් රජයේ කැලයක් වන ‘කතාකරන කන්ද’ පිහිටා තිබේ. එම ප්‍රදේශයේ සිට මේ වැව ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයට අලි පැමිණේ. මීට අමතර ව ඉකිරිවත්තේගම වැව, අස්වැද්දුම වැව හා හුණුගල්ලෑව ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල වැඩි අලි ගහනයක් වාර්තා වේ. නින්දගම් ඉඩම තුළ පිහිටන අනෙක් වනාන්තර ප්‍රදේශ අලි – ඇතුන් දහවල් කාලයේ රැඳී සිටීමට භාවිතා කරන බව අධ්‍යයන මඟින් තහවුරු වී තිබේ.

නින්දගම් ඉඩම තුළට අලි සංක්‍රමණය වන මාර්ග කීපයක් ඇති අතර සංක්‍රමණය වන අලි නින්දගම් ඉඩම පුරා විසිරීම සිදු වන මාර්ග කිහිපයක් ද වේ. නින්දගම් ඉඩමට අලි සංක්‍රමණය වන ප්‍රධාන මාර්ග 6කි. විල්පත්තුව, රාජාංගනය, ගිරිබාව, ගල්ලෑව හරහා හුණුගල්ලෑව ප්‍රදේශයට අලින් සංක්‍රමණය වේ. එතැන් සිට පාලුකඩවල වැවට අලි ගමන් කරයි. කහල්ල – පල්ලකැලේ සිටින අලි මඩගල්ල, හාතිගමුව හරහා මී ඔය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයට පැමිණ මොරගස්වැව, ඉහලගම, උඩකොටුව හරහා අඹකොල වැවට පැමිණ එතනින් මෙම නින්දගම් ඉඩමට පැමිණේ. මහව සිටින අලි මහකඩුවාව, රජ්ජලේගම, මැඬියාව හරහා අඹකොල වැවට පැමිණ එතැන් සිට නින්දගම් ඉඩමට පැමිණේ. මේ මාර්ගය ඔස්සේ පැමිණෙන්නේ අඩු අලි – ඇතුන් ප්‍රමාණයකි. ඉගිනිමිටිය ජලාශයේ සිට තේක්ක වන වගාවට පැමිණෙන අලි එතැන් සිට පාලුකඩවල වැවට පැමිණ ඉන් පසූව නින්දගම් ඉඩම පුරා ව්‍යාප්ත වේ. කහල්ල – පල්ලේකැලේ හා සියඹලන්ගමුව වැවේ සිටින අලින් ගල්ගිරිය කන්ද පාමුල ඔස්සේ රැස්වෙහෙර කන්දට පැමිණ එතැනින් අත්තනපොල රජයේ කැලය හරහා මෙම නින්දගම් ඉඩමට පැමිණේ. මෙය ඉතාම පැරණි අලි සංක්‍රමණික මාර්ගයක් ලෙස සැලකේ. මීට අමතරව දේවගිරිපුර සිට කරගස්සන වැව හරහා හුණුගල්ලෑව ප්‍රදේශයට හා පාලුකඩවල වැවට අලි සංක්‍රමණය වේ.

මෙසේ නින්දගම් ඉඩමට සංක්‍රමණය වන අලි ආකාර කිහිපයකින් වනාන්තර ප්‍රදේශය පුරා ව්‍යාප්ත වේ. අත්තනපොල රජයේ කැලය හරහා නින්දගම් ඉඩමට පැමිණෙන අලි එතැන් සිට හුණුගල්ලෑව හරහා පාලුකඩවල වැවට පැමිණේ. පාලුකඩවල වැවේ සිටින අලි අතරගල්ල වැව, පල්ලේරියාව වැව, ඒරියාව වැව හරහා ඉකිරිවත්තේගම වැව දක්වා නින්දගම් ඉඩමේ බටහිර, නිරිතදිග හා දකුණු ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්ත වේ. මෙම අලි – ඇතුන්ගේ ගමන් මාර්ග සියල්ල ම මෙම වනාන්තර එළි කිරීමෙන් හා එම බිම් වල වාණිජ වගාවන් ව්‍යාප්ත කිරීමෙන් එම සතුන්ට අහිමි වනු ඇත.

නාකොලගනේ වනාන්තරයේ ජෛව විවිධත්වය

2014 වසරේ මාර්තු මාසයේ අවස්ථා දෙකක දී ලියුම්කරු විසින් මෙම වනාන්තරයේ සත්ත්ව විවිධත්වය පිළිබඳ ව කෙටි අධ්‍යයනයක් සිදු කරන ලදී. ඒ අනුව මෙම නින්දගම් ඉඩම තුළ විවිධ පරිසර පද්ධති ගණනාවක් පිහිටන බව අනාවරණය විය. වියළි මිශ්‍ර සදාහරිත වනාන්තර, කටු පදුරු සහිත ලදු කැලෑ බිම්, වියළි තෘණ භූමි හා ගංඟාශ්‍රිත වනාන්තර ප්‍රමුඛ ව දැක ගත හැකි ය. මීට අමතර ව වැව් හා වැව් පිටි ආශ්‍රිත ව පිටාර තැනි බිම් දැක ගත හැකි වේ. මෙම කෙටි අධ්‍යයනයේ දී පක්ෂි, උරග, ක්ෂීරපායී හා සමනළුන් යන සත්ත්ව කාණ්ඩ 4ට අයත් විශේෂ 118 ක් වාර්තා කිරීමට හැකි වීම විශේෂත්වයකි. ඒ අතර ලංකාවට ආවේණික විශේෂ 5ක් වාර්තා කිරීමට හැකි විය. 2012 රතු දත්ත ලේඛනයට අනුව ආසන්න තර්ජිත මට්ටමේ සිටින එක් විශේෂයක් හා තර්ජිත මට්ටමේ සිටින එක් විශේෂයක් අධ්‍යයන ප්‍රදේශයෙන් වාර්තා විය.

අධ්‍යයනයේ දී පක්ෂි විශේෂ 75ක් වාර්තා වූ අතර ඉන් විශේෂ 4ක් ලංකාවට ආවේණික වේ. මෙම පක්ෂීන් තෙත් බිම් ආශ්‍රිත හා වනාන්තර වාසී විශේෂ ලෙස කොටස් දෙකකින් යුක්ත වේ. බොහෝ පක්ෂි විශේෂවල කැදලි තනන ප්‍රදේශයක් ලෙස ද මේ වනාන්තර ප්‍රදේශ භාවිතා වේ. අධ්‍යයන කාල සීමාව තුළ දී වාර්තා වූ සමනළ විශේෂ ගණන 25 කි. එක් ආවේණික විශේෂයක් ඇතුළත් ක්ෂීරපායී විශේෂ 12ක් මෙම ප්‍රදේශයෙන් වාර්තා විය. අධ්‍යයනයේ දී වාර්තා වූ උරග විශේෂ ගණන 6කි.

මෙවන් විශාල ජෛව ප්‍රජාවක් වාර්තා වන ප්‍රදේශයක් තුළ පිහිටි, වැඩි ම අලි – ඇතුන් ප්‍රමාණයක් ජීවත් වන පාලුකඩවල වැව ඉහත්තාවේ සුවිශේෂී ජල පෝෂක ප්‍රදේශය තුළ මේ වන විට ව්‍යාපාරිකයන් විසින් වනාන්තර සියල්ල විනාශ කර වාණිජ වගා ව්‍යාපෘති කියාත්මක කර ඇති අතර අඛණ්ඩ ව වනාන්තර විනාශ කරමින් වගා බිම් ව්‍යාප්ත කරනු ලැබේ.

පාරිසරික පනත් හා පුරා විද්‍යා පනත උල්ලංඝනය කරමින් වනාන්තර විනාශ කිරීම

මෙම සියලු වනාන්තර විනාශයන් සිදු කරමින් පවතින්නේ පාරිසරික අණ පනත් කිහිපයක් උල්ලංඝනය කරමිනි. සංශෝධිත 1980 අංක 47 දරන ජාතික පාරිසරික පනතේ 23බ වගන්තියට අනුව ප්‍රකාශිත 1993 ජුනි 24 දින 772/22 අංක දරන ගැසට් නිවේදනයට අනුව, හෙක්ටයාර් 1 කට වැඩි ඉඩම් ප්‍රදේශයක ඇති කැලෑ, කැලෑ ආශ්‍රිත නොවන ව්‍යාපෘතියක් සඳහා යොදා ගැනීමට ප්‍රථම හෝ හෙක්ටයාර 50 කට වැඩි භූමි ප්‍රදේශයක් එළි පෙහෙළි කිරීමට ප්‍රථමයෙන් පාරිසරික බලපෑම් ඇගයීම් ක්‍රියාවලියට යටත් ව පූර්ව ලිඛිත පාරිසරික අනුමැතිය ලබා ගැනීම සිදු කළ යුතු ය.

මීට අමතරව මෙම පනතේ 23බ වගන්තියට ම අනුව ප්‍රකාශිත 1995 පෙබරවාරි 23 වන දින 859/14 අංක දරන ගැසට් නිවේදනයට අනුව, පොදු වැවක ඉහළ පිටාර මට්ටම් සමුච්චයේ සිට මීටර 100 ක් ඇතුළත යම් සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ප්‍රථමයෙන් ද පරිසර බලපෑම් ඇගයීම් ක්‍රියාවලියට යටත්ව පූර්ව ලිඛිත පාරිසරික අනුමැතිය ලබා ගැනීම කළ යුතු ය.

ජාතික පාරිසරික පනතේ 23අඅ උප වගන්තියට අනුව නිවැරදි පරිසර බලපෑම් තක්සේරු ක්‍රියාවලියට යටත් ව අනුමැතිය ලබා ගැනීමකින් තොර ව නීති විරෝධීව ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කරන අවස්ථාවක දී හෝ ජාතික පාරිසරික නියෝග උල්ලංඝනය කරමින් කටයුතු කරන පුද්ගලයකු පනතේ 31 වගන්තියට අනුව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයක් ඉදිරියේ වරදකරුවකු කරනු ලැබූ විට රුපියල් 15,000 ක් නොයික්මවන දඩයකට හෝ වසර 2 ක් දක්වා බන්දනාගාර ගත කිරීමකට හෝ මෙම දඩුවම් දෙකට ම යටත් කළ හැකි ය.

ඒ අනුව මෙම හානි කර හා නීති විරෝධී ව්‍යාපෘතියට එරෙහි ව කටයුතු කිරීමේ බලය ජාතික පාරිසරික පනත ක්‍රියාත්මක කරන මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියට ඇත. නමුත් මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය බොහෝ පාරිසරික විනාශයන් හමුවේ මුණිවත රැකීම හෝ සාධාරණීකරනය කිරීමට කරුණු ඉදිරිපත් කිරීම සිදු කරන ආකාරයට ම මෙම අවස්ථාවේ දී ද කටයුතු කිරීමෙන් සිදු වන්නේ වැරදි පූර්වාදර්ශ ලබා දීමකි. ඒ හේතුවෙන් ඉදිරියේ දී ද මෙරට වැව් පද්ධතිය හා ගොවි ජනතාව දරුණු ඛේදවාචකයකට මුහුණ දීමට සිදු වනු ඇත.

කුරුණෑගල හා පුත්තලම දිස්ත්‍රික්ක අයත් වන වයඹ පලාත තුළ ක්‍රියාත්මක වන විශේෂ පාරිසරික නීතියක් වන 1990 අංක 12 දරන වයඹ පළාත් පාරිසරික ප්‍රඥප්තියට අනුව ප්‍රකාශිත 1998 මාර්තු 27 දින අංක 1020/21 දරන ගැසට් නිවේදනයට අනුව, හෙක්ටයාර් 1කට වැඩි ඉඩම් ප්‍රදේශයක ඇති කැලෑ, කැලෑ ආශ්‍රිත නොවන ප්‍රයෝජනයක් සඳහා යොදා ගැනීමට ප්‍රථම හෝ හෙක්ටයාර 20කට වැඩි භූමි ප්‍රදේශයක් එළි කිරීමට ප්‍රථම හෝ පොදු වැවක ඉහළ පිටාර මට්ටම් සමුච්චයේ සිට මීටර 100ක් ඇතුළත යම් සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ප්‍රථමයෙන් පරිසර බලපෑම් ඇගයීම් ක්‍රියාවලියට යටත්ව පූර්ව ලිඛිත පාරිසරික අනුමැතිය ලබා ගැනීම සිදු කළ යුතු ය. එවන් කිසිදු අනුමැතියකින් තොර ව මෙම වන විනාශයන් සිදු කරද්දී මෙම ප්‍රඥප්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ බලය හිමි වයඹ පලාත් පරිසර අධිකාරිය මේ සම්බන්ධයෙන් කිසිදු ක්‍රියාමාර්ගයක් නොගෙන වලත්වැව රාහුල හිමිගේ දේශපාලන බලයට යට වී සිටිති.

පාරිසරික අණ පනත්වලට අමතර ව 1940 අංක 09 දරණ සංශෝධිත පුරාවස්තු ආඥා පනතේ 23අ සහ 47 වන වගන්තිවලට අනුව 2000 ඔක්තෝම්බර් 04 වන දින අංක 1152/14 දරණ ගැසට් නිවේදනය මගින් ප්‍රකාශිත 2001 අංක 1 දරන ව්‍යාපෘති කාර්යය පටිපාටි නියෝගවලට අනුව හෙක්ටයාර දෙකකට වඩා වැඩි භූමි ප්‍රදේශ එළි පෙහෙළි කිරීමට ප්‍රථම පුරාවිද්‍යා හානි ඇගයීමක් සිදු කර ඒ සඳහා අනුමැතිය ලබා ගත යුතු. පුරා විද්‍යාත්මකව වැදගත් වන ස්ථාන බොහොමයක් පිහිටි මෙම ප්‍රදේශයේ ඒ පිළිබඳ ව කිසිදු අනුමැතියකින් තොර ව මෙම සියලු වන විනාශයන් සිදු කරමින් පවතී. නමුත් ඊට එරෙහි ව පුරා විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව ද ක්‍රියාත්මක වන බවක් පෙනෙන්නට නොමැත.

එපමණක් නොව මෙවන් මහ පරිමාණ වනාන්තර ප්‍රදේශයක් එළි පෙහෙළි කර වගා ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ප්‍රථමයෙන් කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික් ඉඩම් පරිහරණ කමිටුවේ නිර්දේශ පමණක් නොව අදාළ සියළු රාජ්‍ය ආයතන වල අනුමැතිය ද ලබා ගත යුතු ය. එවන් කිසිදු අනුමැතියකින් තොරව පාලුකඩවල වැව් ඉහත්තාවේ ජල පෝෂක වනාන්තර හා අලි – ඇතුන්ගේ වාසස්ථාන විනාශ කරමින් පවතී. මේ නිසා අදාළ රාජ්‍ය අංශ මේ සම්බන්ධයෙන් වහා ම ක්‍රියාත්මක විය යුතු ව ඇත.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව උල්ලංඝනය කිරීම

මෙම වනාන්තර විනාශය ජාතික පාරිසරික පනත, වයඹ පලාත් පරිසර ප්‍රඥප්තිය හා පුරාවස්තු ආඥාපනත යන අණ පනත් උල්ලංඝනය කරමින් සිදු කරන්නේ ජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකම් ද අහිමි කරමිනි. ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ තුන් වන පරිච්ඡේදයේ මූලික අයිතිවාසිකම් කොටසේ 12(1) ව්‍යවස්ථාවට අනුව නීතිය පසිදලීම හා ක්‍රියාත්මක කිරීම ද නීතියේ රැකවරණය ද සර්ව සාධාරණ විය යුත්තේ ය යනුවෙන් සඳහන් වේ. නමුත් ඒ අනුව කිසිදු වගකිවයුතු රාජ්‍ය ආයතනයක් මේ වන විනාශය වැළැක්වීමට එම නීති විරෝධී ක්‍රියාවල යෙදෙන පුද්ගලයින්ට එරෙහි ව නීතිය ක්‍රියාත්මක කර නොමැත. එපමණක් නොව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ මූලික අයිතිවාසිකම් කොටසේ ම 14(1)(උ) ව්‍යවස්ථාවට අනුව නීත්‍යානුකූල රැකියාවක, වෘත්තියක නිරත වීමේ අයිතිය ද මෙම වන විනාශය හේතුවෙන් එම ප්‍රදේශයේ ජීවත් වන ජනතාවට අහිමි කර ඇත. පාලුකඩවල වැවේ ඉහත්තාව, ජල පෝෂක වනාන්තර හා අලි – ඇතුන්ගේ වාසස්ථාන විනාශ කිරීම නිසා රොන්මඩ වැවට එක් වී වැව ගොඩවීමට ලක් වීම හා ජල පෝෂක අහිමි වීම නිසා වැවේ ජලධාරීතාව අඩු වීම සෘජුව ම කෘෂිකර්මාන්තය කෙරෙහි බලපෑම් ඇති වේ. මේ නිසා වැව යටතේ කෘෂිකර්මාන්තයේ නිරත ජනතාවට තම ජීවන වෘත්තිය අහිමි වේ. මෙම වන විනාශය නිසා වාසස්ථාන අහිමි වන අලි – ඇතුන් වගා බිම්වලට පැමිණ විනාශ කිරීමෙන් ගොවි ජනතාවට ජීවන වෘත්තීන් අහිමි වේ. මේ අනුව මෙම වනාන්තර විනාශයෙන් නාකොලගනේ අවට ජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකම් බොහොමයක් අහිමි වී තිබේ.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ හය වන පරිච්ඡේදය යටතේ දැක්වෙන රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති මෙහෙයවීමේ මූලධර්ම සහ මූලික යුතුකම් කොටසේ 27(14) ව්‍යවස්ථාවට අනුව ජනතාවගේ යහපත තකා රජය විසින් පරිසරය ආරක්ෂා කොට, සුරක්ෂිත කොට වැඩිදියුණු කළ යුත්තේ ය යනුවෙන් සඳහන් වේ. නමුත් මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය, වයඹ පලාත් පරිසර අධිකාරිය, බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස් දෙපාර්තමේන්තුව හා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන් අදාළ අණ පනත් උල්ලංඝනය කරමින් වලත්වැව රාහුල හිමියන් විසින් නාකොලගනේ රජමහා විහාරයට අයත් නින්දගම් ඉඩම් ව්‍යාපාරිකයන්ට පැවරීම හා නීති විරෝධීව වනාන්තර එළි කර පරිසරය විනාශ කිරීමට එරෙහිව මෙතෙක් නීති ක්‍රියාත්මක කර නොමැත. මේ නිසා අද වන විට අලි – ඇතුන්ගේ වාසස්ථාන හා වැව්වල ජල පෝෂක වනාන්තර අහිමි වෙමින් තිබේ. මේ අනුව මෙම මහා වන විනාශයට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක නොකර සිටීමෙන් මෙම ආයතනවල රාජ්‍ය නිලධාරීන් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ද උල්ලංඝනය කර ඇත.

අලි මිනිස් ගැටුම උග්‍ර වීම

ලංකාවේ අලි – මිනිස් ගැටුම උග්‍ර දිස්ත්‍රික්ක අතුරින් ප්‍රධාන වන්නේ කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයයි. ඊට හේතුව වනාන්තර ප්‍රතිශතය අඩු වීම හා ඉතිරී වී ඇති අලි ඇතුන්ගේ වාසස්ථාන කුට්ටිකරණය වී පැවතීම ය. මේ නිසා අලි – ඇතුන් ගම් වැදීම හා වගා බිම්වලට පිවිසීමෙන් උග්‍ර අලි – මිනිස් ගැටුමක් කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ වාර්තා වේ.

2011 වසරේ දී ප්‍රකාශයට පත් කළ මෙරට අවසන් අලි – ඇතුන් සංගණනයේ සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය අයත් වන වයඹ පලාතේ අලි – ඇතුන් 1189 ක් පමණ ජීවත් වන බව සොයා ගෙන තිබේ. එය ලංකාවේ වාර්තා වන සමස්ත අලි – ඇතුන් ප්‍රමාණයෙන් 20% කි. එම සතුන්ට වාසස්ථාන සපයන වනාන්තර හා තෘණ භූමි ඉතිරි වී ඇත්තේ ඉතා ම සුළු ප්‍රමාණයකි.

2018 වසරේ දී අවසන් වරට සිදු කෙරුණු ඉඩම් භාවිතය පිළිබඳ ඉඩම් පරිහරණ සැලැසුම් දෙපාර්තමේන්තුවේ සංඛ්‍යාලේකනවලට අනුව පෙනී යන්නේ ද කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ අවම වනාන්තර ප්‍රතිශතයක් ඉතිරි වී ඇති බව ය. හෙක්ටයාර 481600 ක් වන කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් ස්වාභාවික වනාන්තර ලෙස වියළි මිශ්‍ර සදාහරිත වනාන්තර, කටු පදුරු සහිත ලදු කැළෑ හා තෘණ භූමි ව්‍යාප්තව ඇත්තේ හෙක්ටයාර 66228 ක පමණ ප්‍රමාණයකි. එය දිස්ත්‍රික්කයේ සමස්ත භූමි ප්‍රමාණයෙන් 14% ක් පමණ වේ. වනාන්තර මේ ආකාරයෙන් අඩු මට්ටමක පැවතීම අලි – මිනිස් ගැටුම උග්‍ර වීමට සහ වැව් හා ජල මූලාශ්‍රවල ජල පෝෂක ප්‍රදේශ ප්‍රමාණය අඩු වීමෙන් පානීය හා වාරි ජල අර්බුධ ඇති වීමට ද හේතු සාධක වේ.

වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නවතම සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ වැඩි ම අලි – මිනිස් ගැටුම පවතින ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශ වන්නේ ගල්ගමුව හා ඇහැටුවැව යි. නාකොලගනේ රජ මහ විහාරයට අයත් නින්දගම් ඉඩම් ලෙස පවතින වනාන්තර විනාශය සිදු කෙරෙන ඇහැටුවැව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ අලි – ඇතුන්ගේ වාසස්ථාන ලෙස පවතින වනාන්තර ප්‍රදේශ වාර්තා වන්නේ මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 27% ක් පමණි. මෙම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ මුළු භූමි ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර 17500 ක් වන අතර එහි වනාන්තර ආවරණය දක්නට ලැබෙන්නේ හෙක්ටයාර 4760 ක භූමි ප්‍රමාණයක පමණි. ඒ අතුරෙන් රක්ෂිත වනාන්තර ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර නීතිමය ආරක්ෂාව ලැබී ඇත්තේ 40% ක පමණ වනාන්තර ප්‍රමාණයකට පමණි. ඉතිරි බොහෝ වනාන්තර දැඩි නීතිමය රැකවරණයක් නොමැති ව පවතී. මේ අතුරින් නින්දගම් ඉඩම් ලෙස සැලකියයුතු වනාන්තර ප්‍රමාණයක් පැවතීම නිසා ඒවා නිරන්තරයෙන් එළිපෙහෙලි කිරීම්වලට ලක් වේ. මෙම වනාන්තර එළි කිරීම්වලට ලක් කිරීමේ අවසාන ප්‍රතිඵලය අලි – මිනිස් ගැටුම තව තවත් උග්‍ර වීම තුළින් අලි හා මිනිසුන් ඝාතනයට ලක් වන ප්‍රමාණය වැඩි වීම හා වාසස්ථාන අහිමි වන අලි – ඇතුන්ගෙන් වගා බිම් විනාශයට ලක් කරන ප්‍රමාණය දිනෙන් දින ම වර්ධනය වීමයි. මීට අමතර ව ජල පෝෂක වනාන්තර බිම් වැව් ඇතුළු ජල මූලාශ්‍රවලට අහිමි වීම නිසා ජල අර්බුධ උග්‍ර මට්ටමකට පරිවර්තනය වේ. මේ සියල්ලේ ම ප්‍රතිඵලය වන්නේ ගොවි ජනතාව අවතැන් වී දැඩි අසීරුතාවයට පත් වීමයි.

නාකොලගනේ වනඅලි කළමනාකරණ රක්ෂිතයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළ යුතු ය

මේ තත්ත්වයන් සඳහා පිළියමක් ලෙස නාකොලගනේ වනාන්තර හා වැව් පද්ධතිය රක්ෂිත ප්‍රදේශයක් බවට ප්‍රකාශයට පත් කර නීතිමය ආරක්ෂාව ලබා දිය යුතු ය. ඒ තුළින් මෙම සියලූ ම වන විනාශයන් පාලනයට ක්‍රියාමාර්ග ගත හැකි ය. 2006 සැප්තැම්බර් මස 20 වන දින අමාත්‍ය මණ්ඩලය විසින් අනුමත කරන ලද ශ්‍රී ලංකාවේ වන අලි සංරක්ෂණ හා කළමනාකරණ ජාතික ප්‍රතිපත්තියට අනුව අලි – මිනිස් ගැටුම පාලනය කිරීම සඳහා මෙම ප්‍රදේශය නාකොලගනේ වනඅලි කළමනාකරණ රක්ෂිතය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමේ හැකියාව ඇත. වැව් පද්ධතිය ඇතුළු ව මෙම සමස්ත වනාන්තර ප්‍රදේශයේ ජෛව විද්‍යාත්මක වටිනාකම, පුරා විද්‍යාත්මක වටිනාකම, ජල පෝෂක ප්‍රදේශයක් ලෙස ඇති වටිනාකම සැලකිල්ලට ගෙන 2009 අංක 22 දරන පනතින් අවසන් වරට සංශෝධිත 1937 අංක 2 දරන වන සත්ත්ව හා වෘක්ෂලතා ආරක්ෂක ආඥා පනතේ 2(2) උප වගන්තියට අනුව නාකොලගනේ වනඅලි කළමනාකරණ රක්ෂිතය ප්‍රකාශයට පත් කළ යුතු ය. මෙලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමේ දී නින්දගම් ඉඩම් පැවතීම ගැටළුවක් නොවන අතර එම ඉඩම් රජයට පවරා ගැනීමකින් තොරව වනඅලි කළමනාකරණ රක්ෂිතය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමේ නෛතික හැකියාව ඇත.

මේ අයුරින් මෙම සමස්ත ප්‍රදේශය ආරක්ෂා නොකළහොත් ඉතා ම කෙටි කලක දී මෙම ප්‍රදේශයේ වනාන්තර පද්ධති හායනයට ලක් කිරීමෙන් දැවැන්ත අලි – මිනිස් ගැටුමක් ඇති විය හැකි අතර ම මෙම ප්‍රදේශයේ වැව් පද්ධතිය මත පදනම් වූ කෘෂි කර්මාන්තය ද කෙටි කලකින් ම විනාශයට ලක් වනු ඇත.

සජීව චාමිකර – ඉඩම් හා කෘෂිකර්ම ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරය

කොවිඩ් -19 වසංගතය හේතුවෙන් ලොව පුරා මිලියන 811ක් සාගින්නෙන් පෙළෙන බවත් ගෝලීය මන්දපෝෂණය 8.4% සිට 2020 වසරේදී 9.9% දක්වා ඉහළ ගිය බවත් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය විසින් නිකුත් කළ නවතම වාර්තාවක සදහන් වේ.

සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේල් වල අධික පිරිවැය සහ අඛණ්ඩ ආදායම් අසමානතාවයන් සමඟ 2019 දී ලොව සෑම ප්‍රදේශයකම සිටින බිලියන 3ක ජනතාවකට, විශේෂයෙන් දුප්පතුන්ට සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර ලබා ගත නොහැකි වූ බව ද එම වාර්තාවේ වැඩි දුරටත් සදහන් වේ.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය විසින් සිය නිල වෙබ් අඩවියේ පළකර තිබූ මෙම තොරතුරු ඇතුළත් සම්පූර්ණ පරිවර්තිත ලිපිය පහත දැක්වේ.

2030 වන විට සාගින්න, ආහාර අනාරක්‍ෂිතභාවය සහ සියලු ආකාර මන්දපෝෂණය අවසන් කිරීමේ අරමුණින් කැප වූ ලෝකය මීට වසර 6කට පෙර සිටි තැනට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් තැනකට 2021 වසර වන විට පැමිණ තිබේ.

පරිවර්තනීය ප්‍රවේශයන් සමඟ, එම ඉලක්කය සපුරා ගැනීම සඳහා මාවත කරා ගෙන යාම සඳහා පරිමාණයෙන් අතීත ප්‍රගතිය වේගවත් කළ හැකි යැයි එකල අපි සුබවාදීව සිටියෙමු.

එහෙත්, ‘ආහාර සුරක්ෂිතාව සහ ලෝකයේ පෝෂණ තත්ත්වය 2021‘ වාර්තාව The State of Food Security and Nutrition in the World (SOFI)  මගින් පසුගිය සංස්කරණ හතරේ නිහතමානී යථාර්ථයක් හෙළිදරව් විය.

ලොව පුරා සාමාන්‍යයෙන් වසරක් පාසා සියළුම මිනිසුන්ට ආරක්‍ෂිත, පෝෂ්‍යදායී සහ ප්‍රමාණවත් ආහාර ලබා ගැනීම (තිරසර සංවර්ධන ඉලක්කය -SDG 2.1) හෝ සියලු ආකාර මන්දපෝෂණය තුරන් කිරීම සඳහා ඉදිරියට යමින් නැත (SDG ඉලක්කය 2.2).

ගැටුම්, දේශගුණික විචල්‍යතාවයන්, ආර්ථික මන්දගාමී වීම සහ පසුබෑම ප්‍රධාන වශයෙන් අසමානතාවය ඉහළ මට්ටමක පවතින ප්‍රගතිය මන්දගාමී කිරීමේ ප්‍රධාන සාධක වේ. COVID-19 වසංගතය තිරසර සංවර්ධන ඉලක්ක 2 වෙත යන මාවත වඩාත් තියුණු කළේය.

එසේ නම් ලෝකය තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක සිටී නම්, අපි දැන් සිටින්නේ කොතැනද ? සාගින්න සහමුළුන්ම තුරන් කිරීමේ (Zero Hunger) ගෝලීය ඉලක්කය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා අපව වඩා හොඳින් ඉදිරියට ගෙන යාමට සහ නිවැරදි මාවතට ගෙන යාමට අපට කුමක් කළ හැකිද?

2020 දී මිලියන 720 – 811ත් අතර ජනතාවක් කුසගින්නෙන් පෙළෙති

COVID-19 වසංගතයේ සෙවනැල්ල යටතේ 2020 දී සාගින්නෙන් පීඩා විඳින ලෝකයේ මිනිසුන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි විය. 2014 සිට 2019 දක්වා නොවෙනස්ව පැවතීමෙන් පසු, මන්දපෝෂණයෙහි ව්‍යාප්තිය (prevalence of undernourishment (PoU) වසරකට පෙර, 2019 දී පැවති 8.4% සිට 2020 දී 9.9% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.

ජනගහනය අනුව (අතිරේක සංඛ්‍යානමය අවිනිශ්චිතතාවය සැලකිල්ලට ගනිමින්) 2020 දී ලෝකයේ මිලියන 720 ත් 811 ත් අතර ජනතාව කුසගින්නෙන් පෙළෙන බව ගණන් බලා ඇත. ප්‍රක්ෂේපිත පරාසයේ මධ්‍යය (මිලියන 768) සලකා බලන විට, තවත් මිලියන 118ක් කුසගින්නෙන් පෙළෙති.

2020 දී ලෝකයේ මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ගේ සංඛ්‍යාව අඛණ්ඩව ඉහළ යමින් පැවතුනි. 2020 දී ලෝකයේ මිලියන 720 ත් 811 ත් අතර ජනතාව කුසගින්නෙන් පෙළෙති.

සටහන:  රූපයේ 2020 සඳහා ප්‍රක්ෂේපිත අගයන් තිත් රේඛා මඟින් නිරූපණය කෙරේ.
සෙවන සහිත ප්‍රදේශ (Shaded areas) සංඛ්‍යානමය අවිනිශ්චිතතාවය සලකා බලන ඇස්තමේන්තුගත පරාසයේ පහළ සහ ඉහළ සීමාවන් පෙන්වයි.
මූලාශ්‍රය: FAO.

අපට නිර්භීත ක්‍රියා අවශ්‍යයි

2030 දී මිලියන 660ක් පමණ ජනතාවක් කුසගින්නට මුහුණ දෙනු ඇත. කොවිඩ්-19 වසංගතය ගෝලීය ආහාර සුරක්ෂිතතාවට කල්පවත්නා බලපෑම් සිදුකරනු ඇත. 2030 දී, කුසගින්නෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ගේ සංඛ්‍යාව එක්සත් ජනපදයේ වර්තමාන ජනගහනය මෙන් දෙගුණයකට ආසන්න හෝ බ්‍රසීලයේ තුන් ගුණයකට ආසන්න විය හැකිය.

ප්‍රගතිය වේගවත් කිරීම සඳහා නිර්භීත ක්‍රියාමාර්ග නොගන්නේ නම් සහ විශේෂයෙන් ආහාර අනාරක්‍ෂකතාව සහ මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන මිලියන සංඛ්‍යාත පිරිසකට ආහාර ලබා ගැනීමට බලපාන අසමානතාවයන් විසඳීම සඳහා වන ක්‍රියාමාර්ග නොගන්නේ නම් 2030 වන විට ලෝකයෙන් කුසගින්න තුරන් කිරීමේ ඉලක්කය ජයගත හැකි නොවේ.

2020 දී මිනිසුන් කුසගින්නෙන් පෙළෙන තැන මෙන්න

2019 හා සසඳන විට, අප්‍රිකාවේ මිලියන 46ක ජනතාවක්, ආසියාවේ මිලියන 57කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සහ ලතින් ඇමරිකාවේ සහ කැරිබියන් වල මිලියන 14ක් පමණ 2020 දී සාගින්නෙන් පීඩා වින්දේය.

2020 දී මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන මුළු සංඛ්‍යාව මිලියන 768කි !

කුසගින්නෙන් ඔබ්බට

සෑම තිදෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකුට 2020 දී ප්‍රමාණවත් ආහාර ලබා ගැනීමට නොහැකි විය

මධ්‍යස්ථ හෝ දැඩි ආහාර අනාරක්ෂිතභාවයේ ගෝලීය ව්‍යාප්තිය 2014 සිට සෙමෙන් ඉහළ යමින් පවතින අතර, 2020 දී ඇස්තමේන්තුගත වැඩිවීම පසුගිය වසර පහට සාපේක්ෂව සමාන විය.

2020 දී ලෝකයේ සෑම පුද්ගලයින් තිදෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකුට (බිලියන 2.37) ප්‍රමාණවත් ආහාර ප්‍රමාණයක් නොතිබුණි. එය වසරක් තුළදී මිලියන 320කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක වැඩිවීමකි.

මධ්‍යස්ථ හෝ දැඩි ආහාර අනාරක්‍ෂිතභාවය වසර හයක් තිස්සේ සෙමෙන් ඉහළ යමින් පවතින අතර දැන් එය ලෝක ජනගහනයෙන් සියයට 30කටත් වඩා බලපායි

මූලාශ්‍රය: FAO

සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් බිලියන 3කට ලබා ගත නොහැක

සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේල් වල අධික පිරිවැය සහ අඛණ්ඩ ආදායම් අසමානතාවයන් සමඟ 2019 දී ලොව සෑම ප්‍රදේශයකම සිටින බිලියන 3ක ජනතාවකට, විශේෂයෙන් දුප්පතුන්ට සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර ලබා ගත නොහැකි විය. මෙම සංඛ්‍යාව 2017 වසරට වඩා මදක් අඩු වන අතර COVID-19 වසංගතය හේතුවෙන් 2020 දී බොහෝ කලාප වල වැඩි විය හැකිය.

තිරසාර සලකා බැලීම් ඇතුළත් සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් වෙත මාරු වීම 2030 වන විට සෞඛ්‍ය හා දේශගුණික විපර්යාස පිරිවැය අඩු කිරීමට දායක විය හැකිය. මන්ද වර්තමාන පරිභෝජන රටාවන් හා සසඳන විට මෙම ආහාර වල සැඟවුනු පිරිවැය අඩු බැවිනි.

COVID-19 සෙවනැල්ල යටතේ

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු කිසි දිනෙක නොදුටු ආර්ථික අවපාතයක් ඇති කරමින් COVID-19 වසංගතය ලෝක ආර්ථිකයට විනාශකාරී බලපෑමක් සිදු කරන බවත්, අපි ඉක්මන් පියවර නොගත්තොත් ළමයින් ඇතුළු මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවගේ ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවය සහ පෝෂණ තත්ත්වය පිරිහෙන බවත් පසුගිය වසරේ SOFI වාර්තාව අවධාරණය කළේය.

අවාසනාවකට මෙන්, වසංගතය හේතුවෙන් ලොව පුරා මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවගේ ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවයට හා පෝෂණයට තර්ජනයක් වන අපගේ ආහාර පද්ධතිවල දුර්වලතා දිගින් දිගටම හෙළිදරව් කෙරේ.

එසේම, COVID-19 වසංගතය අතරතුර අත්‍යවශ්‍ය පෝෂණ මැදිහත්වීම්වලට ඇති වූ බාධා සහ ආහාර රටාවන් කෙරෙහි ඇති වූ ඍණාත්මක බලපෑම් හේතුවෙන් මන්ද පෝෂණය සෑම ආකාරයකින්ම මුලිනුපුටා දැමීමේ උත්සාහයන් අභියෝගයට ලක් විය. ජීවිතයේ මුල් අවදියේ මන්ද පෝෂණය සෞඛ්‍යයට හා ඵලදායිතාවයට දිගු කාලීන බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බැවින් මෙය විශේෂයෙන් කනස්සල්ලට කරුණකි.

සැමට සාධාරණ මිලකට සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් ලබා ගැනීම සහතික කිරීම සඳහා හදිසි ක්‍රියාමාර්ග අවශ්‍ය වේ.

ඉදිරි මාර්ගය: ආහාර පද්ධති පරිවර්තනය

ගැටුම්, දේශගුණික විපර්යාස, ආර්ථික මන්දගාමී වීම් සහ පසුබෑම් ඇතුළු ප්‍රධාන අභියෝගයන්ට නොබියව මුහුණ දීමෙන් හා ආහාර පද්ධති පරිවර්තනය මඟින් දැරිය හැකි මිලකට සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් ලබා ගත හැකි අතර සාගින්න, ආහාර අනාරක්‍ෂණය සහ මන්දපෝෂණය අවසන් කිරීමේ බලවත් ගාමක බලවේගයක් බවට පත්විය හැකිය.

මෙම සන්දර්භය මත පදනම්ව, ආහාර පද්ධති පරිවර්තනය සඳහා අනුගමනය කළ යුතු මාර්ග හයක් තිබේ:

1. ගැටුම්වලින් පීඩාවට පත් ප්‍රදේශවල මානුෂීය සංවර්ධන හා සාමය ගොඩනැගීමේ ප්‍රතිපත්ති ඒකාබද්ධ කිරීම.
2. ආහාර පද්ධති හරහා දේශගුණික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව වැඩි කිරීම.
3. ආර්ථික විපත් වලට ගොදුරු වීමේ වැඩි අවදානමක් ඇති අයගේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ශක්තිමත් කිරීම.
4. පෝෂ්‍යදායි ආහාර වල මිල අඩු කිරීම සඳහා ආහාර සැපයුම් දාමයන් හරහා මැදිහත් වීම.
5. දරිද්‍රතාවය සහ ව්‍යුහාත්මක අසමානතාවයන් හසු කර ගැනීම, මැදිහත් වීම දුප්පත් හිතවාදී හා ඇතුළත් බව සහතික කිරීම.
6. මිනිස් සෞඛ්‍යයට හා පරිසරයට ධනාත්මක ලෙස බලපාන ආහාර රටාවන් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ආහාර පරිසරය ශක්තිමත් කිරීම සහ පාරිභෝගික හැසිරීම් වෙනස් කිරීම.

එළඹෙන එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර පද්ධති සමුළුව (UN Food Systems Summit) සහ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ COP26 සමුළුව සමඟ ආහාර පද්ධති පරිවර්තනය කිරීම තුළින් ආහාර සුරක්‍ෂිතතාව සහ පෝෂණය ඉහළ නැංවීම සඳහා 2021දී සුවිශේෂී අවස්ථාවක් ලබා දේ.

මෙම සිදුවීම් ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවය සහ මන්දපෝෂණය සෑම ආකාරයකින්ම තුරන් කිරීම සඳහා සහ සෑම දෙනාටම දැරිය හැකි මිලකට සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් ලබා දීම සඳහාත්, COVID-19 වසංගතයෙන් වඩා යහපත් ලෙස ඉදිරියට යාම සඳහාත් ආහාර පද්ධති වෙනස් කිරීමේ කැපවීම් උත්පාදනය කිරීමේ පෙර නොවූ විරූ අවස්ථාවකි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයේ නිල වෙබ් අඩවිය ඇසුරින් සම්පාදිත ලිපියකි.

කියු හි රාජකීය උද්භිද උද්‍යානයේ  Royal Botanic Gardens (RBG)  අවම වශයෙන් අද්විතීය ශාක විශේෂ 16,900 ක් වත් වාසය කරයි.

මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ රාජකීය උද්භිද උද්‍යානය හෙවත් ‘කියු උද්‍යානය – Kew Gardens ‘ විසින් එක් ස්ථානයක විශාලතම ජීවී පැළෑටි එකතුව සඳහා නව ගිනිස් වාර්තාවක් තබා තිබේ.

1759 දී පිහිටුවන ලද, කියු හි රාජකීය උද්භිද උද්‍යානයේ 2019 මැයි මාසය වන විට අද්විතීය ශාක විශේෂ 16,900 ක් තිබුණි.

උද්භිද උද්‍යානයක ඇති වඩාත්ම විවිධාකාර සජීවී ශාක එකතුව මෙය වන බව ගිනිස් වාර්තා කමිටුව පැවසීය.

කියු හි උද්‍යාන විද්‍යා අධ්‍යක්ෂ රිචඩ් බාර්ලි මෙම සම්මානය හැඳින්වූයේ “අපූරු පිළිගැනීමක්” ලෙස ය.

බාර්ලි මහතා මෙසේ පැවසීය: “විශාලතම ජීවී ශාක එකතුව පිළිබඳ වාර්තාව හිමි කර ගැනීම ගැන අපි අතිශයින් සතුටු වන්නෙමු. සුන්දරත්වය විඳීමට හැකි තවත් එක් ස්ථාන පමණක් නොව, ආශ්වාදයේ සහ අධ්‍යාපනයේ අත්‍යවශ්‍ය කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස එය ලොව පුරා උද්භිද උද්‍යාන වල වැදගත්කම නැවත බලාත්මක කරයි‘‘

කියු උද්‍යානය බලාපොරොත්තු වන්නේ එහි සියළුම එකතු කිරීම් අඛණ්ඩව ගබඩා කර අවසන් වන විට වාර්තාගත පැල සංඛ්‍යාව සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ යනු ඇති බවයි.

යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියේ නිල වශයෙන් ලොව උසම හා සුවඳවත්ම ශාකය වන ටයිටන් ඇරම් ඇතුළු වාර්තා බිඳ දැමූ පැලෑටි රාශියක් එහි ඇත.

2020 දී, කියු හි තවාන් වල නියැදියක් ලොව උසම නෙපෙන්ටිස් පැලය සඳහා ත්‍යාගය දිනා ගත්තාය.

බටහිර සසෙක්ස් හි පිහිටි ලොව විශාලතම බීජ ගබඩාව වන මිලේනියම් බීජ බැංකුව කියු රාජකීය උද්‍යානය විසින් කළමනාකරණය කරනු ලැබේ.

විශේෂ 40,000කට ආසන්න ප්‍රමාණයක බීජ බිලියන 2.4 කට වඩා බැංකුවේ ඇත.‍

බී.බී.සී ඇසුරිනි

2021 අගෝස්තු මාසයේදී සෙක්වෝයා ජාතික වනාන්තරයේ ගින්නක් හට ගත්තේය. දැන් එම ප්‍රදේශයේ ඇති වන ලැව්ගිනි හේතුවෙන් ප්‍රාන්තයේ සීකුවියා ගස් තර්ජනයට ලක්ව ඇත.

කැලිෆෝනියාවේ ලෝක ප්‍රසිද්ධ සෙක්වෝයා ජාතික වනෝද්‍යානය හරහා දැවැන්ත ලැව් ගින්නක් පැතිර යන බැවින් ගිනි නිවන භටයින් පැරණි ගස් වටා ඇති ගිනි ප්‍රතිරෝධී බ්ලැන්කට් ඔතා ඇත.

තවත් පැය කිහිපයකින් ලොව විශාලතම ගස් සමූහය පිහිටි යෝධ වනාන්තරය වෙත ලැව් ගින්න පැමිණෙනු ඇතැයි නිලධාරීහු බිය වෙති.

මෙම වනාන්තරය අඩි 275ක් උසැති ජෙනරාල් ෂර්මන්  General Sherman නම් ගස ද ඇතුළුව පෘථිවියේ විශාලතම වෘක්‍ෂය සහ වසර 2,500 ක් පමණ පැරණි සීකුවියා sequoias ගස් 2,000කට පමණ වාස භූමිය වී ඇත.

සතියක් තිස්සේ ලැව් ගිනි වැඩි වෙමින් පවතී.

ගින්න මැඩපැවැත්වීම සඳහා ගිනි නිවන භටයින් 350 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සහ හෙලිකොප්ටර් යානා සහ ජලය ඉසින ගුවන් යානා ද යොදවා තිබේ.

ලැව් ගිනිවලින් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඇලුමිනියම් තීරු වලින් ජෙනරාල් ෂර්මන් ඇතුළු ගස් කිහිපයක් ඔතා ඇත.

“බොහෝ මිනිසුන්ට එය ඉතා වැදගත් ප්‍රදේශයක්, එබැවින් මෙම වනාන්තරය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා විශේෂ උත්සාහයක් දරමින් සිටී” යනුවෙන් සීකොයා සහ කිංග්ස් කැනියන් ජාතික වනෝද්‍යාන ප්‍රකාශිකා රෙබෙකා පැටර්සන් පැවසුවාය.

‘ජෙනරාල් ෂර්මන්‘ යනු පෘථිවියේ දැනට තිබෙන විශාලතම හා වැඩෙමින් පවතින තනි ගස වන අතර එය වසර 2,300 සිට 2700 පමණ පැරණි යැයි ගණන් බලා ඇත.

ප්‍රවීණයන් පවසන්නේ සීකුවියා ගස් ඉතා ගිනි ප්‍රතිරෝධී වන අතර ඒවා ගින්නෙන් දිවි රැක ගැනීමට පරිණාමය වී ඇති බවයි.

අකුණු සැර වැදීමෙන්, සියෙරා නෙවාඩා හි රළු පඳුරු භූමිය හරහා ලැව් ගිනි වර්ධනය වෙමින් පවතී.

කැලිෆෝනියාවේ ලැව් ගිනි දිගු ගිම්හානයේ අළුත්ම අවස්ථාව මෙයයි.

2021 වසරේදී හටගත් ලැව්ගිනි 7400කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් හේතුවෙන් කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්තයේ අක්කර මිලියන 2.2 කට අධික ප්‍රමාණයක් දැවී ගොස් ඇත.

අධික උෂ්ණත්වය සහ අධික නියඟය හේතුවෙන් ලැව්ගිනි ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතී.

දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් ලැව් ගිනි ඇතිවීමට ඉඩ ඇති උණුසුම්, වියලි කාලගුණයේ අවදානම වැඩි කරයි.

කැලිෆෝනියාවෙන් මෙතෙක් වාර්තා වූ දෙවැනි විශාලතම ලැව් ගින්න වන  ‘ඩික්සි ගින්න‘ මේ වන විට බොහෝ දුරට පාලනය කර තිබේ.

බී.බී.සී

1980 සිට 2009 දක්වා වූ දීර්ඝ කාලීන සාමාන්‍යයට සාපේක්ෂව මෑත දශකය තුළ උපරිම උෂ්ණත්වය 0.5C කින් ඉහළ ගොස් ඇති බව බීබීසී විශ්ලේෂණයෙන් සොයාගෙන ඇත. නමුත් මෙම වැඩි වීම් ලොව පුරා එක හා සමානව දැනී නැත: නැගෙනහිර යුරෝපය, දකුණු අප්‍රිකාව සහ බ්‍රසීලය උපරිම උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 1 ට වඩා වැඩි වූ අතර ආක්ටික් සහ මැදපෙරදිග ප්‍රදේශ වල සෙල්සියස් අංශක 2 ට වඩා වැඩි වීමක් වාර්තා විය.

1980 ගණන් වල සිට සෑම වසරකම උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 50 දක්වා ඉහළ යන විට උණුසුම් දින ගණන දෙගුණයක් වී ඇති බව බීබීසී විශ්ලේෂණයකින් සොයාගෙන ඇත.

මිනිස් සෞඛ්‍යයට සහ අප ජීවත් වන ආකාරය සඳහා පෙර නොවූ විරූ අභියෝග ඉදිරිපත් කරමින් ඒවා දැන් ලෝකයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල සිදු වී ඇත.

1980 සිට සෑම දශකයකදීම සෙල්සියස් අංශක 50 ට වැඩි මුළු දින ගණන වැඩි වී ඇත. සාමාන්‍යයෙන් 1980 සහ 2009 අතර කාලය වසරකට දින 14 ක් පමණ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 50 ඉක්මවීය.

2010 සහ 2019 අතර කාලය අවුරුද්දේ දින 26 දක්වා වැඩි විය. එම කාලය තුළම සාමාන්‍යයෙන් වසරකට සති දෙකක පමණ කාලයක් උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 45 හෝ ඊට වැඩි විය.

ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ පාරිසරික වෙනස්වීම් ආයතනයේ සහකාර අධ්‍යක්ෂ ආචාර්ය ෆ්‍රෙඩ්රික් ඔටෝ පවසන්නේ “පොසිල ඉන්ධන දහනය කිරීම මෙම වැඩිවීමට 100% ක් හේතු විය හැකි” බවයි.

ඉහත සිතියමේ පෙන්වන ස්ථාන නම් එම වසරේ යම් දිනයක ග්‍රිඩ් ප්‍රදේශයක උපරිම උෂ්ණත්වය 50C ට වඩා වැඩි වීමයි.

මුළු ලෝකයම උණුසුම් වන විට, අධික උෂ්ණත්වය බොහෝ දුරට වැඩි වේ. අධික තාපය මිනිසුන්ට සහ සොබාදහමට මාරාන්තික විය හැකි අතර ගොඩනැගිලි, මාර්ග සහ බලශක්ති පද්ධති සඳහා විශාල ගැටලු ඇති කළ හැකිය.

මැද පෙරදිග සහ ගල්ෆ් කලාපයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 50 ක් පමණ වේ.

ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ භූගෝල විද්‍යාව හා දේශගුණික පර්යේෂකයෙකු වන ආචාර්ය සිහාන් ලී පවසන්නේ “අපි ඉක්මනින් ක්‍රියා කළ යුතුයි. අපි අපේ හරිතාගාර වායු විමෝචනය අඩු කරන තරමට අපි සියල්ලන්ටම වඩා යහපත් වනු ඇත” යනුවෙනි.

“අඛණ්ඩ විමෝචන සහ ක්‍රියා විරහිත වීමත් සමඟ මෙම අධික තාප සිදුවීම් වඩාත් දැඩි හා නිතර සිදු වනවා පමණක් නොව, හදිසි ප්‍රතිචාර දැක්වීම සහ ප්‍රකෘතිමත් වීම වඩාත් අභියෝගාත්මක වනු ඇත,” ආචාර්ය ලී අනතුරු අඟවයි.

1980 සිට 2009 දක්වා වූ දීර්ඝ කාලීන සාමාන්‍යයට සාපේක්ෂව මෑත දශකය තුළ උපරිම උෂ්ණත්වය 0.5C කින් ඉහළ ගොස් ඇති බව බීබීසී විශ්ලේෂණයෙන් සොයාගෙන ඇත. නමුත් මෙම වැඩි වීම් ලොව පුරා එක හා සමානව දැනී නැත: නැගෙනහිර යුරෝපය, දකුණු අප්‍රිකාව සහ බ්‍රසීලය උපරිම උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 1 ට වඩා වැඩි වූ අතර ආක්ටික් සහ මැදපෙරදිග ප්‍රදේශ වල සෙල්සියස් අංශක 2 ට වඩා වැඩි වීමක් වාර්තා විය.

අධික උෂ්ණත්වයේ බලපෑම්

මෙම බීබීසී විශ්ලේෂණය මඟින් අධික තාපය ලොව පුරා මිනිසුන්ගේ ජීවිතවලට කෙසේ බලපායිද යන්න පිළිබඳව සොයා බලමින් Life at 50C නම් වාර්තා චිත්‍රපට මාලාවක් දියත් කරයි.

සෙල්සියස් අංශක 50 ට අඩු වුවද අධික උෂ්ණත්වය සහ ආර්ද්‍රතාවය දැඩි සෞඛ්‍ය අවදානම් ඇති කළ හැකිය.

පසුගිය වසරේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද එක්සත් ජනපදයේ රට්ගර්ස් විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යයනයකට අනුව, වර්තමාන ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම අඛණ්ඩව පැවතුනහොත් 2100 වන විට ලොව පුරා බිලියන 1.2 ක පමණ ජනතාවක් අධික පීඩනයට මුහුණ පෑමට සිදු වනු ඇත. එය අද පීඩාවට පත් වූවන්ට වඩා අවම වශයෙන් හතර ගුණයකින් වැඩිය.

අධික තාපය නියඟය සහ ලැව් ගිනි ඇති වීමට වැඩි ඉඩක් ඇති හෙයින් අවට භූ දර්ශනය වෙනස් වන විට ජනතාව ද දුෂ්කර තේරීම් වලට මුහුණ දෙති. වෙනත් සාධක දායක විය හැකි අතර දේශගුණික විපර්යාස ද කාන්තාරකරණය වීම පිටුපස ඇති වැදගත් සාධකයකි.

ෂෙයික් කසෙම් අල් කාබි යනු මධ්‍යම ඉරාකයේ ගමක තිරිඟු ගොවියෙකි. ඔහු සහ ඔහුගේ අසල්වැසියන් නඩත්තු කිරීමට තරම් ඔහු සතුව තිබූ ඉඩම වරක් සාරවත් වූ නමුත් එය ක්‍රමයෙන් වියලි හා නිසරු බවට පත් වී ඇත.

“ඉස්සර මේ මුළු ඉඩමම කොළ පාටයි, නමුත් ඒ සියල්ල නැති වී ගිහින්. දැන් එය කාන්තාරයක් බවට පත්වෙලා. ඒකට හේතුව නියඟ”

ඔහුගේ ගමේ සියලු දෙනාම පාහේ වෙනත් පළාත්වල රැකියාවක් සොයා ඈතට ගොස් ඇත.

“මට මගේ සහෝදරයා, ආදරණීය මිතුරන් සහ විශ්වාසවන්ත අසල්වැසියන් අහිමි වුණා. ඔවුන් මා සමඟ මගේ සිනහව පවා බෙදා ගත්තා. දැන් කිසිවෙකු මා සමඟ කිසිවක් බෙදා ගන්නේ නැහැ. මම මේ හිස් ඉඩම සමඟ මුහුණට මුහුණ බලා සිටිනවා” ෂෙයික් පැවසුවේය.

බී.බී.සී වාර්තාවක් ඇසුරිනි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

හාම්පුතුන් විසින් ඉතා අමානුෂික ලෙස නිදහස් වෙළඳ කලාප කම්කරුවන් සූරාකනු ලබන බවට වූ කතා ලොකු ප‍්‍රසිද්ධියක් සමගින් මෙරට ප‍්‍රචාරය වූවා වාගේම අපේ වෙරළෙන් ඔබ්බටද ඒවා ගමන් කර තිබේ. මෙම කතා බොහෝ විට කටුනායක නිදහස් වෙළඳ කලාපය පිළිබඳව හා ඇඟළුම් අංශ සේවකයින් පිළිබඳව වූ කතා ය.

නිදහස් වෙළඳ කලාප කම්කරුවන්ගේ සෝචනීය තත්ත්වය පිළිබඳව හඬ නැගීමට අනේකවිධ හවුල් කටුනායකත්, කොළඹත් බිහි වී ඇති අතර ඉන් සමහරකට කම්හල්වල සාමාජිකත්වයක් හෝ ඇත්තේ නැත. වසංගතය හමුවේ බොහෝ කලාපීය සේවක සේවිකාවන්ද මෙවැනි අසීරුකම් වලට හා ජීවිත තර්ජන වලට මුහුණ දෙන හෙයින් මේ කතා කලාපීය විරෝධතා වලටද ඇතුළුව ඇත.

තමන් වෙත ආකර්ශනයක් ලබා ගැනුමට ශ‍්‍රී ලංකාවේ වෘත්තීය සංගම්වලට පරිබාහිර වූ මේ මෑත කාලීන ‘‘අයිතිවාසිකම් සඳහාවූ ක‍්‍රියාකාරිකයින්’’ ගැටළු විශාල කර පුම්බා දැක්වීමට පෙළඹී තිබේ. වරක් කටුනායක නිදහස් වෙළඳ කලාපයේ පමණක් කොවිඞ්-19 ආසාදනය වූ පිරිස 5,000 ක් යැයි දක්වන ලදී. මේ අතර හාම්පුතුන් පවසන්නේ පළමු එන්නත් මාත‍්‍රාව සේවකයින්ගෙන් සියයට 90 ට හා මාත‍්‍රා දෙකම සේවකයින්ගෙන් සියයට 74 ට ලබා දී ඇති බවය. නිදහස් වෙළඳ කලාප හා ඇඟළුම් ක්ෂේත‍්‍රය පිළිබඳව උපුටා දක්වන දත්ත හා සංඛ්‍යා සැම විටම නිශ්චිත නොවන දත්ත හා සංඛ්‍යා ය. ඒවා තීන්දු වන්නේ කියන තැනැත්තා කවරෙක්ද හා කවර අරමුණක් සඳහා පවසන්නේද යන්න අනුවය.

ඇඟළුම් අංශයේ රැුකියා නියුක්තිය ශ‍්‍රී ලංකාවේ ශ‍්‍රම බලකායෙන් සියයට 15 ක් බව ශ‍්‍රී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලය පවසන අතර කිසිදු නිශ්චිත සංඛ්‍යාවක් නොදක්වයි. ‘‘ශ‍්‍රම බලකාය’’ ලෙස ඇති සඳහනට කිසිදු පැහැදිලි කිරීමක් නැත. 2019 වර්ෂයේදී ජන සංගණන හා සංඛ්‍යා ලේඛන දෙපාර්තමේන්තු සමීක්ෂණයෙහි දක්වා ඇති නාගරික මෙන්ම ග‍්‍රාමීය ක්ෂේත‍්‍ර තුළ වයස අවුරුදු 15 ට වැඩි රැකියා නියුක්ත සංඛ්‍යාව ශ‍්‍රම බලකාය ලෙස ගතහොත්, ඇඟලූම් ක්ෂේත‍්‍රයේ රැකියා නියුක්තිය මිලියන 1.23 ක් වනු ඇත. එහෙත් ඒකාබද්ධ ඇඟළුම් සංගම් සංසදය (JAAF පවසන්නේ ඇගළුම් ක්ෂේත‍්‍රයෙහි ඍජු රැකියා 300,000 ක් හා වක‍්‍ර රැුකියා 600,000 ක් ඇති බවය. එලෙස මෙම සංඛ්‍යා සැමවිටම පරස්පර වන අතර කිසිදු විටක පරිපූර්ණ හා නිරවද්‍ය නොවේ.

කටුනායකින් එපිට වසංගතය

කෝවිඞ්-19 වසංගතයේ තර්ජනය සංඛ්‍යා හා දත්තවලට එපිටින් කටුනායක හා ඇඟලූම්වලින් ඔබ්බටද ගිය කතාවකි. කෝවිඞ්-19 වසංගතය සෑම දිස්ත‍්‍රික්කයක්ම වෙලාගෙන සිටින තත්ත්වයක් තුළ, ශ‍්‍රී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලය යටතේ මෙන්ම ඉන් පරිබාහිරව ඇති කම්හල්වල සියලූ සේවක සේවිකාවන්ගේ ආරක්ෂාවටද තර්ජනයක්ව පවතී. මෙම තුන්වන රැුල්ල තුළ 2021 සැප්තැම්බර් 05 වන දින වන විට මන්නාරම (1,357, කිලිනොච්චිය (4,636, මුලතිවු (1,284, කල්මුනේ(2,782 හා මඩකලපුව (6,155* වැනි දුරබැහැර දිස්ත‍්‍රික්ක වලින් පවා සැලකිය යුතු ආසාදනයන් වාර්තා වී ඇත.

කෝවිඞ්-19 වයිරසයේ පළමු බරපතල ව්‍යාප්තිය ආරම්භ වූයේ කටුනායක කම්හල් සේවකයින් අතරින් නොවේ. එය 2020 ඔක්තෝම්බර මුල මිනුවන්ගොඩ බ‍්‍රැන්ඩික්ස් කම්හලෙන් වාර්තා වූ අතර, එතැන් සිට කටුනායකින් ඔබ්බෙහි බොහෝ දුර පළාත් වෙත ගමන් කර තිබේ. පානදුර, සීතාවක, බිංගිරිය, කොග්ගල, තුල්හිරිය හා හසලක කම්හල් ගණනාවක තුන්වන රැුල්ලෙහි ආසාදන වාර්තා වී තිබේ.

මෙම වර්ෂයේ මැයි මාසයේදී, හොංකොං හි සුප‍්‍රකට ඇඟලූම් හා රෙදිපිළි සමාගමකට අයත් කම්හලක් වන, 1,500 ක් සේවයේ යොදවා ඇති එස්කුවෙල් කොග්ගල කම්හලේ කම්හල් කළමනාකාරවරයා නිරෝධායන නීති උල්ලංඝණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් 2021 මැයි 31 වන දින දක්වා දින 10 කට රිමාන්ඞ් බන්ධනාගාරගත කිරීමට ගාල්ල අතිරේක මහේස්ත‍්‍රාත් විසින් නියෝග කරන ලදී. එම කළමනාකාරවරයා ආසාදිත සේවකයින්ගේ සමීපතම ආශ‍්‍රිතයින් පිළිබඳ තොරතුරු ලබා නොදුන් බවත්, ලබා දී ඇති උපදෙස්වලට පටහැනිව සේවාමුර මත කම්හල පවත්වා ගෙන ගිය බවත් මහජන සෞඛ්‍ය පරීක්ෂකවරු (PHIs අධිකරණයට පැවසූහ.

මේ දක්වා සෞඛ්‍ය මාර්ගෝපදේශ උල්ලංඝණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් මහජන සෞඛ්‍ය පරීක්ෂකවරු කම්හල් කළමනාකාරවරයකුට අධිචෝදනා පැවරූ ප‍්‍රථම හා එකම අවස්ථාව මෙය වුවද, එබඳු උල්ලංඝණ දුර්ලභ නොවේ. සිවිල් සමාජ ක‍්‍රියාකාරිකයින්ගේ අවධානයට හසු නොවන නමුත් ජන ජීවිතයට බලපෑම් කෙරෙන ආසාදිතයින් ඉන්නා තවත් කම්හල් තිබිය යුතුය.

අමතකව ගිය උතුරු-නැගෙනහිර කම්කරුවන්ගේ ඛේදනීය තත්ත්වය

කෝවිඞ්-19 වසංගතය පිළිබඳව දකුණේ සිංහල ප‍්‍රදේශ තුළ පවා ජනමාධ්‍යයන්ට විමර්ශනාත්මක ආවරණයක් නොමැති අතර, කොළඹ සමාජ ක‍්‍රියාධරයින් වන්නිය හා නැගෙනහිර කම්හල්වල කොවිඞ්-19 ආශ‍්‍රිත ගැටළු සොයා බලන්නට වෙහෙසෙන බවක් නොපෙනේ. එනමුත් විශේෂයෙන්ම වන්නියේ හා නැගෙනහිර කම්හල්වල ශ‍්‍රම බලකාය තම කම්හලේ පවා කිසිදු ‘‘අන්තර්-සේවක සබඳතාවක්’’ ගොඩනගා ගැනීමට නොහැකිව, පරමාණුගතව ඉන්නා බව සටහන් කරනු කැමැත්තෙමි. අවුරුදු 25 ක දිග් ගැසුණු යුද්ධයෙන් බිඳ වැටුණු සංවිධිත සමාජයක ආරක්ෂක හමුදා සමග දෛනිකව පැවතීමට සිදුව ඇති රාජ්‍ය යාන්ත‍්‍රයට කම්කරු ගැටළු ගැන උනන්දුවක් ඇත්තේ නැත.

ආයෝජකයින් යුද්ධයෙන් බිඳ වැටුණු සහ විනාශ වූ උතුරු නැගෙනහිර හුදකලා ප‍්‍රදේශයන්හි කර්මාන්ත ශාලා විවෘත කිරීමට උනන්දු වූ ප‍්‍රධාන හේතුවක් වන්නේ ඒ සමාජයෙන් අසංවිධානාත්මක ශ‍්‍රමිකයන් එකතුකර ගැනීමට ඇති හැකියාව විය. සිවිල් පරිපාලනය අඩාලව අකර්මන්‍යව ඇති සන්දර්භයක් තුළ යුද්ධයෙන් අසරණ වූවන්ට රැුකියා ලබා දීමට යැයි ආධාර ලබා දෙන ආයතන, මේ ප‍්‍රදේශවල ජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකම් මුළුමනින්ම යටපත් කෙරෙන බව නොසළකා රැුකියා ගැන අවධාරණය කරති. මෙම මූලික අයිතිවාසිකම් ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් හා ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධානයෙන් සහතික කෙරෙන බව හෝ ඔවුන් සළකන්නේ නැත.

සමස්ත වසංගත තත්ත්වය කෙටියෙන්

සේවා ස්ථානයන්හි සමස්ත වසංගත චිත‍්‍රය පැහැදිලිකර ගැනීමට හා පහසුවෙන් තේරුම් ගැනීමට මෙහිදී කාරණා කිහිපයක් අවධාරණය කළ යුතුය. අවුරුද්දකුත් මාස 06 ක් මුළුල්ලේ හාම්පුතුන් සහ කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුව කෝවිඞ්-19 පැතිරීම පාලනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් වැදගත් අවධානයක් යොමුකර නැත. ඔවුන්ගේ ප‍්‍රධාන අවශ්‍යතාව වූයේ කම්හල් ක‍්‍රියාත්මකව තබා ගැනීම පමණි. ඔවුහු කම්කරු අමාත්‍යාංශය විසින් පිහිටුවන ලද ‘‘කෝවිඞ්-19 ආශ‍්‍රිත කම්කරු ගැටළු පිළිබඳ ත්‍රෛපාර්ශවීය කාර්ය-සාධක බලකාය’’ විසින් 2020 මැයි හා දෙසැම්බර් මාසවලදී ගනු ලැබූ තීරණ දෙකක් නොසලකා හැරියහ. රැකියාවට කැඳවනු නොලබන සේවකයින් සඳහා සේවය නොකරන කාලයට අවම රුපියල් 14,500 ක මාසික වැටුපක් ලබා දීම ඉන් එකක් වූ අතර දෙවැන්න වූයේ සියලූ කම්හල්වල සේවක නියෝජනයක් සහිත ද්වීපාර්ශ්වික ‘‘කම්හල් සෞඛ්‍ය කමිටු’’ ( FHC සංවිධානය කිරීම හා ක‍්‍රියාත්මක කිරීමය.

තමන්ට නව ඇණවුම් ලැබී නොමැති බවත්, මාස ගණනකට නව ඇණවුම් නොලැබීමට ඉඩ ඇති බවත්, එම නිසා සියලූම සේවකයින් සේවයේ යෙදවීමට තමන්ට නොහැකි බවත් 2020 මැයි මාසයේදී කම්හල් හිමියෝ පැවසූහ. ඒ සමග කෝවිඞ්-19 වසංගතය ආශ‍්‍රිත ගැටළු මත කිසිදු සේවකයකු ඉවත් නොකළ යුතුය යන මූලික ප‍්‍රතිපත්තිමය තීරණය ත්‍රෛපාර්ශවිය කාර්ය-සාධක බලකාය විසින් ගනු ලැබූ අතර, එය ආණ්ඩුව විසින් අනුමත කරන ලදී. ඒ අනුව, රැුකියාවට කැඳවනු නොලබන සේවකයින් සඳහා රුපියල් 14,500 ක අවම වැටුපක් ගෙවීමේ පොදු එකඟත්වයට සියල්ලන් එක`ගවූ අතර මාරුවෙන් මාරුවට සේවක කණ්ඩායම් යෙදවිය යුතුයැයි තීන්දු විය. මෙම තීන්දුවට අනුව සේවයේ යෙදවීම හා වැටුප් ගෙවීම පැහැර හැරි අවස්ථා තිබූ අතර, හාම්පුතාගේ වාසිය පිණිස හිතාමතා වැරදි අර්ථ-නිරූපන දීමද සිදුවිය.

කම්හල් සෞඛ්‍ය කමිටු සම්බන්ධයෙන් ගත් කළ, කම්හල් හිමියෝ සේවක නියෝජනය සහිත කම්හල් සෞඛ්‍ය කමිටු පිහිටුවීමේ තීරණය සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හැරියහ. කම්කරු බලධාරීන්ද එම තීරණය නොපිළිපැදීම වසන් කිරීමට උත්සාහ කළහ. සියලූම කම්හල්වල ‘‘සේවා සෞඛ්‍ය හා ආරක්ෂක කමිටු’’ ඇති බවට ඔවුහු තර්ක කළහ. එම කමිටු බොහෝ සෙයින් අකර්මන්‍යව ඇති අතර, ඒවාට පැවරී තිබුණේ සේවා ස්ථානයන්හි හදිසි අනතුරු වැනි අවස්ථා වලට මැදිහත්වීම පමණි. කෝවිඞ්-19 වසංගතය සේවා සෞඛ්‍ය අන්තරායක් නොවන අතර, එය හදිසි ආපදාවක්ද නොවේ. කෝවිඞ්-19 වසංගතය සමග කම්හල් සෞඛ්‍ය කමිටු තිබීමේ අවශ්‍යතාව ඇති වන්නේ එනිසාය.

අදාල අනෙක් කාරණා නම්, කිසිදු කම්හලක ‘‘සාමාජීය දුරස්ථකරනය’’ ප‍්‍රායෝගිකව පවත්වා ගත නොහැකි වීමය. කිසිදු කම්හලක් එවැනි වසංගත බලාපොරොත්තුවකින් සැලසුම් කරන ලද හා ඉදිකරන ලද කම්හල් ගොඩනැගිලි නොවේ. සෞඛ්‍ය මාර්ගෝපදේශ වලට අනුව වායුසමනය ක‍්‍රියාවිරහිත කිරීමට නියමිත වූවත් රෙදි පිළි ගබඩාකර තිබියදී වායුසමනය කිරීම ක‍්‍රියාවිරහිත කිරීමට කිසිදු කම්හලකට නොහැකිය. අනෙකුත් බාධකය නම්, ඉතාමත් ප‍්‍රායෝගික වූ හේතුන් මත කිසිදු කම්හල් හිමියෙකුට සිය සමස්ත ශ‍්‍රම බලකායෙහි සේවකයනට වෙන වෙනම නවාතැන් පහසුකම් ලබා දීමේ හැකියාවක් නොමැත.

ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී හා ‘‘අයිතිවාසිකම්’’ පාදක පිළිතුරු සඳහා ඇති අවශ්‍යතාව

සංක්ෂිප්තව ගත් කල, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ (WHO සියලූ මාර්ගෝපදේශ නාගරික මධ්‍යම පංතික නිවැසියන් සඳහා තීන්දු කරන ලද පියවර විනා, කම්හල් සේවකයින් සඳහා තීන්දු කළ පියවර නොවේ. කම්හල් සඳහා වන මාර්ගෝපදේශ සේවක සහභාගිත්වය ඇතිව යළි ප‍්‍රදේශගතව අදාලවන ලෙස ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදීව සංශෝධනය කර ප‍්‍රකාශයට පත් කළ යුතු පියවර වන අතර, එය ද්වීපාර්ශවික කම්හල් සෞඛ්‍ය කමිටු සමගින් කළ හැකිව තිබුණි. එහෙත් හාම්පුතුන් බිය වන හා කම්කරු බලධාරීන් උකටලී වන ප‍්‍රධාන කාරණයක් ඇත. පළමු වරට කටුනායක නිදහස් වෙළඳ කලාපය පිහිටවූ දා සිට ගෙවුනු අවුරුදු 43 මුළුල්ලේ රට පුරා සේවක සේවිකාවනට වෘත්තීය සමිති ලෙස සංවිධානය වන්නට ඇති මූලික අයිතිය මර්දනය කරනු ලැබිණ. එය ‘කම්හල් සෞඛ්‍ය කමිටු’ මගින් අභියෝගයට ලක් විය හැකිය යන කාරණාවට හාම්පුතුන් බිය වන්නේය. ඔවුන් නොකියන කතාව වන්නේ ලාභ වැඩි කර ගැනීමට සංවිධානය නොවූනු ශ‍්‍රමිකයින් සූරාකන අයුරු සංවිධානයවූ ශ‍්‍රමිකයින් සූරා කෑමට නොහැකි බවය.

සිංහල දකුණේ සහ යුද්ධයෙන් පීඩාවට පත් උතුරු-නැගෙනහිර දමිළ-මුස්ලිම් සේවක සේවිකාවන් සම්බන්ධ පොදු ගුණාකාරය වන්නේ වෘත්තීය සමිති ලෙස සංවිධානය වීමේ හා සාමූහිකව කේවෙල් කිරීමේ මූලික අයිතීන් සම්පූර්ණයෙන්ම යටපත් කර අහෝසිකර තිබීමය. එහි එකම වෙනස ඇත්තේ උතුරු-නැගෙනහිරට සාපේක්ෂව සිංහල දකුණ දැනට හමුදාකරණයට පිටතින් තිබීමය.

ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ,,, වන පරිච්ෙඡ්දයෙහි 14(1(ඈ ව්‍යවස්ථාව මගින් මෙම අයිතිවාසිකම් සහතික කර ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධානයේ අංක 87 හා 98 සම්මුති ශ‍්‍රී ලංකාණ්ඩුව විසින් 1972 හා 1995 වර්ෂයන්හිදී අත්සන් තබා අපරානුමත කර තිබියදී ඒවා සාම්ප‍්‍රදායික වතුකරයේ හැර, පෞද්ගලික අංශයේ සමස්ථ ශ‍්‍රම බලකායට නිර්දය ලෙස අහිමි කර ඇත. මෙම අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් කිසිදු වෘත්තීය සමිතියක් හෝ සිවිල් සමාජ කි‍්‍රයාකාරීන් පෙනී සිට ඒවා මර්දනය කිරීමට විරෝධය දක්වා නැත. නාගරික සිවිල් සමාජ කි‍්‍රයාකාරීහුද ‘‘කම්කරු අයිතිවාසිකම්’’තමන් පෙනී සිටිය යුතු මූලික අයිතිවාසිකම් යැයි නොපිළිගත්හ.

සංවිධානය වීමට හා සාමූහිකව කේවෙල් කිරීමට ඇති අයිතිය කිසි විට හෑල්ලූ කළ නොහැකි මූලික අයිතිවාසිකමක් ලෙස නොපිළිගන්නේ නම් උතුරු-නැගෙනහිර, බටහිර හා දකුණ සියලූ සේවකයින්ගේ සේවා ස්ථානයේ ආරක්ෂාව, පරිසරය හා සෞඛ්‍ය හාම්පුතුන් විසින් කිසිදු හේතුවක් නිසා සුරක්ෂිත නොකරන බව යථාර්ථයකි. එවැනි විට කිසිදු කම්හල් සෞඛ්‍ය කමිටුවකට අවසර නොලැබෙනු ඇති අතර, කෝවිඞ්-19 ගැටළු පැවතීම හෝ වඩාත් අයහපත් වීම බලාපොරොත්තු විය යුත්තකි. එනිසා සේවා ස්ථානයන්හි සෞඛ්‍ය, ආරක්ෂාව සහ කොවිඞ්- 19 නිවාරණය සඳහා වූ ඉල්ලීම් වෘත්තීය සමිති හා සාමූහික කේවෙල් කිරීම් සඳහා වූ ඉල්ලීම සමග එකට මතු කළ යුතුව ඇත. එය සේවා ජීවිතය ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රීකරණය කිරීම පිළිබඳ මෙතෙක් ආමන්ත‍්‍රණය නොකළ කතාවය.

කුසල් පෙරේරා

ඉන්දියාවේ නිෂ්පාදිත ගුවන් යානයක සේවය ලබා ගැනීමට ඉදිරි මාස 4 තුළදී හැකිවන බව වන බව India News Network වාර්තා කරයි.

බැංගලෝරයේ පිහිටි ජාතික අභ්‍යවකාශ විද්‍යාගාරය  (National Aerospace Laboratories) යටතේ ඇති විද්‍යාත්මක හා කාර්මික පර්යේෂණ කවුන්සිලය (Council of Scientific and Industrial Researches) මගින් “හන්සා” නමින් නම් නව පරපුරේ ගුවන් යානයක් නිශ්පාදනය කොට එහි සිය මංගල ගුවන් ගමන සාර්ථකව සිදු කර ඇත. එම ගුවන් යානය බැංගලෝරයේ පිහිටි හල් (HAL) ගුවන් තොටුපලේ සිට සැප්තැම්බර් මස 03 වන දින (සිකුරාදා) පස්වරු 2.09 ට ගුවන් ගත වී අඩි 4,000 ක උන්නතාංශයක පියාසර කළ අතර විනාඩි 20 කට පමණ පසු ගොඩබෑමට පෙර නොට් Knot 80 ක වේගයක් ලබා ගත් බව එහි සඳහන් වේ.

එම ගුවන් යානයේ විශේෂාංග ලෙස ඉන්දියාවේ විද්‍යා හා තාක්‍ෂණ අමාත්‍යාංශය සඳහන් කළේ එහි ඉතා කාර්යක්‍ෂම ඩිජිටල් පාලිත එන්ජිමක්, කැබින් පහසුකම සහිත වීදුරු නියමු කුටියක්, විදුලි බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන ෆ්ලැප් (Flap), දිගු විඳදරාගැනීම (Long Endurance), අඩු අත්පත් කර ගැනීම (Low acquisition) සහ අඩු මෙහෙයුම් පිරිවැය (Low operating cost) යන පහසුකම් ඇති බවයි.

තවද, එම ගුවන් යානයේ ඉහත සදහන් සුවිශේෂී ලක්‍ෂණ හේතුවෙන් කවුන්සිලය් වෙත විවිධ පියාඹන සමාජ (Flying Clubs) වලින් අරාධනා ලිපි 72 ක් ලැබී ඇති බවද, එම ගුවන් යානය සේවයට ඇතුළත් කිරීම සදහා ඉදිරි මාස 4 තුළ අදාල සහතිකය ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය පියවර ගන්නා බව  කරන බව අමාත්‍යාංශය පවසයි.

මෙම ගුවන් යානයේ පර්යේෂණ ගමන සිවිල් ගුවන් සේවා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් (DG-CA), මිලිටරි ගුවන් යෝග්‍යතාවය සහ සහතික කිරීමේ මධ්‍යස්ථානය (CEMILAC), කවුන්සිලයේ හි ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්, විද්‍යාඥයින් සහ ඉංජිනේරුවන් විසින් දුරස්ථ පාලනයෙන් අධීක්ෂණය කරන ලදී.එහිදී ගුවන් යානය පියාසර කළ කපිතාන් අමිත් දහියා (Capt. Amith Dahiya) සිය සතුට පළ කර ඇති අතර ගුවන් ගමනේ ප්‍රමිතීන් සියල්ල සාමාන්‍ය පරිදි පැවති සදහන් කර ඇත.

මෙම ගුවන් යානයේ සාර්තක පියාසැරිය වෙනුවෙන් විද්‍යාත්මක හා කාර්මික පර්යේෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (Department of Scientific and Industrial Research)  හි ලේකම් සහ  විද්‍යාත්මක හා කාර්මික පර්යේෂණ සභාවේ(Council of Scientific and Industrial Research) හි අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය ෂෙඛර් සී මැන්ඩේ (Dr. Shekhar C Mande) ජාතික අභ්‍යවකාශ විද්‍යාගාරයෙ හි කණ්ඩායමට සුබ පැතුම් එක් කරමින් කියා සිටියේ එම සාර්ථකත්වයට හේතු වී ඇත්තේ විද්‍යාත්මක හා කාර්මික පර්යේෂණ කවුන්සිලයත්, ගුවන් පරීක්‍ෂණ කාර්ය මණ්ඩලයත්, සිවිල් ගුවන් සේවා අධ්‍යක්ෂක ජනරාල්(Directorate General of Civil Aviation) සහ ගුවන් යානා සහ පද්ධති පරීක්‍ෂා කිරීමේ ස්ථාපිත කිරීම අංශයේත්(Aircraft and Systems Testing Establishment) උත්සාහය නිසා බවයි.

 

ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේ මෙම ගුවන් යානයේ සේවා සැපයීම වෙනුවෙන් විද්‍යාත්මක හා කාර්මික පර්යේෂණ කවුන්සිලය දැනටමත් පෞද්ගලික හවුල්කරුවෙකු හඳුනාගෙන ඇති අතර නිෂ්පාදන වැඩසටහන් මාලාවක් ඉදිරියේදී ආරම්භ කරන බවයි.

 

India News Network ඇසුරිනි.

විභාග වංචා ගැන අපි බොහෝ දේ දන්නවා. ඇතැම් විට කරලත් තිබෙනවා වෙන්න පුළුවන්. ඒත් විභාග වංචා කිරීමට උපකාර කිරීම කියන්නේ මේ වන විට ගෝලීය කර්මාන්තයක් බවට පත් වූ දෙයක්. ඒත් අපි මේ කතා කරන්නේ විභාග වංචාවල අලුත්ම ප්‍රවණතාව ගැන. එහි විශේෂත්වය වන්නේ මෙය ගෝලීය වශයෙන් ව්‍යාප්ත වුණ ජාවාරමක් වීම.

මේ ලිපිය ඇතැම් විට ඔබට මග පෙන්වීමක් වෙන්නත් පුළුවන්. ඒත් මේ ලිපිය දිගටම කියවන්න. ඊට පසුව කළ යුතු දේ තීරණය කරන්න. මේ විභාග වංචාවල වත්මන් ගෝලීය කේන්ද්‍රස්ථානය වන කෙන්යාව ගැන අපූරු හෙළිදරව්වක්.

ලන්ඩනයේ හෝ නිව් යෝර්ක්හි සිටින ශිෂ්‍යයෙක් තම රචනාව ලියවා ගැනීම සඳහා යමෙකුට ගෙවීමට අන්තර්ජාලයට ගියහොත්, එම කාර්යය ඇත්ත වශයෙන්ම කෙන්යාවේ කෙනෙකු විසින් සිදු කරනු ඇත. විදේශිකයින්ට විභාග වංචා කිරීමට උදව් කරන අවතාර ලේඛකයින් ghost writers පිළිබඳ නයිරෝබි වෙතින් සුලභව වාර්තා වේ.

කෙනඩි ගුරුවරයෙකු ලෙස සේවය කළ නමුත් පසුගිය අවුරුදු පහ තුළ ඔහු ජීවත් වූයේ බෙහෙවින් වෙනස් ආකාරයකට ය. “මම ශාස්ත්‍රීය ලිවීම කරනවා,” ඔහු පවසයි.

ඔහු කෙන්යාවේ වේගයෙන් වර්ධනය වන සැබවින්ම ගෝලීය මාර්ගගත කර්මාන්තයක කොටසකි. නමුත් කෙනඩි සහ වෙනත් බොහෝ කෙන්යානුවන් “ශාස්ත්‍රීය ලිවීම” ලෙස හඳුන්වන දේ ලෝකයේ අනෙක් අය වංචාව ලෙස හඳුන්වති.

ඔබ පැවරුමක් සමඟ පොරබදමින් සිටින සරසවි ශිෂ්‍යයෙක් හෝ පාසල් ශිෂ්‍යයෙක් නම්, ඔබට ඒ ගැන කරදර විය නොහැකි නම්, කෙනඩි සහ ඔහුගේ ලේඛකයින්ගේ කණ්ඩායම එය ඔබ වෙනුවෙන් කරනු ඇත. කළ යුත්තේ නියමිත ගාස්තුව ගෙවීම පමණකි.

‘‘ඔබ එය අපට භාර දෙන්න, එය ඔබේම වැඩක් යැයි සිතෙන ලෙස අපි එය කර දෙන්නම්. බිය වෙන්න එපා ! ඔබව පවාදීමට කිසිවෙකු නැත‘‘

මෛම අලුත්ම කර්මාන්තයේ නියුතු වූවන් “රචනා මෝල් – essay mill වෙබ් අඩවි පවත්වාගෙන යන අතර එමඟින් සිසුන්ට තමන්ට අවශ්‍ය සේවය ලබා ගත හැකිය.

මෙම වෙබ් අඩවි බොහොමයක් එක්සත් ජනපදය හා නැගෙනහිර යුරෝපය පදනම් කරගත් ඒවා වන අතර ඒවායේ අය කිරීම අදාළ සේවා ගාස්තුවෙන් භාගයක් පමණ විය හැකිය. පැවරුම සරල රචනයක් ද නැත්නම් පීඑච්ඩී නිබන්ධනයක් ද යන්න මත පදනම්ව පාරිභෝගිකයා කොපමණ මුදලක් ගෙවනවාද යන්න තීරණය වේ.

කෙනඩි සහ ඔහු සේවයේ නියුතු ලේඛකයින්ට මසකට රචනා 200 ක් හෝ මාර්ගගත විභාග 200 ක් දක්වා සම්පූර්ණ කළ හැකිය.

“ඔබ ශිෂ්‍යයෙකු සඳහා ප්‍රවේශ වී ඔවුන් වෙනුවෙන් විභාග කරන්න,” ඔහු තවදුරටත් පවසයි.

“කොන්ත්‍රාත් වංචාව – contract cheating” ලෙස හැඳින්වෙන ව්‍යාපාර ගැන අධ්‍යයනය කරන පර්යේෂකයින් පවසන්නේ කෙන්යාව මෙහි ප්‍රධාන කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවයි.

හේතු සරලයි: කෙන්යාව හොඳ අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් ඇති ඉංග්‍රීසි කතා කරන රටක් වන අතර උගත් තරුණයින්ට රැකියා හා ආර්ථික අවස්ථා විරලය.

කිසි දිනෙක හමු නොවන විදේශිකයින් සඳහා දැනුම පුනර්ජීවනය කිරීම ඔවුන්ගේ එක් සරල සහ වාසිදායක ආදායම් මාර්ගයක් වී තිබේ.

රචනා අඩවි වල කුලියට ගැනීම සඳහා සිටින ලේඛකයින්ගේ පින්තූර මගින් හැඟීම ලබා දෙන්නේ ඔවුන් සියලු දෙනාම සුදු ජාතිකයින් බවයි. නමුත් මෙම ව්‍යාපාරයේ බොහෝ දේ මෙන් එම ඡායාරූප ද ව්‍යාජ ය. ඇත්ත වශයෙන්ම ඔබ මාර්ගගතව රචනයක් ඇණවුම් කරන්නේ නම් එය බොහෝ විට කෙන්යානු ජාතිකයෙකු විසින් සිදු කරනු ඇත.

කෙනඩිට මෙම කර්මාන්තයට සම්බන්ධ වීම අනවශ්‍ය දෙයකි. 30 හැවිරිදි ඔහු මසකට කෙන්යානු ශිලිං 150,000ක් (පවුම් 1000 ක් පමණ) උපයයි. (සාමාන්‍ය වැටුපට වඩා ටිකක් වැඩියෙන්) එය ඔහු ගුරුවරයෙකු ලෙස ලැබූ වැටුප මෙන් හතර ගුණයකටත් වඩා වැඩිය.

නමුත් ලොව පුරා අධ්‍යාපනයේ අඛණ්ඩතාව බිඳ දැමීමට තමා උදව් කරන බව ඔහුට දැනෙන්නේ කෙසේද?

හිටපු ගුරුවරයෙකු වශයෙන් ඔහු “සදාචාරමය වශයෙන් අතපසු වීමක්” ඇති බව පිළිගන්නා නමුත් ඔහු මුදල් සඳහා වැඩ කරන බව පවසයි.

“මම සැලකිලිමත්, නමුත් මගේ ජීවිතයට වඩා මම සැලකිලිමත් වන්නේ කුමක්ද ? සමහර විට සදාචාරය ගැන සිතීමට පෙර ඔබට මුලින්ම දිවි ගලවා ගැනීමට සිදු වේ,” ඔහු පවසයි.

තම සේවය මගින් අදාළ පරිභෝගිකයා ඉහළ වැටුපක් ලබන රැකියාවක් ලබාගත හැකි බව කෙනෙඩි දනී. ” එය ඔබට එරෙහි තරඟයක් නොවන බව ඔබට වැටහේවි. සමහර විට එය දුප්පත්කමට එරෙහි තරඟයක්.” කෙනෙඩි කියයි.

වෙනත් රටවල කුලියට දීම සඳහා රචනා රචකයින් සිටින අතර කෙන්යාවේ සිටින අය තමන්ගේම උප සංස්කෘතියක් වර්ධනය කරගෙන ඇත.

ෆේස්බුක් සහ ටෙලිග්‍රාම් වල රැකියා සහ මෘදුකාංග වෙළඳාම් කෙරෙන “ශාස්ත්‍රීය ලිවීමේ” කණ්ඩායම් ඇත. සමහරුන්ට දස දහස් ගණන් සාමාජිකයින් සිටී. ඔවුන් මධ්‍යම පාන්තික වෘත්තිකයින්ගේ සිට යම් අමතර මුදලක් සඳහා වෙහෙසෙන, තවමත් අධ්‍යාපනය ලබන සිසුන් දක්වා පරාසයක සිටිති.

තම අධ්‍යයන කටයුතු සඳහා මේ ආකාරයට මුදල් උපයන බව කියන ඩේවිඩ් අවසන් වසරේ විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍යයෙකි.

“මගේ උසස් අධ්‍යාපනය වෙනුවෙන් වියදම් දැරීමට මගේ දෙමාපියන්ට නොහැකියි” යනුවෙන් ඔහු පවසයි. “ඉතිං මම කුලියට රචනා ලිවීම ආරම්භ කළා. එය මට අදායමක් ලබා දෙනවා වගේම මගේ පවුලටත් උපකාර කිරීමට තරම් අදායමක් ලබා දෙනවා” ඩේවිඩ් පවසයි.

පසුගිය වසර දෙක තුළ ඩේවිඩ් බ්‍රිතාන්‍ය සහ ඇමරිකානු ගනුදෙනුකරුවන් සඳහා රචනා 360ක් පමණ ලියා ඇති අතර තම උපාධිය සදහා හැදෑරීම් ද කළේය.

ඔහුට දිනකට පවුම් 1. 65ක් පමණ උපයා ගත හැකිය. “මට සඳුදා සිට සිකුරාදා දක්වා රාත්‍රී කාලයේ සහ දිවා කාලයේ වැඩ කළ හැකි නමුත් සති අන්තයේ මම එය මගේ අධ්‍යාපන කටයුතු සඳහා වෙන් කළා” ඔහු පවසයි.

විශාල විදේශීය රචනා මෝල් වෙබ් අඩවියක ලේඛකයෙකුගේ ගිණුමක් ඇති කර්මාන්තයේ සිටින සමහර ජ්‍යේෂ්ඨයින් විසින් ඩේවිඩ්ට උප කොන්ත්‍රාත් ලබාදී ඇත. එවැනි ජනප්‍රිය වෙබ් අඩවියක ගිණුමක් ලබා ගැනීම පහසු නැත. සමහර සමාගම් අයදුම්කරුවන් අධ්‍යයන පරීක්ෂණ සමත් විය යුතු යැයි අවධාරනය කරති.

තරු පහේ පාරිභෝගික සමාලෝචන රාශියක් ඇති ගිණුම් වටිනා භාණ්ඩ වන අතර ඒවා අධ්‍යයන ලියන කණ්ඩායම් වලින් මිලදී ගෙන විකුණනු ලැබේ.

වංචා කරන සිසුන්ට ඇත්ත වශයෙන්ම තමන්ම රවටා ගත හැක්කේ මේ ආකාරයට ය. දක්ෂ ලේඛකයින් විසින් තම රචනා ලබා දෙන බව ඔවුන් සිතනවා විය හැකිය. නමුත් ඇත්ත වශයෙන්ම එය හොඳ නමක් ඇති ගිණුමක් මිලදී ගත් එකක් විය හැකිය.

“මම ගිණුම් 10කට වඩා මිලදී ගෙන තිබෙනවා” කෙනඩි පවසයි. “සමහර ඒවා සඳහා කෙන්යාවේ සිලිං 500,000 ක් පමණ වැය වේ (පවුම් 3,300). සේවාලාභීන් ලබා ගැනීමට වෙනත් ක්‍රමයක් නැහැ.”

මෙවැනි ආකර්ෂණීය ගිණුමක් තිබීම ඩේවිඩ් උපාධිය ලැබීමෙන් පසු බලාපොරොත්තු වන දෙයකි. වයස අවුරුදු 23ක් වන ඔහු දැනටමත් ඊළඟ පරම්පරාව නිර්මාණය කර ඇත. ඔහු නවක ලේඛකයින් පුහුණු කර ඔවුන්ගේ ආරම්භය ලබා දීම සඳහා පහසු රැකියා ලබා දෙයි.

“එයින් අපි මිත්‍රකම් ඇති කරගෙන එකිනෙකාට උදව් කර ගන්නවා. මෙය වර්ධනය වන කර්මාන්තයක්”

නමුත් අනෙක් අය වෘත්තිය ගැන එතරම් සුබවාදී නැත. ජෝන් ශාස්ත්‍රීය ලිවීමට පිවිසියේ උපාධිය ලැබීමෙන් පසුව ය. ඔහු බලාපොරොත්තු වන්නේ ඔහුගේ සිහින රැකියාව වන ජනමාධ්‍යවේදියෙකු වීමෙන් පසු එය අතහැර දැමීමයි.

“හෙද සේවයේ පැවරුම් කරන අය ද සිටිනවා. වෙනත් අයෙකුට මුදල් ගෙවා හෙද උපාධිය සමත් වී රැකියාව ලබාගත් අයෙකුගෙන් ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීම සඳහා රෝහලට යාමට මට අවශ්‍ය නැහැ. එය ඇත්තෙන්ම භයානකයි‘‘ ඇය පවසයි.

“එය අහෝසි කළ යුතුයි.”

නයිරෝබි හි බහු මාධ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලයේ සමාජ විද්‍යා කථිකාචාර්ය ආචාර්ය ග්ලැඩිස් නියාචියෝ විශ්වාස කරන්නේ විභාග වංචාවලට මුහුණ දීමේ ලොකුම වගකීම ඇත්තේ පොහොසත් රටවල් වෙත බවයි. ඉල්ලුම ඇති වන්නේ පොහොසත් රටවල ශිෂ්‍යයින් ගෙන් බව පැහැදිලියි. ඉල්ලුමක් නොමැතිව සැපයුමක් නැහැ. එනිසා මෙම වංචාවට වැට බැදීම ධනවත් රටවල වගකීමක්. අපිට කළ හැකි දේ අල්පයි‘‘

“ඔවුන්ට ඒ ගැන යමක් කළ හැකි නම්, අනෙක් පැත්තෙන් එය නීති විරෝධී බවට පත් කිරීම කළ හැකියි” ඇය පවසයි.

සමහර රටවල් මේ වෙනුවෙන් පියවර ගනිමින් සිටී. පසුගිය වසරේදී ඕස්ට්‍රේලියාව රචනා විකිණීමේ සේවා තහනම් කළේය. එංගලන්තයේ ද එවැනිම නීතියක් සලකා බලමින් සිටී. නමුත් ජාත්‍යන්තර දේශසීමා හරහා යන වෙළඳාමක් නැවැත්වීමේදී මෙය කෙතරම් දුරට සාර්ථක ද යන්න පැහැදිලි නැත.

මේ අතර ආචාර්ය නියාචියෝ ඇයට හැකි සෑම දෙයක්ම කිරීමට උත්සාහ කරයි.

“මම මගේ සිසුන්ට කියන්නේ එය සදාචාරාත්මක නොවන බවයි. එය නිවැරදි නොවේ,” ඇය පවසයි.

“නමුත් මට කළ හැක්කේ එපමණයි. සමහර මිනිසුන්ට එය පැවැත්ම පිළිබද ප්‍රශ්නයක්. එබැවින් එය එක්තරා ආකාරයක උභතෝකෝටිකයකි.”

මේ කතාවේ සමහර නම් වෙනස් කර ඇත.

බී.බී.සී වාර්තාවකි

දින  දෙකකට පසුව දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය අද (09) දින අලුයම හතරට එළවළු වෙළඳාම සඳහා විවෘත කෙරුණ ද එළවළු මිල දී ගැනීම සඳහා පැමිණි ව්‍යාපාරිකයින්ට මෙන්ම එළවළු රැගෙන ආ ගොවීන්ට පැය ගණනාවක් ප්‍රධාන මාර්ගයේ දිගු පෝලිම්වල ලත වීමට සිදුවී ඇතැයි ඔවුහු පෙන්වා දෙති.

ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය ඉදිරිපිට ඇතුළත මෙන්ම දඹුල්ල නගරයේ සෑම වර්ගයකම එළවළු පැටවූ ලොරි රථ වලින් පිරී ඉතිරී ගොස් ඇති අතර 08 දින දහවල් සිට දඹුල්ල නගරයේ මෙයාකාරයෙන් දැඩි රථවාහන  වාහන තදබදයක් පවතින බව ගොවීහූ පෙන්වා දෙති.

පෙර දින දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයට පැමිණි බොහෝ එළවළු ගොවීන් තම එළවළු තොග සහිත වාහනය ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය ඇතුළට ඇතුල් කරගැනීමට පැය 24කට වඩා වැඩි කාලයක් කුසගින්නේ මාර්ගවල පෝලිමේ සිටීමට තමන්ට සිදු වූ බව ඔවුහු කියති.

ගොවීන් සහ ව්‍යාපාරිකයින් මෙන්ම මාර්ගවල රාජකාරියේ යෙදී සිටි පොලිස් නිලධාරීන් ද 8 දින පෙරවරුවේ සිට එක් දිගටම  රාජකාරි කටයුතුවල නිරතව දැඩි  අසීරුතාවයකට පත්ව සිටි බවට දඹුල්ලේ සංචාරය කළ අපට නිරීක්ෂණය විය.

දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය අසල සිට පෙළවල් තුනකට කිලෝමීටර්  දෙකක පමණ එක් මංතීරුවක වාහන නවතා ඇති අතර  කිලෝමීටර් තුනකට වැඩි ප්‍රමාණයක් මහනුවර දඹුල්ල ප්‍රධාන මාර්ගය මෙන්ම වෑවල දඹුල්ල ප්‍රධාන මාර්ගයේ ද දැක ගැනීමට හැකි විය.

දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයට එළවළු රැගෙන ආ බොහෝ ගොවීන් මෙන්ම එළවළු මිල දී ගැනීම් සඳහා පැමිණි ව්‍යාපාරිකයන් මෙන්ම දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයේ ව්‍යාපාරිකයින් ද කියා සිටියේ ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය දිනපතා උදෑසන හතරේ සිට පස්වරු 2ට පමණ වන තුරු විවෘත කර තබන්නේ නම් මෙවැනි තදබදයක් ඇති නොවන බවයි.

මෙම  තද බදය හේතුවෙන් බොහෝ දෙනාගේ සෞඛ්‍යය ආරක්ෂාව පිළිබඳව බරපතළ ප්‍රශ්නයක් ඇති වන බවත් ඇතැම් එළවළු සඳහා නිසි මිලක් නොමැතිව එළවළු අපතේ යෑම පවා සිදු වන බව ඔවුහු පෙන්වා දෙති.

එළවළු මිල ගණන් විමසුම

දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය තුළ මෙදින එළවළු මිල ද මධ්‍යස්ථ මට්ටමක පැවතිනි. කන්ද උඩරට ප්‍රදේශ වලින් ලැබෙන කැරට්, බෝංචි, මාළු මිරිස්, තක්කාලි, ආදී එළවළු කිලෝවක තොග මිල රුපියල් 100 – 190 දක්වා වූ මිල ගණන් යටතේ අලෙවි වන අතර පහත රට ප්‍රදේශ වලින් ලැබී තිබුණු වට්ටක්කා, මෑ කරල්, වම්බටු, දඹල, පතෝල, නෝකෝල්, වට්ටක්කා ආදී එළවළු කිලෝවක තොග මිල රුපියල් 60-119 දක්වා මිල ගණන් යටතේ අලෙවි වූ අතර කැකිරි සහ පිපිඤ්ඤා, බීට්රූට් කිලෝවක තොග මිල රුපියල් දහයේ සිට 35 දක්වා වූ මිල ගණන් යටතේ අලෙවි වූ බව වෙළෙන්දෝ පවසති.

ඇතැම් ගොවීන්ට තම වාහන ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයට ඇතුළත් කර ගැනීමට නොහැකිව පැය ගණනාවක් ගත වන අතර ගොවීන් ගොවීන් අතරද උණුසුම්කාරී තත්ත්වයක් මහ පාරේ දැකගැනීමට හැකි විය. ඇතැම් ගොවීන් එළවළු ලොරිය මතම නිදා සිටින ආකාරයත් ඇතැම් රියදුරන් රියදුරු අසුනේ ම නිදාගෙන සිටින දසුන් ද  දර්ශනය වීම විශේෂත්වයකි.

බොහෝ ගොවීන් පොලීසිය සමග ද  උණුසුම් වචන හුවමාරුවලට පැටලෙනු දඹුල්ල නගරයේ දී දැක ගැනීමට හැකිවිය. කෙසේ වෙතත් පොලිසිය ස්ථාන ගණනාවක සිටම රථවාහන පාලනය කිරීම සඳහා දැඩි උත්සාහයක නිරත වී සිටිය ද ඇතැම්  ගොවීන් පොලිස් අණ නොතකා ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය ප්‍රදේශයට ගමන් කිරීමට දරන උත්සාහයක් ද ඕනෑ තරම් දැක ගැනීමට හැකි වී තිබේ

මේ අතර ගොවීන් මහ පාර මැදට බැස කියා සිටියේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍ය අමාත්‍යවරයාගේ පොලිසිය භාර අමාත්‍ය අමාත්‍යවරයාගේ සහ කෘෂිකර්ම භාර අමාත්‍යවරයාගේ කඩිනම් අවධානය යොමු නොකළහොත් දඹුල්ල දින දෙකෙන් දෙකට මේ ආකාරයෙන් විවෘත කිරීමට යාම රටේම බරපතළ ප්‍රශ්නයක් නිර්මාණය කරන බවය.

කාංචන කුමාර ආරියදාස  – දඹුල්ල

අපෙන් බොහෝ දෙනෙක් අප මිලදී ගන්නා ආහාර සෞඛ්‍ය සම්පන්නද කියා ලේබල් පරීක්‍ෂා කරති. නමුත් අපෙන් කී දෙනෙක් අප ගන්නා දේ පරිසරයට හිතකර වන අයුරින් නිපදවනවාදැයි පරීක්‍ෂා කරනවාද?

සමහර කෘෂිකාර්මික ක්‍රම ඇත්ත වශයෙන්ම කාබන් විමෝචනය අඩු කිරීමට උපකාරී වේ. උදාහරණයක් ලෙස වායුගෝලයෙන් කාබන් ඉවත් කර පසෙහි ගුණාත්මකභාවය වැඩි දියුණු කිරීමට එවැනි කෘෂිකාර්මික ක්‍රම උපකාරී වේ.

බොහෝ කුඩා පරිමාණ ගොවීන් මෙම ‘පුනර්ජනනීය ගොවිතැන – regenerative farming’ භාවිතා කරන අතර වර්තමානය වන විට විශාල ආහාර සමාගම් ද එයට සම්බන්ධ වෙමින් සිටිති. නෙස්ලේ සමාගම තම කිරි ගොවීන්ට පුනර්ජනනීය ක්‍රියා පිළිවෙත් අනුගමනය කිරීමට උදවු කිරීමෙන් 2025 වන විට එක්සත් රාජධානියේ සිය නැවුම් කිරි සැපයුමේ කාබන් පා සටහන අඩකින් අඩු කරන බවට පොරොන්දු වී තිබේ.

2030 වන විට දැරිය හැකි මිලකට මස්, පළතුරු සහ එළවළු ලබා දෙන පළමු ශූන්‍ය කාබන් (net zero) සුපිරි වෙළඳසැල බවට තමා පවත්වන බවට මොරිසන්ස් සමාගම පොරොන්දු වී ඇත. වයිට්‍රෝස් Waitrose සහ M&S ඔවුන්ගේ පුනර්ජනනීය කෘෂි සහතිකය ඉහළ නැංවීම සඳහා වැඩසටහන් ආරම්භ කර ඇත.

එසේ නම් ‘පුනර්ජනනීය ගොවිතැන – regenerative farming යනු කුමක්ද සහ ආහාර මේ ආකාරයෙන් නිපදවෙනවාද කියා ඔබට කෙසේ කිව හැකිද?

(පුනර්ජනනීය ගොවිතැනට regenerative farming සාමාන්‍යයෙන් රසායනික පොහොර, කෘත්‍රිම වල් නාශක සහ කෘත්‍රිම පළිබෝධනාශක වැනි රසායනික ‘යෙදවුම්’ ශුන්‍ය හෝ අවම වශයෙන් භාවිතා කිරීම ඇතුළත් වේ.

හෙන්රි ඩිමල්බිගේ නායකත්වයෙන් යුත් බ්‍රිතාන්‍ය  රජයේ ජාතික ආහාර උපාය මාර්ග සැලසුමේ අවසාන වාර්තාව මෙවර ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. ජෛව විවිධත්ව අලාභ, වන විනාශය, නියඟය, දූෂණය, ඛාදනය, ගංවතුර, පාංශ්‍ර නිසරුබව  සහ දේශගුණික විපර්යාස ඇතුළු අපගේ ආහාර සැපයුම සැලකිය යුතු පාරිසරික හානියක් සිදු කරන බව එම වාර්තාව මගින් සොයා ගෙන ඇත. එක්සත් රාජධානියේ හරිතාගාර වායු විමෝචනයෙන් සියයට 10ක් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ කෘෂිකර්මාන්තය මගිනි.

“ආහාර නිෂ්පාදනය කිරීම සහ බෙදා හැරීම පාරිසරික ව්‍යසනයක් බවට පත්ව ඇත” යනුවෙන් වාර්තාව පවසයි. එක්සත් රාජධානියේ රජය විසින් යෝජනා කරන ලද නව සහනාධාර මගින්  මඟින් ගොවීන්ට ඉඩම් තිරසාර ලෙස කළමනාකරණය කිරීමට සහ ජෛව විවිධත්වය ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට දිරිමත් කෙරේ. නමුත් 2050 වන විට එක්සත් රාජධානියේ ශුද්ධ ශුන්‍ය කාබන් විමෝචනය සාක්‍ෂාත් කර ගැනීමට සහ 2030 වන විට ස්වභාව ධර්මය සඳහා භූමියෙන් සියයට 30 ක් ආරක්‍ෂා කර ගැනීමට ඇති කැපවීම සපුරාලීමට එක්සත් රාජධානියට මූල්‍ය දිරි දීමනා පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බව වාර්තාව සොයා ගනී.

“ මේ වන විටත් විශාල හානියක් සිදු කර ඇති ආකාරයේ දැඩි කෘෂිකාර්මික (intensive farming) පිළිවෙත් අනුගමනය නොකර, ඉතිරි ඉඩම් වලින් (70%) අපට වැඩි ආහාර ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කිරීමට සිදු වනු ඇත්ත. මෙය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ස්වභාව ධර්මය සමඟ එක්ව ක්‍රියා කරන පුනර්ජනනීය ගොවිතැන් ක්‍රම ද ඇතුළත්ව කෘෂිකර්මාන්තයේ විවිධ ක්‍රමවේදයන් කෙරෙහි අපි යොමු විය යුතුය‘‘ වාර්තාව අවධාරණය කරයි.

ගොවිතැනින් පරිසරයට වාසිදායක වන්නේ කෙසේද?

පුනර්ජනනීය ගොවිතැන යන යෙදුමට සාමාන්‍යයෙන් සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකාර්මික ක්‍රම ඇතුළත් වන අතර පොහොර, වල් නාශක සහ පළිබෝධනාශක වැනි රසායනික යෙදවුම් වල ශුන්‍ය හෝ අවම භාවිතය ඇතුළත් වේ. එයට නීතිමය හෝ නිශ්චිත අර්ථ දැක්වීමක් නැත. පාරිසරික හානිය අලුත්වැඩියා කිරීම එහි අරමුණ වන හෙයින් එය (regen ag’ and agroecology) රීජන් ඒජී’ සහ කෘෂි විද්‍යාව ලෙස ද හැඳින්වෙන අතර එය කාබනික ප්‍රවේශයකට වඩා ඉදිරියට යයි.

“එය පදනම් වී ඇත්තේ ජෛව විවිධත්වය වැඩි කිරීම, වඩා හොඳ පස් සෑදීම සහ ජල පෝෂක වැඩි දියුණු කිරීම ඇතුළත් මූලධර්ම හා භාවිතයන් මත” යැයි ලාභ නොලබන ආහාර හා අධ්‍යාපන මධ්‍යස්ථානයක් වන ‘ෆාම්ඒඩ්‘ හි නිර්මාතෘ ඉයන් විල්කින්සන් පවසයි.

එක්සත් රාජධානියේ ඉඩම් උත්පාදක සන්ධානයට අයත් 107,000ක් පමණ ගොවීන්ගෙන් පුනර්ජනනීය ගොවිතැනට සහයෝගය දක්වන්නේ 4,300 කට අධික සංඛ්‍යාවක් පමණි. එහි ප්‍රතිපලයක් වශයෙන්, උත්පාදනය කරන ලද ආහාර සෑම තැනකම ලබා ගත නොහැකි අතර, කිසිදු සහතික කිරීමේ පද්ධතියක් සකස් කර නැති හෙයින් හඳුනා ගැනීමට අපහසුය.

කෘෂි නිශ්පාදන ‘තිරසාර’ හෝ ‘පුනර්ජනනීය’ ලෙස අලෙවි කෙරෙන තැනදී, ‘තිරසාර ආහාර භාරය‘ නිර්දේශ කරන්නේ ඔබ ඒවා මිලදී ගැනීමට පෙර ප්‍රශ්න රාශියක් සුපිරි වෙළඳ සැල් ඇතුළු සිල්ලර වෙළෙන්දන්ගෙන් විමසන ලෙසයි.

“මෙහි තේරුම කුමක්දැයි ඔවුන්ගෙන් අසන්න. එම ආහාර කොහෙන්ද ආවේ කියා සොයා ගැනීමට උත්සාහ කරන්න” යනුවෙන් ද තිරසාර ආහාර භාරයේ ප්‍රකාශක මේගන් පෙරී පවසයි.

ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා යොදා ගන්නා ගොවිතැන් ක්‍රම ගැන ප්‍රශ්න ඇසීමෙන් ඔබට අවශ්‍ය නිශ්චිත පිළිතුරු ලබා ගත නොහැක (ඔබ ගොවීන් සමඟ කතා නොකරන්නේ නම්). නමුත් පුනර්ජනනීය ගොවිතැන කෙරෙහි ඇති උනන්දුව සහ දැනුම වර්ධනය වෙමින් පවතින අතර සාප්පු වලට ඒ ගැන සොයා බලා නැවත ඔබ වෙත පැමිණිය හැකිය.

පෙරී යෝජනා කරන්නේ “ගොවියා පස රැකබලා ගන්නේ කෙසේද සහ වන සතුන්ට සහයෝගය දක්වන්නේ කෙසේද?” යනුවෙන් ප්‍රශ්න අසන අතර වඩාත් නිශ්චිත විය හැකි යැයි ඔබට හැඟේ නම් “ඔවුන් ඒක භෝග වගාවට වඩා විවිධ භෝග හා පශු සම්පත් මාරු කරන්නේද?” යන්නත් විමසිය යුතු බවයි.

මන්ද? පුනර්ජනනීය ප්‍රවේශයක් භාවිතා කරන ගොවීන් සාමාන්‍යයෙන් පසෙහි ව්‍යුහය හා එහි ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ  ආරක්‍ෂාව ගැන වඩාත් සැලකිලිමත් වෙයි. මෙම ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පාංශු සාරවත්බව සඳහා සහ පළිබෝධ සහ රෝග වලින් බෝග ආරක්ෂා කිරීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ. හොඳ පාංශු ව්‍යුහයක් ඛාදනය, ගංවතුර හා වායු දූෂණය වැළැක්වීමට ද උපකාරී වේ.

පුනර්ජනන ගොවීන් සාමාන්‍යයෙන් රනිල කුලයට අයත් බෝග, තෘණ වගා කරයි. මේවා පසෙහි නයිට්‍රජන් එකතු කරයි ( එය පැලෑටි වැඩීමට අත්‍යවශ්‍යයි), වනසතුන් සහ පරාග වාහකයන් දිරිමත් කරයි. ශාක ද වායුගෝලයේ ඇති කාබන් ග්‍රහණය කර පසට මාරු කරයි.

කෘමිනාශක සහ කෘත්‍රිම පොහොර භාවිතා කර තිබේද?

පෙරී යෝජනා කරන්නේ “පලතුරු හෝ එළවළු සඳහා පළිබෝධනාශක හෝ කෘතිම පොහොර භාවිතා කර තිබේද?” යන්න අසන ලෙසයි. පුනර්ජනනීය ගොවීන්ට රසායනික යෙදවුම් වල අවශ්‍යතාවය අඩු කිරීමට සහ වන සතුන්ට ආධාර කිරීම සඳහා බෝග විවිධත්වය උපරිම ලෙස ශෂ්‍ය මාරුව කළ හැකිය. ඒක භෝග සංස්කෘතීන් (කෙත්වල නැවත නැවත එක් බෝගයක් වගා කිරීම 1960 ගණන් වල සිට පැවති පුරුද්දක්) පසෙහි පෝෂක ගුණය අඩු කරන අතර පාරිසරික ගැටලු රාශියක් ඇති කරයි.

පුනර්ජනනීය ගොවීන්ට ස්වාභාවික පොහොර සඳහා ශෂ්‍ය මාරු ක්‍රම මඟින් පශු සම්පත් තෘප්තිමත් කළ හැකි අතර (ගෝලීය කාබන් ඩයොක්සයිඩ් විමෝචනයෙන් 01%කට කෘතීම පොහොර වගකිව යුතුය) වැඩිපුර කාබන් පසට පොම්ප කරන පැලෑටි වර්ධනය දිරිමත් කිරීමට ද එමගින් හැකිය. කෙත්වතු සුද්ද කිරීම සඳහා පළිබෝධනාශක වෙනුවට එළුවන් වැනි සතුන් යෙදවිය හැකිය.

රොබ් වොලන්ඩ්ගේ පවුල වසර 200 කටත් වැඩි කාලයක් සමර්සෙට් හි ‘ග්ලෙබි ගොවිපොළ‘  පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. “ඔබට අවශ්‍ය එළවළු හෝ පලතුරු (මස් ද ඇතුළුව) දේශීය නිෂ්පාදකයෙකුගෙන් ඍජුවම මිලදී ගත නොහැකි නම් (පැහැදිලිවම බොහෝ දෙනෙකුට එය මිලදී ගත නොහැකි නම්) ඔබ යම් පර්යේෂණයක් කළ යුතුයි. ඔබේ සැපයුම් දාමය හැකිතාක් කෙටි කිරීමට උත්සාහ කරන්න‘ රොබ් ඉල්ලීමක් කරයි.

නිෂ්පාදිතය ප්‍රවාහනය කර ඇත්තේ කෙසේද?

“නිෂ්පාදනය පැමිණියේ කොහෙන්ද සහ එහි ගමන ඔබට සොයා ගත හැකිද?” යනුවෙන් විමසීම වටී. එය ප්‍රවාහනය කරන්නේ කෙසේද යන්න දැන ගැනීම ද ඉතා වැදගත්ය. ( මුහුදු මාර්ගයෙන් ප්‍රවාහනය කරන සැතපුම් 100 ගුණයක කාබන් පා සටහන තිබිය හැකිය). ඔබ ඒවා මිලදී ගන්නා විට පලතුරු සහ එලවළු නියමිත කාලයට ගැලපෙන්නේ නැත්නම් ඒවා පොසිල ඉන්ධන මඟින් රත් වූ හෝට්හවුස් hothouse එකකට ගෙනවිත් වගා කර තිබේදැයි සොයා බලන්න.

මස් මිලදී ගැනීමේදී, “සතුන් පෝෂණය කර ඇත්තේ කෙසේද ?” යනුවෙන් විමසීම වටී. ඔවුන් තණබිම් වලින් පෝෂණය වීමෙන් පාරිසරික ප්‍රතිලාභ ඇති අතර ආනයනය කරන ලද ධාන්‍ය මගින් පෝෂණය කිරීම පරිසරයට අහිතකර විය හැකිය.

එය ස්වදේශික අභිජනනයක් දැයි විමසීමට ද සලකා බලන්න. දේශීය අභිජනනය දේශීය භූ දර්ශනයට හා දේශගුණයට වඩාත් ගැලපෙන බැවින් වැඩි දියුණු නොකළ බිම්වල හොදින් වර්ධනය විය හැකිය. ඔවුන්ට ආවේණික පළිබෝධ සහ රෝග සඳහා වැඩි ඔරොත්තු දීමක් පෙන්විය හැකි අතර අඩු රසායනික යෙදවුම් අවශ්‍ය වේ.

පිටි සහ ධාන්‍ය මිලදී ගැනීම

ඉමර්, අයින්කෝන්, රිවට්, ඛෝරාසන් සහ අක්ෂර ඇතුළත් පුරාණ හා උරුම ධාන්‍ය වලින් සාදන ලද පිටි තෝරා ගැනීම උසස් අස්වැන්නක් ලබා දෙන නවීන නිෂ්පාදන වෙනුවට පරිසරයට වාසිදායක විය හැකිය. ඒවායේ ගැඹුරු මූල පද්ධතිය නිසා පස මතුපිට සිට බොහෝ දුරට තෙතමනය හා පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ලබා ගත හැකි අතර රෝග, නියඟය සහ දරුණු කාලගුණයට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ඇත. උත්පාදන කෘෂිකාර්මික ක්‍රම භාවිතා කරන ගොවීන් බොහෝ විට මෙම ධාන්‍ය වගා කරන්නේ පොහොර, වල් නාශක සහ පළිබෝධනාශක මත යැපෙන නවීන ප්‍රභේද මෙන් නොව ඉහළ අස්වැන්නක් ලබා දීම සඳහා රසායනික යෙදවුම් අවශ්‍ය නොවන බැවිනි.

ගොවියාගේ ඉදිරි දර්ශනය

රොබ් වොලන්ඩ් සහ ඔහුගේ බිරිඳ ලිසී සමර්සෙට් හි අක්කර 90 ක ගවයන්, බැටළුවන්, ඌරන් සහ වගා බිම් වගා කරන අතර බිත්තර සහ එළවළු වර්ග 70 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කරති. නිෂ්පාදන ඔවුන්ගේ ගොවිපල වෙළෙදසැලේ, දේශීය අවන්හල් සහ සාප්පු වල විකුණනු ලැබේ.

රොබ් කාබනිකව ගොවිතැන් කරන අතර වෙනත් පුනර්ජනනීය ගොවිතැන් ක්‍රම වැලඳ ගනී. නිදසුනක් වශයෙන්, හානි හා ඛාදනයෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා ඔහු හැකිතාක් දුරට බෝග වලින් පස ආවරණය කරයි. තවද ඔහු සමර්සෙට් හි ආරම්භ වූ සත්ව අභිජනනය සහ එළවළු ප්‍රභේද තෝරා ගන්නා බැවින් ඒවා දේශීය භූ දර්ශනයට සහ දේශගුණයට ද ගැලපේ.

“අපගේ සෞඛ්‍යයට හා පරිසරයට විශාලතම වෙනසක් සිදු කළ හැකි එක් ක්‍රමයක් නම් ආහාර සඳහා වැඩි වටිනාකමක් ලබා දීම සහ ඒ ගැන ඉගෙන ගැනීමයි” යනුවෙන් ඔහු පවසයි.

“උදාහරණයක් වශයෙන්, කාලෝචිත හා නියම වේලාවට තෝරා ගත් ආහාර ගැනීම පරිසරයට වාසිදායක වන අතර රසවත් හා යහපත් වේ. නිෂ්පාදිතය අවුරුද්ද පුරා ආහාරයට ගැනීම වෙනුවට එහි හොඳම කාලය එන විට නිෂ්පාදන භුක්ති විඳීම ඇදහිය නොහැකි තරම් ප්‍රීතිදායක දෙයකි ‘‘ ඔහු පවසයි.

වර්තමානය වන විට පුනර්ජනනීය කෘෂිකර්මාන්තය ගෝලීය වශයෙන් වඩාත් වේගයෙන් වර්ධනය වන දෙයකි. එය කාබනික ගොවිතැනට වඩා පරිසරයට හිතවාදී වන අතර මානව සෞඛ්‍යයට ද වඩාත් යහපත්ය.

bbc වාර්තාවක් ඇසුරිනි

දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය 06 දින අලුයම හතරට විවෘත කිරීමත් සමග එළවළු ලැබීම අලෙවි වීම සහ මිල විශාල වශයෙන් පහත වැටෙමින් පවතින බව ආර්ථික මධ්‍යස්ථාන වෙළෙන්දෝ පවසති.

පෙරදින එළවළු තොග විශාල වශයෙන් ලැබීමත් සමග දිවයිනේ නන් දෙසින් පැමිණි වෙළෙන්දන් එම එළවළු තොග රැගෙන යෑමත් සමග මෙදින ලැබෙන එළවළු සඳහා මිල පහත ගොස් ඇති බව ඔවුහු පවසති.

දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය තුළ පෙරදා අලෙවි වූ එළවළු තොග  මිලට සාපේක්ෂව 40%කින් පමණ අඩු වීමක් දක්නට තිබේ. කෙසේ වෙතත් ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය තුළ පලතුරු වර්ග වැඩි වශයෙන් මෙදින ලැබී තිබීම විශේෂත්වයකි.

කෙසෙල් සහ මිදි ඒ අතර වෙයි. යාපනය අර්ධද්වීපයෙන් දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයට වැඩි වශයෙන් මෙදින මිදි තොග ලැබී තිබීම විශේෂත්වයක් වන අතර හොඳ තත්වයේ පවතින මිදි කිලෝවක් රුපියල් 300ක මිලකට අලෙවි වෙද්දී මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ මිදී කිලෝවක තොග මිල වූයේ රුපියල් 200ක් බව වෙළෙන්දෝ පවසති.

පිටස්තර දේශවලින් පැමිණි වෙළෙන්දන් යාපනයේ මිදී  මිලදී ගැනීම සඳහා වැඩි උනන්දුවක් දක්වමින් ඇති බවත්  කිලෝව රුපියල් 200 බැගින් බොහෝ වෙළඳුන් යාපනයෙන් මිදි රැගෙන යන අයුරු ද දඹුල්ලේ දී දැක ගැනීමට හැකිවිය.

එළවළු මිල මෙන්ම පලතුරු බොහොමයක මිල ද මෙදින පහත වැටි තිබුණු අතර වෙළෙන්දන්ගේ පැමිණීම අඩුවීම ඊට හේතුව බව වෙළෙන්දෝ කියති.

සටහන සහ ඡායාරූප – කාංචන කුමාර ආරියදාස – දඹුල්ල