Category: සුපිරි Cases

සැප්තැම්බර් 3 සිට 11 දක්වා ප්‍රංශයේ මාර්සෙයි නගරයේ පැවැත්වෙන ලෝක සංරක්ෂණ සම්මේලනය ආරම්භයේදී ලෝකයේ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ ලැයිස්තුව නිකුත් කරන ලදී.

මත්ස්‍යයින් වඳවීමේ අද්දරට පැමිණ සිටියත් ටූනා මසුන් යළි යථා තත්ත්වයට පත් වීමට පටන් ගෙන ඇති බව විද්‍යාඥයින් හෙළි කර තිබේ.

දශකයක සංරක්‍ෂණ ප්‍රයත්නයෙන් පසු ටූනා මත්ස්‍ය ගහනයේ ගෝලීය සංඛ්‍යා නැවත යථා තත්ත්වයට පත් වෙමින් පවතින බව තර්ජනයට ලක්ව ඇති ජීවීන්ගේ නිල සංඛ්‍යාලේඛන වලට අනුව අනාවරණය වේ. නමුත් සමහර ටූනා මත්ස්‍ය විශේෂවල තියුණු පහත වැටීමක් පවතින බව වඳවීමේ රතු ලැයිස්තුව (extinction Red List) සම්පාදනය කරන ‘ස්වභාව ධර්මය සංරක්‍ෂණය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර එකමුතුව‘ (International Union for the Conservation of Nature – IUCN) පවසයි.

මුහුදු ජීවීන්ගේ පැවැත්ම පිළිබද අභියෝගය අඛණ්ඩව වර්ධනය වෙමින් පවතින බව එහි සඳහන් ය. මෝරුන් සහ මඩුවන්ගෙන් 40%ක් දැන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත.

මේ අතර, කොමෝඩෝ මකරා වදවීම වෙත සමීප වෙමින් සිටී.  කොමෝඩෝ මකරුන් දේශගුණික විපර්යාසයන්ගෙන් තර්ජනයට මුහුණ පා සිටින අතර මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන වලට බලපෑම් එල්ල විය හැකි බවට බියක් පවතී.

සැප්තැම්බර් 3 සිට 11 දක්වා ප්‍රංශයේ මාර්සෙයි නගරයේ පැවැත්වෙන ‘ලෝක සංරක්ෂණ සම්මේලනය‘ (World Conservation Congress) ආරම්භයේදී ලෝකයේ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ ලැයිස්තුව නිකුත් කරන ලදී.

මෙම ප්‍රවෘත්ති “සාගර මත පීඩනය වැඩි වෙමින් පැවතුනද, තිරසාර පුරුදු සඳහා රාජ්‍යයන් කැප වුවහොත් ජීවීන්ට යථා තත්ත්වයට පත් විය හැකි බවට වන ප්‍රබල ලකුණක්” යැයි, ‘සොබාදහම සංරක්‍ෂණය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර එකමුතුව (International Union for Conservation of Nature – IUCN අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය බෘෘනෝ ඔබර්ලේ පැවසීය.

“ජෛව විවිධත්ව සංරක්‍ෂණය පිළිබඳ අභිලාෂය ඉහළ නැංවීමේ අවස්ථාව ප්‍රයෝජනයට ගත යුතුයි” යනුවෙන් ඔහු පැවසීය.

IUCN රතු ලැයිස්තුවට අනුව පසුගිය අඩ සියවස තුළ සත්ව හා ශාක විශේෂයන් 139,000 ක් පමණ තක්සේරු කර ඇති අතර, වර්තමානය වන විට ඉන් විශේෂ 39,000 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර 902ක් වඳ වී ගොස් ඇත.

නවතම යාවත්කාලීන කිරීම (2021 වසරේ දෙවන)

•  ටූනා විශේෂ හතෙන් හතරක් සඳහා ධනාත්මක ලකුණු හෙළි විය:
• අත්ලාන්තික් සාගරයේ බ්ලූෆින් ටූනා bluefin tuna (Thunnus thynnus)  වඳවීමේ තර්ජනයට ලක් වී අවම සැලකිල්ලක් දක්වා මාරු විය.
• දක්ෂිණ බ්ලූෆින් ටූනා Southern bluefin tuna (Thunnus maccoyii)  දැඩි තර්ජනයට ලක්ව ඇති සිට වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති දක්වා මාරු විය.
• ඇල්බාකෝර්  albacore (Thunnus alalunga)  සහ යෙලෝෆින් ටූනාස්  yellowfin tunas (Thunnus albacares) යන දෙවර්ගයම තර්ජනයට ආසන්නව සිට අවම සැලකිල්ල දක්වා ගමන් කළහ.

අත්ලාන්තික් සාගරයේ බටහිර පෙදෙස් වල සහ ඉන්දියන් සාගරයේ යෙලෝෆින් වැනි සමහර ප්‍රදේශ වල bluefin tuna ගැන සැලකිලිමත් වේ.

‘‘සාමාන්‍ය ජනතාව වෙත ලබාදිය යුතු පණිවිඩය නම්, ඇල්බකෝර් ටූනා (සුපිරි වෙළඳ සැල් රාක්ක වල බහුලව දක්නට ලැබෙන) ගැන දැන් අවම වශයෙන් සැලකිලිමත් වීමයි. එයින් අදහස් කරන්නේ  bluefin tuna තිරසාර ලෙස අල්ලාගෙන හොඳින් කළමනාකරණය කර ඇති බවයි‘‘ IUCN රතු ලැයිස්තුවේ නායකත්වය දරන ක්‍රේග් හිල්ටන් ටේලර් පැවසීය.

නමුත් ඔහු කියා සිටියේ සමහර සාගර ජීවීන්ගේ පැවැත්ම යහපත් තත්ත්වයට පත් වෙමින් ඇති නමුත් බොහෝ විශේෂ දැඩි පීඩනයකට ලක්ව ඇති බවයි. “අපට ආපසු හැරිය නොහැකයි. මෙය අපේ සාගර සහ ඒවායේ ඇති ජෛව විවිධත්වය ගැන අප බොහෝ දේ කළ යුතු බවට ලෝකයට අවදි කිරීමේ ඇමතුමකි.”

මසුන් ඇල්ලීම වඩාත් තිරසාර ලෙස සිදු කිරීමේ උත්සාහයන්හි ටූනා ඉදිරියෙන්ම සිටී. ස්කිප් ජැක්, යෙලෝෆින්, බිජී සහ ඇල්බාකෝර් ටූනා වැනි වර්ග ලොව පුරා මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවක් පරිභෝජනය කරන අතර වාණිජමය වශයෙන් වටිනාම මාළුවෙකි.

2011 දී ටූනා විශේෂ බොහෝමයක් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇතැයි සැලකිනි. දැඩි ධීවර කෝටා සහ නීති විරෝධී මසුන් ඇල්ලීම තහනම් කිරීම ඇතුළු සංරක්‍ෂකයින්ගේ සහ කර්මාන්තකරුවන්ගේ දශකයක උත්සාහයෙන් පසු, සාගරයේ සමහර ප්‍රදේශවල ටූනා ගහනය යථා තත්ත්වයට පත් වෙමින් පවතින බව පෙනේ.

කෙසේ වෙතත්, මෝරුන් සහ මඩුවන්ගේ ගහනය අඛණ්ඩව පහත යමින් පවතී. 2014 දී එය 33%ක් පමණ වූ නමුත්, මස් හා වරල් සඳහා මසුන් ඇල්ලීම, දේශගුණික විපර්යාස සහ සාගර දූෂණය හේතුවෙන් එම අගය 2021 වන විට 37% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.

සොබාදහම සඳහා ලෝක ව්‍යාප්ත අරමුදලෙහි (World Wide Fund for Nature – WWF) සංරක්‍ෂණ කණ්ඩායමේ මෝර වැඩසටහන් ප්‍රධානී ආචාර්ය ඇන්ඩි කෝර්නිෂ් පැවසුවේ “මෝරුන් සහ මඩුවන් සඳහා අනතුරු ඇඟවීමේ සීනු හඩ නඟා ගත නොහැකි” බවයි.

“මෙම පෞරාණික සත්ත්ව සමූහය අපට අහිමි වෙමින් පවතී. අපට හදිසි ක්‍රියාමාර්ගයක් අවශ්‍යයි.”

වසංගතය හේතුවෙන් පසුගිය වසරේදී කල් දැමීමෙන් පසු වසර පහකට පසු පළමු වරට ලෝක සංරක්ෂණ සම්මේලනය (World Conservation Congress) පැවැත්වේ.

දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුව සඳහා න්‍යාය පත්‍රය සකස් කළ හැකි සංරක්‍ෂණ යෝජනා වලට ලෝක සංරක්ෂණ සම්මේලනය සහාය ලබා දෙනු ඇත.

වනජීවී ජාවාරම, ප්ලාස්ටික් දූෂණය සහ ඇමේසන් ආරක්ෂා කිරීම යන කරුණු අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණු වේ. IUCN හි අනාගත දිශානතිය සකස් කරන නව කවුන්සිලයක් මෙම සම්මේලනයේදී තෝරා ගනු ඇත.

සංරක්ෂණ ප්‍රවිණයෙකු වන, වනජීවී සංරක්ෂණ සම්මේලනයේ උප සභාපතිනී සුසාන් ලිබර්මන් පැවසුවේ ‘නවතම යාවත්කාලීනය නිකුත් කිරීමෙන් තර්ජනයට ලක්ව ඇති සහ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ජීවීන් බේරා ගැනීම සඳහා රජය සහ බහු පාර්ශ්වික ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා බව‘යි.

දේශගුණික විපර්යාස, ජෛව විවිධත්ව අහිමි වීම සහ වසංගතය වැනි අර්බුද මධ්‍යයේ 2020 සිට කල් දමා අන්තර්ජාලයෙන් සහ පෞද්ගලිකව පැවැත්වෙන මෙම හමුව අනාගත සංරක්ෂණ ප්‍රතිපත්තියේ දිශාව තීරණය කිරීම සඳහා ඉතා වැදගත් බව ද ඇය පැවසුවාය.

බී.බී.සී වාර්තාවක් ඇසුරිනි.

ගොවීන් මෙන්ම එළවළු මිල දී ගැනීම සඳහා පැමිණ සිටි බොහෝ දෙනා මෙම තීම තීරණය පිළිබඳව දැඩි ලෙස විවේචනය කරන්නට වූහ. ඇතැම්විට සංවිධානාත්මක කණ්ඩායමක් ගොවීන්ට ගොවිතැන එපා කරවීම සඳහා සිදු කරන කුමන්ත්‍රණයක් දැයි ඇතැම් ගොවීන් ප්‍රශ්න කරන්නට වූහ

දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයට එළවළු  රැගෙන ආ ගොවීන් සහ එළවළු මිලදී ගැනීම සඳහා පැමිණ සිටි වෙළඳන් ඊයේ (04) රාත්‍රියේ එළවළු මිල දී ගැනීමට සහ අලෙවි කර ගැනීමට  නොහැකිව දැඩි  අර්බුදයකට මුහුණ  පෑමත් සමග උණුසුම් තත්ත්වයක් ඇති විය.

දඹුල්ල විශේෂිත ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය 04 දින රාත්‍රී 8 ට වෙළදාම සඳහා විවෘත කරන බවට ආර්ථික මධ්‍යස්ථාන වෙළඳ සංගමය මගින් ගොවීන්ට මෙන්ම මිලදී ගනීමට එන ව්‍යාපාරිකයන්ට ගන්වා තිබුණු බවත් ඒ අනුව මෙම දෙපිරිස 04 දින සවරුවේ සිට ප්‍රධාන මාර්ගවල පෝලිමේ රැඳී සිටි බව කියති.

පසුව රාත්‍රී 07:ට පමණ ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයේ  වසා දමා තිබුණු ගේට්ටු සියල්ල විවෘත කිරීමත් සමඟ  මාර්ගයේ නවතා තිබූ එළවළු පිරවූ ලොරි රථ 1000කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය ඇතුළට ඇතුළු කළ ද තවත් විශාල ප්‍රමාණයක් මහමග දිගු පෝලිම් වල ඇතුළු කර ගැනීමට  නොහැකිව තිබියදී දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයේ  වෙළඳාම් කටයුතු සඳහා මධ්‍යම  රාත්‍රි 12 ට විවෘත කරන බවට එම අවස්ථාවේදී නැවත වෙළඳ  සංගමය මගින් නිවේදනය කිරීමත් සමග මෙම උණුසුම් තත්ත්වය ඇති වී තිබේ.

ගොවීන් මෙන්ම එළවළු මිල දී ගැනීම සඳහා පැමිණ සිටි බොහෝ දෙනා මෙම තීම තීරණය පිළිබඳව දැඩි ලෙස විවේචනය කරන්නට වූහ. ඇතැම්විට සංවිධානාත්මක කණ්ඩායමක් ගොවීන්ට ගොවිතැන එපා කරවීම සඳහා සිදු කරන කුමන්ත්‍රණයක් දැයි ඇතැම් ගොවීන් ප්‍රශ්න කරන්නට වූහ.

තවත් ගොවීන් පිරිසක් කියා සිටියේ පස්වරු අටට ආර්ථික  මධ්‍යස්ථානය විවෘත කරන බව නිවේදනය කළ නිසා පැය හතක් දහයත් අතර කාලයක් පස්වරුවේ සිටම පෝලිමේ සිට රාත්‍රී 7 වන විට එළවළු තොගයය ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයට ඇතුල් කිරීමත් සමඟ නැවතත් පැය හතරක් ගොවීන් රඳවා ගන්නේ ගොවීන්ට වෛරසය බෝ කරන්නට දැයි ප්‍රශ්න කරන්නට විය.

එළවළු මිල පහත දමා ඉතා අඩු මුදලකට එළවළු ලබා ගැනීමේ කුමන්ත්‍රණයක ප්‍රතිඵලයක් දැයි ඇතැම් වෙළෙන්දන් මෙන් ම ගොවීන් ද ප්‍රශ්න කරන්නට වූහ.

ඇතැතැම් ව්‍යාපාරිකයන්ගෙන් මෙම තීන්දුව ගනු ලැබුවේ කවුරුන්ද යන්න අප  විමසීමේදී ඔවුන් කියා සිටියේ ඉහළින් ලැබුණු තොරතුරක් බවය. කෙසේ වෙතත් දිවයිනේ අනෙකුත් ආර්ථික  මධ්‍යස්ථාන ඊයේ (04)  පස්වරුවේ සිට විවෘතව ලැබුණු බවත් දිවයිනේ එළවළු අවශ්‍යතාවයෙන් සියයට හැත්තෑවක් පමණ සපුරන දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයට එළවළු මිලදී ගැනීම් සඳහා ව්‍යාපාරිකයන් පැමිණ සිටිය දීත් එළවළු තොග ගොවීන් විසින් රැගෙන තිබියදීත් ඒවා අලෙවි කිරීමට තවත් පැය හතරක කාලයක් ලබා ගන්නේ කෙසේදැයි බොහෝ ගොවීන් විමසන්නට වූහ.

ඇතැම් ගොවීන් කියා සිටියේ මින්  පසු තමන් වගාවෙන් ඉවත් වන බව ය. නිෂ්පාදනය කරගෙන එළවළුව අලෙවි කිරීම්ට බත් මුල් තුනක් බැඳ ගෙන ආ යුතු බවත් දින දෙකක් නිදිවරාගෙන සිටිය යුතු බවත් පෙන්වා දෙති.

කිසිදු සංවිධානාත්මක වැඩපිළිවෙළක් නොමැති වීම ඉහළ තීන්දු තීරණ ගන්නා බලධාරීන් කිසිදු වගකීමකින් තොරව මෙවැනි තීන්දු තීරණ ගැනීම නිසා දිවයිනේ සෑම ප්‍රදේශයකින්ම දඹුල්ලට පැමිණි ගොවීන් මෙන්ම වෙළෙන්දන්ද දැඩි අසීරු අසීරුතාවයකට පත් වූ බව පවසති.

දඹුල්ල  ආර්ථික මධ්‍යස්ථාන වෙළෙඳ සංගමයේ සභාපති යු. බී. ඒකනායක මහතාගෙන් මේ පිළිබඳව විමසීමේදී කියා සිටියේ ‘තම වෙළෙඳ සංගමය ගොවීන් මෙන්ම ව්‍යාපාරිකයන්  පිළිබඳව සිතා බලා එමෙන්ම  නගරයේ පවතින දැඩි තද තදබදය පිළිබඳව අවබෝධ නිසා පස්වරු අටට විවෘත කිරීම් සඳහා සියලු කටයුතු සූදානම් කර තිබියදී එක වැරම මාතලේ දිස්ත්‍රික් කෝවිඩ් මර්ධන  කමිටුවෙන් රාත්‍රි දොළහට ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය විවෘත කරන ලෙස දැනුම් දීම නිසා මෙම තීරණයට එළඹි බව‘ ය. ව්‍යාපාරිකයන් ඇතුළු බොහෝ දෙනෙක් මේ නිසා දැඩි අපහසුතාවයට ලක්වන අයුරු තමන් ද  පිළිගන්නා බව ද ඔහු සඳහන් කළේය.

දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයේ 05 දින අලුයම වන විට දිගු පෝලිම් දැක ගැනීමට හැකි වූ අතර ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයට ලොරි රථ ඇතුළත් කර ගැනීමට නොහැකිව ප්‍රධාන මාර්ගයේ  දැඩි තදබදයක්  සිදුව ඇති බව ගොවීහු පවසති.

එමෙන්ම  දීවයිනේ  සෑම ප්‍රදේශයකින්ම එළවළු මිලදී ගැනීම සඳහා ගොවීන් ව්‍යාපාරිකයන් වෙළෙන්දන් පැමිණ සිටි අතර එළවළු රැගෙන දිවයිනේ සෑම පළාතකින් ම ගොවීන් ද විශාල වශයෙන් පැමිණ තිබූ බව ආර්ථික මධ්‍යස්ථාන ව්‍යාපාරිකයෝ පවසති

කන්ද උඩරට ප්‍රදේශ වලින් දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයට ලැබී තිබූ බෝංචි, මාළු මිරිස්, කැරට්, ලීක්ස් ආදී කිලෝවක තොග මිල රුපියල් 100 සිට 180 දක්වා වූ මිල ගණන් යටතේ අලෙවි වූ බව ව්‍යාපාරිකයෝ පවසති

එමෙන්ම පහත රට එළවළු වම්බටු, මෑකරල්, කැකිරි, පිපිඤ්ඤා, දඹල, වැටකොළු, ආදී එළවළු කිලෝ එකක තොග මිල රුපියල් තිහේ සිට රුපියල් 100 දක්වා වූ විවිධ මිල ගණන් යටතේ අලෙවි වන බව ව්‍යාපාරිකයෝ වැඩිදුරටත් පවසති

බොහෝ ගොවීන් කියා සිටියේ තමන්  දීන  දෙකක පමණ කාලයක් තම අස්වැන්න අලෙවි කර ගැනීම සඳහා මහමග රැඳී සිටින බවය. වෛරසය බෝ වීමේ වැඩි ප්‍රවණතාවක් පවතින බවත් දින දෙකක කාලයක් මහමග රැඳී සිටීම නිසා එළවළු වගාවන් හිද වැඩ කර ගැනීමට නොහැකි තත්ත්වයක් උදාවන බව ඔවුන් පවසති. දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය නිශ්චිත කාල රාමුවකට දිනපතා විවෘත කර තබන ලෙස ද ගොවීන් රජයෙන් ඉල්ලීමක් කර සිටීති.

සටහන සහ ඡායාරූප – කාංචන කුමාර ආරියදාස – දඹුල්ල

පර්යේෂණ ප්‍රතිඵල ලොව හමුවේ තබමින් දේශීය වෙදකම සහ ආයුර්වේදයේ ප්‍රමිතිය සකස් කරන්නැයි නිලධාරීන්ට උපදෙස් දුන් බව අග්‍රාමාත්‍ය මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා අද (04) දින පැවසීය.

මොණරාගල, සිරිගල පිහිටි රාජපුර ආයුර්වේද රෝහල විවෘත කිරීමේ අවස්ථාවට  අරලියගහ මන්දිරයේ සිට වීඩියෝ තාක්ෂණය ඔස්සේ එක්වෙමින් අග්‍රාමාත්‍ය මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා මේ බව අවධාරණය කළේය.

රාජ්‍ය අමාත්‍ය ශෂීන්ද්‍ර රාජපක්ෂ මහතා පීත්ත පටිය කපමින් රාජපුර ආයුර්වේද රෝහල විවෘත කළ අතර අනතුරුව එහි නිරීක්ෂණ චාරිකාවකට ද එක්විය.

බෝ නොවන රෝග රැසකට දේශීය ප්‍රතිකාර කරනු ලබන මොණරාගල රාජපුර ආයුර්වේද රෝහල, රෝගීන්  හතළිස් දෙනෙකුට එකවර නේවාසිකව ප්‍රතිකාර ගැනීමේ පහසුකම්වලින් සමන්විතය.

බෞද්ධ ස්වාමීන්වහන්සේලා ඇතුළු ආගමික පූජකවරුන්ට මෙම රෝහලේ බාහිර හා නේවාසික ප්‍රතිකාර මුළුමනින්ම නොමිලේ සැපයෙනු ඇත.

රෝහල විවෘත කරන අවස්ථාවට වැල්ලවාය සිරි පියරතන විද්‍යාතනයේ විහාරාධිපති කන්දඋඩ පංගුවේ සුධම්ම හිමි ඇතුළු මහා සංඝරත්නය ද වැඩම කළහ.

රාජපුර ආයුර්වේද රෝහල විවෘත කිරීමේ අවස්ථාවට එක්වෙමින් වීඩියෝ තාක්ෂණය ඔස්සේ අග්‍රාමාත්‍ය මහින්ද රජපක්ෂ මහතා කළ සම්පූර්ණ කතාව මෙසේය.

මිත්‍රවරුනි, දේශිය වෙදකම දෙස් විදෙස් ජනතාව වෙනුවෙන් තවත් පියවරකින් ඉදිරියට යන මෙවැනි අවස්ථාවකට එක්වන්නේ ඉතාම සතුටින්. ඔබ දන්නවා අපට රජකමටත් වෙදකමටත් හපන් පෑ රජවරු සිටි අභිමානවත් ඉතිහාසයක්  තියෙනවා.

අපේ මුතුන් මිත්තන් රැකගත්ත, අපේ දේශීය ප්‍රතිකාර ක්‍රම ඒ ආකාරයෙන් නූතන පරපුරට රැකදීම වගේම එය ජාත්‍යන්තරයට හඳුන්වාදීම කාලීන අවශ්‍යතාවක් විධියටයි අපි විශ්වාස කරන්නෙ.

ඒ සඳහා සුමිත් රාජපුරල වගේ දේශීය වෙදකමත් ආයුර්වේදයත් ප්‍රගුණකරපු අපේ රටේ දේශිය වෛද්‍යවරු ගන්නා මෙවැනි ඉදිරි ක්‍රියාමාර්ග රජයක් විධියට අපි හැමවිටම අගය කරනවා.

මිත්‍රවරුනි,  අපි දන්නවා එක පැත්තකින් දේශීය වෙදකම කියන්නෙ අපේ රටේ සංස්කෘතියේම කොටසක්. එදා බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රම ජනප්‍රිය නැති කාලෙ ජනතාව සම්පූර්ණයෙන්ම සුවය ලැබුවේ දේශීය වෙදකමෙන්.

දොස්තර මහත්තයා ගමට එන්න කලින් එදා ගම්වල වෙද මහත්තයෙක් හිටියා. ඕන ලෙඩකට දුකකට එදා පිහිටට හිටියෙ ගමේ වෙද මහත්තයා. අදත් සමහර ගම්වල ඒ වෙද පරම්පරාවේ ඉදිරියට ආපු වෙදමහත්වරු ඉන්නවා. ඒ වගේම එතැනින් තවත් ඉදිරියට ගියපු ආයුර්වේද වෛද්‍යවරුන් ඉන්නවා.

දේශීය වෙදකම ප්‍රවර්ධනය කරන්න වෙනම රාජ්‍ය අමාත්‍යංශයක් පවා හඳුන්වලා දෙන්න අපි කටයුතු කළේ මෙහි තියෙන වැදගත්කම කල් තියා දැනගෙන. අපි දන්න විධියට ඒ අමාත්‍යංශය දේශීය සහ ආයුර්වේද වෙදකමට ලියාපදිංචි වුණ වෛද්‍යවරුන් විසි දහසක පමණ තොරතුරු දැන් අන්තර්ජාලයට යොමු කරලා තියෙනවා.

මිත්‍රවරුනි, දේශීය හා ආයුර්වේද වෙදකම මේ කාලේ ලොව පුරා ජනප්‍රිය වෙමින් යනවා. අපි එයින් උපරිම ප්‍රයෝජන ගන්න නම් දැන්ම තියලා ඊට සූදානම් වෙන්න ඕනි.

අපි දන්නවා, පාකින්සන් , ආඝාත වැනි ස්නායු රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට ගෝලීය වශයෙන් පිළිගන්නා දේශීය වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් අපේ රටේ බිහිකරන්නත් දැනට සැලසුම් කරලා අවසන්.

අද මේ විවෘත කරන රාජපුර රෝහලත් දේශීය වෙදකම වගේම ආයුර්වේදය මුල්කරගෙන ප්‍රතිකාර දෙන බව අපට දැනගන්න ලැබුණා. මේ රෝහලෙනුත් බෝනොවන රෝග රැසකට ප්‍රතිකාර දෙනන් පුළුවන් කියලයි ඒ අය කියන්නෙ. ඒ නිසා ඉදිරියේ දී දේශීය ප්‍රතිකාර ක්‍රම සොයාගෙන එන විදේශිකයන්ටත් මෙවැනි රෝහලකින් ප්‍රතිකාර ගැනීමේ පහසුව උදාවෙනවා.

මිත්‍රවරුනි, ඖෂධීය ගහ කොළ යොදාගෙන වසෙන් විසෙන් තොරව නිෂ්පාදනය කරන ආහාර වර්ග , ඖෂධ වර්ග සහ රූපලාවන්‍ය නිෂ්පාදන සඳහාත් ගෝලීය වශයෙන් ඉහළ ඉල්ලුමක් තිබෙන බව අපි අමතක කරන්න හොඳ නැහැ. එම ඉල්ලුම අපිට ජයගන්න පුළුවන්නම් එය රටේ ආර්ථිකයටත් විශාල හයියක්.

අද ඇතැම්විට ජනතාවට නිවැරදි වෛද්‍යවරයා සොයාගැනීමේ ගැටලු තිබෙනවා. ඇතමුන් වෛද්‍යවරුන් වගේ ව්‍යාජ ලෙස හැසිරෙමින් ජනතාව රවට්ටනවා. තවත් සමහරු තමන්ට දැනුමක් නැති රෝගවලටත් බෙහෙත් දෙන්න ගිහිං රෝගීන් අමාරුවේ දානවා. මෙවැනි දෑ සමාජයෙන් ඈත් වෙන්න ඕනි කියලයි අපි විශ්වාස කරන්නෙ.

ඒ වගේම දේශීය වෙදකම, ආයුර්වේදය ආශ්‍රිත පර්යේෂණ දියුණ කරන්න. ඒවායේ ප්‍රතිඵල ලෝකයට කියන්න ක්‍රමයක් සකස් කරන්නැයි අපි අදාළ නිලධාරින්ට දැනටමත් උපදෙස් දීලා තියෙනවා. ඒ නිසා වෙනදා දක්නට නොමැති ප්‍රමිතියක් මේ හැමදේකම දකින්න ලැබෙයි කියන එකයි අපේ බලාපොරොත්තුව.

මිත්‍රවරුනි, බුදුරජාණන් වහන්සේ පවා ගිලනුන්ට උපස්ථානය තමන්ට කරන උපස්ථානයක් හා සම කොට සළකන්නැයි දේශනා කර තිබෙනවා. එදා අපේ දේශීය වෙදකමත් මුදල් බලාපොරොත්තුවෙන්ම සිද්ධ වුණ දෙයක් නෙමෙයි. මට දැනගන්න ලැබුණු විධියට භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇතුළු සියලු ආගමික පූජකවරුන්ට මෙම රෝහලෙන් නොමිලේ ප්‍රතිකාර ලැබෙනවා. එය උතුම් ක්‍රියාවක් හැටියට අපි සියලු දෙනා අගය කරන බව ත් අද දින සිහිපත් කරන්න කැමතියි.

දඹුල්ල,  ගලේවෙල, සීගිරිය, නවුල, පොළොන්නරුව, හබරණ, මැදිරිගිරිය, ගල්කිරියාගම, ආදී  ප්‍රදේශවල මෙවර විශාල වශයෙන් දේශීය ලොකු ලූනු වගා කොට තිබේ.

මේ දිනවල සීගිරිය ප්‍රදේශ්යේ වැඩි වශයෙන් ලොකු ළුණු වගා කර ඇති අතර අස්වැන්න නෙළීමේ කටයුතු ආරම්භ කොට ඇතැයි සීගිරිය ලොකු ලූනු ගොවීන් පවසති.

තමන්ගේ අස්වැන්න සඳහාමේ දිනවල රුපියල් 70-80ත් අතර මිලක් පැවතියද එම මිල ගණන් යටතේ වෙළෙන්දන් තම දේශීය නිෂ්පාදන මිලදී නොගෙන වෙළඳපොළේ ඇති පාකිස්ථානයෙන් සහ  ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වා තිබෙන කිලෝවක්  රුපියල් 50 සිට 65 දක්වා වූ මිලට අලෙවි කරන ලූුණු මිලදී ගන්නා බව ගොවීහු පවසති.

පසුගිය දිනවල පොහොර සහ කෘමිනාශක ද්‍රව්‍ය නොමැතිවීම ඒවා වැඩි මිලට ලබා ගෙන ගොවිතැන් කිරීම මෙන්ම  ශ්‍රම  කුලිය වැඩි වීම ආදී නිසා ලොකු ළූණු කිලෝවක් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා රුපියල් 85-90 අනුවත් අතර මිලක් වියදම් වී ඇතැයි දේශීය ලොකුළ ලූනු ගොවීහු පවසති.

විදේශීය රටවලින් ගෙන්වන ලොකු ලූනු කිලෝවක් සඳහා රජය  ශත 25ක බද්ද මේ වන විට අයක කිරීම නිසා වෙළඳපොළේ විදේශීය ලොකු ලුණු අඩු මිලට පවතිම නිසා  දේශීය ලොකුළ ලූනු ගොවියාට සාධාරණ මිලක් අහිමිවන බව ද ඔවුහු පෙන්වා දෙති.

දේශීය ලොකු ලූනු ගොවීන් ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගෙන් ඉල්ලා සිටියේ කඩිනමින් දේශීය ගොවියා පිළිබඳව අවධානය යොමු කොට විදේශ රටවලින් ගෙන්වන ලොකු ළූණු සඳහා බද්දක් පනවන ලෙස ය.

වෙනත් වසරවල ද මේ ආකාරයෙන්ම විදේශ රටවලින්  ගෙන්වන ලුණු සඳහා බද්ධ පැනවීමත් සමඟ දේශීය ගොවියාට සාධාරණ මිලක් හිමි වූ බව සීගිරියේ ගොවීහු පවසති.

සීගිරිය ප්‍රදේශයේයේ දේශීය ලොකු ලූනු අස්වනු නෙළීමේ කටයුතු ආරම්භ කොට ඇති ආකාරය පෙන්වා දෙන ගොවීන් කියා සිටින්නේ එක ලූනු කිලෝවක් කැපීම සඳහා කම්කරුවෙකුට රුපියල් තුනක මුදලක් ගෙවන බවයි.

වෙතත් රසායනික පොහොර නොමැතිවව මෙම මෙවර දැඩි අසීරුතා මධයේ  තමන් වගා කළ බවද ගොවින් පවසති.

සටහන සහ ඡායාරූප – කාංචන කුමාර ආරියදාස

පොල් සහ කිරි ආශ්‍රිත අතුරු නිෂ්පාදන 10ක් වෙළඳපොළට හඳුන්වා දීමට සීමාසහිත හලාවත වැවිලි සමාගම කටයුතු කරන ලදි.

පසුගිය 03 වැනිදාට යෙදී තිබුණු ජාත්‍යන්තර පොල් දිනයට සමගාමීව “අමුද්‍රව්‍ය වෙනුවට නිමි ද්‍රව්‍ය” යන තේමාව යටතේ නව හඳුන්වා  දීම් සිදු කරන ලදි.

දේශීය ආයුර්වේද ඖෂධ අඩංගු කර නිෂ්පාදනය කරන ලද පොල් තෙල්, පොල් සීනි, හකුරු, පොල් පැණි, පොල් කටු හැදි, ගිතෙල් වැනි නිෂ්පාදන රැසක් මෙහිදී වෙළද පළට  හඳුන්වාදීම සිදුවිය.

නව පොල් තෙල් විශේෂ භාවිතා කිරීම තුළින් ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තීකරණය වැඩි කර ගත හැකි බවත්, පොල් සීනි භාවිතා කිරීම තුළින් ශරීරයේ සීනි මට්ටම පාලනය කර ගත හැකි බවත් මෙම අවස්ථාවට එක්ව සිටි හලාවත වැවිලි සමාගමේ සභාපති ජූඩ් රූකාන්ත මහතා පැවසීය.

හලාවත වැවිලි සමාගම විසින් ඉදිරියේදී බහු නිෂ්පාදන රැසක් වෙළඳපොළට එක් කරන බවත්, සියලු නිෂ්පාදන විදේශ වෙළෙදපොළට යොමු කර ඒ තුළින් විදේශ විනිමය ලබා ගැනීම අරමුණ බවද සභාපති ජූඩ් රූකාන්ත මහතා පැවසීය.

හලාවත වැවිලි සමාගමේ සාමාන්‍යාධිකාරී මහින්ද රණවීර මහතා ඇතුළු පිරිසක් මෙම අවස්ථාවට එක්ව සිටියේය.

සටහන සහ ඡායාරූප – ජූඩ් සමන්ත

වී තොග රැස් කිරීමේදී ලියාපදිංචියක් නොවීම නිසා වී තොග අත්පත් කර ගැනීම සිදු කරනු ලබන්නේ මහා පරිමාණ වී මෝල් හිමියන්ට ශක්තියත් වීම සඳහා බවට උල්පතගම ප්‍රදේශයේ වී තොග  ව්‍යාපාරිකයෙකු චෝදනා කළේය.

ගල්කිරියාගම උල්පත්ගම ප්‍රදේශ්යේ ලියාපදිංචි නොකල ගබඩාවක රැස්කර තිබූ වී මිටි 4000ක් පමණ ප්‍රමාණයක් අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික් පාරිභෝගික සේවා වැටලීම් අංශයේ නිලධාරින් සහ දඹුල්ල පොලිස් විශේෂ කාර්ය බලකායේ නිලධාරීන් ඊයේ (01) පස්වරුවේ සොයා ගෙන  තිබේ.

අනුරාධපුර  දීස්ත්‍රික්  පාරිභෝගික සේවා වැටලීම් අංශයට  ලද තොර තොරතුරක් මත දඹුල්ල පොලිස් විශේෂ කාර්ය බළකා නිලධාරීන් සමඟ සිදුකළ වැටලීමකදී  මේ බව අනාවරණය කර කරගෙන තිබේ.

උල්පතගම ප්‍රදේශයේ ව්‍යාපාරිකයෙකු විසින් පාරිභෝගික අධිකාරියේ ලියාපදිංචි වීමකින් තොරව  ප්‍රදේශයේ ගොවීන්ගෙන් වී මිලදී ගෙන ඒවා ගබඩා කරගෙන තිබෙන බවත් ගබඩා කිරීමට අවැසි නම් රජයේ නීති රීතිවලට යටත්ව ක්‍රියා කළ යුතු බව පාරිභෝගික අධිකාරියේ නිලධාරීන් පැවසූ අතර එම වී ගබඩාවට  මුද්‍රා තබා එහි වී තොග වී අලෙවි මණ්ඩලයට ලබාදීම සඳහා  අවශ්‍ය පියවර ගන්නා බව අනුරාධපුර පාරිභෝගික සේවා අධිකාරියේ නිලධාරීහූ පැවසූහ.

මෙම ගබඩාවේ සම්බා වී ගෝනි 2000ක් සහ නාඩු වී ගෝනි 2000ක් ගබඩා කර තිබුණු බවත් ගබඩාව රජයේ බැංකුවක සතු දේපොළක් ලෙස ප්‍රදර්ශනය කර තිබු බව වැටලීම් නිලධාරීහූ පවසති.

එහෙත් වී  තොග රැස්කරගෙන සිටි ව්‍යාපාරිකයා කියා සිටියේ තමන් ලංකා බැංකුව සමඟ මෙම වී තොග රැස් කළ බවය. තම ගොඩනැගිල්ලේ ලංකා බැංකුව සතු ආයතනයක් බවට  ප්‍රදර්ශනය කර තිබෙන බවත් එහෙත් රජයේ මුදල්වලින් වී මිලදී ගෙන තිබීම නිසා ලංකා බැංකුව රජයේ ආයතනයක් නිසාත් තමන් ලියාපදිංචිය සඳහා යොමු නොවුණු බව ඔහු සඳහන් කළේය.

ඒ ගැන  දැනුවත් වීමක් නොතිබුණු බවත් වී තොග රැස් කිරීමේදී ලියාපදිංචියක් නොවීම නිසා වී තොග අත්පත් කර ගැනීම සිදු කරනු ලබන්නේ මහා පරිමාණ වී මෝල් හිමියන්ට ශක්තියත් වීම සඳහා බව ඒ මහතා සඳහන් කළේය.

තමන් සිදු කරන්නේ වී තොග රැස් කිරීමක් නොව තම ප්‍රදේශයේ ගොවි ජනතාවට අස්වනු නෙළාගැනීමට සහ විවිධ අවස්ථාවන්හිදී ණය මුදල් ලබාදී ඔවුන්ගේ වී අස්වැන්න ලබාගෙන අතරමැදියකු ලෙස තවත් මෝල්  හිමියෙකුට සුළු ලාබයකට අලෙවි කිරීම් බවය.

තාම  ප්‍රදේශයේ ගොවීන්ට එවැනි උදව්වක් කිරීම මහා බරපතළ වරදක් ලෙස දකින බවත් එහෙත් මෙම ගොවීන්ට උදව් කිරීම් සහ වී අස්වනු රැස්කිරීම කුඩා මෝල් හිමියන් ‍ව්‍යාපාරිකයන් හැටියට අතහැර දැමූ විට ප්‍රධාන පෙළේ වී මෝල්  හිමියන් පමණක් මෙරට සහල් සහ වී අලෙවිය සිදු කරන බව ද ඒ මහතා සඳහන් කළේය

කෙසේ වෙතත් ඔහු වැඩිදුරටත් කියා සිටියේ මෙරට වී මිල පාලනය කරනවාට වඩා සහල් මිලට සහතික මිලක් දමා එය පාලනය කිරීම කළ යුතු බවය.

සටහන හා ඡායාරූප – කංචන කුමාර ආරියදාස

කොරෝනා වෛරසය ලංකාවේ පැතිරීම ආරම්භ වූ දා පටන්ම, රෝගය හා බැඳුනු අසත්‍ය තොරතුරු රාශියක් සමාජ මාධ්‍ය ජාලාවන්හි පැතිර ගියේ ය.

දැනටත්, කොරෝනාවෛරසය මර්දනය කරන බව හෝ කොවිඩ් සුවකරන බවට සහතික කෙරෙමින් ප්‍රවර්ධන කෙරෙන විවිධාකාරයේ කරල්, පැණි, සහ බෙහෙත් වට්ටෝරු සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ සංසරණය වෙමින් පවතියි. ඇතැම් වෙදමහත්වරුන්, ආයුර්වේද වෛද්‍යවරුන්, සහ ඇලෝපතික වෛද්‍යවරුන් පවා කොවිඩ්වලට එරෙහිව ඖෂධ සොයාගත්තේයැ යි තවමත් විටින් විට ප්‍රචාරය වේ.

මේවායේ සත්‍යාසත්‍යතාව අපැහැදිලි නමුත් වසංගතයෙන් බියට පත්ව සිටින ජනතාව “පිදුරු ගහෙත් එල්ලීමට” සූදානමින් සිටින නිසාවෙන්, මෙම ප්‍රචාරයන් ඉතා භයානක සහ අනාරක්‍ෂිත වීමට පුළුවන.

මෙයට හොඳම උදාහරණය නම් කෑගල්ලේ ධම්මික නම් පුද්ගලයෙකු ‘කාලි මෑණියන්’ විසින් කොරෝනා වෛරසය සුව කළ හැකි බෙහෙත් වට්ටෝරුවක් පවසන ලදැ යි කියමින් ප්‍රචලිත කළ දේශීය ‘ඖෂධ පැණිය’ යි. එය රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ද ඇතිව බොහෝ දෙනා පොරකමින් භාවිතා කළහ.

පසුව හෙළිවූයේ එම පැණිය කෝවිඩ් සඳහා පමණක් නොව ආහාරමය අතිරේකයක් ලෙස හෝ භාවිතා නොකළ යුතු බවකි.

අයිවර්මෙක්ටින් නම් සතුන්ට ලබාදෙන පණු බෙහෙත මේ ලැයිස්තුවට අලුතින්ම එක්වී ඇති ඖෂධය යි. මෙය ‘කොවිඩ් මැඬලන ඔසුවකැ’ යි කියන මහාචාර්ය අශෝක දංගොල්ල එය ජනතාව වෙත නිර්දේශ කළේයැ යි පැවසෙන ලිපියක් මේ දිනවල ෆේස්බුක් ඔස්සේ පැතිරේ.

කෙසේ නමුත්, තමා එවැනි නිර්දේශ කිරීමක් නොකළ බව පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයයේ පශූවෛද්‍ය පීඨයේ සේවය කරන එම මහාචාර්යවරයා බීබීසී සිංහල සේවය වෙත සඳහන් කළේ ය.

සතුන්ට දෙන පණු බෙහෙතකින් කොරෝනා සුව වේ?

සතුන්ගේ පණුරෝග සුවවීම සඳහා ලබාදෙන බෙහෙතකින් කොවිඩ්-19 රෝගය ද සුවකළ හැකියැ යි රාවයක් මේ දිනවල සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ පැතිර යයි. මෙයට හේතු වූයේ පසුගිය දා එක්තරා වෙබ් අඩවියක පළවූ පුවතකි.

පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයයේ පශු වෛද්‍ය පීඨයේ මහාචාර්ය අශෝක දංගොල්ල විසින්, කොවිඩ් සුවකිරීම සඳහා මෙම ඖෂධය භාවිතා කළ හැකියැ යි ද, දිනකට එයින් යම් මාත්‍රාවක් ලබාගත් විට රෝගය සුව වනවායැ යි ද පැවසුණු බව අදාල ලිපියෙහි සඳහන් වේ.

මේ පිළිබඳ අප අදාල මහාචාර්යවරයාගෙන් විමසූ විට ඔහු පැවසුවේ තමා විශ්වවිද්‍යාලයයේ පශුවෛද්‍යවේදය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙකු මිස, මිනිසුන්ට ඖෂධ ලබාදෙන අයෙකු නොවන බව යි. තමාට ඒ සඳහා අවසරයක් ද නොමැතිබව මහාචාර්යවරයා පැවසුවේ ය.

කෙසේ නමුත්, මෙම ඖෂධයට වෛරස විනාශ කිරීමේ සහ ප්‍රදාහය අවම කිරීමේ හැකියාවක් ඇතැ යි ද මහාචාර්ය දංගොල්ල ප්‍රකාශ කරයි.

“අයිවර්මෙක්ටින්වලට SARS-CoV-2 මරන්න පුළුවන් ය කියන එක ගැන ටෙස්ටින් ගොඩක් කරලා තියෙනවා,” ඔහු පැවසීය. මෙම ඖෂධය කොවිඩ් සඳහා ප්‍රතිකාරයක් ලෙස යොදාගත හැකිදැ යි සලකා බැලිය යුතු ය යන්න ඔහුගේ මතය යි.

හිතුමතේ අයිවර්මෙක්ටින් ගැනීම අනතුරුදායක විය හැකියි

අයිවර්මෙක්ටින් ඖෂධය කෝවිඩ් මැඬලීමේ දී ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ද නැද්ද යන්න පිළිබඳව කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයයේ වෛද්‍ය පීඨයේ ඖෂධ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය, කායික රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍ය ප්‍රියදර්ශනී ගලප්පත්තිගෙන් අපි විමසීම් කළෙමු.

එහිදී මහාචාර්යවරිය අප හා පැවසුවේ මෙවැන්නකි: “අයිවර්මෙක්ටින් කියන්නේ පරපෝෂිත රෝගවලට භාවිතා කරන ඖෂධයක්. එතකොට යම්කිසි පර්යේෂණ තිබුණා අයිවර්මෙක්ටින් කොවිඩ්-19 වෛරසය සඳහාත් භාවිතා කරන්න පුළුවන් කියලා. මේ වන විට පර්යේෂණ ගණනාවක් කරලත් තියෙනවා, කෙරෙමිනුත් පවතිනවා. කරලා තියෙන පර්යේෂණ අනුව තවම හරියටම අයිවර්මෙක්ටින් කොවිඩ්-19 වෛරසය සඳහා පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් ද බැරි ද කියලා නිශ්චිත නිගමනයකට එන්න බැරි තත්ත්වයක් තමයි තියෙන්නේ.”

අයිවර්මෙක්ටින් පිළිබඳ පර්යේෂණයක් මෙරට තුළත් සිදුවන බව කියන ඇය, ඒ සම්බන්ධයෙන් නිශ්චිත පිළිතුරක් ලබාදීමට නම් පර්යේෂණ ප්‍රතිඵල නිකුත්වන තුරු බලා සිටිය යුතුබව පවසයි.

ඇතැම් රටවල වෛද්‍යවරුන් කොවිඩ්-19 සඳහා මෙම ඖෂධය ලබාදෙන නමුත්, එය කොවිඩ් සඳහා ප්‍රතිකාරයක් ලෙස කිසිදු රටක තවමත් අනුමත වී නැතැ යි ද, එනිසා එම ඖෂධය නිර්දේශ කිරීමට නොහැකියැ යි ද මහාචාර්යවරිය කියා සිටියා ය.

“ලංකාවේ කොවිඩ්-19 සඳහා ගත යුතු ඖෂධ පිළිබඳව තීරණය කරන්න කමිටුවක් තියෙනවා. ඒකෙදිත් දැනට තියෙන දත්ත විශ්ලේෂණය කරලා බලලා තීරණය කළේ, අයිවර්මෙක්ටින් ලබාදෙන්න දැනට අපට තීරණයක් ගන්න බෑ කියලා.”

ඕනෑම ඖෂධයකින් අතුරු ආබාධ ඇතිවිය හැකි නිසා, එම ඖෂධය හිතුමතේ මිලට ගෙන භාවිතා කිරීම අනතුරුදායක විය හැකිබව ද වෛද්‍යවරිය අප හා සඳහන් කළා ය.

අයිවර්මෙක්ටින් රැල්ල ඇරඹුණේ මෙහෙම යි

අයිවර්මෙක්ටින් යනු ප්‍රධානකොටම සතුන්ගේ පණුරෝග සඳහා ලබාදෙන ඖෂධයකි. මිනිසුන්ට වැළඳෙන මැලේරියාව, බරවා සහ තවත් පරපෝෂිත රෝගවලට ප්‍රතිකාර කිරීමේ දී ද මෙය යොදාගැනේ. මෙය වෛරස රෝග සඳහා ලබාදෙන ප්‍රතිවෛරස ඖෂධයක් නොවේ.

මෙම ඖෂධයේ නිර්දේශිත මාත්‍රාවන් ඇති අතර, ඖෂධය අධිමාත්‍රාවකින් ලබාගැනීමෙන් වමනය, පාචනය, හිසේ කැක්කුම, කරකැවිල්ල, හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීම, රුධිර පීඩනය පහත වැටීම, සහ ස්නායුක රෝග ලක්ෂණ ඇතිවිය හැකි ය.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පවසන පරිදි, අයිවර්මෙක්ටින් ඖෂධය කොවිඩ් රෝගීන්ට ප්‍රතිකාර ලෙස භාවිතා කිරීමට ද හැකි ද යන්න නිශ්චය කෙරෙන විද්‍යාත්මක සාධක තවමත් සොයාගෙන නැත.

එක්සත් ජනපදයේ ආහාර හා ඖෂධ නියාමන අධිකාරිය, තම ආයතනය විසින් කොවිඩ් රෝගීන්ට ප්‍රතිකාර ලෙස මෙම ඖෂධය අනුමතකර නැති බව ප්‍රකාශකර සිටියි.

කොවිඩ්වලින් ගැලවීමේ අරමුණින් අයිවර්මෙක්ටින් නම් ඖෂධය ලබාගැනීමේ රැල්ල ඇරඹුණේ මින් මාස කීපයකට පමණ ඉහත දී ය. SARS-CoV-2 වෛරසය පැය 48ක් තුළ දී විනාශ කිරීමට අයිවර්මෙක්ටින්වලට හැකිබව දැක්වෙන ඕස්ට්‍රේලියානු අධ්‍යයනයක් මාධ්‍යයට නිකුත්වීම මෙම කලබලයට සුලමුල විය.

කෙසේ නමුත්, මෙම අධ්‍යයනය කියවූ බොහෝදෙනා, එය විද්‍යාගාර තත්ත්වයන් යටතේ පමණක් සිදුකළ පර්යේෂණයක් ය යන කාරණය නොසලකා හැරියෝ ය.

සියලුම අන්දමේ ප්‍රතිශක්තීකරණ එන්නත්කරණයට එරෙහි දියත්වෙන විශාල ව්‍යාපාරයකට නිජබිම වන එක්සත් ජනපදය, අයිවර්මෙක්ටින් රැල්ලේ ද පෙරමුණේ සිටියේ ය.

කොවිඩ්වලට එරෙහිව ලබාදෙන ප්‍රතිශක්තීකරණ එන්නත ප්‍රතික්ෂේප කළ බොහෝදෙනා, කොවිඩ් සඳහා ප්‍රතිකාරයක් ලෙස අනුමත නොකෙරුණු මෙම ඖෂධය ලබාගත්හ.

මෙම රැල්ලේ ප්‍රතිඵලය වූයේ නොදැනුවත්කම නිසා ඖෂධය අධිමාත්‍රාවෙන් ලබාගත්තවුන් ද, ඖෂධයේ අතුරුඵලයන්හි බලපෑමට හසුවුවන් ද රෝහල්ගත වීමෙනි.

එක්සත් ජනපදයේ මිසිසිපි ප්‍රාන්තයේ සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව අගෝස්තු 20 වන දා නිකුත්කළ අනතුරු හැඟවීමේ නිවේදනයකට අනුව, එම දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ ඇති විෂද්‍රව්‍ය පාලන ආයතනයට මෑතක දී ලැබුණු දුරකථන ඇමතුම්වලින් 70%කට පමණම මූලික වී තිබුණේ අයිවර්මෙක්ටින් ඖෂධය ශරීරගත වීම යි.

මෙම අයිවර්මෙක්ටින් ‘වසංගතය’ කෙතරම් දරුණු වූවා ද යත්, එක්සත් ජනපදයේ ආහාර සහ ඖෂධ නියාමන අධිකාරිය කොවිඩ් සඳහා අයිවර්මෙක්ටින් නොගන්නැ යි පවසමින් සිය ට්වීටර් ගිණුමේ පණිවුඩයක් ද පලකළේ ය.

එයින් කියවුනේ, “ඔබ අශ්වයෙකුත් නෙවෙයි. ඔබ එළදෙනකුත් නෙවෙයි. ඇත්තටම යි මේ කියන්නේ, ඕක නවත්තන්න.”

“කොවිඩ්-19 ප්‍රතිකාර කිරීමට හෝ එය වැළැක්වීම සඳහා ඔබ අයිවර්මෙක්ටින් භාවිත නොකළ යුත්තේ ඇයි?

කොවිඩ්-19ට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා අයිවර්මෙක්ටීන් ඖෂධය භාවිතය අන්තරාදායක විය හැකි අතර මාරාන්තික ද විය හැකි ය. ආහාර සහ ඖෂධ නියාමන අධිකාරිය (FDA) එම අරමුණ සඳහා මෙම ඖෂධයට අනුමැතිය ලබා දී නැත.

ලංකාවේ තත්ත්වය මොකද්ද?

මෑතක දී බීබීසීය සමග සාකච්ඡා කළ, සිය නම සඳහන් කරනවාට අකමැති වූ වෛද්‍යවරයෙකු පවසා සිටියේ අයිවර්මෙක්ටින් ඖෂධයෙන් මින් පෙර අලෙවි වූයේ මසකට පෙති 1000ක් පමණ වුවත්, මේ වන විට එය 30,000 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇතිබව යි.

එසේම මේසමයේ යම් යම් පුද්ගලයින් සහ ආයතනයන් විසින් කොවිඩ් රෝගය සුව කරන බව කියන ඖෂධ සහ ආහාරමය අතිරේකයන් බොහොමයක් ජනතාව අතර ප්‍රවර්ධනය කරන ආකාරය ද අපට දැකගත හැකි ය. නමුත් මේවා කොවිඩ් රෝගයට එරෙහිව කෙතරම් ප්‍රතිඵලදායක ද යන්න තවමත් පැහැදිලි නැත.

ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය සංගමයේ සභාපතිනී වෛද්‍ය පද්මා ගුණරත්න බීබීසී සිංහල සේවය සමග සඳහන් කළේ එලෙස කොවිඩ් සුව කළ හැකි, ලංකාවේ නිපදවන ලද කිසිදු ඖෂධයක් තවමත් ලියාපදිංචි වී ඇතිබවක් තමා නොදන්නාබව යි. යම් ඖෂධයක්, ඖෂධයක් ලෙස ලියාපදිංචිකර නොමැති නම්, එය ඖෂධයක් වශයෙන් විකිණීම නීත්‍යානුකූල නැතැ යි ද ඇය සඳහන් කළා ය.

එසේම වෛද්‍ය සභාව විසින් කොවිඩ් රෝගීන් සඳහා අයිවර්මෙක්ටින් ලබාදීමට මෙතෙක් නිර්දේශ කර නොමැතිබව ද ඇය අපට දැනුම් දුන්නා ය.

වෛද්‍ය අනුමැතිය නැතිව කොවිඩ් සඳහා ප්‍රතිකාර ගන්න එපා!

සෞඛ්‍ය ප්‍රවර්ධන කාර්යාංශය, “වෛද්‍ය අනුමැතියකින් තොරව කොරෝනා ආසාදනය සඳහා ප්‍රතිකාර ලබාගැනීම ඔබට හානිකර විය හැකිය” මැයෙන් පසුගිය දා සිය ෆේස්බුක් පිටුවේ වීඩියෝවක් පළකර තිබුණි.

කොවිඩ් නිසාවෙන් මතුවන තද උණ, කොන්දේ කැක්කුම, හිසේ කැක්කුම යන රෝග ලක්ෂණ සඳහා පැරසිටමෝල් පමණක් ලබාගන්නැ යි එම කාර්යාංශය ජනතාව දැනුවත් කරමින් පැවසීය.

කොවිඩ් රෝගීන් සඳහා රෝහල්වල දී ලබාදෙන ඩෙක්සාමෙතසෝන් ඖෂධය රෝහලෙන් පිට දී ලබාගැනීම කිසිසේත්ම අනුමත නොකෙරෙන බව ද, මෙම ඖෂධය රෝගයේ මුල් අවස්ථාවේ දී ලබාගතහොත් රෝගයේ සංකූලතා ඇතිවීමේ හැකියාව ඉතා වැඩි වන බව ද ඔවුන් පැවසීය.

මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් වෛද්‍ය ප්‍රියදර්ශනී ගලප්පත්ති සඳහන් කළේ, කොවිඩ් සඳහා ප්‍රතිජීවක ඖෂධ ලබාගැනීම ද සිදු නොකළ යුත්තක් බව යි.

“කොවිඩ්-19 කියන්නේ වෛරස් රෝගයක්නේ. ප්‍රතිජීවක ඖෂධ තියෙන්නේ බැක්ටීරියාවන් සඳහා. ඉතින් සමහර ප්‍රතිජීවක වෛරස්වලටත් දෙන්න පුළුවන්, ඵලදායී යි, කියලා පර්යේෂණ කරලා තියෙනවා. නමුත් ඒ පර්යේෂණවලින් නිශ්චිත නිගමනයකට එන්න බැරි වෙලා තියෙන්නේ… කොවිඩ්-19 වෛරස් රෝගය සාමාන්‍යයෙන් වැඩිම දෙනෙකුට නිකම්ම හොඳ වෙනවා. එතකොට අපි අනවශ්‍ය ලෙස ප්‍රතිජීවක මුල දී පාවිච්චි කළොත් එහෙම ඒ සඳහා ප්‍රතිරෝධය වර්ධනය වෙන්න පුළුවන්. ඉතින් ඒක නිසා හානියක් වෙනවා.”

“මොකද ඊට පස්සේ අපට ලෙඩේ හැදුනොත් – දැන් කොවිඩ් නියුමෝනියා තත්ත්වය ආවට පස්සේ දෙවනුව බැක්ටීරියා ආසාදන එනවා. බැක්ටීරියා ආසාදනය වෙන්න පුළුවන් පෙනහළුවලට. එතකොට අන්න ඒ අවස්ථාවේ දී අපි පාවිච්චි කරනවා ඔය ප්‍රතිජීවක- ඉතින් එහෙම එතකොට පාවිච්චි කරන්න තියෙන හැකියාවත් නැතිවෙන්න පුළුවන් මේ ඖෂධවලට ප්‍රතිරෝධය දැක්වුවොත්, මුල දී අනවශ්‍ය ලෙස භාවිතා කරපු නිසා,” යනුවෙන් ඇය පැවසීය.

ශ්‍රී ලංකාවෙන් ද අලුතෙන් මතුවන එන්නත් විරෝධී රැල්ල ගැන ඇගෙන් විමසූ විට, දැනට කොවිඩ්-19 රෝගයෙන් බේරීමට තිබෙන එකම විසඳුම එන්නත ලබාගැනීම බව ඇය පැවසුවා ය.

“දැනට කොවිඩ්-19 වෛරසයට ප්‍රතිවෛරසයක් හැටියට කිසිම ඖෂධයක් නැහැ අපට. එතකොට වැක්සීන් එක ගත්තහම, හොඳට කරපු විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලින් ඔප්පු කරලා තියෙනවා මේ වෛරසය ආසාදනය වෙන එකත්, ඒ වගේම වෛරසය ආසාදනය වෙලා සංකූලතා ඇතිවෙන එකත්, ඒ වගේම සංකූලතා ඇතිවෙලා මරණයට පත්වීමත් යන ඔය තුනම අඩුකරනවා කියලා එන්නත මඟින්.”

“ඉතින් ඒක නිසා මම හිතන්නේ එන්නත ලබාගැනීම නම් අනිවාර්යයෙන්ම කරන්න ඕනේ. ඒකට විරුද්ධව එන්නත්-විරෝධී ව්‍යාපාරයක් යනවා නම් මම හිතන්නේ ඒක නවත්තන්න, ඒ මතය ජනතාවට යන එක, ඒ මතය නිවැරදි කරන්න කටයුතු කරන එක ඉතාම වැදගත්,” වැඩිදුර අදහස් දක්වමින් මහාචාර්යවරිය කියා සිටියා ය.

සැප්තැම්බර් 01 වැනි දා බී.බී.සී සන්දේශය වෙබ් අඩවියේ පළවූ වාර්තාවකි. කාලීනභාවය සහ ජනතාව දැනුවත් කළ යුතු ලිපියක් නිසා සම්පූර්ණයෙන් උපුටා ගෙන පල කරන ලදි. සංස්කාරක

ලන්ඩන්හි කියු හි උද්භිද උද්‍යාන සංරක්ෂණ ජාත්‍යන්තරය විසින් සිදුකළ නව තක්සේරුවකට අනුව ලෝකයේ ගස් විශේෂ වලින් අවම වශයෙන් 30% ක් වනයේ වඳවීමේ තර්ජනයට මුහුණ පා සිටී.

ඒවා ප්‍රසිද්ධ ඕක් සහ මැග්නෝලියා වල සිට නිවර්තන දැවමය ගස් දක්වා පුළුල් පරාසයක පවතී.

විශේෂඥයන් පවසන්නේ ගස් විශේෂ 17,500 ක් අවදානමට ලක්ව ඇති බවයි. එය තර්ජනයට ලක්ව ඇති ක්ෂීරපායින්, පක්ෂීන්, උභයජීවීන් සහ උරගයින් මෙන් දෙගුණයකි.

වන විනාශය, දැව කැපීම සහ දේශගුණික විපර්යාස වැනි තර්ජන මධ්‍යයේ සංරක්ෂණ කණ්ඩායම් හදිසි ආරක්ෂණ පියවරයන් ඉල්ලා සිටී.

“අප පෘථිවිය මත ගස් විශේෂ 60,000 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර, සංරක්‍ෂණ ක්‍රියාමාර්ගයක් අවශ්‍ය වන්නේ කුමන විශේෂයන්ටද, ඒවාට ඇති ලොකුම තර්ජන මොනවාද සහ ඒවා කොතැනදැයි අපි දැන් පළමු වතාවට දනිමු” යනුවෙන් ලන්ඩන්හි කියු හි උද්භිද උද්‍යාන සංරක්ෂණ ජාත්‍යන්තර පුන්‍යායතනයේ Botanic Gardens Conservation International in Kew, London ආචාර්ය මාලින් රිවර්ස් පැවසීය

සෞඛ්‍ය සම්පන්න ලෝකයක් සඳහා අපට ගස් විශේෂ විවිධත්වය අවශ්‍ය බව සොබාදහම සංරක්‍ෂණය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංගමයේ ගෝලීය ශාක විශේෂඥ කණ්ඩායමේ සම සභාපති සාරා ඕල්ඩ්ෆීල්ඩ් පැවසීය.

“සෑම ගස් විශේෂයකටම සුවිශේෂී පාරිසරික කාර්යභාරයක් පැවරී ඇත,” ඇය පැවසුවාය.

“ලෝකයේ ගස් විශේෂ වලින් 30% ක් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති හෙයින්, අපි වහාම සංරක්‍ෂණ පියවරයන් පුළුල් කළ යුතුයි.”

State of the World’s Trees නම් මෙම වාර්තාවෙන් හෙළි වී ඇත්තේ මිනිසුන් විසින් දන්නා ගස් විශේෂ 60,000 න් 30% ක් වත් වඳවීමේ තර්ජනයට මුහුණ පා සිටින බවයි.

විශේෂ 142 ක් පමණ වනාන්තරයෙන් දැනටමත් අතුරුදහන් වී ඇති අතර 442 ක් වඳවීමේ අද්දර සිටී. තනි තනි ගස් 50 කටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් ඉතිරිව ඇත.

ගෝලීය වශයෙන් වෘක්ෂලතා සඳහා ඇති ලොකුම තර්ජනය නම් ධාන්‍ය වගාවන් සඳහා වන එළිපෙහෙළි කිරීම (29%) වන අතර පිළිවෙළින් දැව කැපීම (27%), පශු සම්පත් තෘණ වගා කිරීම හෝ ගොවිතැන සඳහා එළි කිරීම (14%), සංවර්ධන කටයුතු සදහා සිදුවන එළි කිරීම් (13%) සහ ස්වභාවික ලැව් ගිනි (13%) ඉදිරියෙන්ම සිටී.

දේශගුණික විපර්යාස, අයහපත් කාලගුණය සහ මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම ද ගස් වර්‍ග කෙරෙහි තර්ජන ඉහළ නංවමින් පවතී. නමුත් පර්යේෂණයේ කතුවරුන් පවසන්නේ සංරක්‍ෂණ පියවරයන් සමඟ අනාගතය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු ඇති බවයි.

පර්යේෂණයේ කතුවරයා වන ආචාර්ය රිවර්ස් පැවසුවේ “ගස් සංරක්‍ෂණය, සංරක්‍ෂණ න්‍යාය පත්‍රයේ ඉදිරියෙන්ම සිටින බව සහතික කිරීම සඳහා පුළුල් ආරක්‍ෂක ප්‍රජාව සහ අනෙකුත් ප්‍රධාන කොටස් බලමුළු ගැන්වීම සඳහා මාර්ග සිතියම අපට ලබා දෙන” බවයි.

ප්‍රවීණයන් ක්‍රියාමාර්ග ගණනාවක් ඉල්ලා සිටින අතර ඒවාට ඇතුළත් වන්නේ:

1. පවත්නා වනාන්තර සංරක්‍ෂණය කිරීම සහ ආරක්‍ෂිත ප්‍රදේශ පුළුල් කිරීම (දැනට සියලුම ගස් විශේෂ වලින් අවම වශයෙන් 64%ක් වත් අවම වශයෙන් එක් ආරක්‍ෂිත ප්‍රදේශයකදී හෝ දක්නට ලැබේ)
2. තර්ජනයට ලක් වූ විශේෂයන් යම් දිනෙක නැවත කැලයට ගෙන යා හැකි යැයි බලාපොරොත්තුවෙන් උද්භිද උද්‍යානවල හෝ බීජ ඉවුරුවල තබා ගැනීම (දැනට සියලුම ගස් වලින් 30% ක් පමණ මේ ආකාරයට උපස්ථ කර ඇත)
3. දුර්ලභ හා තර්ජනයට ලක් වූ විශේෂ ද ඇතුළත්ව නිවැරදි ගස නිවැරදි ස්ථානයේ තබා නැවත වන වගාව සහ ගස් සිටුවීමේ යෝජනා ක්‍රම විද්‍යාත්මකව සිදු කිරීම සඳහා අධ්‍යාපනය ලබා දීම
4. ගස් සංරක්ෂණය සඳහා අරමුදල් වැඩි කිරීම.

විද්‍යාඥයින් ගණන් බලා ඇති ආකාරයට සතුන් හා ශාක විශේෂ මිලියනයක් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත.

පසුගිය වසර 300 තුළ ගෝලීය වනාන්තර ප්‍රදේශය 40% කින් පමණ අඩු වී ඇති අතර රටවල් 29කට සිය වනාන්තර ආවරණයෙන් 90%කට වඩා අහිමි වී ඇත.

පර්යේෂණ වලින් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ ලොව පුරා වනාන්තර විනාශයෙන් අඩකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ප්‍රධාන වෙළඳ භාණ්ඩ හතක් විසින් මෙහෙයවන බවයි.

වඳවීමේ අවදානමේ ඇති ගස් වලට ඇතුළත් වන්නේ:

1. පාම් තෙල් වගාවන් ව්‍යාප්ත කිරීම හේතුවෙන් අහිමි වන ඩිප්ටොකාර්ප්ස් dipterocarps ලෙස හැඳින්වෙන විශාල නිවර්තන ගස්
2. මෙක්සිකෝවේ, චිලී සහ ආර්ජන්ටිනා වල ගොවිතැනට හා සංවර්‍ධන කටයුතු නිසා ඕක් ගස් අහිමි විය
3. මැඩගස්කරයේ දැව සඳහා එබෝනි සහ රෝසවුඩ් ගස් කපා දමනු ලැබේ
4. මැග්නෝලියා Magnolia ගස් පැලෑටි එකතු කිරීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත
5. එක්සත් රාජධානියේ සහ උතුරු ඇමරිකාවේ පළිබෝධ සහ රෝග වලින් මිය යන ash  වැනි ගස්

බී.බී.සී වාර්තාවක් ඇසුරිනි

පුනර්ජනනීය බලශක්තිය අතින් ඉන්දියාව වේගයෙන් වර්ධනය වන රටක් බව මධ්‍යම ආණ්ඩුවේ විදුලිබල ඇමති ආර්කේ සිං දේශගුණය සඳහා වූ ඇමරිකානු විශේෂ ජනාධිපති නියෝජිත ජෝන් කෙරීට පැවසීය.

ඊයේ (බ්‍රහස්පතින්දා) සවස මධ්‍යම රජයේ විදුලිබල හා නව හා පුනර්ජනනීය බලශක්ති අමාත්‍ය ආර්කේ සිං සමඟ දුරකථනයෙන් කළ සාකච්ඡාවේදී ජෝන් කෙරී හරිත බලශක්ති සඳහා ඉන්දියාවේ උත්සාහය සහ ජයග්‍රහණ අගය කළේය.

දුරකථන සාකච්ඡාවේදී, හරිත බලශක්තියෙ හි ගෝලීය නායකයෙකු ලෙස නැගී සිටීමට ඉන්දියාවේ සැලැසුම ගැන සිං කෙරීට දැනුම් දුන් බව නිල නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් ඇමැති සිං කියා සිටියේය.

පාරිසරික ගැටලු සඳහා අග්‍රාමාත්‍ය නරේන්ද්‍ර මෝදි ඉහළම වැදගත්කමක් ලබා දෙන බව ඔහු කෙරීට අවධාරණය කළේය. බලය සහ තාක්‍ෂණය සඳහා නවෝත්පාදන ක්ෂේත්‍රයන්හිදී ඉන්දියාවට සහ එක්සත් ජනපදයට එකට කටයුතු කළ හැකි බව සිං කෙරීට යෝජනා කළේය. පුනර්ජනනීය බලශක්ති ගබඩා කිරීමේ පිරිවැය අඩු කිරීමේ අවශ්‍යතාවය ද සිං පෙන්වා දුන්නේය.

පොසිල ඉන්ධන (grey hydrogen) වෙනුවට හරිත හයිඩ්‍රජන් ආදේශ කිරීමේ රජයේ කැපවීමේ කොටසක් ලෙස රසායනික පොහොර යෙදීමෙහිදී හා පිරිපහදු කිරීමේදී හරිත හයිඩ්‍රජන් භාවිතා කිරීම අනිවාර්ය කිරීමට ඉන්දියාව යෝජනා කරන බව ද සිං කෙරීට දැනුම් දුන්නේය.

(green hydrogen – හරිත හයිඩ්‍රජන් යනු අඩු කාබන් බලශක්ති ප්‍රභවයන් මඟින් ජනනය වන විදුලිය සහිත ජලය විද්‍යුත් විච්ඡේදනය කිරීමෙන් ලබා ගන්නා හයිඩ්‍රජන් නිපදවන ඉන්ධනයකි – පරිවර්තක)

පුනර්ජනනීය බලශක්ති ධාරිතාව අතින් ඉන්දියාව වේගයෙන් වර්ධනය වන රටකි.

ස්ථාපිත සූර්‍ය හා සුළං බලාගාර ධාරිතාවයෙන් ගිගාවොට් 100 ඉක්මවා ඉන්දියාව මෑතකදී අත්පත් කරගත් ජයග්‍රහණය ගැන ඉන්දිය විදුලිබල ඇමති වරයා ජෝන් කෙරීට දැනුම් දුන්නේය. ජල විදුලි ධාරිතාවය එකතු කිරීමත් සමඟ ස්ථාපනය කරන ලද සමස්ත පුනර්ජනනීය බලශක්ති ධාරිතාවය මෙගාවොට් 147 කි. තවද, පුනර්ජනනීය බලශක්ති ධාරිතාවයෙන් ගිගාවොට් 63ක් සැපයීම වෙනුවෙන් බලාගාර ඉදිවෙමින් පවතින අතර එමඟින් පුනර්ජනනී බලශක්ති ධාරිතාව එකතු කිරීමේ දී ඉන්දියාව වේගයෙන් වර්ධනය වන රටක් බවට පත් වේ.

මිලෙන් තරඟකාරී හරිත හයිඩ්‍රජන් නිෂ්පාදනය සක්‍රීය කිරීම සඳහා ‘ජාතික හයිඩ්‍රජන් බලශක්ති මෙහෙයුම‘ (National Hydrogen Energy Mission) දියත් කර ඇති බව සිං කෙරීට දන්වා සිටියේය. හයිඩ්‍රජන් ඉන්ධනයක් ලෙස ශක්‍ය ලෙස භාවිතා කිරීමේ මාවත සකස් කිරීම සඳහා ඉදිරි මාස 3-4 තුළදී ඉන්දියාව හරිත හයිඩ්‍රජන් සඳහා තරඟකාරී ලංසු තබන බව ද ඔහු ඇමෙරිකානු විශේෂ නියෝජිත ජෝන් කෙරීට දැනුම් දුන්නේය.

බැටරි බලශක්ති ගබඩා කිරීම සඳහා යෙදවුම් ද්‍රව්‍ය සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා ලිතියම් සඳහා විකල්ප සැපයුම් දාමයක් සැකසීමට ඉන්දියාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය කටයුතු කළ යුතු බව සිං තවදුරටත් යෝජනා කළේය. බලශක්ති සංක්‍රාන්තිය පිළිබඳ සාකච්ඡා ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා සිං සහ කෙරී ඉදිරියේදී මුණ ගැසීමට බලාපොරොත්තු වේ.

indianewsnetwork.com ඇසුරිණි

“ප්ලාස්ටික් වලට එරෙහි යුද්ධය –war on plastic ” ලෙස හඳුන්වන ව්‍යාපෘතියේ එක් අංශයක් ලෙස ‘එක් වරක් පමණක් භාවිතා කරන‘ ප්ලාස්ටික් උපකරණ තහනම් කිරීමට එංගලන්තය සැලසුම් කර තිබෙනවා.

ඒ අනුව එක් වරක් භාවිතා කළ හැකි ප්ලාස්ටික් හැදි, ගෑරුප්පු, පිඟන් කෝප්ප සහ පොලිස්ටිරින් කෝප්ප තහනම් කිරීම එංගලන්තයේ සැලසුමයි.

රජය පැවසුවේ මෙම පියවර කසළ අවම කිරීමට සහ සාගර වල ඇති ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණය අඩු කිරීමට උපකාරී වන බවයි.

මෙම ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳ උපදේශනයක් සරත් සෘතුවේ දී ආරම්භ කිරීමට නියමිතව තිබෙන නමුත් පරිසර ක්‍රියාකාරීන් පැවසුවේ වඩාත් හදිසි හා පුළුල් ක්‍රියාමාර්ගයක් අවශ්‍ය බවයි.

ස්කොට්ලන්තය, වේල්සය සහ උතුරු අයර්ලන්තය දැනටමත් එක් වරක් පමණක් භාවිතා කරන ප්ලාස්ටික් ගෑරුප්පු සහ හැදි තහනම් කිරීමට සැලසුම් කර ඇති අතර යුරෝපා සංගමය පසුගිය ජූලි මාසයේදී එවැනිම තහනමක් ක්‍රියාත්මක කළේය. මේ තත්ත්වය හමුවේ එංගලන්තයේ ඇමතිවරුන්ට ද එවැනිම ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීමට බලපෑම් එල්ල විය.

රජයේ සංඛ්‍යා ලේඛනවලට අනුව සාමාන්‍යයෙන් සෑම වසරකම එංගලන්තයේ සෑම පුද්ගලයෙක්ම එක් වරක් භාවිතා කළ හැකි ප්ලාස්ටික් පිගන් 18 ක් සහ එක් වරක් භාවිතා කළ ප්ලාස්ටික් ගෑරුප්පු 37 ක් භාවිතා කරයි.

2022 අප්‍රේල් මාසයේ සිට ප්ලාස්ටික් බෝතල් මත තැන්පතු ආපසු ලබා දීමේ යෝජනා ක්‍රමය වැනි ප්ලාස්ටික් දූෂණයට මුහුණ දීම සඳහා නව පරිසර පනත් කෙටුම්පත යටතේ දැනටමත් පියවර ගෙන ඇති අතර මෙම නව සැලැස්ම අතිරේක මෙවලමක් වශයෙන් සැලකේ.

මෙම යෝජනා තුළ ප්ලාස්ටික් කෝපි කෝප්ප ගැන සඳහනක් නැති නමුත් පසුවට තවත් භාණ්ඩ ඇතුළත් කළ හැකි බව පැවසේ.

පරිසර ලේකම් ජෝර්ජ් යුස්ටීස් පැවසුවේ, ප්ලාස්ටික් වලින් අපේ පරිසරයට වන හානිය කවුරුත් දැක ඇති බවයි.

“අපේ උද්‍යාන හා හරිත අවකාශයන් හරහා නොසැලකිලිමත් ලෙස විසිරී ඇති ප්ලාස්ටික් වලට මුහුණ දීමට සහ වෙරළ තීරය සුරක්ෂිත කර ගැනීමට මෙවැනි පියවරක් අවශ්‍ය බව අපගේ වැටහීමයි‘ පරිසර අමාත්‍යවරයා පැවසීය.

ඔහු තවදුරටත් මෙසේ ද පැවසීය: ” විවිධාකාර නීති හා ක්‍රමෝපායන් හා තිරසර විකල්ප හදුන්වාදීම මගින් අපි ප්ලාස්ටික් මත නැඹුරුවීම දැඩි සේ පාලනය කර තිබෙනවා. භාණ්ඩ රැගෙන යන මළු සදහා අතිරේක ගාස්තුවක් පැනවීම මගින් ප්‍රධාන සුපිරි වෙළඳ සැල් වල ප්ලාස්ටික් බෑග් භාවිතය 95% කින් අඩු කර ගෙන තිබෙනවා. අපේ ස්වාභාවික පරිසරය විනාශයට පත්කරන ප්ලාස්ටික් අනවශ්‍ය ලෙස භාවිතය මැඩපැවැත්වීමට මෙම සැලසුම් අපට උපකාරී වුණා”

නමුත් මෙම තහනම නීතියක් බවට පත්වීමට වසරක් පමණ ගත විය හැකිය. ඒ සදහා පාර්ලිමේන්තුව හරහා නීති සම්පාදනය කිරීම අවශ්‍ය වන අතර, එය බලාත්මක වීමට 2023 අප්‍රේල් පමණ කාලය ගත විය හැකිය.

මේ ප්‍රමාදකාරී තත්ත්වය හමුවේ උද්ඝෝෂකයින් රජයට බලකර ඇත්තේ කඩිනමින් පියවර ගන්නා ලෙසයි.

ප්ලාස්ටික් තහනම සදහා ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රචාරක කණ්ඩායමක සාමාජිකාවක වන ජෝ මෝර්ලි පැවසුවේ ‘‘මම මෙම ප්‍රවෘත්තිය සාදරයෙන් පිළිගන්නවා. නමුත් එය “අයිස් කුට්ටියේ කෙළවරක්” පමණක් බවයි.

ඇය තවදුරටත් මෙසේ පැවසුවාය: “අපට බොහෝ දුරට රජය ඉදිරියට යාමට අවශ්‍යයි, අපි ප්ලාස්ටික් අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටිනවා. අප මේ අර්බුදය අවසන් කළ යුතුයි. අපි ඇත්තෙන්ම පාරිසරික අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටිනවා. අපේ සාගර ප්ලාස්ටික් වලින් පිරී ඇති අතර, ඒවා නිසා සාගර ජීවීන් විනාශයට පත් වෙනවා. ප්ලාස්ටික් අපේ පරිසර පද්ධතියට හානි කරන අතර ඒවා ඇත්ත වශයෙන්ම මිනිස් සෞඛ්‍යයට තර්ජනයක්” ඇය පැවසුවාය.

Friends of the Earth නම් සංවිධානයේ ප්‍රබල සාමාජිකාවක වන Kierra Box ද තම කනස්සල්ල පළ කළාය.

ඇය මෙසේ පැවසුවාය: “ සියලු ප්ලාස්ටික් දූෂණය අවසන් කරන බව පැවසීමට අපට සමස්ත ප්‍රවේශයක් ගැනීම අවශ්‍යයි. අපි කරන්න යන්නේ එක් වරක් භාවිතා කරන සියලුම නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය විශාල ලෙස අඩු කිරීමයි. එයත් එක්තරා දුරකට සහනයක්. නමුත් මෙය අවසානය නොවේ. අපි තවත් බොහෝ දුර ගමන් කළ යුතුයි. එය ප්‍රමාද කිරීමට කාලයක් නැහැ. සියල්ල කඩිනමින් සිදුවිය යුතුයි‘‘

බී.බී.සී වාර්තාවක් ඇසුරිනි

ලෝකයේ උතුරු කෙළවර වශයෙන් සැලකෙන උත්තරාර්ධ ගෝලයේ වඩාත්ම ඈතින් පිහිටි දූපත විද්‍යාඥයින් විසින් සොයා ගෙන තිබෙනවා. ග්‍රීන්ලන්ත වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි වර්ග මීටර් 60×60 ප්‍රමාණයෙන් යුත් මෙම දූපත සොයා ගෙන ඇත්තේ පසුගිය ජූලි මාසයේදීයි.

පසුගිය ජූලි මාසයේදී විද්‍යාඥයන් එහි ගොස් ඇත්තේ 1978 සිට දන්නා ඕඩාක් දූපත යැයි සිතන සාම්පල එකතු කිරීම සඳහා යි. නමුත් ආක්ටික් දූපත් ලියාපදිංචි කිරීම භාරව සිටි ඩෙන්මාර්ක නිලධාරියා සමඟ ඔවුන් සිය ස්ථානය පරීක්‍ෂා කරන විට ඔවුන් සිටියේ මීටර් 800ක් උතුරේයි. ඔවුන් පවසන්නේ, මෙම දූපත උතුරු ධ්‍රැවයට ආසන්නතම ගොඩබිම බවයි.

කෝපන්හේගන් විශ්ව විද්‍යාලයේ ග්‍රීන්ලන්ඩ්හි ආක්ටික් මධ්‍යස්ථානයේ මොර්ටන් රාෂ් බීබීසී වෙත පැවසුවේ, “මම සම්බන්ධීකරණය කරමින් සිටි ඩෙන්මාර්ක-ස්විට්සර්ලන්ත පර්යේෂණ ගවේෂණයකදී මෙම දූපත සොයා ගත්තා. ‘උතුරේ දූපත‘ ලෙස කලින් හැඳින්වූ ඔඩාක් දූපතට යාමට අපට වෙනත් බොහෝ දේ අවශ්‍ය වුණා. මෙම අතිශය ආන්තික පරිසරයට අනුවර්‍තනය වන නව විශේෂයන් සෙවීම සඳහා මෙම දිවයින තව දුරටත් ගවේෂණය කිරීමට අවශ්‍ය” බවයි.

“කුඩා හෙලිකොප්ටරයක අපි හය දෙනෙක් සිටියා. අපි ඕඩාක් දූපතේ ස්ථානයට ළඟා වූ විට අපට එය සොයා ගැනීමට නොහැකි වුණා” යනුවෙන් ඔහු පැවසූ අතර, එහි සිතියම් ඉතා නිවැරදි නොවන බව ද ඔහු පැවසීය.

“ඉතින්, අපි දැන් දූපත සෙවීමට පටන් ගත්තා. ඉතා උද්යෝගිමත් මිනිත්තු කිහිපයකට පසු, අපි අමුතු නොවැසුණු මඩ ගොහොරුවක්, මොරෙයින් නිධි සහ සෑම පැත්තකින්ම මුහුදු අයිස් සහිත බොරළු ගොඩට ගොඩ බැස්සා. නමුත් එතරම් මිත්‍රශීලී ස්ථානයක් නොවේ. විශේෂඥයින් සමඟ සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසුව, ලෝකයේ ඈතම දූපත අප සොයාගත්තේ අහම්බෙන් බව අපට දැන් වැටහී තිබෙනවා.”

රාෂ් මහතා බීබීසියට පැවසුවේ විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටි කෝණයකින් එය “ලොකු දෙයක් නොවන” බවයි.

විද්‍යාඥයින්ට දැන් අවශ්‍ය වී ඇත්තේ ග්‍රීන්ලන්තයේ “උතුරු දෙසින් පිහිටි දූපත” යන අර්ථය ඇති ‘‘කෙකර්තාක් අවනර්ලෙක්‘ නමින් මෙම දූපත නම් කිරීම යි.

බී.බී.සී ඇසුරිණි

ඉන්දියාවේ පුද්ගලයින් 47,19,00,520 ක් කොවිඩ් -19 එන්නතෙහි පළමු මාත්‍රාව ලබාගෙන ඇත

ඉන්දියාවේ සුදුසුකම් ලත් ජනගහනයෙන් 50%ක් කොවිඩ් -19 එන්නතෙහි පළමු මාත්‍රාව ලබා ගත් බව මධ්‍යම රජයේ සෞඛ්‍ය ඇමති මන්සුක් මාන්දවියා (Mansukh Mandaviya) ඊයේ (26) සවස ට්විටර් පණිවිඩයක් මඟින් ප්‍රකාශ කළේය.

එය “පෙර නොවූ විරූ සන්ධිස්ථානයක්” ලෙස ඇමතිවරයා විස්තර කළේය.

“ඉන්දියාව පෙර නොවූ විරූ සන්ධිස්ථානයක් අත්කර ගනී! සුදුසුකම් ලත් ජනගහනයෙන් 50 % ක් #COVID19 එන්නතෙහි පළමු මාත්‍රාවෙන් එන්නත ලබා දී ඇත, එය පවත්වා ගෙන යන්න, අපි කොරෝනා සමඟ සටන් කරමු” යනුවෙන් ඔහු ට්විටර් වෙබ් අඩවියේ පැවසීය.

ඉන්දියාවේ, වයස අවුරුදු 18 ට වැඩි සියලුම පුද්ගලයින් කොවිඩ් -19 එන්නත සඳහා සුදුසුකම් ලබයි.

ඉන්දියාවේ කොවිඩ් -19 එන්නත ආවරණය මේ වන විට කෝටි 61 ඉක්මවා ඇත (මිලියන 61 සීමාව) ඊයේ නිකුත් වූ තාවකාලික වාර්තාවකට අනුව එම අගය 61,10,43,573 ක් වූ බව මධ්‍යම රජයේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය පවසයි.

ඊයේ (27) සවස 7 දක්වා එන්නත් මාත්‍රාවන් 68 ලක්ෂයකට (67,87,305) ආසන්න ප්‍රමාණයක් ලබා දී ඇති අතර නවතම දත්ත වලට අනුව, පුද්ගලයින් 47,19,00,520 ක් කොවිඩ් -19 එන්නතෙහි පළමු මාත්‍රාව ලබාගෙන ඇත. එන්නතෙහි දෙවන මාත්‍රාව ලබා දී ඇති පුද්ගලයින්ගේ එකතුව 13,91,43,053 කි.

ලොව විශාලතම එන්නත් කිරීමේ ව්‍යාපාරය ලෙස හැඳින්වෙන ඉන්දියාවේ කොවිඩ් එන්නත්කරණය මේ වසරේ ජනවාරි 16 දා ආරම්භ කළ අතර එය සෞඛ්‍ය සේවකයින්ගෙන් ආරම්භ වී ඉක්මනින්ම පෙරටුගාමී සේවකයින් ද ආවරණය කළේය.

කොවිඩ් එන්නත්කරණය පසුව වයස අවුරුදු 60 ට වැඩි ජනගහනය සඳහා විවෘත කරන ලද අතර ඉන් පසුව වයස අවුරුදු 45 ට වැඩි අය ද එන්නත්කරණයට ලක් කළහ. එතැන් සිට එය අවුරුදු 18 ට වැඩි සියලුම පුද්ගලයින් දක්වා පුළුල් කර ඇත.

indianewsnetwork.com ඇසුරිණි

දියවැඩියාව යනු රෝග පහක එකතුවක් බවත් එම එක් එක් රෝගය සඳහා වෙන වෙනම ප්‍රතිකාර සැකසිය හැකිවනු ඇති බවත් විද්‍යාඥයින් පිරිසක් පවසති.

දියවැඩියාව නොඑසේ නම් රුධිරයේ පාලනය කළ නොහැකි සීනි ප්‍රමාණය ඉහළ යාම සාමාන්‍යයෙන් ටයිප් 1 (type 1) සහ ටයිප් 2 (type 2) යනුවෙන් කොටස් දෙකකින් යුක්තය.

නමුත්, රෝගයේ වඩා සංකීර්ණ තත්ත්වය තමන් විසින් සොයාගන්නා ලද බැවින් පුද්ගලබද්ධව දියවැඩියාවට ප්‍රතිකාර කළ හැකි සමයක් උදාවනු ඇතැයි ස්වීඩනයේ හා ෆින්ලන්තයේ පර්යේෂකයින් කණ්ඩායම පවසති.

විශේෂඥයින් පෙන්වාදෙන්නේ අනාගත දියවැඩියා ප්‍රතිකාර සම්බන්ධයෙන් මෙම අධ්‍යයනය වැදගත් පණිවිඩයක් දෙන නමුත් දැනට කෙරෙන ප්‍රතිකාරවලට ඉතා ඉක්මණින් වෙනස්කම් නොකෙරෙනු ඇති බවය.

ලොව පුරා සෑම වැඩිහිටියන් එකොළොස් දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු පමණ දියවැඩියාවේ බලපෑමට ලක්වී ඇති අතර, හෘදයාබාධ, ආඝාතය, අන්ධභාවය, වකුගඩු අක්‍රියවීම් මෙන්ම පාද ඉවත්කිරීමේ අවදානම ඉහළ යාමට එම රෝගය හේතු වේ.

Type 1 දියවැඩියාව යනු ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ රෝගයකි. එය ශරීරයේ ‘ඉන්සියුලින්’ නිෂ්පාදනාගාරවලට (බීටා සෛල) දරුණු ලෙස පහර දෙන අතර එමගින් රුධිරයේ සීනි මට්ටම පාලනය සඳහා ප්‍රමාණවත් හෝමෝන නොමැති වේ.

Type 2 දියවැඩියාව බහුලවම දුර්වල ජීවන රටාව නිසා ඇතිවන රෝගයක් ලෙස දකින්නට ලැබෙන්නේ ‘ඉන්සියුලින්’ ක්‍රියාකාරීත්වය කෙරෙහි සිරුරේ මේදය බලපාන බැවිනි.

මෙම පර්යේෂණයේ යෙදුන ස්වීඩනයේ ‘ලන්ඩ්’ සරසවියට අයත් දියවැඩියා මධ්‍යස්ථානයේ හා ෆින්ලන්තයේ අණුක වෛද්‍ය ආයතනයේ විද්‍යාඥයින් පිරිස රෝගීන් 14,775 කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ අතර ඔවුන්ගේ රුධිරය සම්බන්ධයෙන් සවිස්තරාත්මක විශ්ලේෂණ ද ඊට ඇතුළත් කර ගත්හ.

‘ද ලැන්සෙට් ඩයබිටිස් ඇන්ඩ් එන්ඩෝක්‍රිනෝලොජි’ හි (The Lancet Diabetes and Endocrinology) පළකෙරුණු ප්‍රථිඵලවලින් පෙන්වන්නේ විශේෂ වූ සමූහ පහකට රෝගීන් වෙන්කළ හැකි බවය.

• සමූහය – පුළුල්ව දකින්නට ඇති type 1වර්ගය හා සමාන බරපතල ස්වප්‍රතිශක්තිකරණ දියවැඩියාව – පුද්ගලයින් තරුණ, සෞඛ්‍යසම්පන්න බැවින් යුක්ත යැයි පෙනෙන කාලයේදී ඊට ගොදුරු වෙන අතර ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට බලපාන එම රෝගයෙන් ‘ඉන්සියුලින්’ නිපදවීමට නොහැකි වේ.
• සමූහය – බරපතල ‘ඉන්සියුලින්’ ඌනතා දියවැඩියා රෝගීන් මුලිකවම 1 සමූහයේ අයට අතිශයින්ම සමාන බව පෙනිණි. – ඔවුන් තරුණ වගේම යහපත් බරකින් යුක්තවුවත් ‘ඉන්සියුලින්’ නිපදවීමේ අරගලයක යෙදී සිටිති. නමුත් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ වරදක් නොවේ.
• සමූහය – බරපතල ඉන්සියුලින් ප්‍රතිරෝධක රෝගීන් සාමාන්‍යයෙන් බරින් වැඩි අය අතර ඉන්සියුලින් නිපදවුවත් ඔවුන්ගේ ශරීර තවදුරටත් ඊට ප්‍රතිචාර නොදක්වයි.
• සමූහය – සුළු ස්ථුලතා ආශ්‍රිත දියවැඩියාව ප්‍රධාන වශයෙන්ම අධික බරින් යුතු පුද්ගලයින් වෙතින් දකින්නට ලැබෙන නමුත් පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලිය අතින් 3 සමූහයේ සිටින පුද්ගලයින්ට වඩා අතිශයින්ම සාමාන්‍ය තත්ත්වයට සමීපය.
• සමූහය – සුළු වයස ආශ්‍රිත දියවැඩියා රෝගීන් අනෙකුත් සමූහයන්ට වඩා විශේෂයෙන්ම වයසින් වැඩිවනවිට ඔවුන් රෝග ලක්ෂණ පහළ කළද ඔවුන්ගේ රෝගය සුළු බව පෙනෙන්නට තිබේ.

බීබීසී සමග අදහස් පළකළ එක් පර්යේෂකයකු වන මහාචාර්ය ලීෆ් ගෘප්. “මෙය අතිශයින්ම වැදගත්. නිවැරදිම ඖෂධ කරා යන ගමනේ සැබෑ පියවරක් අප තබනවා ” යැයි පැවසීය.

“සැබෑ තත්ත්වය තුළදී, මෙය රෝග විනිශ්චයට යොදා ගැනෙන අතරම වඩා හොඳ ප්‍රතිකාර ඉලක්ක කෙරෙනවා” යැයි ද ඔහු සඳහන් කළේය.

සුළු තත්ත්වයේ සමූහ දෙකට වඩා බරපතල ලෙස දැක්වූ සමුහ තුනට ප්‍රතිකාර කිරීම වඩා කඩිනමින් සිදු කළ යුතු බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.

2 වෙනි සමූහයේ දැක්වෙන රෝගීන්ට ස්වප්‍රතිශක්තිකරණ රෝගයක් නොවන බැවින් වර්තමානයේ ඔවුන්ව හැඳින්වෙන්නේ type 2 ලෙසිනි.

කෙසේනමුත්, අධික ස්ථුලතාවකට වඩා ඔවුන්ගේ සිරුරේ බීටා සෛලවල ඇති දෝෂයක් ඔවුන්ට එම රෝගය වැළඳීමට හේතුවිය හැකියැයි අධ්‍යයනයෙන් පෙන්නුම් කෙරේ.

එසේම ඇතැම්විට ඔවුන්ට කෙරෙන ප්‍රතිකාර වර්තමානයේ type 1 ලෙස හැඳින්වෙන රෝගීන්ට කෙරෙන ප්‍රතිකාරවලට වඩා සමීපය.

2 වෙනි සමූහය අන්ධභාවය පිළිබඳ ඉහළ අවදානමක් පෙන්වූ අතර 3 වෙනි සමූහය වකුගඩු රෝග පිළිබඳ ඉතා ඉහළ අවදානමක් පෙන්වා තිබුණි. ඇතැම් සමූහවලට ඉතා ඉහළ පරීක්ෂාවල වාසිය ලබාගත හැකිය.

වඩා හොඳ වර්ගීකරණයක්

Type 1 සහ type 2 යනු “ඉතා නිවැරදි ම වර්ගීකරණයක් නොවන බව” බොහෝ විශේෂඥයන් දැන සිටි බව ලන්ඩනයේ ඉම්පීරියල් කොලේජ්හි විශේෂඥ මෙන්ම සායනික විද්‍යාඥ ආචාර්ය වික්ටෝරියා සලෙම් පැවසුවාය.

බීබීසී වෙත අදහස් දැක්වූ ඇය පෙන්වාදුන්නේ “නිසැකයෙන්ම මෙය, රෝගයක් ලෙස දියවැඩියාව ගැන අප හිතන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ අනාගතයයි” යනුවෙනි.

නමුත් ඇය සඳහන් කරන්නේ මේ අධ්‍යයනය නිසා වර්තමාන භාවිතයේ වෙනසක් නොවන බවය.

අදාළ පර්යේෂණය ස්කැන්ඩිනේවියානුවන් පමණක් ආශ්‍රයෙන් කෙරුනද, දකුණු ආසියාවේ වැඩි වී ඇති අවදානම වැනි ලොව වටා දියවැඩියා අවදානම වෙනස් තත්ත්වයෙන් යුතු වේ.

“තවමත් විශාල වශයෙන් නොදන්නා ප්‍රමාණයක් ඉන්නවා. ජානමය හා අදාළ ප්‍රදේශවල පාරිසරික බලපෑම් අනුව ලොව පුරා උප කණ්ඩායම් 500ක් පමණ ඉන්නට පුළුවන්” යැයි ආචාර්ය සලෙම් කියා සිටියාය.

“ඔවුන්ගේ විශ්ලේෂණයට සමූහ පහක් ඇතුළත්. නමුත් එය වැඩිවෙන්න පුළුවන්.”

වොරික් වෛද්‍ය විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය සුදේශ් කුමාර් පවසන්නේ “පැහැදිලිවම මේක පළමු පියවරයි” යනුවෙනි.

“මේ කණ්ඩායම්වලට වෙනස් ආකාරයෙන් ප්‍රතිකාර කළොත් වඩා හොඳ ප්‍රතිඵල ගෙන ඒවිදැයි අපට දැනගන්නට අවශ්‍යයි”

ඩයබිටිස් යූකේ (Diabetes UK) සංවිධානයේ වෛද්‍ය එමිලි බර්න්ස් පවසන්නේ රෝගය හොඳින් අවබෝධ කරගැනීම “පුද්ගලබද්ධ ප්‍රතිකාර සඳහා මෙන්ම අනාගතයේදී දියවැඩියාව ආශ්‍රිත සංකීර්ණතා පිළිබඳ අවදානම අඩුකර ගැනීමට” සහය විය හැකි බවය.

“type 2 දියවැඩියාව තවත් සවිස්තරාත්මකව ඛන්ඩනය කිරීමේ සාර්ථක ඉදිරි පියවරක් මේ පර්යේෂණයෙන් අරගෙන තිබෙනවා. නමුත් මේ තත්ත්වයන් පුද්ගලයන්ගේ ජීවිතයට බලපාන්නේ කෙසේද යන්න ගැන අවබෝධ කරගැනීමට පෙර මේ උප වර්ගයන් ගැන වැඩිදුරටත් අප දැන ගැනීමට අවශ්‍යයි” යැයි ද ඇය පැවසුවාය.

(බීබීසී නිව්ස්හි, ‘සෞඛ්‍ය සහ විද්‍යාව’ පිළිබඳ වාර්තාකරු ජේම්ස් ගැලගර් සකස් කළ වාර්තාවක් ඇසුරිනි)

ඔබේ ආහාර වේලෙහි මිහිරි දේ ඉහළ මට්ටමක තිබීම ඔබේ සෞඛ්‍යයට අහිතකර බව දන්නා නමුත් එය කපා හැරීම ද දුෂ්කර විය හැකිය. පසුගිය දශකය තුළ සීනි පරිභෝජනය (අවම වශයෙන් සංවර්ධිත රටවල) ක්‍රමයෙන් අඩු වෙමින් පවතින බව දැන ගැනීම ඔබව පුදුමයට පත් කළ හැකිය.

පසුගිය දශකය තුළ ‘කෙටෝ – keto වැනි අඩු කාබෝහයිඩ්‍රේට් ආහාරවල ජනප්‍රියත්වය වැඩි වීම, ආහාර සදහා වන අරුචිකම් සහ ජීවන රටාවන් වෙනස් වීම වැනි ඕනෑම හේතුවක් නිසා මෙය සිදු විය හැකිය. සීනි වැඩිපුර ආහාරයට ගැනීමෙන් අපේ සෞඛ්‍යයට ඇති විය හැකි අනතුරු පිළිබඳ වැඩි අවබෝධයක් ලැබීම ද මෙම පහත වැටීමට හේතු වේ.

සීනි ගැනීම අඩු කිරීමෙන් කැලරි ප්‍රමාණය අඩුවීම, බර අඩුකර ගැනීම සහ දන්ත සෞඛ්‍ය වැඩි දියුණු කිරීම ඇතුළු පැහැදිලි සෞඛ්‍ය ප්‍රතිලාභ  ඇත. නමුත් මිනිසුන් සමහර විට  සීනි අඩුවෙන් ආහාරයට ගැනීමට උත්සාහ කිරීමේදී ඍණාත්මක අතුරු ආබාධ අත්විදීන බව ද වාර්තා වේ.

සාමාන්‍යයෙන් තාවකාලික හිසරදය, තෙහෙට්ටුව හෝ මනෝභාවය වෙනස් වීම වැනි  රෝග ලක්‍ෂණ ඒ අතර වේ. මෙම අතුරු ආබාධ සඳහා හේතුව දැනට සැලකිය යුතු ලෙස වටහාගෙන ඇත. සීනි සහිත ආහාර වලට මොළය ප්‍රතික්‍රියා කරන ආකාරය මෙම රෝග ලක්‍ෂණ සම්බන්ධ විය හැකිය.

සීනි වැනි කාබෝහයිඩ්‍රේට් ආහාර ආකාර කිහිපයකින් පැමිණේ. ඒවා අතර පලතුරු වල ෆැක්ටෝස් සහ කිරි වල ලැක්ටෝස් වැනි බොහෝ ආහාරවල ස්වභාවිකව ඇතිවිය හැකි සීනි දැක්විය හැකිය. Table sugar මේස සීනි, නැතහොත් සුදු සීනි ‘සුක්‍රෝස් – sucrose‘ ලෙස හැඳින්වේ. ඒවා උක්, සීනි බීට් සහ මේපල් සිරප් වල දක්නට ලැබෙන අතර ග්ලූකෝස් සහ ෆැක්ටෝස් මීපැණි වල ප්‍රධාන සංඝටක වේ.

ආහාර විශාල ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කිරීම සාමාන්‍ය දෙයක් වී ඇති හෙයින්, සුක්‍රෝස් සහ අනෙකුත් සීනි දැන් ආහාර වලට එකතු කර ඒවා වඩාත් රසවත් කිරීමට ඉඩ සලසයි.

වැඩි සීනි ප්‍රමාණයක් අඩංගු ආහාර වල රසය සහ “මුඛ හැඟීම් – mouthfeel වලට වඩා සීනි මොළයේ ගැඹුරු ජීව විද්‍යාත්මක බලපෑමක් ඇති කරයි. මෙම බලපෑම් කෙතරම් වැදගත්ද යත්, ‘‘සිනිවලට ඇබ්බැහි විය හැකිද ?‘‘යන්න පිළිබඳ විවාදයක් නිර්මාණය වී ඇත. (මෙය තවමත් අධ්‍යයනය කරමින් පවතී)

සුදු සීනි හෝ සුක්‍රෝස් යනු ග්ලූකෝස් අණුවක් සහ ෆැක්ටෝස් අණුවක් එකට එකතු වූ ඩයිසැකරයිඩයකි

සුක්‍රෝස් මුඛය තුළ මිහිරි රස ප්‍රතිග්‍රාහක සක්‍රීය කරන  අතර එමඟින් මොළයේ ඩොපමයින් (dopamine) නම් රසායනිකය මුදා හැරීමට හේතු වේ. ඩොපමයින් යනු ස්නායු සම්ප්‍රේෂයකි. එයින් අදහස් කරන්නේ එය මොළයේ ස්නායු අතර පණිවිඩ හුවමාරු කරන රසායනික ද්‍රව්‍යයක් බවයි. අපි විපාක දෙන උත්තේජනයට නිරාවරණය වූ විට මොළය ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ ඩොපමයින් මුදා හැරීමෙනි. එම නිසා එය බොහෝ විට “විපාක” රසායනිකය (reward” chemical) ලෙස හැඳින්වේ.

ඩොපමයින් වල විපාකදායක බලපෑම් බොහෝ දුරට විනෝදය හා විපාක වලට සම්බන්ධ මොළයේ කොටසෙහි දක්නට ලැබේ. එය ත්‍යාගය අපගේ හැසිරීම පාලනය කරයි. එයින් අදහස් කරන්නේ ඩොපමයින් මුදා හැරීමට හේතු වන හැසිරීම් නැවත කිරීමට අප පෙලඹෙන බවයි. ‘කුණු ආහාර -junk food වැනි ආහාර සෙවීමට ඩොපමයින් අපව පොළඹවයි  .

සතුන්ගේ සහ මිනිසුන්ගේ අත්හදා බැලීම් වලින් පෙන්නුම් කර ඇත්තේ සීනි මෙම විපාක මාර්ග ගැඹුරු ලෙස සක්‍රීය කරන බවයි. දැඩි මිහිරියාව (Intense sweetness) කොකේන් පවා ඉක්මවා යන  අතර එයින් අභ්‍යන්තර බලපෑම් ඇති කරයි. මීයන් යොදා ගෙන සිදුකළ අධ්‍යයනයන්හි පෙන්වා ඇති පරිදි ආහාරයට ගෙන රස බැලූවත් රුධිරයට එන්නත් කළත් මොළයේ මෙම විපාක මාර්ග සක්‍රීය කිරීමට සීනි සමත් වන බවයි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ එහි බලපෑම මිහිරි රසයෙන් ස්වායත්ත වන බවයි.

සීනි වලට අපට බලවත් බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බව පැහැදිලිය. ඒ නිසා  අපි සීනි අඩුවෙන් ආහාරයට ගත් විට හෝ එය සම්පූර්ණයෙන්ම අපේ ආහාර වේලෙන් ඉවත් කළ විට ඍණාත්මක බලපෑම් ඇති වීම පුදුමයක් නොවේ. හිසරදය, තෙහෙට්ටුව සහ කරකැවිල්ල සමඟ මානසික අවපීඩනය, කාංසාව, මොළයේ පීඩනය සහ තෘෂ්ණාව ඇතුළුව මානසික හා ශාරීරික රෝග ලක්ෂණ වාර්තා වී ඇත්තේ මෙම මුල් “සීනි ඉවත් කිරීමේ” අවධියේදී ය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ සීනි අතහැරීම මානසිකව මෙන්ම ශාරීරිකවද අප්‍රසන්න බවක් දැනිය හැකි බවයි.

අප ගන්නා බොහෝ ආහාර වල සීනි භාවිතා කරන නමුත් එක්සත් ජනපදය හා යුරෝපය තුළ සීනි පරිභෝජනය අඩු වෙමින් පවතී

මෙම රෝග ලක්‍ෂණ සඳහා පදනම පුළුල් ලෙස අධ්‍යයනය කර නොමැති නමුත් ඒවා මොළයේ විපාක මාර්ග සමඟ සම්බන්ධ වී තිබීමට ඉඩ ඇත. “සීනි වලට ඇබ්බැහි වීම” යන අදහස මතභේදයට තුඩු දී ඇති නමුත් මීයන් තුළ ඇති සාක්ෂි වලින් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ වෙනත් ඇබ්බැහි කරන ද්‍රව්‍ය මෙන්ම සීනි වලින් බැහැර වීම අතිෂය දුෂ්කර බවයි.

නමුත් සීනිවලට පවතින ඇබ්බැහිවීම හා සිදුකර ඇති පර්යේෂණ වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් සතුන් හා සම්බන්ධ වන බැවින් මිනිසුන්ට එය එසේම දැයි දැනට පැවසීම දුෂ්කර ය.

පරිණාමය හේතුවෙන් මිනිස් මොළයේ විපාක මාර්ග නොවෙනස්ව පවතින අතර බොහෝ ජීවීන්ගේ මොළයේ සමාන විපාක ඇත. මෙයින් අදහස් කරන්නේ  සතුන්ගේ සීනි ඉවත් කිරීමේ ජෛව විද්‍යාත්මක බලපෑම් මිනිසුන් තුළ යම් ප්‍රමාණයකට සිදු වීමට ඉඩ ඇති බවයි.

ආහාරයෙන් සීනි ඉවත් කිරීමත් සමඟ මොළයේ ඩොපමයින් වල බලපෑම වේගයෙන් අඩු වීම මොළයේ බොහෝ මාර්ග වල සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වයට බාධා ඇති කරයි.

ආහාර සීනි ඉවත් කරන හෝ අඩු කරන මිනිසුන් තුළ වාර්තා වන රෝග ලක්‍ෂණ පිටුපස මොළයේ රසායනික සමතුලිතතාවයේ වෙනසක් නිසැකවම පවතී. එය විපාකයට සම්බන්ධ වීම මෙන්ම ඩොපමයින් හෝමෝන පාලනය, ඔක්කාරය හා වමනය සහ කාංසාව ද නියාමනය කරයි. ආහාරයෙන් සීනි ඉවත් කිරීමත් සමඟම මොළයේ ඩොපමයින් වල බලපෑම වේගයෙන් අඩුවීම විවිධ මොළ මාර්ග වල සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වයට බාධා කිරීමට ඉඩ ඇත.

මිනිසුන් තුළ සීනි ඉවත් කිරීම පිළිබඳ පර්යේෂණ සීමිත වුවද,  අධික බර සහ තරබාරු නව යොවුන් වියේ දරුවන්ගේ ආහාර වේලෙන් සීනි ඉවත් කිරීමෙන් පසු ඉවත් වීමේ රෝල ලක්ෂණ සහ සීනි සදහා ඇති ආශාව වැඩිවීම පිළිබඳ එක් අධ්‍යයනයකින් සාක්ෂි සපයා ඇත.

ඕනෑම ආහාර වෙනසක් සමඟ මෙන් එයට ඇලී සිටීම ප්‍රධාන දෙයකි. ඔබට දිගු කාලීනව ආහාර වේලෙන් සීනි අඩු කර ගැනීමට අවශ්‍ය නම්, මුල් සති කිහිපය තුළදී සාර්ථකව ගත කළ හැකි වීම ඉතා වැදගත් වේ. කෙසේ වෙතත්, සීනි “නරක” නොවන බව පිළිගැනීම වැදගත්ය. (නමුත් සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් සහ ව්‍යායාම සමඟ එය මධ්‍යස්ථව ආහාරයට ගත යුතුය)

මෙම ලිපියේ සම්පාදක ජේම්ස් බ්‍රවුන් එක්සත් රාජධානියේ බර්මින්හැම් හි ඇස්ටන් විශ්ව විද්‍යාලයේ ජීව විද්‍යාව සහ ජෛව වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙකි.

බී.බී.සී වාර්තාවක් ඇසුරින් කළ දළ පරිිවර්තනයකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ