පොල් සදහා පාලන මිලක් නියම කරමින් පාරිභෝගික සේවා අධිකාරිය විසින් 2020.09.25 දින නිකුත් කරනු ලැබූ ගැසට් නිවේදනය අවලංගු කරමින් ඊයේ (18) දිනයේ ගැසට් නිවේදනයක් නිකුත් කර තිබෙනවා. එම ගැසට් නිවේදනය පහත පළ වෙනවා.
Blog
-
‘Coffee Face Pack’ ගැන සුපිරි හෙළිදරව්වක්
කෝපි‘ ලංකාවේ එතරම් ජනප්රිය පානයක් නොවෙයි. කාන්තාවන් නම් ඒ පැත්ත පළාත බලනවත් අඩුයි. ඒත් කෝපි කියන්නේ සෞඛ්ය සහ රූපලාවන්ය ගුණ රැසක් ඇති දෙයක්.
ශාරීරික ක්රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීම, මේදය දහනය කිරීම, දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇතිවීමේ අවදානම අඩු කිරීම, පාකින්සන්, ඇල්සයිමර්, පිළිකා සහ තවත් රෝග රැසකට කෝපි පානය දිව ඔසුවක් බවයි පර්යේෂකයෝ කියන්නේ.
එපමණක් නොවෙයි කෝපි වල ඇති ප්රතිඔක්සිකාරක අන්තර්ගතය නිසා එය ෆේස් පැක් Face Pack, මාස්ක් හෝ ස්ක්රබ් ලෙස රූපලාවන්ය කටයුතු වලටත් පහසුවෙන් භාවිතා කළ හැකි බව රූපලාවන්ය විශේෂඥයින් කියනවා.
සම රැකවරණය සඳහා කෝපි භාවිතා කිරීමේදී, ඔබට පෙරන ලද කෝපි, නැවුම් කෝපි හෝ භාවිතා කළ කෝපි කුඩු භාවිතා කළ හැකියි. භාවිතා කළ කෝපි කුඩු යළි භාවිතා කිරීම නාස්තිය අවම කිරීම සඳහා හොඳ ක්රමයක් වේ . ඒ නිසා කෝපි ඔබේ සමට එතරම් හොඳ වන්නේ කුමක් නිසාද යන්න සහ DIY ප්රතිකර්ම වලදී ඔබට එය භාවිතා කළ හැකි ආකාරය දැන ගැනීමට මෙම විශේෂඥ ලිපිය කියවන්න.
කෝපි ෆේස් පැක් වල වාසි Benefits Of Coffee Face Pack
වයස්ගත වීම පාලනය කිරීමේ සිට සම මත අදුරු කව ඇති වීම අඩු කිරීම දක්වා කෝපි ඔබේ සමේ සියලු දුක් කරදර වලට පිළිතුර විය හැකිය.
කෝපි ඔබේ සමට ප්රයෝජනවත් වන ආකාරය මෙන්න.
- සම සන්සුන් කරන අතර දැවිල්ල අඩු කරයි – කෝපි පානය කරන විට එමගින් ශරීරය උත්තේජනය කරන අතර, එහි ප්රතිඔක්සිකාරක අන්තර්ගතය නිසා සම සමනය කිරීමට උපකාරී වේ. (ක්ලෝරොජනික් අම්ලය (chlorogenic acid) සහ මෙලනොයිඩ් (melanoidin) වැනි සංයෝග දැවිල්ල හෝ ඉදිමුම වැනි බලපෑම් ඇති කරයි)
- වර්ණක හා සිහින් රේඛා අඩු කරයි – අධ්යයනයකට අනුව, කෝපි පානය කිරීමෙන් වයසට යාමේ බලපෑම් අඩු වේ. කෝපි කුඩු හෝ පැක් සම මත ගැල්වීමෙන් සමේ රතු පැහැ ලප, හිරු එළියෙන් ඇති වන දුරු ලප – කැලැල් සහ සිහින් රැළි ඉවත් කිරීමට හැකි වේ.
- කුරුලෑ නැති කරයි – කෝපි වල ඇති ක්ලෝරොජනික් අම්ලය (Chlorogenic acid) තුළ ප්රතිබැක්ටීරීය ගුණ ද ඇති අතර කුරුලෑ, තුවාල සහ සමේ ආසාදන වලට ප්රතිකාර කිරීම සඳහා ප්රයෝජනවත් වේ.
- අඳුරු කව වලට (Dark Circles) එරෙහිව සටන් කිරීම – ඇස්වල අඳුරු කව වලට දායක වන රුධිර නාල පුළුල් කිරීමට කෝපිවල ඇති කැෆේන් උපකාරී වේ. කෝපි ෆේස් පැක් (coffee face pack) හෝ ක්රීම් ආලේප කිරීමෙන් අඳුරු ලප සහ ඇස්වල සුදුමැලි පෙනුම අවම කර ගත හැකිය.
- මියගිය සම ඉවත් කිරීම – ෆේස් ස්ක්රබ් ලෙස කෝපි කුඩු භාවිතා කිරීම සම පැහැපත් කර ගැනීමට කදිම ක්රමයකි. එය නිතිපතා භාවිතා කිරීමෙන් සමේ මිය ගිය සෛල ඉවත් කරන අතර කුරුලෑවලින් හා රෝම වලින් තොර දීප්තිමත් සමක් ලබා දෙයි. ඔබට body scrub ලෙස කෝපි කුඩු භාවිතා කළ හැකිය .
- දුර්වර්ණ පෙනුම අඩු කරයි – ඉහත සඳහන් කළ පරිදි කෝපි මගින් සමට යටින් රුධිර වාහිනී පුළුල් වන අතර එමඟින් රුධිර සංසරණය වැඩි දියුණු වේ. එනිසා කෝපි ෆේස් පැක් එකක් බොඩි ස්ක්රබ් ලෙස භාවිතා කිරීමෙන් දුර්වර්ණ පෙනුම අඩු කර ගත හැකි අතර ඔබේ සමට දීප්තිමත් පෙනුමක් ලබා දේ .
- පිළිකාවට එරෙහිව සටන් කරයි – කෝපි කුඩු trigonelline වලින් පොහොසත්ය. කෝපි ඇට බැදපු විට එය විටමින් බී 3 බවට කැඩී ට්රයිගොනෙලයින් trigonelline නම් සංයෝගයක් බිහි කරයි. පර්යේෂණයන්ට අනුව, විටමින් බී 3 පිළිකා වැළැක්වීමේ කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. (ප්රධාන වශයෙන් සමේ පිළිකා සහ වෙනත් අසාමාන්ය සම වර්ධනයන්) ඉඟිය: කෝපි පානය කරන විට ප්රතිලාභ කිහිපයක් ලබා දෙයි, නමුත් සමේ සෞඛ්යය සඳහා එහි ධනාත්මක බව ඉහළ මට්ටමක පවතී.
විවිධ සමේ ගැටළු සඳහා DIY කෝපි ෆේස් පැක්
ඔබේ මුහුණ සහ ශරීරය සඳහා විවිධ ආකාරවලින් කෝපි භාවිතා කළ හැකි ආකාරය මෙන්න.
- කෝපි ස්ක්රබ් Coffee Scrub – පාවිච්චි කළ හෝ නැවුම් කෝපි කුඩු ඔලිව් තෙල් ස්වල්පයක් සමඟ මිශ්ර කර ස්ක්රබ් එකක් සාදා ගන්න. මැරුණ සම ඉවත් කිරීමට හා ප්රතිකාර කිරීමට මෘදු ලෙස සම මත සම්බාහනය කරන්න . ඔබට මිශ්රණයට දුඹුරු සීනි එකතු කළ හැකිය. මිනිත්තු 15-20 කට පසු උණුසුම් ජලයෙන් මෙය සෝදා හරින්න.
- කෝපි මාස්ක් Coffee Mask – පෙරූ කෝපි කෝප්පයක් ගෙන එය සීතල වතුරෙන් තනුක කරන්න. කපු බෝලයක් මෙම කෝපි කෝප්පයේ ගිල්වා අව් රශ්මියට දමන්න; වියළීමට ඉඩ දෙන්න. දැවිල්ල හා ඉදිමීම අඩු කිරීම සඳහා අවශ්ය වාර ගණනක් නැවත නැවත කරන්න . ඔබට මෘදු රෙදි කැබැල්ලක් කෝපි බීර තුළට දැමිය හැකිය, අතිරික්තය ඉවතට ගෙන එහි ප්රතිලාභ ලබා ගැනීම සඳහා රෙදිකඩින් ඔබේ මුහුණ සම්භාහනය කරන්න. මිනිත්තු 15-30 කට පසු මුහුණ වතුරෙන් සෝදා හරින්න.
- අඳුරු කව සඳහා Dark Circles – ඔලිව් තෙල් ස්වල්පයක් හා රෝස් වතුර කෝපි කුඩු සමඟ මිශ්ර කර පාප්පයක් සාදා ගන්න. ඇස් යට ප්රදේශයට මෘදු ලෙස යොදන්න. ඇතිල්ලීමෙන් වළකින්න. මෙය මිනිත්තු 15-20 අතර කාලයක් තබන්න.
විකල්පයක් ලෙස, කෝපි ස්වල්පයක් ගෙන එය සිසිල් කරන්න. කපු පෑඩ් ගෙන, කෝපි බීරවල ගිල්වා ඒවා ඇස් මත තබන්න. මෙය සෝදා හැරීමට පෙර මිනිත්තු 15-20 අතර කාලයක් තබා ගන්න.
ඉඟිය: DIY සම පිරිසිදු කිරීමේ පිළියම් සඳහා ඔලිව් තෙල් සහ රෝස වතුර වැනි ස්වාභාවික අමුද්රව්ය සහිත කෝපි බීර හෝ කුඩු භාවිතා කරන්න.
නිතර අසනු ලබන ප්රශ්න:
ප්රශ්නය – කෝපි ෆේස් පැකට්ටුවක් භාවිතා කිරීමේ අවාසි තිබේද?
පිළිතුර – ඔබේ මුහුණේ සහ සමේරැකවරණය සදහා කෝපි භාවිතා කිරීමේ අවාසි කිසිවක් නොමැත. ඔබ එය සීමාව ඉක්මවා නොයන බවට වග බලා ගන්න. අධික ලෙස ගැල්වීමෙන් ඔබේ සම කැඩී යා හැකි බැවින් කෝපි ස්ක්රබ් භාවිතා කිරීමේදී විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් වන්න . ඔබට සංවේදී සමක් ඇත්නම්, සතියකට වරක් හෝ ඊට අඩු ප්රමාණයක් ඒවා භාවිතා කරන්න.
කෝපි පානය කිරීමේ සෞඛ්ය වාසි රැසක් ඇත. කෝපි වල බහුල වශයෙන් අන්තර්ගත කැෆේන් ආතතිය සමනය කිරීමට ඉවහල් වෙයි. එය කෝටිසෝල් cortisol වැනි ආතති විරෝධී හෝමෝන ඉහළ මට්ටමකට ගෙන යයි.
ප්ර: කෝපි ෆේස් පැක් coffee face pack එකක් භාවිතා කිරීමේදී මතක තබා ගත යුතු උපදෙස් මොනවාද?
- ඔබේම ෆේස් පැක් එකක් සෑදීමට පෙර ඔබේ සමේ වර්ගය සහ සමේ ගැටළු සැලකිල්ලට ගන්න
- කෝපි ෆේස් පැක් භාවිතා කිරීමට පෙර ඔබේ සම පිරිසිදු කරන්න
- ඔබේ මුහුණ ස්පර්ශ කිරීමට හා ෆේස් පැක් ආලේප කිරීමට පෙර ඔබේ අත් පිරිසිදු බව සහතික කරගන්න
- ඔබ අපේක්ෂා කරන ප්රතිඵල දැක ගැනීමට හැකිවන පරිදි ඔබේ සම රැකවරණ ක්රමයට අනුකූල වන්න
ප්ර: ශරීරයේ වෙනත් ප්රදේශවල කෝපි ෆේස් පැක් එකක් භාවිතා කරන්නේ කෙසේද?
පිළිතුර: කෝපි ෆේස් පැක් මඟින් ඔබේ මුළු ශරීරයටම පුදුම දේ කළ හැකිය. මිය ගිය සමේ සෛල ඉවත් කර ඔබේ සම ස්වාභාවිකවම මෘදු හා දීප්තිමත් බවට පත් කිරීම සඳහා කෝපි ස්ක්රබ් මගින් ඔබේ සම මෘදු ලෙස සම්බාහනය කරන්න. නිතිපතා මිය ගිය සම ඉවත් කිරීමෙන් සම මෘදු හා දීප්තිමත් වන අතර, රෝම වර්ධනය වීම වළක්වයි . සම මෘදු කිරීම සහ දීප්තිමත් කිරීම සඳහා ඔබේ වැලමිට, දණහිස සහ වළලුකර වැනි ප්රදේශවල කෝපි ෆේස් පැක් හෝ ස්ක්රබ් භාවිතා කරන්න.
‘ෆෙමිනා‘ ඇසුරිණි – සැකසුම – තුෂාධවි
-
උතුරු කොරියාව ‘සාගතයෙන්‘
ඉහළ ඡායාරූපය – උතුරු කොරියානු නායක කිම් ජොන් උන් 2019 දී බඩ ඉරිඟු අස්වැන්නක් සොයා බලයි
උතුරු කොරියාව යළිත් මාරාන්තික සාගතයක් අභියස සිටින බව වාර්තා වන අතර උතුරු කොරියානු නායකයා විසින් ද ඉදිරියේදී දැඩි ආහාර හිගයක් ඇතිවිය හැකි බවට අනතුරු අගවා තිබෙනවා.
බාහිර පාර්ශ්වයන් සමග සීමිත සම්බන්ධතා ඇති, දැඩි මාධ්ය පාලනයක් ක්රියාත්මක වන උතුරු කොරියාවෙන් විශ්වාසදායක තොරතුරු ලබා ගැනීම ඉතා අසීරු නිසා තත්ත්වය ගැන පැහැදිලි අදහසක් ලබා ගැනීම අපහසු වී තිබෙනවා.
උතුරු කොරියාව තුළ ආහාර හිඟයේ පැහැදිලි දර්ශකයක් වන්නේ මූලික ආහාරවල මිල ඉහළ නිරීක්ෂණය කළ විටයි. උතුරු කොරියාව තුළ ඇති රහසිගත සම්බන්ධතා වලින් තොරතුරු එක්රැස් කරන දකුණු කොරියානු NK Daily අඩවියේ දත්ත වලට අනුව, බඩ ඉරිඟුවල මිල පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේ දී තියුණු ලෙස ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. බඩ ඉරිගු කිලෝවක මිල ඩොලර් 2ක් බවයි එම වාර්තාව කියන්නේ.
ඒෂියා ප්රෙස් වෙබ් අඩවියට අනුව ජුනි මස මැද භාගයේදී මිල නැවතත් තියුණු ලෙස ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ඉරිඟු සහල් වලට වඩා අඩු ප්රමුඛ ආහාරයක් වන නමුත් එය බොහෝ විට පරිභෝජනය කරනුයේ එය ලාභදායී නිසයි. මේ අතර, අගනුවර වන ප්යොංයැං හි සහල් වල මිලදී වාර්තාගත ලෙස ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මේ වන විට වාර්තා වන්නේ එහි ඉහළම අගයයි.
වෙළඳපල මිල අධීක්ෂණය කිරීම ආර්ථික ක්රියාකාරකම් පිළිබඳ හොඳම දත්ත කිහිපයක් සපයනවා. බොහෝ උතුරු කොරියානුවන් ඔවුන්ගේ ආහාර සහ අනෙකුත් අත්යවශ්ය දෑ රජය විසින් ලබා දෙන සලාකයෙන් පිට විකල්ප මාර්ගවලින් මිලදී ගන්නා බව උතුරු කොරියාව පිළිබද විශේෂඥ බෙන්ජමින් සිල්බර්ස්ටයින් පවසනවා.
“සාමාන්ය ජනතාවට රජය විසින් ලබා දෙන්නේ රාජ්ය නිලධාරින්ට සාපේක්ෂව සුළු කොටසක් පමණයි” ඔහු කියනවා.
රජය විසින් සපයනු ලබන සලාක බොහෝ කුටුම්භයන් සඳහා ප්රමාණවත් නොවන අතර ග්රාමීය ප්රදේශවල එය බරපතළ තත්ත්වයක්. මෙයින් අදහස් කරන්නේ බොහෝ අය ඔවුන්ගේ ආහාර වේලට අතිරේකව අවිධිමත් වීදි වෙළඳපොලවල් මත විශ්වාසය තබන බවයි.
දරුණු කාලගුණය නිසා බෝග වලට හානි සිදුවී ඇත
උතුරු කොරියානු නායක කිම් ජොන් උන් පසුගිය වසරේ සුළි සුළං හා ගංවතුරෙන් අස්වැන්නට ඇති වූ බලපෑම ගැන සඳහන් කළා. පැරිස් මූලස්ථානය කරගත් කෘෂිකාර්මික අධීක්ෂණ සංවිධානයක් වන GEOGLAM දත්තවලට අනුව, 2020 අප්රියෙල් සිට සැප්තැම්බර් දක්වා වාර්තා වී ඇත්තේ 1981න් පසු වැඩිම වර්ෂාපතනයක් සහිත කාල පරිච්ඡේදයක් බව සදහන් වෙනවා.
පසුගිය වසරේ කලාපයට බලපෑ සුළි සුළං වලින් එකක් කොරියානු අර්ධද්වීපයට සුළි සුළං තර්ජන තුනකට මුහුණ දීමට සිදු වූ අතර අගෝස්තු සහ සැප්තැම්බර් මාස දෙකක කාලය තුළ නායයෑම් ද බහුලව වාර්තා වුණා. මෙම කාල පරිච්ඡේදය සහල් සහ ඉරිඟු අස්වැන්න නෙළීමට ආසන්න කාලය වීම හානිය තවත් තීව්රර කළා.
පසුගිය සරත් සෘතුවේ අස්වැන්න අඩු මට්ටමක පැවතීම නිසා ජුනි මාසය වන විට ආහාර හිඟ විය හැකි බවයි විශ්වාස කරන්නේ.
පසුගිය අගෝස්තු මස මුලදී හගුපිට් සුළි කුණාටුව ඇති වූ අතර ඒ සමග ඇති ගංවතුරෙන් වගාබිම් හෙක්ටයාර් 40,000ක් සහ නිවාස 16,680ක් විනාශ වූ බව උතුරු කොරියානු රාජ්ය මාධ්ය වාර්තා කළත් පසුකාලීන කුණාටු පිළිබද තොරතුරු ලබා දීමෙන් රාජ්ය මාධ්ය වැළකී සිටියා.
දශක ගණනාවක සිට උතුරු කොරියාව තුළ සිදුවන දැවැන්ත වන විනාශය නිසා මෙම සිදුවීම්වල බලපෑම වඩාත් නරක අතට හැරී ඇති බවයි විශේෂඥයින් කියන්නේ. 1990 දශකයේ ආර්ථික අර්බුදය නිසා ඉන්ධන සඳහා පුළුල් ලෙස ගස් කැපීම සිදු වූ අතර, නිතිපතා ගස් සිටුවීමේ ව්යාපාර තිබියදීත්, වනාන්තර විනාශය අඛණ්ඩව සිදු වෙනවා. මෙය ගංවතුර වැනි ස්වභාවික ව්යසනවලට ප්රබල හේතුවක්.
Global Forest Watch සංවිධානය විසින් පසුගිය මාර්තු මාසයේදී ප්රකාශයට පත් කරන ලද වාර්තාවකට අනුව, 2019 දී හෙක්ටයාර් 27,500ක වන ආවරණයක් උතුරු කොරියාවට අහිමි වූ අතර 2001 සිට මේ දක්වා හෙක්ටයාර් 233,000ක් අහිමි වී තිබෙනවා.
උතුරු කොරියාව කේන්ද්ර කරගත් blog 38ට අනුව උතුරු කොරියාව එහි ආපදා කළමනාකරණය වැඩිදියුණු කර ඇතත්, එය තවමත් දුක්ඛිත ලෙස ප්රමාණවත් නොවන බව සදහන්.
පොහොරවල බරපතල හිඟයක්
උතුරු කොරියාවේ කෘෂිකාර්මික අංශය මුහුණ දෙන එතරම් ප්රසිද්ධ නැති ගැටලුවක් වන්නේ බෝග අස්වැන්න වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ප්රමාණවත් පොහොර ලබා ගැනීමේ දුෂ්කරතාවයි.
උතුරු කොරියානු රූපවාහිනිය බොහෝ විට ඵලදායී ගොවිතැන සඳහා පොහොරවල වැදගත්කම අවධාරණය කරයි 2014 දී කිම් ජොන් උන් විසින් ලියන ලද ලිපියක් මගින් කෘෂිකාර්මික අංශයේ නායකයින්ට මතක් කර දුන්නේ පහසුවෙන් ලබාගත හැකි පොහොර ප්රභවයන් සොයා ගත යුතු බවයි.
“ගෘහස්ථ සත්ව අපද්රව්ය, මිනිස් මළ, කොම්පෝස්ට් සහ මතුපිට පස් වැනි පොහොර ප්රභවයන් භාවිතා කරන්න” යනුවෙන් ඔහු රාජ්ය ප්රවෘත්ති ඒජන්සිය KCNA විසින් ප්රකාශයට පත් කරන ලද ලිපියේ සඳහන් කර කළා.
පොහොර නිෂ්පාදනය අතින් උතුරු කොරියාව ස්වයංපෝෂිත නොවන අතර, පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේ එහි පොහොර නිෂ්පාදනය කරන ප්රධාන කර්මාන්තශාලා වලින් එකක් අමතර කොටස් නොමැතිකම හේතුවෙන් වසා දැමීමට සිදුවුණා.
කෝවිඩ් වසංගතය හේතුවෙන් 2020 ජනවාරි මාසයේදී එහි විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවා වන චීනය සමඟ දේශ සීමාව වසා දැමීම නිසා අර්බුදය තවත් තීව්රර වී තිබෙනවා.
සම්බාධක මගින් වෙළඳාම දැඩි ලෙස සීමා වේ
උතුරු කොරියාව සිය ප්රධාන වෙළෙද හවුල්කරුවා වන චීනය සමග සිදුකරන සමස්ත අපනයනය මෑත වසරවලදී ඩොලර් බිලියන 2.5 සිට ඩොලර් බිලියන 3.5 දක්වා පරාසයක පවතී. චීන නිල රේගු දත්ත වලට අනුව පසුගිය වසරේ එම අගය ඩොලර් මිලියන 500 ට වඩා අඩු වුණා.
උතුරු කොරියානු බෝට්ටුවක් දන්ඩොං අසල දේශ සීමාවේ දී දේශ සීමාවේ දෙපස (සිනුයිජු සහ ඩැන්ඩොං හි) චන්ද්රිකා නිරූපණය 2019 හා සසඳන විට වාහන ගමනාගමනයේ සැලකිය යුතු අඩුවීමක් පෙන්නුම් කරනවා. උපායමාර්ගික හා ජාත්යන්තර අධ්යයන කේන්ද්රයේ (CSIS) වාර්තාවකට අනුව , දේශ සීමාව වෙළඳාම සඳහා වසා දමා ඇති බවට එය සාක්ෂි සපයනවා.
පර්යේෂකයන් 2019 සැප්තැම්බර් මාසයේදී රේගු ප්රදේශවල වාහන 100 කට වඩා ගණන් කර ඇති නමුත් 2021 මාර්තු මාසයේදී එය 15ක් දක්වා අඩුවී තිබෙනවා.
2021 මාර්තු මාසයේදී උතුරු කොරියාවේ සිනුයිජු දුම්රිය පර්යන්තයේ දුම්රිය කාර් ගණන පර්යේෂකයන් විසින් නිරීක්ෂණය කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, පසුගිය වසර දෙක තුළ එකම ස්ථානයක ඡායාරූප සමඟ සසඳන විට මාර්තු මාසයේදී තවත් දුම්රිය මැදිරි දැකගත හැකි වුණා. එමඟින් වෙළඳාම නැවත ආරම්භ විය හැකි යැයි නිරීක්ෂකයින් විශ්වාස කිරීමට හේතු වී තිබෙනවා. එතැන් සිට, ඕනෑම වේලාවක දේශ සීමාව නිසි ලෙස විවෘත වන බවට කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැති බව උතුරු කොරියාවේ නිරීක්ෂකයෝ පවසනවා.
ආහාර ආධාර ගැටළු
සංවෘත දේශසීමා නිසා උතුරු කොරියාවට ආහාර ආධාර ලබා ගැනීම දුෂ්කර වී තිබෙනවා. එරට විශාලතම පරිත්යාගශීලියා චීනය වන අතර වසංගතය ආරම්භයේ සිට උතුරු කොරියාවට චීන ආහාර අපනයනය 80% කින් පහත වැටී තිබෙනවා.
පසුගිය දශකය තුළ ආධාර දෙන රටවලින් උතුරු කොරියාවට ආධාර ගලා ඒම ප්රමාණවත් නොවන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පවසනවා. බොහෝ ජාත්යන්තර ආහාර ආධාර සංවිධානවලට දැනට උතුරු කොරියාවේ වැඩ කිරීමට නොහැකි වී ඇති අතර, කෝවිඩ් සීමාවන් නිසා මෙහෙයුම් සාමාන්ය මට්ටමට වඩා දුෂ්කර වී තිබෙනවා.
ලෝක ආහාර වැඩසටහනේ කුන් ලී බීබීසීයට පැවසුවේ වසංගතයට පෙර සිටම ගෘහස්ථ ආහාර සමීක්ෂණ පැවැත්වීමට WFP ට නොහැකි වී ඇති බවයි.
“අභියෝග මධ්යයේ වුවද, 2020 දී ලෝක ආහාර සංවිධානයේ සීමිත සැපයුම් 730,000 කට ආසන්න පිරිසකට ළඟා වුණා‘ ඇය පැවසුවා.
රාජ්ය ප්රචාරය මගින් උතුරු කොරියාව නිරූපණය කරන්නේ බහුල රටක් ලෙස යි එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයේ වාර්තාවකට අනුව උතුරු කොරියාවට මාස දෙකක හෝ තුනක සැපයුම් වලට සමාන ආහාර හිඟයක් පවතී .
“මෙම පරතරය වාණිජ ආනයන සහ / හෝ ආහාර ආධාර මගින් ප්රමාණවත් ලෙස ආවරණය නොවන්නේ නම්, 2021 අගෝස්තු සිට ඔක්තෝබර් දක්වා කාලය තුළ උතුරු කොරියානු වැසියන්ට දැඩි සාගත කාල පරිච්ඡේදයකට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකියි‘‘ ලෝක ආහාර සංවිධාන ප්රකාශකයෙක් සදහන් කළා.
බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ
-
මහ කන්නයට අවශ්ය කාබනික පොහොර නිෂ්පාදනයට ආයතන රැසක පූර්ණ දායකත්වය
එළඹෙන මහ කන්නයට අවශ්ය කාබනික පොහොර අප්රමාදව ලබා දෙන බවත් රටට අවශ්ය කරන කාබනික පොහොර නිෂ්පාදනය කිරීමට රාජ්ය ආයතන රැසක් මේ වන විටත් පියවර ගනිමින් සිටින බවත් කෘෂිකර්ම අමාත්ය මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ මහතා පැවසුවා.
ඊයේ (18) කෘෂිකර්ම අමාත්යාංශයේ දී පැවැති එළඹෙන මහ කන්නයට අවශ්ය කාබනික පොහොර නිෂ්පාදන හා සැපයුම පිළිබඳ සාකච්ඡාවේදී කෘෂිකර්ම අමාත්යවරයා මේ බව පැවසුවා.
කෘෂිකර්ම අමාත්ය මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ, රාජ්ය අමාත්ය මොහාන් ද සිල්වා, අමාත්යාංශ රැසක ලේකම්වරුන්, රාජ්ය සංස්ථා, මණ්ඩල සභාපතිවරුන් හා අධ්යක්ෂ ජනරාල්වරුන්, යුධ හමුදාවේ හා සිවිල් ආරක්ෂක බලකාය ප්රධානින් නියෝජනය කරමින් එහි නිලධාරීන් පිරිසක් මෙම සාකච්ඡාවට එක්වුණා.
මේ වන විටත් කාබනික පොහොර නිෂ්පාදන කටයුතු තම ආයතන මගින් ආරම්භ කර ඇති බව මෙහිදී ඔවුන් හෙළි කළා.
කුඹුරු හෙක්ටයාරයක් සඳහා කාබනික පොහොර කිලෝ 500ක් ශාක පෝෂක ඇමෝනියම් ඇසිඩ් කිලෝ 05ක් පොටෑසියම් 35kg හා ජෛව පොහොර ලීටර් 10ක් නිර්දේශ කර තිබෙනවා. වගා කෙරෙන හෙක්ටයාර ලක්ෂ 16 වෙනුවෙන් මෙම නිර්දේශයන්ට අනුව කාබනික පොහොර නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා සියලු ආයතන සම්බන්ධීකරණයෙන් ජාතික අවශ්යතාවය සම්පූර්ණ කර ගැනීම රජයේ අරමුණයි.
මීට අමතරව හෙක්ටයාරයක් සඳහා කාබනික පොහොර නිෂ්පාදනය කරන එක් ගොවියෙකුට රුපියල් 10,000 ක මුදලක් ලබා දීමටත් කාබනික පොහොර නිෂ්පාදනය සඳහා අවශ්ය ඉඩම්, තාක්ෂණය, යන්ත්ර සූත්ර, උපකරණ අවශ්ය පරිදි ලබා දීමටද පියවර ගෙන තිබෙනවා.
පළාත් පාලන ආයතන, ජාතික පශු සම්පත් සංවර්ධන මණ්ඩලය, මිල්කෝ සමාගම, කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව හා ඒ ආශ්රිත ගොවිපළවල්, ජනතා වතු සංවර්ධන මණ්ඩලය ඇතුළු වතු සමාගම්, ලංකා පොස්පේට් සමාගම, ඉඩම් ප්රතිසංස්කරණ බල මණ්ඩලය, පළාත් සභා, මහවැලි අධිකාරිය, වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව, ධීවර අමාත්යාංශය ඇතුළු අමාත්යාංශ ගණනාවක්, ජල සම්පාදන මණ්ඩලය, සමුපකාර දෙපාර්තමේන්තුව, යුධ හමුදාව, සිවිල් ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව ආදී ආයතන කාබනික පොහොර ජාතික අවශ්යතාවය ඉටු කිරීමට අවශ්ය නිෂ්පාදන කටයුතු කිරීමට පියවර ගෙන ඇති බවයි මෙහිදී හෙළි වුණේ.
රණවිරු සේවා අධිකාරිය හරහා ආබාධිත හා විශ්රාමික රණවිරුවන්ගේද ආර්ථිකය නගා සිටුවමින් කාබනික පොහොර නිෂ්පාදනයට යුධ හමුදා ගම්මාන ආශ්රිත විධිමත් වැඩපිළිවෙලක් ක්රියාවට නංවා ඇති බව රණවිරුසේවා අධිකාරියේ සභාපතිවරිය මෙහිදී ප්රකාශ කළා.
ඉදිරි සතියේ ඒ ඒ ආයතන ජාතික පොහොර අවශ්යතාවය වෙනුවෙන් නිෂ්පාදනය කළ හැකි කාබනික පොහොර ප්රමාණය දැනුම් දෙන බව මෙහිදී ප්රකාශ කළා.
එළඹෙන මහ කන්නය වෙනුවෙන් සැප්තැම්බර් මුල වන විට නිෂ්පාදනය කළ හැකි කාබනික පොහොර ප්රමාණයන් පිළිබඳ මෙහිදී දීර්ඝව සාකච්ඡා කළා. සියලු පුද්ගලයින් හා ආයතන නිෂ්පාදනය කරන ප්රමිතියෙන් යුත් කාබනික පොහොර රාජ්ය පොහොර සමාගම් හරහා ගැටලුවකින් තොරව මිළට ගැනීමටද වැඩපිළිවෙල සකස්කර අවසන් බව මෙහිදී හෙළි වුණා.
‘‘වස විස නැති පාරිසරික කාබනික කෘෂිකර්මය තුළින් ලෝකයේ කාබනික ගෙවත්ත ශ්රී ලංකාව කිරීමට මේ අයුරින් හැකි සියලු දේ කාර්යක්ෂමව සිදු කරමින් සිටින බව‘ අමාත්ය මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ මහතා මෙහිදී ප්රකාශ කළා.
-
‘දුම්පානය කරන්නන්ට‘ කොවිඩ් අවදානම මාරාන්තිකයි – පර්යේෂණ මගින් තහවුරුයි !
දුම්පානය කරන හා අක්රිය දුම්පානය කරන පුද්ගලයින්ට කොවිඩ්-19 නිසා ඇති වන සංකූලතා සහ මිය යාමේ හැකියාව ඉහළ බව රටවල් 16ක සිදුකරන ලද ප්රජා මූලික පර්යේෂණ මගින් තහවුරු කරගෙන ඇතැයි ශ්රී ලංකා සෞඛ්ය අධ්යාපන නිලධාරීන්ගේ සංගමයේ අධ්යයන හා පර්යේෂණ කමිටුව කියයි.
අදාළ පර්යේෂණය පදනම් කර ගනිමින් මාධ්ය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් (18දා) එම කමිටුව අවධාරණය කරන්නේ කොවිඩ් ආසාදිත පුද්ගලයින්, නිරෝධායනයට ලක්ව සිටින අය හා කොවිඩ් නිවාරණ ඉදිරිපෙළ කණ්ඩායම් දුම් පානයෙන් හා සිගරට් දුමට නිරාවරණය (අක්රීය දුම් පානයෙන්) වීමෙන් වැළකී සිටීම අත්යවශ්ය බවයි.
අදාළ මාධ්ය නිවේදනය සම්පූර්ණයෙන්ම පහත පළ වේ.
පසුගිය වසර එකහමාරක කාලය තුළ විදෙස් රටවල සිදුකරනු ලබන ප්රජා මූලික පර්යේෂණ 16ක් විශ්ලේශණය කිරීමෙන් පසු ශ්රී ලංකා සෞඛ්ය අධ්යාපන නිලධාරීන්ගේ සංගමයේ අධ්යයන හා පර්යේෂණ කමිටුව විසින් පහත සඳහන් ප්රතිඵල නිකුත් කර ඇත.
ඒ අනුව අක්රීය දුම්පානය , සක්රීය දුම්පානය හා කොවිඩ් -19 අතර ඇති සබඳතාව හා සංකූලතා පිළිබඳ ප්රධාන කරුණු 06 ක් ඔස්සේ එම පර්යේෂණ ප්රතිඵල විස්තර විස්තර කළ හැකිය.
- දුම් පානය කරන්නන් හා සිගරට් දුමට නිරාවරණය වන්නන් (අක්රීය දුම් පානය සිදුකරන පුද්ගලයින්)ගේ පෙනහළු රෝගී වීම් නිසා දුම් පානය නොකරන හා සිගරට් දුමට නිරාවරණය නොවන පුද්ගලයින්ට සාපේක්ෂව කොවිඩ් -19 නිසා ඇතිවන සංකූලතා වැඩිය . එසේම රෝගය වැලදුනහොත් මියයාමේ හැකියාව වැඩිය.
- දුම් පානය නොකරන හා සිගරට් දුමට නිරාවරණය නොවන පුද්ගලයින්ට සාපේක්ෂව දුම් පානය කරන්නන් හා සිගරට් දුමට නිරාවරණය වන්නන්ට (අක්රීය දුම් පානය සිදුකරන පුද්ගලයින්) කොවිඩ් -19 වැලදුනු විට ඇතිවන සංකූලතා වල තීව්රතාවය වැඩිය.
- දුම් පානය නොකරන හා සිගරට් දුමට නිරාවරණය නොවන පුද්ගලයින්ට සාපේක්ෂව දුම් පානය කරන්නන් හා සිගරට් දුමට නිරාවරණය වන්නන් (අක්රීය දුම් පානය සිදුකරන පුද්ගලයින්) මගින් කොවිඩ් -19 රෝගය ව්යාප්ත වීම සීග්රව සිදුවේ.
මහජනතාවගේ හා රජය ඇතුළු සියලු පාර්ශවයන්ගේ ක්ෂණික අවධානයට ලක් විය යුතු මේ පර්යේෂණය අවසානයේ පහත සදහන් නිර්දේශ පර්යේෂක කණ්ඩායම විසින් කරනු ලැබේ.
- අවම වශයෙන් කොවිඩ් -19 වසංගතය පහව යන තුරු සියලුදෙනා දුම් පානයෙන් හා සිගරට් දුමට වීමෙන් වැලකීම අත්යවශ්යය. එමගින් රෝගය ව්යාප්ත වීම අඩුකර ගැනීමට මෙන්ම රෝගය නිසා දරුණු සංකූලතා ඇතිවීම වලක්වා ගත හැකිය.
- කොවිඩ් ආසාදිත පුද්ගලයින් , නිරෝධායනයට ලක්ව සිටින අය හා කොවිඩ් නිවාරණ ඉදිරිපෙළ කණ්ඩායම් දුම් පානයෙන් හා සිගරට් දුමට නිරාවරණය (අක්රීය දුම් පානයෙන්) වීමෙන් වැලකීම අත්යවශ්යය.
- නිරෝධායනයට ලක්වූ නිවෙස්වල අයවලුන් හා ආශ්රිතයින් දුම් පානයෙන් හා සිගරට් දුමට නිරාවරණය වීමෙන් (අක්රීය දුම් පානයෙන්) වැලකීම අත්යවශ්යය.
-
එංගලන්තයට අභියෝග කරන්නේ කෙසේද ? මිකී ආතර් කරන හෙළිදරව්ව !
ඉදිරි සතියේදී ආරම්භ වීමට නියමිත ක්රිකට් තරගාවලියේදී එංගලන්තයට එරෙහිව අභියෝගයක් එල්ල කිරීමට නම් ඉනිමේ මැද පන්දුවාරවලට මුහුණ දීමේදී පිතිකරුවන් වැඩි අවධානයක් ඒ කෙරෙහි යොමු කළ යුතු බව පවසන ශ්රී ලංකා කණ්ඩායමේ ප්රධාන පුහුණුකරු මිකී ආතර් සඳහන් කර සිටියි. එම අභියෝගය මැඩ ගනිමින් සාර්ථකව තරගාවලිය අවසන් කිරීම සඳහා ඉදිරිපත් කළ හැකි හොඳම සංයුතිය කුමක්ද යන්න පිළිබඳව මේ වන විට අවධානය යොමු කරමින් සිටින බවද ආතර් සඳහන් කර සිටියේය.
විස්සයි-20 තරග 3 කට සහ එක්දින තරග 3 කට සහභාගිවීම සඳහා එංගලන්තයට ගොස් සිටින ශ්රී ලංකා කණ්ඩායම සිය නීරෝධායන කාල සීමාව පසු කරමින් ඕල්ඩ් ට්රැෆර්ඩ් ක්රීඩාංගණයේදී පුහුණුවීම් ආරම්භ කර තිබෙන අතර පළමු තරගයට ලබන 23 වැනිදා සහභාගිවනු ඇත. තරගාවලිය සඳහා වන සූදානම පිළිබඳව තාක්ෂණය භාවිතයෙන් පැවැති මාධ්ය හමුවකදී මිකී ආතර් ඉහත අදහස් පළ කර සිටියේය.
මෙහිදී වැඩිදුටරටත් අදහස් දක්වා සිටි ආතර් මහතා ඉනිමේ මැදදී ප්රහාරාත්ම වේගය රඳවා ගැනීම පිළිබඳව වූ තීව්ර තාවය පිළිබඳව අවධානය යොමු කරමින් සිය පුහුණුවීම් කටයුතු වල නිරතව සිටින බවද සඳහන් කර සිටියේය.
“මෙය ඇත්තටම දීර්ඝ ගමනක ආරම්භයක් වන අතර එහිදී අපට නිවැරදිම සංයුතිය ලැබෙයි කියලා අපේක්ෂා කරනවා. බංග්ලාදේශයේදී අපි ඉනිමේ මැද පන්දුවාර කීපයෙදි අපි අපහසුතාවයට පත් වුණා. මේ දින වල කරන පුහුණුවීම් වලදී වැඩි අවධානයක් යොමු කරලා තියෙන අංශ අතර එක් අංශයක් තමයි ඒක. එහිදී පන්දුවට පහර දීමේදී අපේ ප්රහාරාත්මක වේගය පවත්වා ගැනීම පිළිබඳව වූ තීව්ර තාවය කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරලා තියෙනවා” යි ආතර් සඳහන් කරයි.
ශ්රී ලංකා කණ්ඩායමේ පසුබෑමට ස්ථාවර පිතිකරණ අනුපිළිවෙළක් නොමැති වීම මෙන්ම දුර්වල ප්රහාරාත්මක වේගයක් රඳවා ගැනීම ප්රධාන ලෙසම හේතුවී තිබෙන බව ආතර් පෙන්වා දෙයි. “අපිට හැකි ඉක්මනින්ම ස්ථාවර පිතිකරණ අනුපිළිවෙළක් සකසා ගත යුතුයි. එහෙම නැතුව අපිට විවිධ ස්ථානවල පන්දුවට පහර දෙන පිතිකරුවන් සමඟ තැනින් තැනට පනින්න අමාරුයි. එහෙම වුණොත් එය කණ්ඩායමේ ව්යාකූලතාවයට හේතු වෙනවා” යැයි ආතර් පෙන්වා දෙයි.
“මම ලෝකයේ වෙනත් හොඳම කණ්ඩායම් කරන්නේ මොකද්ද කියලා අවධානය යොමු කළා. එතැනදි මට දැක ගැනීමට හැකි වුණේ හොඳ ශක්තිමත් පිතිකරණ ලැයිස්තුවකට අවශ්ය වන හොඳ ප්රහාරාත්මක වේගයක් සහ ලකුණු ලබා ගැනීමේ සාමාන්ය ඔවුන් සතුව පැවැතීම. මම උත්සාහ කළේත් ජාත්යන්තර ක්රීඩාවට හොඳින්ම ගැල පෙන පිදියට අපේ පිතිකරණ ලැයිස්තුව සකස් කිරීමටයි. අපේ ක්රීඩකයින් සියල්ලම හඳුනගෙන තියෙනවා ඔවුන්ගේ භූමිකාවන් මොනවාද කියලා. අපිට අවශ්ය වන්නේ ඔවුන්ට ඒ දේ කරන්න අවශ්ය සහයෝගය ලබා දීමයි” ආතර් කරුණු දක්වයි.
ඕල්ඩ් ට්රැෆර්ඩ් වෙත පැමිණි දා සිට අපේ ක්රීඩකයින් 24 දෙනාම අතිශයින් වෙහෙස මහන්සි වීපුහුණුවීම් කටයුතු වල නිරත වෙනවා. එංගලන්තය කියන්නේ සුදු පන්දුවෙන් ක්රීඩා කිරීමේදී දක්ෂ ලෙස ක්රීඩා කරන කණ්ඩායමක්. විස්සයි-20 කණ්ඩායමට එක්ව සිටින ඔවුන්ගේ ක්රීඩකයින් කණ්ඩායමක් විදියට එකට ක්රීඩා කර නැතත් දේශීය තරගාවලියේදී ඔවුන් ක්රීඩා කරලා තියෙනවා. වඩාද් වැදගත් වන්නේ ඔවුන්ගේ සියළුම ක්රීඩකයින් ගෙවී ගිය සති 2 ක පමණ කාලයේදී දේශීය තරග සඳහා ක්රීඩා කරමින් සිටීමයි. එබැවින් ඔවුන්ගේ සූදානම ඉතාමත් හොඳ තත්ත්වයක තියෙනවා. එය අපේ තරුණ ක්රීඩකයින්ට විශාල අභියෝගයක් වේවි. ඒත් අපි දිගින් දිගටම දියුණුව කරා යන කණ්ඩායමක් බවට පත් වෙන්න පුලුවලන්” යැයි ආතර් පවසයි.
“පුහුණුකරුවන් විදියට අපේ වගකීම වෙන්නේ ක්රීඩකයින්ගේ දක්ෂතා වැඩි දියුණු කරමින් ජාත්යන්තර මට්ටමට තරග කිරීම සඳහා අවශ්ය මට්ටමට ඔවුන්ව රැගෙන ඒම. අපි ක්රීඩකයින් දිහා බලනවා නම් ඔවුන් ඊයේ සිදුකළ පුහුණුවීම්වල නිරත වුණු ආකාරය සැබැවින්ම අභියෝගාත්මකයි. එහිදී ඉතා හොඳ පුහුණුවක් ලැබුණු අතර ඔවුන් සියල්ලමඉතාමත් තරගකාරීත්වයෙන් යුතුව සිය පුහුණුවීම් වල නිරත වුණා. ඇත්තටම මෙය අපිට සුබ දායක තත්ත්වයක්” ආතර් කියයි.
-
‘රනිල් – සජිත් ගැටුම‘ මෙතැනින් කොතැනටද ?
මන්ත්රී ධූරය අහිමි කර ගන්නේ නම්, එහි වරද ඔබගේම ය. මන්ත්රීවරුනි, අතහරින්න එපා. නිවැරදි මාවතේ උත්සහ කර බලන්න! සටන් කරන මිනිසුන්ට දිනන්නට පුළුවන් ය.
රජිත කීර්ති තෙන්නකෝන් මනාප ක්රමය තුල ලැයිස්තුවේ ඊලඟට සිටින්නා සෑම විටම තමන්ගේ අවස්ථාව එනතුරු බලා සිටීම අලුත් දෙයක් නොවේ. අලියා, පොහොට්ටුව, ද්රවිඩ – මුස්ලිම් පක්ෂ, ලොකු – කුඩා ඕනෑම පක්ෂයක මහජන නියෝජිතයින්ට ඕනෑම මොහොතක විනය චෝදනා එල්ල වී තනතුරු අහිමි කළ හැකිය.
අද එජාපට මන්ත්රීවරුන් 2300 ක් ඇත. එයින් 750 කට වැඩි පිරිසක් මන්ත්රී ධූර රැකගැනීමටත්, තවත් පිරිසක් ඒ මන්ත්රීධූර ලබා ගැනීමටත් බලා සිටින්නේය. බැසිල් – විමල් ගැටුම එවැනිම තත්වයක් පොහොට්ටුවට ඇති කළ හැකිය.
තනතුරින් ඉවත් කිරීම මන්ත්රීවරුන්ටත් ඔවුන්ට ඡන්දය දුන් අයටත් එක සේ වැදගත්ය. පුංචි අත් වැරද්දක්, නොතකා හැරීමක්, විසංවාදයක්, කේලමක් තනතුරක් අහිමි කරන යුගයක, එය රැක ගැනීමේ ක්රමය දේශපාලනය කරන සැමට පාඩම කි.
තංගල්ල, නාවලපිටිය, වැලිගම ඇතුළු පළාත් ආයතන කිහිපයක සභාපතිවරු ඉවත් කර ඇත. එජාපය (සජබ) ට බලය හිමිව තිබූ පළාත් පාලන ආයතන රැසක නව බල පොරයක් නිර්මාණය වී ඇත. සමගි ජන බලවේගයට සහාය දැක්වූ පිරිසක් (නාමිකව හෝ) නැවත එජාපයට යනු ඇත. මන්ත්රී ධූර අහිමි වන පිරිසගෙන් කොටසක් එජාපය තම පරම සතුරා බවට පත් කර ගනු ඇත.
රනිල් – සජිත් බල අරගලය තම තනතුර, දේශපාලන ජීවිතය අවසන් කළ බව සිතන තවත් විශාලම පිරිසක් ලැයිස්තුවට එක් වනු ඇත. ඉතිහාසය පුරාම කැරළිකරුවන්, ඉඟුරු කල්ලි, දෝෂාභියෝග, නායකත්ව සටන්, පුද්ගලික ඉදිරිවාදිකම් මහජන නියෝජිතයින්ට තනතුරු අහිමි කර ඇත. අද සිදුවෙමින් ඇත්තේ ටිකක් වෙනස් ක්රියාවකි.
රනිල් – සජිත් බල අරගලය තම තනතුර, දේශපාලන ජීවිතය අවසන් කළ බව සිතන තවත් විශාලම පිරිසක් ලැයිස්තුවට එක් වනු ඇත. ඉතිහාසය පුරාම කැරළිකරුවන්, ඉඟුරු කල්ලි, දෝෂාභියෝග, නායකත්ව සටන්, පුද්ගලික ඉදිරිවාදිකම් මහජන නියෝජිතයින්ට තනතුරු අහිමි කර ඇත. අද සිදුවෙමින් ඇත්තේ ටිකක් වෙනස් ක්රියාවකි.
ප්රශ්නය හා අතීත කතාව
එජාපයෙන් තේරී පත් පලාත් පාලන නියෝජිතයින් බහුතරය පසුගිය මහා මැතිවරණයේ දී සජබ ට සහාය දුන් නිසා එජාපය 3% ක වැටුණේය. ඔවුන් අතරින් 10 කට ආසන්න පිරිසකට විනය පරීක්ෂණ පවත්වා තනතුරු අහිමි කර ඇත. 69 ක් සාමුහික අධිකරණ ක්රියාමාර්ගයකින් පරාජය වී ඉවත් කිරීමේ නිවේදනයට එජාපය මහ ලේකම් අත්සන් තබා ඇත.
ගම්පොල නඟර සභාවේ සභාපති සමන්ත අතුළු පිරිසක් නැවත එජාපයට එක් වි තම තනතුර රැකගෙන ඇත. එම අවස්ථාව අතහැර දැමූ තංගල්ල සභාපතිවරයාට සියල්ල අහිමි වී ඇත. කලක් රනිල් විරෝධී සටනේ පෙරගමන්කරුවෙකු වූ, ‘රනිල් එපා‘ යැයි නිසාම පක්ෂ තහනමට ලක් වූ පාලිත රංග බණ්ඩාර මහ ලේකම්වරයාගේ පරණ කතා සජබ සමාජ මාධ්ය කණ්ඩායම නැවත පළ කරමින් සිටී.
නාටක රැසකි. නඩු ගිය එජාපයෙන් මන්ත්රීවරුන්ට මන්ත්රී ආසන රැක ගැනීමට අවස්ථාවක් තිබුණේ ද? ඉතිරි පිරිසට තනතුරු අහිමිවිවේ ද? මේ ලිපිය ඉතිහාසයේ තවත් දුර්වලම විපක්ෂයක් බිහි කළ එජාප – සජබ ගැටුම ගැන නොවේ. හෙට (පෙහොට්ටුව ද ඇතුළු) ඕනෑම මහජන නියෝජිතයෙකුට අදාල විය හැකි ‘ඉවත් කිරීමේ ව්යවහාරය ගැන ය.
පාර්ලිමේන්තු, පළාත් සභා හා පලාත් පාලන මන්ත්රීවරුන් පක්ෂයෙන් නෙරපීම/ඉවත් කිරීම/තනතුර අහිමි කිරීම පිළිබඳ ඇත්තේ එකම නීතිය කි. ව්යවහාරයකි. එසේ නම්, (පක්ෂ මාරු කරන) පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්ගේ තනතුර රැකෙන්නටත්, පොඩ්ඩන්ට මන්ත්රී ධූරය අහිමිවන්නටත් හේතුවක් නැත. තනතුර අහිමි වන්නේ විනය පරීක්ෂණ, අධිකරණ ක්රියාදාමයේ දී සිදුවන ‘කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමේ හා අවස්ථාවට මුහුණදීමේ‘ වැරදි නිසාම ය.
හේතුවක් ඇතිව හෝ නැතිව (විනය පරීක්ෂණයකින් වරදකරු වී හෝ නොවී) පක්ෂ සාමාජිකත්වය අත්හිටුවීම/තහනම් කිරීම, පක්ෂයෙන් ඉවත් කිරීම හෝ වෙනත් කරුණු මත පක්ෂ ලේකම්වරයෙකු නිකුත් කරනු ලබන ලිපියක් ලැබුණු විට අදාළ මන්ත්රීවරයා එයට එරෙහිව (දිසා) අධිකරණයේ පිහිට පැතිය හැකිය.
ලේකම්වරයා ගේ ලිපියෙන් දින 21 යාමට පෙර තහනම් නියෝගයක් ලබා සිය පුටුවට වෙනත් අයෙකු පත් කිරීම වලක්වා ගත හැකිය. එසේ රැකගත්, රැකගෙන සිටින මන්ත්රීවරු රැසකි. තහනම් නියෝගයක් ලබා ගත නොහැකි නම්, මහ ලේකම් ගේ ලිපියට අනුව, දින 21 කට පසුව මැතිවරණ කොමිසම අනිවාර්යයෙන්ම අලුත් මන්ත්රීවරයා ගැසට් කළ යුතුමය. (එසේ නොවූ අවස්ථාවක මැතිවරණ කාර්යාලයට එරෙහිව එක් මහ ලේකම්වරයෙක් නඩුවක් පවා කෙටුම්පත් කළේය. එය දැනගත් විගසම නව මන්ත්රීවරයා ගැසට් කිරීමෙන් අර්බුදය නිමා විය)
1995 කොළඹ මහ නගර සභාවේ මන්ත්රී ධූරය හේතුවෙන් මතු වූ ‘සිරිවර්ධන එදිරිව ෆාරුක්‘ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ 826/94 නඩු තීන්දුව දින 21 නීතිය පැහැදිලි කරයි. ශ්රී ලංකා මුස්ලිම් කොන්ග්රස් මන්ත්රී ෆාරුක් ට තනතුර අහිමි වූ අතර, දින 21 ක් තුල තහනම් නියෝගයක් ලබා ගැනීමට ෆාරුක්ට නොහැකි විය. (තහනම් නියෝගය ලැබුණේ 22 වන දිනයේ දී ය.) එවිට මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුවේ එදා සිටි සිරිවර්ධන මහතා පුරප්පාඩුවට වෙතන් මන්ත්රීවරයෙකු ගැසට් කළේය.
දින 21 කට පෙර තහනම් නියෝගයක් ගැනීම ‘අමාත්යමය තීරණයක්‘ බැවින් එය සිදු නොවන තැන තමන්ට නව සභිකයා පත් නොකර සිටීමට බලයක් නොමැති බව මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව කියූ අතර, මන්ත්රී ෆාරුක් නඩුවෙන් පැරදුණේය.
නීතිය අතිශයින්ම පැහැදිලි හා නිරවුල් ය. මන්ත්රීවරයෙකු ඉවත් කිරීම වැලැක්වීමට නම් දින 21 ක් තුල අතුරු තහනම් නියෝගයක් ලබා ගැනීම අත්යවශ්ය ය. නමුත්, යම් පලාත් පාලන මන්ත්රීවරයෙකු ගේ ධුරය අහිමි කරනු ලැබු විට එයට විරුද්ධව පලාත් පාලන විෂය භාර අමාත්යවරයාට (උදා- ප්රධාන අමාත්යවරයාට) නැතිනම් අද තත්වය අනුව ආණ්ඩුකාරවරයාට අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය. එවිට සිදුවන්නේ කුමක්දැයි අවශ්ය නම් කෙනෙකුට අවශ්ය නම් තනතුර අහිමි කරන මන්ත්රීවරයෙකුට දැන් පරීක්ෂා කර බැලිය හැකිය.
ඉතා මෑතක දී මනෝ ගනේෂන් ගේ පක්ෂයේ (ඉනිමග) උඩපලාත ප්රා.සභාවේ මන්ත්රී කනගරත්නම් ඉවත් කිරීමට එම පක්ෂය තීරණය කළේය. කනගරත්නම් නඩුවක් පැවරීය. එක දවසකින් හෝ දෙකකින් ඔහු මන්ත්රී ධූරයෙන් ඉවත් කිරීමට එරෙහිව තහනම් නියෝගයක් නිකුත් විය. කනගරත්නම් අදටත් උඩපලාත සභාවේ මන්ත්රීවරයෙකි. මනෝ ගේ පක්ෂයේම මහනුවර මහ නගර සභාවේ මන්ත්රී විග්නේෂ්වරන් සිය ගේ තනතුර රැකගන්න අභියාචනාධිකරණයට ගියේය. දැන් ඔහුගේ තනතුරට මහයියාවේ විමලචන්ද්රන් පත්ව ඇත. අභියාචනාධිකරණ නඩුව තවම විභාගයට ගෙන හෝ නැත.
මනෝ ගේ පක්ෂයේ ම පන්විල ප්රා.සභාවේ විජේන්ද්රන් කිසිදු අධිකරණයට ගියේ නැතිවම තනතුර අහිමි කර ගත්තේය. අනෙක් මෑතම උදාහරණය මඩකලපුවෙනි. ප්ලොට් සංවිධානය, ඉලංකෙයි තමිල් අරසු කච්චි පක්ෂයේ (ගෙය) සන්ධානගත පක්ෂයකි. 20 වන ව්යවස්ථා සංශෝධනයට එම පක්ෂයේ මඩකලපුව මන්ත්රී විලේන්ද්රන් මහතා ආණ්ඩුව සමඟ ඡන්දය දුන් අතර ඔහුගේ සමීපතම ආධාරකරුවන් වූ පලාත් පාලන නියෝජිතයින් සිව් දෙනෙකු විනය පරීක්ෂණයක් හෝ තියන්නේ නැතිව නෙරපා හරින්නට ද්රවිඩ සන්ධානය කටයුතු කළේය. එයට යාපනය මහාධිකරණයේ නඩුවක් පැවරුණි. ලිඛිත විරෝධතාවයෙන් පසුව ද්රවිඩ සන්ධානය අවම වශයෙන් අධිකරණයට නීතිඥයෙකු හෝ යොමුු කළේ නැත. එම මන්ත්රීවරුන් සිව් දෙනාගෙන් තිදෙනෙකුගේ මන්ත්රී ධූර දැන් රැකී ඇත. අනෙක් මන්ත්රීවරයාගේ තීන්දුව ඉදිරියේ ප්රකාශයට පත් කිරීමට නියමිතය.
සමගි ජනබලවේගයට සහාය දුන් එජාප මන්ත්රීවරුන් ගේ තනතුරු අහිමි වූ නමුත් එකම ආකාරයේ, එකම සිද්ධිවලට ඉනිමග, ගෙය ලකුණින් තරඟ කළ අය ගේ තනතුරු රැකී ඇත! විනය ක්රියාමාර්ගයක් සම්බන්ධයෙන් තාර්කික ප්ර වේශයක් ගත් සියළු දෙනාගේ මන්ත්රී ධූර රැකී ඇත!
‘‘අපේ මන්ත්රී ධූර රැකගත හැකිද?‘‘
පිළිතුර ‘ඔව්‘ යන්නය. දැන් නඩුවෙන් පැරදී ඇති 72 ත් විනය පරීක්ෂණයෙන් වරදකරු වී නියමිත කාලය තුල අධිකරණයට නොගිය පිරිසත් හැර අන් සියල්ලගේම මන්ත්රී ධූර රැක ගත හැකිය. සූරියවැව මන්ත්රී සුජිත් මුතුකුමාරණ සිද්ධියේ දී ඔහුගේ තනතුර රැකුණේ නීතිඥ ගුණරත්න වන්නිනායක, අනුරුද්ධ ලියනගේ, කොල්ලුරේ ඇතුළු පිරිස නිසාය.
හිටපු ආණ්ඩුකාර මෛත්රී ගුණරත්න කෙහෙල්ඇවරිය පක්ෂයේ මන්ත්රීවරුන් ගණනාවක ගේ තනතුරු අහිමි කළේය. එයට පෙර උසාවියට ගොස් එජාප මන්ත්රීවරුන්ගේ තනතුරු රැක දුන්නේ ය. දේශපාලන පක්ෂ ගණනාවක මන්ත්රීවරුන්ට ඔවුන්ගේ තනතුර රැකගන්නට මම පාර කියා දුන්නෙමි. මේ ගැන විශේඥතාව සහිත පරිපාලන සේවයේ නිලධාරීන් රැසකි.
2015 බල පෙරළියට පාර කැපූ 2012 ඔක්තෝබර් 18 හයිඩ් පාර්ක් රැළිය නිසා පක්ෂ තහනමට ලක් වූ අශෝක් අබේසිංහ, පාලිත රංගේබණ්ඩාර හා පාලිත තෙවරප්පෙරුම ගේ මන්ත්රී රැකුනේය. අද ඒ පාලිත රංගේ බණ්ඩාර මහ ලේකම්වරයා වී එජාප මන්ත්රීවරුන් ඉවත් කිරීමට අත්සන යොදන්නේය.
2015 බල පෙරළියට පාර කැපූ 2012 ඔක්තෝබර් 18 හයිඩ් පාර්ක් රැළිය නිසා පක්ෂ තහනමට ලක් වූ අශෝක් අබේසිංහ, පාලිත රංගේබණ්ඩාර හා පාලිත තෙවරප්පෙරුම ගේ මන්ත්රී රැකුනේය. අද ඒ පාලිත රංගේ බණ්ඩාර මහ ලේකම්වරයා වී එජාප මන්ත්රීවරුන් ඉවත් කිරීමට අත්සන යොදන්නේය. සිරිකොත තාප්ප පෙරලූ, කුරුලු පොළු සටන් කළ, කෘත්යධිකාරි මණ්ඩලය තියන්නට පාරට තාර දැමූ දිනයේ කරු – සජිත් වෙනුවෙන් සටන් කළ කිසිදු මන්ත්රීවරු ද තනතුරු රැක ගත්තේය.
නීතිඥ ජගත් ලියනාරච්චි ගේ ශාස්ත්රීය පරිචය, ශිරාල් ලක්තිලක ගේ සටන් අත නොහැරීමේ ගුණය නිසාය.2020 මහා මැතිවරණ සමයේ එජාපය හා සජබ අතර මන්ත්රීවරු රැක ගැනීමට තිබුණේ දැවැන්ත සටනකි.
එජාපය තෝරාගත් පිරිසකට විනය පරීක්ෂණ ලිපි යැවීය. පක්ෂයෙන් ඉවත් කිරීමේ ලිපි ද යැවීය. සජබ මේ මන්ත්රීවරුන්ගේ මොරාල් නංවන්නට එම ලිපි මත පදනම්ව නඩු පැවරීය. විනය පරීක්ෂණයකට ලිපියක් ලැබුණු පමණින් තහනම් නියෝගයක් ඉල්ලීම ‘දේශපාලනිකව තාර්කික වූ නමුත්‘ මගේ අදහසට අනුව නම් ‘ජම්ප් ද ගන්‘ පන්නයේ (අනුවණ) ක්රියාවකි. වැරදි දේශපාලන තීරණයකි. නීතිය වගේම දේශපාලන සාධක ද එහි දී සැලකිය යුතුව තිබුණි. කිසිදු මන්ත්රීවරයෙකු එජාපයෙන් නෙරපා හැර නව මන්ත්රීවරුන් පත් කර නොතිබූ නිසා සජබ නීතිඥයින් ඉල්ලා සිටි ‘තහනම් නියෝගය‘ ලැබුණේ නැත. සැබවින්ම, එවැනි තහනම් නියෝගයක් ලබාදීමේ පදනමක් ද නොතිබූ අතර, ඉතිහාසයේ කිසිම දවසකට විනය පරීක්ෂණ ලිපියකට දිසා අධිකරණයක් තහනම් නියෝග ලබාදී ද නැත. මහා මැතිවරණය අවසන් විය. සජබ ට සහාය දුන් මන්ත්රීවරුන්ගේ මන්ත්රීධූර රැක ගැනී කොළඹ පලාත් අභියාචන මහාධිකරණය ද, පසුව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ ද නඩු පැවරුණි. දැන් එම නඩු දෙකම පරාජයට පත්ව ඇත.
දිසා අධිකරණයේ තහනම් නියෝග ලබා ගැනීම නීතිඥයින් සතු කටයුත්තකි. නමුත්, එය දේශපාලන තීරණයක් වූ වේ නඩුවේ ප්රමුඛ නීතිඥයින් දිසා අධිකරණවලට යාමට දැක්වූ නොකැමැත්ත නිසා ය. (සිය රියදුරා වෙනුවෙන් නීතිඥ කබාය දමාගත් ලලිත් – ගාමිණි යුවල මට සිහි වේ) ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ නඩුවේ තාක්ෂණික දෝෂ තිබූ බව කියවේ. නඩුවේ ලේඛනගත නීතිඥයා ම දිවුරුම් ප්රකාශ අත්සන් කිරීම වැනි මුලික ව්යාකාරණයන් වැරදීම පුදුම සහගත ය. මේ නඩු කටයුත්ත පිළිබඳ සැබෑ උනන්දුවක්, වෘත්තීය භාවයක් තිබුනාදැයි මට සැකය.
ප්රකට සරත් අමුණුගම නඩු තීන්දුව (SC SPL.(E) NO. 4/99) මගින් මන්ත්රී ධූරය රැක ගැනීමේ ක්රමය පැහැදිලිව කියා ඇත. සමහර මන්ත්රී ධූර රැකුණු අන්දම ම විහිළු සහගත ය. මාතලේ මන්ත්රී ඇලික් අළුවිහාරේ මිය යන විට එජාප ලැයිස්තුවේ ඊලඟට සිටි නන්දිමිත්ර ඒකනායක යි. නන්දිමිත්ර ඒ වන විට එජාපයෙන් ඉවත්ව, පුටුව ලකුණෙන් මධ්යම පළාත් සභාවට පත්වූ මන්ත්රීවරයෙකි. ඇලික් මිය ගිය පසුව, 2009 ජූනි 9 දින නන්දිමිත්ර නම් ශ්රීලනිප පලාත් සභා මන්ත්රීවරයා එජාප මන්ත්රීවරයෙකු ලෙස පාර්ලිමේන්තුවට ගියේය. නන්දිමිත්ර ට මන්ත්රීකම ලැබීම වලක්වන්නට එජාපයට හැකිවූවේ නැත.
මම මේ කථාවෙන් කියන්නේ, තේරී පත්වන මන්ත්රීවරයෙකු ගේ තනතුර අහිමි කිරීම කොතරම් දුෂ්කර කාර්යයක් ද යන්න ය. නමුත් ජූනි 18 (අද) කෑගල්ල නගර සභාවේ ලක්ෂමන් දිසානායක ගේ නඩුව ද කොළඹ දිසා අධිකරණය එජාපයට ගාස්තු ගෙවීමට යටත්ව නිෂ්ප්රභ කරන ලදී.
එජාපය මන්ත්රීවරුන් එකිනෙකා නිශ්චිතව ඉවත් කරන විට, සජබ ට ඩයනා ගමගේ ඉවත් කරගන්න නොහැකිවීම තේරුම් ගත යුත්තේ කෙසේ ද? 20 වන සංශෝධනයට පක්ෂව ඡන්දය දුන් ඩයනා ගමගේ පක්ෂයෙන් ඉවත් කළ හැකි බව කියමින් මම 2020 නොවැ. 01 දීර්ඝ ශ්රාස්තීය ලිපියක් පළ කළෙමි. එහි අවසන් වැකිය මෙසේය. ‘‘පක්ෂ තීන්දුවලට විරුද්ධව කටයුතු කරන පුද්ගලයින් ඉවත් කළ නොහැකි ය යන්න මිත්යාවකි. නමුත්, එය සිදු කිරීමට නම්, මා පෙර කී ලෙසම ‘‘විශේෂඥතාව සොයා ගත යුතු අතර, වෘත්තීය භාවය ස්ථාපනය කර ගත යුතු‘‘ ව ඇත.
එක රොත්තට මන්ත්රීවරු 72 ක්, සමහරවිට 750 ක් ඉවත් කිරීමට එජාපයට හැකිවන්නේ ‘විශේෂඥතාව හා වෘත්තීය භාවය‘ එජාපයට ඇති නිසා ද? වැරදි උපක්රමය ඕනෑම පක්ෂ තීන්දුවලට විරුද්ධව කටයුතු කරන පුද්ගලයින් ඉවත් කළ නොහැකි ය යන්න මිත්යාවකි. නමුත්, එය සිදු කිරීමට නම්, මා පෙර කී ලෙසම ‘‘විශේෂඥතාව සොයා ගත යුතු අතර, වෘත්තීය භාවය ස්ථාපනය කර ගත යුතු‘‘ ව ඇත.
ඕනෑම විනය පරීක්ෂණයක දී කාලය අමිල සාධකයයි. කල් ගැනීමත්, උපක්රමශීලිව මුහුණදීමත් කාල තරණයේ මාවතයි. විනය ක්රියාමාර්ග අවසානයේ පක්ෂයෙන් නෙරපීම සිදු කරන්නේ නම්, එයට තනි තනිව දිසා අධිකරණයේ නඩු පවරා තහනම් නියෝගයක් ගැනීමට සජබ ආධාරකරුවන් වූ එජාප මන්ත්රීවරුන්ට ඇත.
අද පවත්නා කොරෝනා තත්වය අනුවත්, නඩු දින ලබාදීමේ රටාවත් අනුව පලාත් පාලන ආයතනයේ කාලය ලබන වසරේ අවසන් වන තුරු පහසුවෙන්ම නඩුව ඇදගෙන යා හැකිය. අනාගතයේ දවසක සාගර කාරියවසම් මහ ලේකම්වරයාගේ ලිපියක් ලැබෙන්නේ නම් පොහොට්ටුවේ මන්ත්රීවරුන්ට ද, එය එලෙසම අදාළ වනු ඇත්තේය. නමුත්, දැන් ප්රශ්නගත මන්ත්රීවරුන් 69 හෝ 72 හි ඉරණම ලියැවී අවසන් ය. ඔවුන්ගෙන් අති බහුතරය මා දන්නා හදුණන රනිල් වික්රමසිංහ නායකත්වයට එරෙහිව වසර 10 කට වැඩි කලක් සජිත් ප්රේමදාස – කරු ජයසූරිය කඳවුරේ සිටි අයයි. සිරිකොත තාප්ප ගැලවූ, පිටකෝට්ටේ පාරට තාර දාන්නට, 2012 සජිත් ගේ මැයි දින පෙළපාලියට පැමිණි අය යි. දිස්ත්රික්කයේ සජබ මතය මෙහෙයවන්නන් ය.
විසඳුම කුමක් ද?
එජාප – සජබ ප්රතිපත්ති වෙනසක් නැත. ඇත්තේ කල්ලි ගැටුමකි. සජබ හා එජාප නායකයින්, තමන් වෙනුවෙන් කොට ඇද්ද මන්ත්රීවරු පිළිබඳ සැබෑ කැක්කුමක් ඇති නම් ඔවුන්ගේ මන්ත්රි ධූර රැක දීම සඳහා නායකත්ව මට්ටමේ සාකච්ඡාවකින් ප්රශ්නය විසඳාගත යුතුව ඇත. ඔය කොයි කණ්ඩායමටත් ඊලඟ ජනාධිපතිවරණයක දී හෝ පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයක දී බලය ලබා ගැනීමට අවශ්ය බල ඇණිය දැන් මේ ගැටුමට මැදිවී සිටින 750 කට ආසන්න පිරිස ය. එකම පක්ෂයක් වෙනුවෙන්, එකම පාට තොප්පි දමාගෙන, එක කෑම පැකට් එක බෙදාගෙන කෑ පිරිසකගේ මන්ත්රී ධූර අහිමි කිරීම/අහිමිවන තැනට කටයුතු යෙදීම කිසි ලෙසකින් හෝ යුක්ති යුක්ත වන්නේ නැත. අවම වශයෙන් මේ පක්ෂ දෙක මේ මන්ත්රී ධූර අවුල ලිහාගන්නට හෝ සාකච්ඡා මේසයකට පැමිණිය යුතුව ඇත.
රටකට විපක්ෂය නැතිවීමේ ඛෙදවාචකය 1977 සිට 1992 දක්වා අප තේරුම් ගත යුත්තේ ය. උතුර ගින්න ඇවිලීයන්නට අමිර්තලිංගම් ලා පාර්ලිමේන්තුවෙන් ඉවත් කිරීම හේතු විය. 2010 – 2014 රටේ විපක්ෂය වූයේ එජාපය නොව සිවිල් සංවිධාන යි. විපක්ෂය දුර්වලවීම එජාප – සජබ ගැටුමේ අවසන් ප්රතිඑලයි. එයින් කිසිවෙකුට සිදුවන වාසියක් නම් නැත.
එජාපය ඉවත් කරන්නට යන මන්ත්රීවරුන් 750 හා සජබ මන්ත්රීනි ඩයනා ගමගේ ට ඇත්තේ එකම චෝදනාව කි. ඒ පක්ෂයේ විනය කඩ කිරීම ය. නමුත්, ඩයනා ගමගේ ඉවත් කිරීම තබා, එහි මුලික අදියරට හෝ තවමත් සජබ පැමිණ නැත
සජබ ට ඩයනා ගමගේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී ධූරයෙන් ඉවත් කළ නොහැකි වූයේ ඇයි ?
එජාපය ඉවත් කරන්නට යන මන්ත්රීවරුන් 750 හා සජබ මන්ත්රීනි ඩයනා ගමගේ ට ඇත්තේ එකම චෝදනාව කි. ඒ පක්ෂයේ විනය කඩ කිරීම ය. නමුත්, ඩයනා ගමගේ ඉවත් කිරීම තබා, එහි මුලික අදියරට හෝ තවමත් සජබ පැමිණ නැත. (පුරවැසි භාවය පිළිබඳ නඩුවකින් ඇය ඉවත් කරන්නේ නම් එය වෙනම කාරණයකි)
මෙය අහම්බයක් ද? කිසි ලෙසකින් හෝ එය අහම්බයක් නොවේ. දේශපාලන පක්ෂයක් අවිධිමත් ආකාරයෙන් මහජන නියෝජිතයෙකු නෙරපා හරින්නේද? මන්ත්රී ධූරය රැක ගැනීමට ඕනෑ තරම් මාවත් තිබේ. විනය චෝදනා එල්ල වූ මහනුවර සරත් අමුණුගම, කෙහෙළිය, බදුල්ලේ ලක්ෂමන් සෙනෙවිරත්න, පොළොන්නරුව අර්ල් ගුණසකර, ගාල්ල මනූෂ නානායක්කාර, ගම්පහ උපේක්ෂා ස්වර්ණමාලී, කුරුණෑගල නිමල් විජේසිංහ, මහනුවර අබ්දුල් කාදර්, හම්බන්තොට නිහාල් ගලප්පත්ති, නියතපාල, ප්රදීප් හපන්ගම, තිලක් කරුණාරත්න, හේමකුමාර, අනුර බන්ඩාරනායක මේ කිසිවෙකුට මන්ත්රී ධූර අහිමි වූවේ නැත.
මන්ත්රී ධූරය අහිමි කර ගන්නේ නම්, එහි වරද ඔබගේම ය. මන්ත්රීවරුනි, අතහරින්න එපා. නිවැරදි මාවතේ උත්සහ කර බලන්න! සටන් කරන මිනිසුන්ට දිනන්නට පුළුවන් ය.
රජිත් කීර්ති තෙන්නකෝන් – දකුණ හා මධ්යම පළාත් හිටපු ආණ්ඩුකාර
-
‘ඩෙල්ටා’ කොවිඩ් වෛරස ප්රභේදය පැතිරීම වැළැක්වීමට පියවර
මේ දිනවල ඉන්දියාවේ වේගයෙන් පැතිර යන ඩෙල්ටා කොවිඩ් වෛරස ප්රභේදය ආසාදනය වු පුද්ගලයින් කිහිප දෙනෙකු කොළඹ දෙමටගොඩ ප්රදේශයෙන් හමුවීමත් සමඟ එම ප්රදේශයෙන් වෛරසය පිටතට පැතිරීම වැළැක්වීමට සියලුම ක්රියාමාර්ග ගන්නා ලෙසට සෞඛ්ය අමාත්ය පවිත්රා වන්නිආරච්චි මහත්මිය විසින් සෞඛ්ය අමාත්යංශයේ සියළු සෞඛ්ය බලධාරීන්ට උපදෙස් දෙන ලදී.
අද දින පෙරවරුවේ සෞඛ්ය අමාත්යංශයේ දී පැවති කොවිඩ් 19 මර්දනය සඳහා වු ක්රියාකාරී සමාලෝචන කමිටු රැස්වීමේ දී මෙම නව වෛරස ප්රභේදය පැතිර යාමේ ගැටළුව පිළිබඳව දීර්ඝ වශයෙන් සාකච්ජා කෙරිණි.
ඒ අනුව,
- එම ප්රදේශ හුදකලා කර වෛරස සාම්පල ලබා ගනිමින් ඩෙල්ටා වෛරසයට අදාළ පරීක්ෂණ සිදු කිරීමටත්,
- ආසාදිතයින් සමඟ සම්බන්ධතා පැවැත් වු අයවළුන් පිළිබඳව හඹාගොස් පරීක්ෂා කිරීමටත්,
- දැනට ආසාදිතයින් වැඩි වශයෙන් හමුවන දිවයිනේ අනෙකුත් ප්රදේශවල ද මෙම ඩෙල්ටා ප්රභේදය ඇත්දැයි සොයා බැලීමට විශේෂිත වු පරීක්ෂන සිදු කිරීමට කටයුතු යොදන ලෙසටත්, තීරණය කරන ලදී.
මෙම පරීක්ෂණ කටයුතු වලට අවශ්ය සියළුම භෞතික සහ මානව සම්පත් කඩිනමින් ලබා දීමට අවශ්ය කටයුතු කර න ලෙසට සෞඛ්ය පවිත්රා වන්නිආරච්චි මහත්මිය මෙහිදී නිලධාරීන්ට උපදෙස් දෙන ලදී.
මෙම අවස්ථාවට ඖෂධ නිෂ්පාදනය, සැපයීම හා නියාමන රාජ්ය අමාත්ය මහාචාර්ය චන්න ජයසුමන මහතා, සෞඛ්ය ලේකම් මේජර් ජනරාල් විශේෂඥ වෛද්ය සංජීව මුණසිංහ මහතා, සෞඛ්ය සේවා අධ්යක්ෂ ජනරාල් වෛද්ය අසේල ගුණවර්ධන මහතා, අතිරේක ලේකම්වරුන්, නියෝජ්ය අධ්යක්ෂ ජනරාල්වරුන් ඇතුලු විශේෂඥ වෛද්යවරු, වෛද්යවරු ඇතුලු පිරිසක් එක්ව සිටියහ.
-
‘ත්රිපිටක සංරක්ෂණ මණ්ඩලය‘ පිටුපස ඇති බළල් අත කාගේද ?
එම පනත තුළ ත්රිපිටක සංරක්ෂණ මණ්ඩලය පිහිටුවීමේ පදනම වී ඇත්තේ ඒ ඒ නිකායවල්වලට ඇති බලපුළුවන්කාරකම්ය. වාසනාවකට මෙන් බෞද්ධ ජනතාව තවමත් කිසිදු නිකායකට නොබෙදී බුදුන්වහන්සේගේම නිකායේ රැඳී සිටීම නිසා අද පවතින තරමට බුදු දහම ආරක්ෂා වී ඇත. ගිහියන් ද භික්ෂුන් මෙන් ඒ ඒ නිකායන්වලට බෙදී කටයුතු කළේ නම් ත්රිපිටකයට පමණක් නොව බුද්ධ ශාසනයට ද දෙයියන්ගේම පිහිටය.
ජනාධිපති නීතිඥ, ආචාර්ය විජේදාස රාජපක්ෂ
වර්තමානයේ ජනප්රිය බණ දේශනා කරන භික්ෂුන්වහන්සේලා නොයෙක් ආකාරයට දේශනා පවත්වනු ලබන අතර කවි බණ, විරිඳු බණ යනාදිය ද ඊට ඇතුළත්ව ඇත. විද්යුත් මාධ්යයේ විකාශය වන සමහර බණ දේශනාවල ද ධර්මයේ වෙනස්කම් හා විකෘතිකා ඕනෑ තරම් දැකිය හැකිය.
එම දේශනාවල දී දැන හෝ නොදැන සිදුවන වරදක් හේතුවෙන් භික්ෂුන්වහන්සේලාට ද, එවන් දේ ප්රකාශ කරනු ලබන හෝ පළ කරනු ලබන ගිහියන්ට ද, මාධ්ය ආයතන සහ ඒවායේ සේවකයන්ට ද රුපියල් ලක්ෂ ගණන් දඩ ගෙවීමට සහ වසර හතක් දක්වා වූ සිරදඬුවම්වලට යටත් වීමට සිදුවන්නේ නම් කිසිවකුත් ධර්මය දේශනා කිරීමට හෝ ප්රචාරණය කිරීමට ඉදිරිපත් වේ ද යන්න සාධාරණ සැකයක් ඇති වෙයි. එසේ වුවහොත් ලෝකයටම බණ කීමට ඉතුරු විය හැක්කේ ත්රිපිටක සංරක්ෂණ මණ්ඩලයේ සාමාජික භික්ෂුන්වහන්සේලා සහ අධ්යක්ෂ ජනරාල් පමණක් විය හැකිය.
ත්රිපිටකය යන්නෙන් ක්රිස්තුපූර්ව පළමුවැනි සියවසේ මාතලේ අලුවිහාරයේ දී ලේඛනාරූඪ කරන ලදුව අවිච්ඡින්නව පවත්වාගෙන ආ දැනට ශ්රී ලංකාව, තායිලන්තය, මියන්මාරය, කාම්බෝජය යන ථෙරවාද බෞද්ධ රටවල පිළිගන්නා ථෙරවාද මහා විහාරය සම්ප්රදාය විසින් ථෙරවාද ත්රිපිටකය වශයෙන් පිළිගනු ලබන ත්රිපිටකය ද, එහි විධිමත් පරිවර්තන ද එයට අයත් වන අතර යම් අවස්ථාවකදී සංසන්දනයක්, නිදර්ශනයක් අවශ්ය වුවහොත් ඓතිහාසික සෙංකඩගල පුරවරයේ ශ්රී දළදා මාලිගාවේ තැන්පත් කොට ඇති ත්රිපිටක පුස්කොළ පොත් ද, ලංකා බෞද්ධ මණ්ඩලය මගින් පිළිගෙන ප්රකාශ කරන ලද බුද්ධ ජයන්ති ත්රිපිටක ග්රන්ථ මාලාව ද සමඟ සංසන්දනය කළ යුතු බව සඳහන්ව ඇත. තව ද සමහර කාරණා 1985 සයිමන් හේවාවිතාරණ භාරය මගින් මුද්රිත අට්ඨකථා සමඟ ද සංසන්දනය කළ යුතුව ඇත.
යමෙකු බුදු දහම ගැන දේශනාවක් කිරීමට හෝ ලිවීමට පෙර මේ සියල්ල සංසන්දනාත්මකව අධ්යයනය නොකොට බුදුන්ගේ දහම මෙය යයි ප්රකාශ කිරීම අවුරුදු හත දක්වා සිරදඬුවමකට යටත් විය හැකි වරදක් වන නිසා කවුරුන් විසින් බුදු දහම දේශනා කරයි ද? කවුරුන් විසින් දහම ගැන පොත පත ලියයි ද? ත්රිපිටක සංරක්ෂණ මණ්ඩලයට පත්කරනු ලබන භික්ෂුන්වහන්සේලාටවත් සිය එම කර්තව්ය ජීවිත කාලය පුරාවට කොට නිම කළ හැකි ද? කවුරුන් විසින් මෙය කෙටුම්පත් කළත් ඔහු බුදු දහම පිළිබඳව පමණක් නොව නීතිය පිළිබඳව ද අබමල් රේණුවක අවබෝධයවත් නැති මනඃකල්පිත ලෝකයක ජීවත්වන මනුස්සයෙක්ම විය යුතුය.
එහි සඳහන් ආකාරයට භික්ෂුන්වහන්සේලා හෝ වෙනත් බෞද්ධ වියතුන් හෝ ප්රකාශ කරනු ලැබූ දෑ ශ්රී ලංකාවේ සහ ඉහත සඳහන් විදේශීය රටවල්වල ත්රිපිටකයන් සමඟ ගළපා, එය සත්ය ලෙසින් බුදුන්වහන්සේ වදාළ දහම ද යන්න තීන්දු කිරීමට හැකි බුදුරජාණන්වහන්සේටම පමණි. අඩුම ගණනේ එකදු රහතන්වහන්සේ නමක්වත් සොයා ගැනීමට නැති වර්තමාන භික්ෂු සමාජය තුළ එවැනි තීන්දුවක් ගත හැකි අයෙක් සිටිතැයි විශ්වාස කළ නොහැක.
එමෙන්ම ත්රිපිටක සංරක්ෂණ මණ්ඩලයට භික්ෂුන්වහන්සේලා පත් කිරීම හරහා මෙරට කවදාවත් නොතිබුණු ආකාරයේ සංඝ භේදයක් ඇතිකොට බුදු දහම බමුණන්ගේ දහමක් බවට පත්කිරීමේ ම්ලේච්ඡ උත්සාහයක් මේ තුළ දැකිය හැකිය. හින්දු දහමේ වේදය කියවිය හැක්කේ ද, ඉගැන්විය හැක්කේ ද, අසා සිටිය හැක්කේ ද බමුණන්ටම පමණි. අන් කුලවල තැනැත්තන් ඒවායෙහි යෙදීම දඬුවම් දිය යුතු වරදකි. බුදු දහම බමුණන්ගේ දහමටත් වඩා පහළ ගෝත්රිකයන්ටවත් නොගැළැපෙන දහමක් බවට පත්කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ ඇත්ත වශයෙන්ම බුදු දහම අදහන්නන් ද යන්න ප්රශ්නයක් පැන නැගී ඇත.
අන්තර්ජාලයේ ඇති තොරතුරු අනුව 2021 වසර වනවිට කිසිදු ආගමක් කෙරෙහි විශ්වාසයක් නොමැති (අනාගමික – Secular සහ/හෝ අදේවවාදී – Atheist) ගණයට ඇතුළත්ව ඇති ජනගහනය ඉතා ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත. එය මිලියන 500 ඉක්මවා ගොස් ඇති බව විශ්වාස කරන අතර කිසිදු ආගමක් නොඅදහන වැඩිම ජනගහනයක් සිටින රටවල් ලෙස පහත සඳහන් රටවල් හඳුනාගෙන ඇත.
චීනය සියයට 90, ස්වීඩනය සියයට 73, චෙක් රිපබ්ලික් සියයට 72, එක්සත් රාජධානිය සියයට 69, නෙදර්ලන්තය සියයට 60 යනාදී වශයෙන් චේ. ජපානය, ජර්මනිය, දකුණු කොරියාව, කැනඩාව, ස්විට්සර්ලන්තය, නෝර්වේ යන රටවල් සිටින්නේ සියයට 60ක සීමාවේය. ඇමෙරිකාවේ එය සියයට 39කි. (2021 (2021 World Population Review Most Atheist Countries 2021) 2021) එම කොටස ලෝක ජනගහනයෙන් සියයට 15.6කි.
පසුගිය සියවසේ ලොව පහළ වූ විශිෂ්ටතම විද්යාඥයා වූ ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් සිය ප්රඥාවෙන් පැවැසූ දේ සඳහන් කිරීම සුදුසුය. එනම්,
මෑත කාලීනව නවීන විද්යාත්මක සොයාගැනීම් හේතුවෙන් බුදු දහම යාවත්කාලීනව තබා ගැනීම සඳහා බුදු දහමට කිසිදු සංශෝධනයක් අවශ්ය නොවේ. බුදු දහම විද්යාව අබිබවා ගිය දහමකි. බුදු දහම, ආගම සහ විද්යාව යා කරන පාලමක් බඳුය. මිනිසාට ඔහු තුළ තිබෙන එමෙන්ම පරිසරය තුළ තිබෙන සැඟවුණ දක්ෂතා සොයා හෙළිදරව් කරගැනීම සඳහා එය උත්තේජනයකි. බුදු දහම සදාකාලිකය
“මෑත කාලීනව නවීන විද්යාත්මක සොයාගැනීම් හේතුවෙන් බුදු දහම යාවත්කාලීනව තබා ගැනීම සඳහා බුදු දහමට කිසිදු සංශෝධනයක් අවශ්ය නොවේ. බුදු දහම විද්යාව අබිබවා ගිය දහමකි. බුදු දහම, ආගම සහ විද්යාව යා කරන පාලමක් බඳුය. මිනිසාට ඔහු තුළ තිබෙන එමෙන්ම පරිසරය තුළ තිබෙන සැඟවුණ දක්ෂතා සොයා හෙළිදරව් කරගැනීම සඳහා එය උත්තේජනයකි. බුදු දහම සදාකාලිකය.”
ශ්රීමත් ආතර් සී. ක්ලාක් ද වරෙක මෙසේ පැවැසීය.
“බුදු දහම යනු ආගමක් නොව ආගමික ස්වරූපය ඇති දර්ශනයකි. අනාගතයේදී බහුශ්රැතයන් සහ ප්රඥාවන්තයන් විසින් කරනු ලබන නව විද්යාත්මක සොයා ගැනීම් නමැති කුලුගෙඩිවලින් දේවවාදී ඇදහිලි මත ගොඩනැගී ඇති ආගම් කුඩුපට්ටම් වී යද්දී එම හිදැස පිරවීම සඳහා ඉතිරිව පවතිනුයේ බුදු දහමයි.”
අද ලෝකයේ බොහෝ බුද්ධිමත් ජනතාව සත්යය ගවේෂණය කරමින් සිටින යුගයක් වන අතර, ඔවුන් අතර විශාල නැඹුරුවක් ඇති වී තිබෙන්නේ බුදු දහම දෙසටය. මෙවන් වූ නීතියක් අපගේ ව්යවස්ථාදායකය විසින් සම්මත කරනු ලැබුවහොත් එය බුදු දහමේ පැවැත්ම විනාශ කිරීම පිණිස ගෙන එනු ලබන නීතියක්ම බව තේරුම් ගත යුතුව ඇත. බුදු දහම අතුරුදන් කිරීම සඳහා මාන බලන බලවේගවල බළල් අතක් බවට පත් වූ කණ්ඩායමක් මෙය කිරීමට කටයුතු කරන්නේ ද යන සාධාරණ සැකය මතුව ඇත.
තරුණ භික්ෂු පරපුරට නිසි ලෙස බුදු දහම උගන්වා විනයානුකූල සංඝ පරම්පරාවක් තුළින් පමණක් සංරක්ෂණය කළ හැකි බුදු දහම නීතිය මගින් රැකීමට ගොස් සමස්ත සමාජයට බුදු දහම පිරිහීමට සැලැස්වීම මෙම පනතේ අරමුණ විය යුතුය. වර්තමානයේ මෙරට ක්රියාත්මක වන දේශපාලන බලවේග අනුව මෙය ද “යෙන් කතා කරයි” ව්යාපෘතියේ එකක් දැයි යන්න සැක සහිතය. යෙන් දුටු තැන කට ඇරෙන දේශප්රේමීන් බොහෝ දෙනෙක් අප සමාජයේ වෙති. මා ඕ සේතුංගේ කාලයේ මුළු මහත් චීනයේ තිබූ සියලුම බෞද්ධ විහාරස්ථාන ගිනි තබා විනාශ කළ ආකාරයත්, ටිබෙට් රටේ ලක්ෂ දහයක් බෞද්ධ ජනතාව ඝාතනය කොට පන්සල් හයදහසක් මහ පොළොවට සමතලා කළ ඉතිහාසයත් අප අමතක නොකළ යුතුය.
භික්ෂූන් සතර අගතියට යට නොවන්නේ නම් නීති කුමකට ද? භික්ෂූන්ට තම තමන්ගේ විනය ආරක්ෂා කරගත නොහැකි නම් අන් අය ලවා ත්රිපිටකය සංරක්ෂණය කළ හැකි ද? මෙතෙක් කල් ථෙරවාදී දහම රැකගෙන ආවේ සංඝ සාමග්රිය තුළින් ඇති කරගත් කතිකාවත් හරහාය.
අදට ගැළැපෙන කතිකාවතක අවශ්යතා සමස්ත භික්ෂු සමාජය පිළිගෙන ථෙරවාදී කතිකාවත් පනත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළත් එක් මහනායක හිමිනමකගේ බලපෑම මත එය අත්හැර දැමීමට තරම් රාජ්ය නායකයෝ දුබල වූහ. එම කතිකාවත් පනත සම්මත වූයේ නම් ඒ ඒ නිකායන්හි නායකකාරකාදී හිමිවරුන් ගනු ලබන තීන්දු තීරණ නීතියෙන් පිළිගත් ක්රියාත්මක කළ හැකි තීරණ බවට පත්වේ. එහිදී ගිහියන්ගේ මැදිහත් වීමක් නොමැත. ශාසනය රැක ගැනීමට පවතින එකම පිළියමට පයින් ගසා දමා ශාසන අභිවෘද්ධියේ නාමයෙන් ශාසනය විනාශ කිරීමට ගෙන එන මෙවන් වූ අමනෝඥ නීති හකුළා දැමීම සියලුම බෞද්ධයන්ගේ යුතුකම හා වගකීම වන්නේය.
එම පනත තුළ ත්රිපිටක සංරක්ෂණ මණ්ඩලය පිහිටුවීමේ පදනම වී ඇත්තේ ඒ ඒ නිකායවල්වලට ඇති බලපුළුවන්කාරකම්ය. වාසනාවකට මෙන් බෞද්ධ ජනතාව තවමත් කිසිදු නිකායකට නොබෙදී බුදුන්වහන්සේගේම නිකායේ රැඳී සිටීම නිසා අද පවතින තරමට බුදු දහම ආරක්ෂා වී ඇත. ගිහියන් ද භික්ෂුන් මෙන් ඒ ඒ නිකායන්වලට බෙදී කටයුතු කළේ නම් ත්රිපිටකයට පමණක් නොව බුද්ධ ශාසනයට ද දෙයියන්ගේම පිහිටය.
ජනාධිපති නීතිඥ, ආචාර්ය – විජයදාස රාජපක්ෂ මහතා විසින් ජූනි 18 වැනි දින ලංකාදීප ඊ පුවත්පතට සම්පාදිත ලිපියකි. ශීර්ෂපාඨය හා ඡායාරූප වෙනස්කර ඇත. – සංස්කාරක
-
හිටිහැටියේම ‘හදවත නතර වුණොත්‘ කළ යුත්තේ කුමක් ද ?
හිටිහැටියේ ම හෘදය වස්තුවේ ස්පන්දනය නතර වුවහොත් පුද්ගලයා සිහිසුන්ව ඇද වැටීමට එය හේතුවක් වේ ඩෙන්මාර්කයේ ප්රසිද්ධ පාපන්දු ක්රීඩකයෙකු වන ක්රිස්ටියාන් එරික්සන් ගේ හෘදය වස්තුවේ ස්පන්දනය හිටිහැටියේ ම නතර විය. මේ වන විට ඔහු රෝහල්ගතව ප්රතිකාර ලබයි.
පාපන්දු තරඟයකට සහභාගී වෙමින් සිටියදී ඔහුගේ හෘදය වස්තුවේ ක්රියාකාරිත්වය නතර වූයේ පසුගිය සෙනසුරාදා (ජුනි 12) ය.
නමුත් ඊට හේතුව කුමක් ද යන්න තවමත් වෛද්යවරුන්ට අපැහැදිලිය. එය සිදුවූයේ කෙසේද ; ඊට හේතුව කුමක්ද යන්න සොයා ගැනීම සඳහා වෛද්යවරු දැන් ප්රමුඛත්වය දී කටයුතු කරති.
“එය 29 හැවිරිදි තරුණයෙකුගේ ජීවිතයක්.” හෘද රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ, මහාචාර්ය සන්ජේ ශර්මා බීබීසීයට පැවසීය.
“ඇත්තටම සිද්ධවුණේ මොකක්ද කියල සොයා ගැනීම තමයි දැන් අපට අවශ්ය වෙලා තියෙන්නේ.”
බ්රිතාන්යයේ හෘද පදනම (BHF) පවසන පරිදි, හෘද ස්පන්දනය නතරවීමට (cardiac arrest) බලපාන සුලභ හේතූන් අතරින් එකක් වන්නේ හෘදයේ ස්පන්දන රිද්මය අසමාන වීමයි. මෙය මාරාන්තික විය හැකිය.
අනෙකුත් හේතු අතර cardiomyopathy නමින් හැඳින්වෙන ආබාධය ද පවතී. එමගින් හෘදය වස්තුවේ මාංශ පේශීන්වල පරිමාණය, හැඩය සහ ඝනකමට බලපෑමක් ඇතිකරවයි. එය පාරම්පරික ජාන මගින් ඇතිවිය හැකි රෝගයකි.
එමෙන්ම, හෘද මාංශ යම්කිසි ප්රදාහයකට (inflammation) ලක්වීම ද එහි ස්පන්දනය හිටිහැටියේ නතර වීමට හේතුවක් විය හැකිය.
සංකීර්ණ වූ ස්කෑන් පිටපත් රැසකට ක්රිස්ටියාන් එරික්සන් ගේ හෘදය භාජනය කොට පරීක්ෂා කරන ලදී. ඔහුගේ හදවතේ ඉතා සියුම් පලුදු හෝ අසාමාන්යතා පවතින බව ඉන් අනාවරණය වී ඇතැයි මහාචාර්ය සන්ජේ ශර්මා පැවසීය.
බ්රිතාන්යයේ පාපන්දු ක්රීඩකයන් උදෙසා සිදු කරනු ලබන සාමාන්ය හෘද ස්කෑන් පිටපත් මගින් මෙවැනි අසාමාන්යතා හඳුනාගත නොහැකි බව ද ඔහු තවදුරටත් පැවසීය. එවැනි සාමාන්ය ස්කෑන් පරීක්ෂාවන්, වයස අවුරුදු 16ත් 25ත් අතර සිටින සියලුම බ්රිතාන්ය පාපන්දු ක්රීඩකයන්ට දෙවසරකට වරක් සිදු කිරීම අනිවාර්ය කොට තිබේ.
හෘදය වස්තුවේ ක්රියාකාරිත්වයේ හෝ එහි ව්යුහයේ යම් කිසි සැකකටයුතු දෙයක් වේදැයි සොයා බැලීම එහි අරමුණ වේ. වෛද්යවරුන් කෙතරම් විමසිලිමත් වුවද මෙවැනි පරීක්ෂාවකින්, මතුපිටින් නොපෙනෙන සියුම් ආබාධයන් සොයා ගත හැකි බවට 100%ක් සහතික විය නොහැකිය.
“මේ වගේ තත්ත්වයන් යොවුන් වියේ සිටින විටදී පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ නැහැ. වයස අවුරුදු 25-30 ඉක්මවා යනතුරු එවැනි සියුම් ආබාධ බොහෝවිට දැකගන්නට ලැබෙන්නේ නැහැ.” මහාචාර්ය ශර්මා පැවසීය.
ක්රීඩකයෙකුගේ නම් මෙවැනි අසාමාන්යතා ඇතැම් විට ක්රීඩා තරඟයක් අතරමැද සිදුවිය හැකිය. නැතහොත් හෘදය වස්තුවට පීඩාවක් දැනවිය හැකි මට්ටමේ, මෑතක දී හටගත් වෙනත් අසනීපයකට මෙය සම්බන්ධතාවක් පැවතිය හැකිය.
හෘදය වස්තුවේ එවැනි සියුම් අසාමාන්යතාවක් හඳුනා ගතහොත් ඇතැම් අවස්ථාවලදී ඒවාට ප්රතිකාර කිරීමෙන් සුව කළ හැකිය. ඇතැම් විට එම හානිය ආපසු හැරවිය නොහැකි හෝ සුවකළ නොහැකි එකක් විය හැකිය.
හදවත නතර වුණොත්…?
හිටිහැටියේ ම හෘදය වස්තුවේ ස්පන්දනය නතර වුවහොත් සිරුර පුරා රුධිර ගමනාගමනය නතර වෙයි. එවිට මොලයට අවශ්ය ඔක්සිජන් සැපයුම නවතී. පුද්ගලයා සිහිසුන්ව ඇද වැටීමට එය හේතුවක් වේ. මේ අවස්ථවේදී හුස්ම ගැනීම ද නවතී.
මෙය හෘදයාබාධයකට (heart attack) වඩා වෙනස් රෝග තත්ත්වයකි. හෘදයාබාධයක් (heart attack) ඇතිවන්නේ හෘදයේ මාංශ පේශියට රුධිර සැපයුම නතර වූ විටදී ය. මෙය බොහෝ විට සිදු වන්නේ රුධිර කැටියකින් කිරීට ධමනියක් අවහිර වූ අවස්ථාවකදී ය.
‘විරල සිදුවීම්’
හෘද ස්පන්දනය නතරවීමට (cardiac arrest) ගොදුරු වූ එකම ක්රීඩකයා ක්රිස්ටියාන් එරික්සන් නොවේ.
2012 වසරේ දී තවත් පාපන්දු ක්රීඩකයෙක් තරඟයක් අතරතුර පිටිය මැද සිහිසුන්ව ඇද වැටුණි. ඒ Fabrice Muamba ය. ඔහුගේ හදවත විනාඩි 78ක් නතර වී තිබුණි.
Marc-Vivien මරණයට පත් වූයේ කැමරූන් කණ්ඩායම වෙනුවෙන් ක්රීඩා කරමින් සිටියදී ය. මිය යන විට ඔහු 28 හැවිරිදි විය.
Spurs කණ්ඩායමේ පුහුණුකරු වූ Ugo Ehiogu 2017 දී මිය ගියේය. මිය යන විට 44 හැවිරිදි වූ ඔහු එංගලන්ත කණ්ඩායාමේ හිටපු ක්රීඩකයෙකි.
“ක්රීඩකයන් සීමාව ඉක්මවා ශාරීරික ව්යායාම කිරීමේදී ඔවුන් අවදානමකට ලක්වෙනවා; ඒ හෘදය වස්තුවට දැඩි පීඩාවක් ඇතිවන නිසා. ඒක ප්රශ්නයක් වෙන්න බොහෝ දුරට ඉඩ තියෙනවා.” ක්රිස්ටල් පැලස් ක්රීඩා සමාජයේ, ක්රීඩා ඖෂධ අංශයේ ප්රධානි වෛද්ය සෆාර් ඉක්බාල් පැවසීය.
“නමුත් මේවා ඉතා විරල සිදුවීම්.” ඔහු තවදුරටත් පැහැදිලි කළේය.
ක්රීඩකයන්ට පමණක් නොවේ; හෘද ස්පන්දනය නතරවීම (Cardiac arrests) ඕනෑම කෙනෙකුට සිදුවිය හැකිය.
හිටිහැටියේ හදවත නතර වී වයස අවුරුදු 35ට අඩු 12 දෙනෙක් සෑම සතියකම මහා බ්රිතාන්යය තුළ මරණයට පත්වෙති.
එමෙන්ම, බ්රිතාන්යයේ රෝහල්වලින් පිටත දී වසරකට පුද්ගලයන් 30,000 ගේ පමණ හෘද ස්පන්දනය නතරවීමෙන් අනතුරුව හදිසි වෛද්ය ප්රතිකාර සේවා සඳහා යොමු කෙරෙති. නමුත් ඉන් දිවි ගලවා ගන්නේ දස දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු පමණි.
සාමාන්යයෙන් පාපන්දු ක්රීඩකයන්ගේ හෘදය වස්තුව අනෙක් පුද්ගලයන් හා සසඳන විට තරමක් විශාල වන අතර වැඩි කාර්යක්ෂමතාවකින් ක්රියා කරයි. එම නිසා හෘදය වස්තුව සම්බන්ධ, රුධිර නාල හෝ හෘද නාල අවහිර වීම වැනි වෙනත් රෝග ඇතිවීමේ අවදානම ඔවුනට අඩුය. එවැනි තත්ත්වයන් බොහෝ විට දක්නට ලැබෙන්නේ දුම් පානය කරන්නන් සහ සෞඛ්යයට අහිතකර ආහාර රටාවන් සහිත පුද්ගලයන් අතරය.
නමුත් විජලනයෙන්, වැඩි උෂ්ණත්වයෙන් හෝ මෑතක දී ඇතිවූ වෙනත් අසනීප තත්ත්වයකින් හෘදය වස්තුවට අතිරේක ආතතියක් හෝ වෙහෙසක් ඇතිවේනම් ඉන් අනතුරුදායක බලපෑමක් ඇති විය හැකිය.
‘හැම තත්පරයක්ම වටිනවා’
කෙනෙකුගේ හෘද ස්පන්දනය හදිසියේ නතර වූයේ නම් කෘත්රිම ස්වසනය (CPR) ලබා දීම කඩිනමින් ආරම්භ කිරීම සහ හෘදය නැවත පණගැන්වීම සඳහා විදුලි කම්පනය ලබා දිය හැකි යන්ත්රයක් (automated external defibrillator) භාවිත කිරීම ඉතා තීරණාත්මක වනු ඇති බව වෛද්ය ඉක්බාල් පැවසුවේය. පාපන්දු ක්රීඩක ක්රිස්ටියාන් එරික්සන් ගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමට ද එම ක්රමවේදයන් වහා ක්රියාත්මක කර තිබේ.
හෘදය වස්තුව නැවත පණ ගැන්වීම සඳහා විදුලි කම්පනය ලබා දිය හැකි යන්ත්රයක් සෑම ද්විතීයික පාසලකටම ලබා දීම වැදගත් බව වෛද්ය ඉක්බාල් පවසයි.
“පමා වන හැම මිනිත්තුවකින් ම ජීවිතය බේරා ගැනීම සඳහා තිබෙන අවස්ථාවෙන් 10%ක් අහිමි වෙනවා.” ඔහු පැවසීය.
එමෙන්ම ඇතැම් අවස්ථාවලදී කෘත්රිම ශ්වසනය ලබා දීම මගින් ජීවත් කරවීමේ හැකියාව දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි ප්රමාණයකින් ඉහළ යන බව වෛද්ය මතයයි.
“හෘද ස්පන්දනය නතර වූ කෙනෙකුගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමට උත්සාහ කිරීමේ දී හැම තත්පරයක්ම වටිනවා. කෘත්රිම ශ්වසනය ලබා දෙන ආකාරය ගැන දන්නා උදවිය සමාජයේ වැඩි වන තරමට බේරා ගත හැකි ජීවිත ගණන වැඩි වෙනවා.” බ්රිතාන්ය හෘද පදනමේ සහකාර වෛද්ය අධ්යක්ෂ, හෘද රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්ය සෝන්යා බාබු-නාරායන් පැවසුවාය.
දියුණු රටවල නම් ගුවන්තොටුපල, වෙළෙඳ සංකීර්ණ සහ ප්රජා මධ්යස්ථාන වැනි ස්ථානවලට හෘදය පණ ගැන්වීම සඳහා විදුලි කම්පන ලබා දිය හැකි යන්ත්ර සපයා තිබේ.
එවැනි යන්ත්ර ඕනෑම කෙනෙකුට භාවිත කළ හැකි පන්නයේ ඒවාය. ඒ සඳහා විශේෂඥ දැනුමක් හෝ පුහුණුවක් අවැසි නොවේ.
එම යන්ත්ර මගින් සිදු කෙරෙන්නේ රෝගියාගේ හෘද ස්පන්දන රිද්මය ස්වයංක්රියව පරීක්ෂාවට ලක් කිරීමයි. එමගින් විදුලි කම්පනයක් නිකුත් කෙරෙන්නේ එවැන්නක් අවශ්ය මොහොතක පමණි.
වෙනස?
කෙසේ වෙතත්, කලින් සඳහන් කළ පරිදි, හෘදයාබාධයක් (heart attack) සහ හෘද ස්පන්දනය නතරවීම (cardiac arrest) අතර වෙනස හොඳින් වටහා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
පුර්ව හෘදයාබාධ ලක්ෂණ
- පපුවේ වේදනාව – දැඩි තෙරපුමක ස්වභාවයක්, පපුව මැද හිරවනු දැනීම
- ශරීරයේ වෙනත් ප්රදේශවල දැඩි වේදනාවක් ඇති වීම – පපුවේ සිට අත (සාමාන්යයෙන් වම් අතෙහි මෙම ස්වභාවය හටගත්ත ද, දෑතටම බල පෑ හැකිය.), හකු ප්රදේශය, බෙල්ල, කොන්ද ප්රදේශය හෝ උදරය දක්වා දිවෙන වේදනාවක්.
- ක්ලාන්ත ස්වභාවයක් ඇති වීම
- දහදිය දැමීම
- හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව
- වමනය දැමීමේ අවශ්යතාව – අසනීප ගතියක් දැනීම
- අධික නොසන්සුන්බව (තැතිගත් ස්වභාවයක්).
- කැස්සක් හෝ ඇදුම ස්වභාවය.
ඇතැම් අවස්ථාවල විශේෂයෙන් ම කාන්තාවන්, වයස්ගත පුද්ගලයන් සහ දියවැඩියාවෙන් පෙලෙන පුද්ගලයන්ට පපුවේ වේදනාවක් කිසිසේත් නොදැනේ.
හෘදයාබාධයක් ඇතිවීමට මාසයකට පෙරදී ම, ක්ලාන්තය, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව සහ පපුවේ වේදනාව වැනි රෝග ලක්ෂණ සමහර රෝගීන් වෙතින් දිස් විය හැකි බව මෑතකදී කළ සමීක්ෂණයකින් හෙලිවී තිබේ.
හෘදයාබාධයකින් මිය ගිය ඇතැම් රෝගීන්ගෙන් මාසයකට පමණ පෙර සිට පපුවේ වේදනාව, කෙටි ආශ්වාස ප්රාශ්වාසය සහ ක්ලාන්ත ගතිය වැනි රෝග ලක්ෂණ දිස්වන අතර එය කලින් හඳුනා ගැනීමෙන් ඔවුන්ගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමේ අවස්ථාව පවතින බව ද එම කණ්ඩායම පෙන්වා දෙයි.
හදවතේ නිරෝගී බව වර්ධනය කළ හැක්කේ කෙසේද?
ජීවන රටාව වෙනස්කර ගැනීම මගින් හදවත් සෞඛ්යය වර්ධනය කරගත හැකි බව බ්රිතාන්ය ජාතික සෞඛ්ය සේවාවේ විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.
දුම්පානය නවතා දැමීමෙන් වසරකට පසුව යම් පුද්ගලයෙක්, දිගින් දිගටම දුම් පානය කරන පුද්ගලයෙක්ට වඩා අඩකින් හදවත් රෝග ඇතිවීමේ අවදානම වළක්වා ගැනීමට සමත්වන බව ඔවුහු විශ්වාස කරති.
සතියකට අවම වශයෙන් පැය දෙකහමාරක කාලයක් බයිසිකල් පැදීම, වේගයෙන් ඇවිදීම වැනි ව්යායාම කිරීම මගින් හදවත් රෝග සහ ආඝාත ඇතිවීමේ අවදානම අඩුකර ගතහැකි බවත්, ආහාරයට ගන්නා පළතුරු සහ එළවලු ප්රමාණය තුනේ සිට පහක් දක්වා වර්ධනය කරගැනීම මගින් හෘදයාබාධ හෝ ආඝාතය වැළඳීමේ අවදානම අඩුකර ගත හැකි බවත් මහා බ්රිතාන්යයේ සෞඛ්ය සේවය නිරීක්ෂණය කර ඇත.
- දුම්පානය අත්හරින්න
- ක්රියාශීලී වෙන්න
- ඔබේ බර පාලනය කරගන්න
- කෙඳි සහිත ආහාර වැඩියෙන් අනුභව කරන්න
- මේද පිරුණු ආහාර අඩුකරන්න
- ලුණු භාවිතය අඩු කරන්න
- මාලු ආහාරයට එක්කර ගන්න
- මද්යසාර අඩුවෙන් පානය කරන්න
- ආහාරවල ඇසුරුමේ ඇති තොරතුරු කියවන්න
උපුටා ගැනීම බී.බී.සී සන්දේශය
-
21 වැනිදා සිට සංචරණ සීමා ලිහිල් කෙරේ
- පළාත් අතර සංචරණ සීමා තවදුරටත්
- කොවිඩ් නොවන මරණ, පැය 24ක් තුළ අවසන් කටයුතු කිරීමට අවසර
ලබන 21 වනදා අලුයම 04 සිට සංචරණ සීමා ලිහිල් කිරීමට තීරණය කෙරේ. එහෙත් පළාත් අතර පනවා ඇති සංචරණ සීමා ලිහිල් නොකරන ලෙස ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා නිලධාරීන්ට උපදෙස් දුන්නේය.
ජුනි මස 23 රාත්රී 10 සිට 25 වනදා උදෑසන 04 දක්වා පමණක් පෙර පරිදිම සංචරණ සීම නැවත ක්රියාත්මක කෙරේ.
ජනතාව ඒකරාශී වන අවස්ථාවන්ට අදාළව පනවා ඇති නීති තවදුරටත් ඒ ආකාරයෙන්ම ක්රියාත්මක කෙරේ. රාජ්ය සහ පෞද්ගලික යන දෙඅංශයේම ආයතන සීමිත සේවක සංඛ්යාවක් යටතේ පවත්වාගෙන යාමට ආයතන ප්රධානීන් වගබලා ගත යුතුය. සියලුම වෙළෙඳ සහ ආර්ථික මෙහෙයුම් අවම පිරිසකගේ සහභාගීත්වයෙන් සිදු කිරීමේ අවශ්යතාව ජනාධිපතිවරයා අවධාරණය කළේය.
කොවිඩ් මර්දන විශේෂ කමිටුව අද (18) පෙරවරුවේ ජනාධිපති කාර්යාලයේ රැස්වූ අවස්ථාවේ ජනාධිපතිවරයා විසින් මේ බව සඳහන් කෙරිණ.
කොවිඩ් නොවන මරණ පී.සී.ආර් පරීක්ෂණයට ලක්කිරීමෙන්, අවසන් කටයුතු කිරීමට සිදුවන ප්රමාදය පිළිබඳව බොහෝ දෙනාගෙන් චෝදනා එල්ල වී තිබේ. එමගින් මියගිය අයගේ පවුල්වල අය මුහුණ දෙන ආර්ථික සහ දැඩි අපහසුතා සැලකිල්ලට ගෙන කොවිඩි නොවන හේතූන් මත මියයන අයගේ අවසන් කටයුතු පැය 24ක් ඇතුළත සිදු කිරීමට අනුමැතිය දීමට ජනාධිපතිවරයා උපදෙස් දුන්නේය.
ජුනි මස 14වන දින සංචරණ සීමා ඉවත් කිරීමට තීරණය කර තිබුණ ද, ජුනි 11 වන දින මරණ 101ක් වාර්තා වූ බවට ලැබුණු දත්ත පදනම් කරගනිමින් ජුනි 21 වනදා තෙක් සංචරණ සීමා දීර්ඝ කිරීමට පියවර ගැනිණ. පසුව මෙම මරණ සිදුව ඇති ආකාරය පිළිබඳව සෞඛ්ය සහ බුද්ධි අංශ මගින් නැවත පුළුල් විමර්ෂණයක් කර ලබාගත් දත්ත පිළිබඳව ජනාධිපතිතුමා දීර්ඝ ලෙස කරුණු පැහැදිලි කළේය. එහිදී ඇතැම් මරණ පෙබරවාරි 06 සිට ජුනි 11 දක්වා මාස 04ක කාලසීමාව තුළ සිදුව, මරණ සහතික ද නිකුත් කළ තිබූ බවට ද අනාවරණය විය. ඇතැම් මරණ පිළිබඳව තොරතුරු දෙවතාවක් සඳහන් වි ඇති බව සොයා ගැනිණ. ජුනි 11 වන දින සිදුව ඇති මරණ සංඛ්යාව 101ක් නොව 15ක් පමණක් බව සිදුකළ පුළුල් විමර්ෂණයෙන් පසු අනාවරණය කරගත් බව ජනාධිපතිතුමා පැවසීය. දත්ත සැපයිමේදී නිවැරදි වීම සහ කාලීන වීම, නිවැරදි තීරණ ගැනීමට අත්යාවශ්ය බව ජනාධිපතිවරයා අවධාරණය කළේය.
මේ වන විට එන්නත් මිලියන 04කට අධික ප්රමාණයක් ගෙන්වා තිබේ. ජුලි මස අවම වශයෙන් තවත් එන්නත් මිලියන 04ක් ලැබීමට නියමිත බවත්, ඒ අනුව ඉදිරි කාලය තුළ ඉහළ ප්රතිශතයකට එන්නත් දීමේ හැකියාව ඇති බව රාජ්ය ඖෂධ නීතිගත සංස්ථාවේ සභාපති, වෛද්ය ප්රසන්න ගුණසේන මහතා සඳහන් කළේය.
අමාත්යවරුන් වන පවිත්රා වන්නිආරච්චි, ගාමිණි ලොකුගේ, බන්දුල ගුණවර්ධන, කෙහෙළිය රඹුක්වැල්ල, මහින්දානන්ද අලුත්ගමගේ, ප්රසන්න රණතුංග, රෝහිත අබේගුණවර්ධන, රමේෂ් පතිරණ, නාමල් රාජපක්ෂ, රාජ්ය අමාත්යවරුන් වන සුදර්ශනි ප්රනාන්දුපුල්ලේ, චන්න ජයසුමන, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී මධුර විතානගේ, ජනාධිපති ප්රධාන උපදේශක ලලිත් වීරතුංග, සෞඛ්ය ලේකම් (විශ්රාමික) මේජර් ජෙනරල් විශේෂඥ වෛද්ය සංජීව මුණසිංහ යන මහත්ම මහත්මීහු, ත්රිවිධ හමුදාපතිවරු සහ සෞඛ්ය අංශ ප්රධානීහු මේ අවස්ථාවට එක්ව සිටියහ.
-
පරිසර ප්රේමීන්ගේ ආහාරය බවට පත්විය යුත්තේ මොනවාද ?
සැකසූ ආහාර (Processed food) සම්පත් අවුල් කරන දැවැන්ත කර්මාන්තශාලා වල ස්වභාවය නිරූපණය කරයි. ඒවා පරිසරයට එතරම් හොඳ නැත. නමුත් ආහාර සැකසීම ඇත්ත වශයෙන්ම ‘ආහාරයේ කාබන් අඩිපාර (food’s carbon footprint) අඩු කිරීමට උපකාරී වේද ? මෙය අද ගෝලීය අවධානය යොමු වූ වැදගත් සංවාදයකි
අපගේ ආහාර පුරුදු පරිසරයට හානි කරන්නේ කෙසේද යන්න නොසලකා හැරීම වඩ වඩාත් දුෂ්කර වෙමින් තිබේ. අපගේ ආහාර පද්ධතිය භූගත ජල සැපයුමට බලපායි. ලෝකයේ හරිතාගාර වායු විමෝචනයෙන් 3/1ක් ජනනය කරන අතර විශාල භූමි ප්රමාණයක් ඒ වෙනුවෙන් භාවිතා කරයි. එය ස්වාභාවික පරිසර පද්ධති පරිවර්තනය කිරීම හා ජෛව විවිධත්වය නැතිවීමට හේතු වේ.
ඊට ප්රතිචාර වශයෙන් විද්යාඥයින් උපදෙස් දෙන්නේ මස් ආහාර අවම කිරීම, ආහාර අපද්රව්ය අවම කිරීම සහ දේශීයව නිපදවන ආහාර මිලදී ගැනීම ය. නමුත් අඩු සැකසූ ආහාර (less processed food) අනුභව කිරීමෙන් පරිසරයට / පෘථිවියටද ප්රයෝජන ලැබේද?
ආහාර, සැකසූ හෝ අවම වශයෙන් සැකසූ (unprocessed or minimally processed) සැකසූ හා අතිශය සැකසූ (processed සහ ultra-processed) ලෙස බෙදිය හැකිය. චිප්ස් සහ කේක් වැනි අල්ට්රා සැකසූ ආහාර අප පාරිභෝජනය කරන කැලරිවලින් අඩකටත් වඩා වැඩිය.
සැකසූ ආහාරවල සම්පූර්ණ පලතුරු හා එළවළු වැනි දේශීයව ලබාගත් ආහාරවලට සාපේක්ෂක අඩු කාබන් පියසටහන් ඇත. අවම වශයෙන් සැකසූ නිර්මාංශ ආහාර අවම පාරිසරික බලපෑමක් ඇති බව පර්යේෂණවලින් සොයා ගෙන ඇත.
ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවියේ පාරිසරික තිරසාරභාවය සහ මහජන සෞඛ්යය පිළිබඳ ජ්යෙෂ්ඨ පර්යේෂකයෙකු වන මාකෝ ස්ප්රිංමන් පවසන්නේ “ආහාර සැකසීම සදහා ඔබ වෙනත් ආකාරයකින් කළ යුතු පියවරක් එකතු කරන්නේ කෙසේදැයි සොයා බැලිය යුතුය. ඔබ නිවසේදී යම් ආහාරයක් සැකසුවේ නම්, එම ක්රියාවලිය විශාල කර්මාන්ත ශාලාවක් තරම් විධිමත් නොවන බැවින් ඔබ ඒ සඳහා වැඩි ශක්තියක් වැය කිරීමට ඉඩ තිබේ.”
අතිශය සැකසූ ආහාරවල ඇති සියලුම අමුද්රව්ය සෑදීමට අවශ්ය සියලු සම්පත් හා ශක්තිය ගැන කුමක් කිව හැකිද? ‘‘ආහාරයක තිරසාරභාවය (sustainability of a food) රඳා පවතින්නේ එය පිරිසැකසුම් කිරීම, ගබඩා කිරීම, සංරක්ෂණය හා ශීතකරණයට කොපමණ ශක්තියක් වැය වේද යන්න සහ අප එයින් කොපමණ ප්රමාණයක් නාස්ති කරනවාද යන්න මතය‘‘ මිචිගන් විශ්ව විද්යාලයේ පරිසර හා තිරසාරභාවය පිළිබඳ පාසලේ සහකාර මහාචාර්ය ෂෙලි මිලර් පවසයි.
සෝස් මිලට ගැනීම ද වඩා හොඳ ? නැතහොත් එය නිවසේදීම සැකසීමට අවශ්ය අමුද්රව්ය මිලදී ගන්නවාද?
අතිෂය සැකසූ ආහාරවල බොහෝ දුරට ආහාර වලින් ලබාගත් ද්රව්ය වලින් සාදන ලද, බොහෝ දුරට අඩු බලපෑම් සහිත අමුද්රව්ය ඇත. ආහාර ගබඩා කිරීම සඳහා තවදුරටත් භාවිතා කිරීමට භාවිතා කරන මේද හා වෙනත් කල් තබා ගන්නා ද්රව්ය ඊට ඇතුළත් ය.
“සැකසූ ආහාර පුළුල් ලෙස තිරසාර බව පෙනේ. නමුත් එය සැකසීමට වඩා ඒවායේ අමුද්රව්යයන් පෙන්නුම් කරයි” යැයි නෆීල්ඩ් හෙල්ත් හි ජනගහන සෞඛ්ය දෙපාර්තමේන්තුවේ පර්යේෂක මයිකල් ක්ලාක් පවසයි.
කෙසේ වෙතත්, පසුගිය වසරේ ප්රකාශයට පත් කරන ලද එක් වාර්තාවකින් පෙන්වා දෙන්නේ පාම් සහ සෝයා තෙල් අඩංගු ඕනෑම ‘අතිෂය සැකසූ‘‘ ආහාරවල සැලකිය යුතු ඍණාත්මක පාරිසරික බලපෑම් ඇති බවයි.
සැකසූ ආහාරවල හරිතාගාර වායු විමෝචනය ගැන කතා කිරීමේදී වැදගත් වන තවත් අමුද්රව්යයක් වන්නේ මස් ය. පර්යේෂකයන් සොයාගෙන ඇත්තේ අතිශයින්ම සැකසූ ආහාරවල සත්ව ප්රභවයන්ගෙන් යුත් අමුද්රව්ය හෝ කුඩා ප්රමාණයක් පමණක් අඩංගු වුවහොත් අඩු පාරිසරික බලපෑමක් ඇති බවයි.
අතිශයින්ම සැකසූ ආහාරවල පාරිසරික බලපෑම් (අඩු හෝ ඉහළ) සලකා බැලිය යුතු එකම සාධකය නොවේ
ආහාර නිෂ්පාදනයේ ප්රධාන පාරිසරික පිරිවැය කෘෂිකර්මාන්තයෙන් පැමිණෙන අතර, මෙම ක්රියාවලිය සතුන් සම්බන්ධ වන විට තවත් තීව්රර වේ
“මෙම ප්රධාන හරය අමුද්රව්ය වලින් බොහොමයක් අඩු ජීඑච්ජී විමෝචන සහ වෙනත් පාරිසරික අඩිපාරක් ඇත” යැයි ස්ප්රිංමන් පවසයි.
අතිශයින්ම සැකසූ ආහාරවල පාරිසරික බලපෑම් – අඩු හෝ ඉහළ – සලකා බැලිය යුතු එකම සාධකය නොවේ. ඔවුන් සාමාන්යයෙන් අවම වශයෙන් සැකසූ හා සැකසූ ආහාර වලට වඩා වැඩි ඇසුරුම් ප්රමාණයක් ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම ඇසුරුම් මඟින් විමෝචනයට විශාල දායකත්වයක් ලබා දිය නොහැකි බව ස්ප්රිංමන් පවසයි.
ඇත්ත වශයෙන්ම, අතිශයින්ම සැකසූ ආහාර හරිතාගාර වායු විමෝචනය අඩු කිරීමට දායක විය හැකිය. ආහාර පරිභෝජනය සඳහා වඩාත්ම තිරසාර ක්රමය වන්නේ අප කන තරම් ප්රමාණයක් සෑදීමයි. අතිෂයින් සැකසූ ආහාර මේ සඳහා උපකාරී වේ. මන්ද ඒවා අපගේ කබඩ් වල දිගු කල් පවතින බැවිනි, (රාක්කයේ ආයු කාලය දීර්ඝ කිරීමට එකතු කරන ලද අමුද්රව්ය වලට ස්තුති වන්න) එබැවින් අපට ඒවා නාස්ති කිරීමට ඇති ඉඩකඩ අඩුය.
එක් අධ්යයනයකින් හෙළි වූයේ සැකසූ පලතුරු සහ එළවළුවලින් ඉවත ලන අපද්රව්ය නැවුම් පලතුරු හා එළවළු වලට වඩා 14% කින් අඩු වන අතර සැකසූ මාළු හා මුහුදු ආහාර නාස්තිය 8%කින් අඩු බවයි.
ඔබ එළවළු නාස්ති කරන්නේ නම් එහි යම් පාරිසරික බලපෑමක් ඇත. නමුත් ඒවා නිෂ්පාදනය කිරීමට යන ශක්තියේ ප්රමාණය වඩා අඩු බැවින් එළවළු නාස්තියේ පරිසරික බලපෑම ද අඩුය – ෂෙලි මිලර්
කෙසේ වෙතත්, ආහාර අලාභය හා අපද්රව්ය සාමාන්යයෙන් පලතුරු හා එළවළු වැනි දිරාපත් වන ආහාරවලට බලපාන අතර අර්තාපල් වැනි ප්රධාන බෝග වර්ග තරමක් අඩු හරිතාගාර වායු විමෝචනයක් ඇති කරයි.
“ඔබ මස් නාස්ති කරන්නේ නම් එය විශාල පාරිසරික බලපෑමක් ඇති කරනු ඇත. මන්ද මස් නිෂ්පාදනය කිරීම වෙනුවෙන් විශාල පාරිසරික පිරිවැයක් දැරිය යුතු බැවිනි. ඔබ එළවළු නාස්ති කරන්නේ නම් එහි යම්කිසි පාරිසරික බලපෑමක් ඇත. එළවළු නිෂ්පාදනයට දැරිය යුතු පාරිසරික පිරිවැය අඩුව බැවින් එළවළු නාස්තියේ පාරිසරික පිරිවැය ද අඩුය‘‘
නමුත් මෙම අතිශය සැකසූ ආහාර සඳහා වෙනත් ආකාරයකින් බලපාන බව මිලර් පවසයි. මෙයට එක් හේතුවක් වන්නේ සැකසූ ආහාර ගබඩා කිරීමට භාවිතා කළ යුතු ශීතකරණ සදහා විශාල බල ශක්තියක් භාවිතා කළ යුතු වීම හා ශීතකරණ හරිතාගාර වායු විමෝචනයට ද දායක වීමය.
පාම් ඔයිල් හෝ සෝයා අඩංගු ආහාරවල වෙනත් නිර්මාංශ ආහාර වලට වඩා ඉහළ කාබන් පියසටහනක් (carbon footprint )ඇත
ඕනෑම සැකසුමකින් අපගේ ආහාර පද්ධතියට විශාල බල ශක්තියක් සහ අතිරේක නිෂ්පාදන පියවර එකතු වන අතර වැඩි පාරිසරික බලපෑමක් ඇති කරනු ඇත. නමුත් අපි ආහාර සහ එහි රාක්කය ස්ථායීව සකසා ගත් විට ශීතකරණය අවශ්ය නොවන්නේ නම් එය සමහර විට පාරිසරික වශයෙන් යහපත් විය හැකිය.
ඇත්ත වශයෙන්ම, සැකසූ මස් නිෂ්පාදන විශාල ප්රමාණයක් සදහා වෙනත් ආකාරයකින් නාස්ති වන ආහාර භාවිතා කරයි. නමුත් ඒවායේ කාබන් අඩිපාර තවමත් සැකසූ පළතුරු සහ එළවළු නිෂ්පාදන වලට වඩා බෙහෙවින් වැඩි ය.
නමුත් මස් නිෂ්පාදන අපගේ මේසය මතට පැමිණීමට පෙර පරිසරයට වැඩි බලපෑමක් ඇති කරන අතර අප ආහාර පරිභෝජනය කරන ආකාරය ද වැදගත් වේ. සීනි හැරුණු සෞඛ්ය සම්පන්න නොවන ආහාර බොහෝ විට ඉහළම පාරිසරික බලපෑමක් ඇති කරන බව පර්යේෂණවලින් පෙනී යයි.
අතිශයින්ම සැකසූ ආහාර අධික ලෙස ආහාරයට ගැනීමේ ප්රවණතාවක් අප සතුව ඇත. ඒවායේ පහසුව සහ අතිශයින්ම රසවත් අමුද්රව්ය වලට අපි ඇබ්බැහි වන නමුත් ඒවා කිසිසේත් කුසගින්න නිවන්නේ නැත. පර්යේෂණවලින් පෙන්නුම් කරන්නේ වැඩි කැලරි ප්රමාණයක් ආහාරයට ගැනීමෙන් හරිතාගාර වායු විමෝචනය සහ ප්ලාස්ටික් දූෂණය ඉහළ යන බවයි.
අවාසනාවකට මෙන්, අතිශයින්ම සැකසූ ආහාර බොහෝ විට අවම සැකසූ ආහාර විස්ථාපනය කිරීම සඳහා නිපදවා ඇති බව ලන්ඩනයේ ඉම්පීරියල් කොලේජ් හි මහජන සෞඛ්ය ප්රතිපත්ති ඇගයීම් ඒකකයේ පර්යේෂකයකු වන පරස්කෙවි සෙෆෙරිඩි පවසයි.
“මිනිසුන් සැකසූ ආහාර පාරිභෝජනයට විශාල වශයෙන් නැඹුරු වන අතර ගැටළු සහගතය. අපගේ සෞඛ්යයට ප්රයෝජනවත් යමක් සඳහා වෙනත් ආකාරයකින් භාවිතා කළ හැකි ස්වභාවික සම්පත් මිනිස් ආහාරයට අවශ්ය නොවන (අනවශ්ය) ආහාර සෑදීම සඳහා යොදා ගැනේ‘‘
සැකසූ ආහාර වෙළඳපොළට සමීප කරවීම නිසා, විදේශීය පලතුරු හා එළවළු වලට වඩා අඩු විමෝචනයක් ඇති විය හැකි බැවින් එම ආහාරවල කාබන් අඩිපාර මැනීම දුෂ්කර විය හැකිය
අපගේ සැකසූ ආහාර පරිභෝජනයේ ප්රතිඵල තරබාරුකම හා සම්බන්ධ රෝගවලට හේතු වන්නේ යැයි පර්යේෂකයෝ තර්ක කරති.
නමුත් ඕනෑම වර්ගයක ආහාරයක සමස්ත කාබන් පියසටහන මැනීම (සැකසීමේ සිට ඇසුරුම්කරණය දක්වා) සරල නැත. “ජීවන චක්ර තක්සේරුව – life cycle assessment” යනු ආහාර සැපයුම් දාමය හරහා සිදුවන පාරිසරික බලපෑම මැනීම සඳහා භාවිතා කරන පොදු මෙවලමකි. ආහාරයක සමස්ත ජීවන චක්රයට වඩා පාරිසරික බලපෑම මැනීම එහි අරමුණයි.
අවම වශයෙන් සැකසූ ආහාර බොහෝ විට ගෙදර හැදූ ආහාර වේලකට වඩා අඩු කාබන් පියසටහනක් ඇත. එක් අධ්යයනයකින් හෙළි වූයේ ගෙදර පිසීමට වඩා සැකසූ ආහාරවල අඩු කාබන් පියසටහන් ඇති බවයි. මෙයට හේතුව ගෘහස්ථව පිසින ලද ආහාරයක වාණිජමය ආහාර පිසීම වැනි ප්රධාන සැකසුම් වලට භාජනය වී ඇති නිෂ්පාදනයට වඩා අඩු නිෂ්පාදන, ශීත කළ ගබඩා සහ අපද්රව්ය ඇතුළත් වීමයි.
කෙසේ වෙතත්, තක්සේරුව බොහෝ විට සැකසුම්, ඇසුරුම්කරණ සහ බෙදා හැරීමේ සියලු අදියරයන් සැලකිල්ලට නොගනී යැයි සෙෆෙරිඩි පවසයි. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ආහාරවල පාරිසරික බලපෑම පිළිබඳව පර්යේෂණවල අඩුවක් පවතින බව ඇය පවසයි.
සලාදයක් තෝරා ගැනීම සෞඛ්ය සම්පන්න වන නමුත් එහි ආහාර අපද්රව්ය ඇත. ශාක පදනම් කරගත් බර්ගර් ආහාරයට ගැනීමෙන් ඔබේ මස් ප්රමාණය අඩු කර ගත හැකිය, එවිට සැකසූ ආහාර (processed food) ඇත්ත වශයෙන්ම ඔබේ කාබන් අඩිපාර අඩු කිරීමට දායක වේ. කර්මාන්තශාලාව සමහර විට ගොවිපොළට වඩා හරිත විය හැකිය – Factory may sometimes be greener than farm.
ජූනි 18 වැනි දින බී.බී.සී වාර්තාවකි – දළ පරිවර්තනය – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ
-
කොවිඩ් මර්දනයට ඇති ලොකුම බාධාව කුමක් ද ? මහාචාර්ය අර්ජුන ද සිල්වාගෙන් සුපිරි හෙළිදරව්වක්
සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ කණ්ඩායම් අතර තිබෙන බෙදීම හේතුවෙන් කොරෝනා වෛරසය පාලනයට බාධා ඇති වී තිබෙන බවත් නිවරැදි ඩේටා ප්රමාදයකින් තොරව නොලැබුණහොත් පාසල් විවෘත කිරීම වැනි කරුණු ගැන හිතන්නවත් නොමැකි බවත් මහාචාර්ය අර්ජුන ද සිල්වා මහතා පවසයි.
මහාචාර්යවරයා මේ බව හෙළි කළේ අද (17) දෙරණ ‘බිග් ෆෝකස්’ වැඩසටහන සමග සම්බන්ධවෙමිනි.
එහිදී වැඩිදුරටත් එම තත්ත්වය පැහැදිලි කළ මහාචාර්ය අර්ජුන ද සිල්වා මහතා,
“අපෙත් ප්රශ්නෙ තියෙන්නේ අමාත්යාංශ අතර සම්බන්ධතා හුඟාක් අඩුයි. මම දන්නම දෙයක් තමයි අපේ අමාත්යාංශ එකට වැඩ කරන්නෙ නෑ. අපේ රට ඉදිරියට යන්නෙ නැති ප්රධාන හේතුවක් තමයි ඒක. මේ වෙලාවෙ හරි පෞද්ගලික දේවල් පැත්තකින් තියලා රට ගැන හිතලා වැඩ කරන්න ඕනේ. සමහර අයට අමතක වෙලා තියෙන්නේ මේකෙන් අපි ඔක්කොම මැරෙනවා කියන එක.
මම ආයෙත් කියන්නේ මම දකින ප්රධානම උවදුර තමයි අපි එකට වැඩ කරන්නේ නැති එක. අමාත්යාංශය තුළත් දෙපාර්තමේන්තු අතර ප්රශ්න. හරි විදිහෙ පරිපාලනයක් කරන්න ඩේටා ශෙයා කිරීම අවශ්යයි. සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ කණ්ඩායම් අතර සම්බන්ධීකරණය වැඩි කරන්න අවශ්යයි. නිවරැදි ඩේටා ප්රමාදයකින් තොරව ලැබිය යුතුයි. එහෙම නැතුව පාසල් ඇරීම වගේ කරුණු ගැන හිතන්නවත් බෑ.
හැබැයි තව පැත්තකින් අපේ ජනතාව හැසිරෙන විදිහ වැරදියි. මොකද දැන් හදිසියෙවත් එක පාරටම රට ඇරියොත් හැමෝම එළියට බහිනවා. බටහිර රටවල ඊට වැඩිය විනයානුකූලව කරනවා. අපේ ජනතාවට පැහැදිලි ලෙස කිව්වෙ නැත්නම් මොකක් ද කළ යුතු දේ කියලා එයාලා හිතලා මතලා තීරණ ගන්න ස්වරූපය අඩුයි.”
-
ඇමරිකන් පුරවැසියෙක් වන ‘බැසිල් රාජපක්ෂ’ මේ රටේ තෙල් මිල අඩු කරන්නේ කොහොමද ?
”ලන්සයි ජගත් පුෂ්පකුමාරයි කියනවා බැසිල් හිටියනම් වැඩි වෙන්නේ නැහැ කියලා. අඩුම ගානේ මන්ත්රීවරයෙක් ලෙස පත්වෙන්න බැසිල් මේ රටේ පුරවැසියෙක්වත් නෙවෙයි. ඇමරිකන් පුරවැසියෙක් මේ රටේ තෙල් මිල අඩු කරන්නේ කොහොමද? ඒ කියන්නේ රටේ ජනාධිපතිගෙන් වැඩක් නැහැ. ගම්මන්පිලට එරෙහිව ලිපි නිකුත් කිරීම පිටිපස්සේ ඉන්නේ බැසිල්. බැසිල් තමන්ගේ ඉත්තෝ පාවිච්චි කරලා එක එක ජවනිකා පෙන්නලා ඇත්ත ප්රශ්නය යටගහන්න හදනවා” යැයි ජවිපෙ ප්රචාරක ලේකම් විජිත හේරත් පවසයි.
ආණ්ඩුව තෙල් මිල වැඩි කරමින් ජනතාව මතට දැවැන්ත පීඩනයක් එල්ල කර තිබීම පිළිබඳව අද (17) දින පස්වරුවේ බත්තරමුල්ල පැලවත්ත මූලස්ථානයේ කැඳවා තිබූ මාධ්ය හමුවේදී මන්ත්රීවරයා වැඩිදුරටත් කරුණු දක්වමින් පැවසූවේ තෙල් මිල වැඩිකිරීම පිළිබඳව ඇමතිවරුන් කයිවාරු ගැසීම නවතා තෙල් මත පනවා ඇති බදු අඩු කර ජනතාව මේ විපතින් මුදා ගන්නා ලෙසයි.
එම මාධ්ය හමුවේදී ජවිපෙ ප්රචාරක ලේකම්වරයා පළකල සම්පූර්ණ අදහස් මෙසේය…
“ආණ්ඩුවේ තෙල් නාටකය සමග ජනතාව පත්වී තිබෙන පීඩාකාරී තත්වය පැහැදිලි කිරීමට බලපොරොත්තු වෙනවා. දැනට අවුරුදු එකහමාරක පමණ කාලය සිට කොරෝනා වසංගතය හේතුවෙන් රටේ ජනතාව මහත් ව්යසනයකට පත්ව සිටිනවා. කොවිඩ් තත්වය හේතුවෙන් ආර්ථික සහ සමාජීය වශයෙන් ජනතාව පීඩාවට පත් වෙමින් සිටිනවා. එන්නත් ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුවට මුල සිටම නිසි වැඩපිළිවෙළක් තිබුණේ නැහැ. අදටත් නිසි ක්රමවේදයක් නැහැ. අපි දන්නවා ඇස්ට්රාසෙනිකා එන්තට අදාළව මාත්රා දෙකක් ලබා දිය යුතුයි. නමුත් ආණ්ඩුව තමන්ගේ හිතවතුන්ට දේශපාලකයින්ට ඉවක් බවක් නැතිව එන්නත් ලබා දීමට යාම නිසා විශාල පිරිසකට අදටත් එහි දෙවැනි මාත්රාව නොලැබී තිබෙනවා. ආණ්ඩුව විවිධ රටවලින් එම එන්නත් ලැබෙන බව කියමින් සිටියත් දෙවැනි එන්නත නොලැබීම නිසා අද ඔවුන් විශාල බියකින් සිටිනවා.
ඔන්ලයින් අධ්යාපන ක්රමය අසාර්ථක වී තිබෙනවා. එමගින් පාසල් යන දරුවන් සහිත විශාල දෙමව්පියන් පිරිසක් අපහසුතාවයට ලක්ව තිබෙනවා. දෙමව්පියන්ගේ දුරකථනයට ඩේටා දමාගෙන දරුවන් අධ්යාපනය ලැබීමට උත්සාහ කළත් බොහෝ තැන්වලට ප්රමාණවත් සිග්නල් ලැබෙන්නේ නැහැ. දරුවන්ට කඳු මුදුන්වලට, ගස්වලට නැගීමට සිදුව තිබෙනවා. දුරකථන අබලන් වීම නිසාත් දරුවන් කිහිපදෙනෙක් සිටින තැන්වල එකම දුරකථනය බෙදා ගැනීමට සිදුවීම නිසාත් නිවෙස්වල ගැටුම් ඇතිවෙමින් තිබෙනවා. මේ තත්වය තුළ දරුවන් හා දෙමව්පියන් විශාල පීඩාවකට ලක්ව සිටිනවා. අපි උදේ වරුවේ රූපවාහිනී නාලිකා අධ්යාපනය සඳහා යොදාගන්නා ලෙස යෝජනා කර තිබුණේ මේ නිසා තමයි. අවුරුදු එකහමාරක් ගත වුණත් ආණ්ඩුව එවැනි තීරණයක් ගැනීමට අසමත් වී තිබෙනවා.
කොරෝනා වසංගතය මැද වේගයෙන් බඩු මිල ඉහළ යමින් තිබෙනවා. රුපියල් 98-100ට දෙන බව කියූ සහල්, ගැසට් ගසා මිල පාලනය කළ බව කියූ සහල් වෙළඳපොළේ සොයා ගැනීමට නැහැ. පාරිභෝගික අධිකාරියේ සභාපති මේජර් ජනරාල් දිසානායක මහතා අද වන විට සොයාගැනීමටවත් නැහැ. වෙළෙන්දන් අල්ලා මට්ටු කරන බවට පුරසාරම් කී කිසිවෙක් අද දකින්න නැහැ. නාඩු කිලෝ එක රු. 125-130යි, රතු කැකුළු සුදු කැකුළු 120-130යි, සම්බා 160-175යි. මිනිස්සුන්ට හාල් මිලදී ගැනීමට නොහැකි තත්වයක් ඇතිවී තිබෙනවා. පොල්තෙල් බෝතලයක් රු.800-900යි. මාළු මිරිස් කිලෝ එක රු. 400යි, බෝංචි කිලෝ එක රු. 240යි. එළවළු මිල විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ආණ්ඩුව මිල අයාලේ යාමට ඉඩහැර තිබෙනවා. ජනතාව මහත්සේ බැටකෑමට ලක්වී සිටිනවා.
හෙට අනිද්දාට ගෑස් මිලත් වැඩි කරන්න හදනවා. සමාගම් ඉල්ලන නිසා මිල වැඩි කරන්න සිදු වන බව ආණ්ඩුව කියමින් සිටිනවා. ලිට්රො ගෑස් සමාගම කියන්නේ රජය සතු සමාගමක්. බන්දුල ගුණවර්ධන ඇමතිවරයා මුදල් ඇමතිවරයා සමග ඒකබද්ධව කැබිනට් පත්රිකාවක් ඉදිරිපත් කර තිබුණා. ලිට්රො ගෑස් සමාගම ගෑස් මෙ.ටො. 01ක් මිලදී ගෙන්නේ ඩො. 137ට නමුත් පෞද්ගලික ලාෆ් සමාගම එම ප්රමාණය වෙළඳපොළන් ගන්නේ ඩො. 83ට බව එහි කියා තිබුණා. රජයේ ගෑස් සමාගම වෙළඳපොළන් වැඩි මිලට ගෑස් ගැනීමේ ප්රශ්නය විසඳා ගන්නේ නැතිව එය ජනතාව මත පැටවීම වැරදියි. දැන් ගෑස් මිල රු. 700-800කින් වැඩි කරන්න හදනවා.
තෙල් මිල වැඩකිරීමටත් සමග සියලුම භාණ්ඩ හා සේවාවන්හි මිල ගණන් ඉහළ යනවා. දැනටමත් බේකරි නිෂ්පාදනවල මිල වැඩි වී තිබෙනවා. ප්ලෙන්ටිය, බත් පැකට් එකේ සිට මිල ඉහළ යනවා. සමස්ත නිෂ්පාදන පිරිවැය වැඩිවීමත් එක්ක ඒවායේ මිල ඉහළ යනවා. තෙල් මිල වැඩි කිරීමේ අවසන් ප්රතිඵලය වන්නේ එයයි. දැනටමත් ධීවර ජනතාව මහත් ව්යසනයකට මුහුණ දී සිටිනවා. නැව විනාශ වීම නිසා රැකියාව කර ගැනීමට නොහැකිව ඔවුන් පීඩාවට පත්ව සිටියා. ඒ වගේම දැන් ඩීසල් මිල ඉහළයාම නිසා වැඩිම පීඩාවට ලක්ව සිටින්නේ ඔවුනුයි. ජාත්යන්තර මුහුදේ මසුන් ඇල්ලීම සඳහා යන බහුදින යාත්රා අවම වශයෙන් වරකට ලීටර් 2500ක් පමණ තෙල් ලබා ගන්නවා. රු. 7කින් ඩීසල් මිල ඉහළ ගිය විට ඔවුන්ට රු. 17,500ක වැඩි වීමක් සිදුවනවා. දවසක ගමනකට සාමාන්ය බෝට්ටුවකට ඉන්ධන වියදම රු.600-700ක් වැඩි වී තිබෙනවා. මාළු මිලට මේ වියදම එකතු වෙනවා. අල්ල ගන්න මාළු අස්වැන්න අලෙවි කර ගැනීමට නොහැකිව සිටිනවා.
ආණ්ඩුව ගත් පොහොර ආනයන තහනම පිළිබඳ තීන්දුව සමග ගොවීන් කබලෙන් ලිපට වැටී තිබෙනවා. තමන් වියදම් කර හෝ අස්වැන්න ලබා ගැනීමට ඔවුනට නොහැකි වෙලා. ඔවුන්ට ගොවිතැන එපා වන තත්වයට වැටී තිබෙනවා. පහුගිය දිනවල ඇතිවූ ගංවතුර තත්වය මෙම තත්වය දෙගුණ තෙගුණ කරවා තිබෙනවා. රටම කොරෝනා බිය පමණක් නොව බඩු මිල, අධ්යාපන ප්රහ්නය, ගංවතුර ගැටලු, පොහොර ගැටලු, පරිසර දූෂණය වැනි තත්වයන් සමග තුන් බියක් නොව අට අනූවක් දෝෂවලට මුහුණ දීමට ජනතාවට සිදුව තිබෙනවා. මෙවැනි මොහොතක ආණ්ඩුව තෙල් මිල ඉහළ දැමීමට පියවර ගත්තා. දැන් ඔවුන් ගිනිකෙළි සංදර්ශන පෙන්වමින් සිටිනවා. 2020 වසරේදී ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉතිහාසයේ කවරදාකටත් වඩා අඩු වුණා. එය ඍණ අගයක් සටහන් කළා. 2020 මහ බැංකු වාර්තාවේ 80 වැනි පිටුවේ 2020 අප්රේල් මාසයේ එක්සත් ජනපද තෙල් වෙළඳපොළේ එය ඍණ 37.63ක අගයක් සටහන් කළ බව සඳහන් වනවා. ඒ අඩුවීමේ ලාභය ආණ්ඩුව ජනතාවට ලබා දුන්නේ නැහැ. ඒ අඩුවීමේ වාසිය එකතු කර අරමුදලක් හදා ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල වැඩි වූ අවස්ථාවක තෙල් මිල ස්ථායීව පවත්වා ගන්නා බව ආණ්ඩුව කිවුවා. මේ අරමුදලට කෝටි 20,000ක් එන බව ඔවුන් කිවුවා. ඒ නිසා කවදාවත් මිල වැඩි කිරීමට සිදු නොවන බවට සපථ කර කිවුවා.
වෙළඳපොළේ පහළ ගොස් ඇති මිල ගණන්වල ප්රතිලාභ ලබමින් කෝටි 20,000ක අරමුදල් පිහිටවනු ලැබූ බව මහ බැංකු වාර්තාවේ 25වැනි පිටුවේ පැහැදිලිව සඳහන් කරනවා. නමුත් ගම්මන්පිල ඛනිජ තෙල් ඇමතිවරයා එවැනි ස්ථායීකරණ අරමුදලක් පිහිට වූයේ නැතැයි කියනවා. එය ජනතාව රැවටීම සඳහා කියන ලද සම්යප්රලාපයක් බව කියනවා. එවැනි අරමුදලක් පිහිට වූ බව සත්යයක්. මහ බැංකු වාර්තාවේ 83වැනි පිටුවේ ඛනිජ තෙල් සංස්ථාව රු. කෝටි 3300ක මෙහෙයුම් ලාභයක් ලැබූ බව කියනවා. එසේම මිල ස්ථායීකරණ අරමුදලේ රු. කෝටි 6920ක මුදලක් එකතු වූ බවත් එයින් කෝටි 480ක් ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලය විසින් ඛනිජ තෙල් සංස්ථාවට ගෙවීමට තිබූ ණය පියවූ බවත් තවත් කෝටි 2100ක් මහ බැංකුවේ බැඳුම්කර ණය පියවීමට යොදා ගත් බවත් 82වැනි පිටුවේ සඳහන් කරනවා. නමුත් ඇමතිවරයා එවැනි අරමුදලක් නැති බව කියනවා. මේ අරමුදල හැදුවේ විදුලි බල මණ්ඩලයෙන් ලැබිය යුතු ණය පියවන්න නෙමෙයි. භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ගෙවන්නත් නෙමෙයි. ලෝක වෙළපොළේ තෙල් මිල ඉහළ ගියාම ඊට අනුව මිල වැඩි නොකර මිල ස්ථාවරව පවත්වා ගන්නයි. දැන් කර තිබෙන්නේ මේ රටේ ජනතාව අමු අමුවේ රැවටීමට ලක්කිරීමයි. ආණ්ඩුව ජනතාවට කියා ඇත්තේ අතේ පත්තු වෙන බොරුවක්. ජනතාව රවටා අඩු වූ තෙල් මිලේ වාසියත් අරගෙන වැඩි වූ විට එයත් ජනතාව කරපිට දමා තිබෙනවා.
අවශ්ය නම් ආණ්ඩුවට තෙල් මිල අඩු කළ හැකියි. ඛනිජ තෙල් සංස්ථාව සකස් කළ මිල වාර්තාව අනුව පෙට්රල් 92 ගොඩබාන මිල රු. 92.70යි. ඒ මත ආණ්ඩුව රු. 39.33ක බද්දක් ගහනවා. පෙට්රල් 95 ලීටරයක් ගොඩබාන මිල 99.79යි. ආණ්ඩුව ඒ මත රු. 60.48ක ඍජු බද්දක් ගහනවා. ලංකා ඔටෝ ඩීසල් මත රුපියල් 7ක බද්දක් ගහනවා. සුපර් ඩීසල්වලට රු. 35.20ක බද්දක් ගහනවා. තෙල් මිල අඩු කළ නොහැකි බවට ආණ්ඩුව කියන කථාව පිළිගත නොහැකියි. 2020 වසරේ මිල අඩුවීම නිසා ලබා ගත් ලාභයක් තිබෙනවා, තෙල් සංස්ථාව ලාභ ලබා තිබෙනවා. ස්ථායීකරණ අරමුදලට කෝටි 6000 ගණනක් එකතු වී තිබෙනවා. එසේනම් කළ යුතුව තිබෙන්නේ බද්ද අඩු කිරීමයි. කොරෝනා වසංගතය මධ්යයේ දහසකුත් එකක් ප්රශ්නවලට මුහුණ දී සිටින ජනතාවට සහනයක් වීම සඳහා ආණ්ඩුවට තමන් අයකරන බදු මුදල් අඩු කළ හැකියි. එසේ කළේනම් පෙට්රල් ඩීසල් මිල වැඩි කිරීමට අවශය වන්නේ නැහැ.
ඒ නිසා බොරු සෙල්ලම් දාන්නේ නැතිව, ජනතාව තවත් රැවටීමට ලක් නොකර තෙල් මිල තිබූ තත්වයට අඩු කරන ලෙස අපි ආණ්ඩුවට අවධාරණය කරනවා. තෙල් මිල අඩු කර ජනතාව මේ විපතින් මුදා ගැනීමට කටයුතු කරන්න. ආණ්ඩුවේම ඇමතිවරුන්, මන්ත්රීවරුන් කොරෝනා තත්වය මැද තෙල් මිල වැඩි කිරීම අසාධාරණ යැයි තැන්තැන්වල විවිධ ප්රකාශ නිකුත් කරනවා නම් ආණ්ඩුවට සරල තීන්දුවකින් මෙය විසඳිය හැකියි. ආණ්ඩුවට බදු අඩු කර මිල පහළ දැමිය හැකියි. ස්ථායීකරණ අරමුදලට මොකද වුණේ කියලා මේ රටේ ජනතාව දැනගන්න කැමතියි. ඒ අනුව දැන් ජනතාවට තෙල් මිල අඩු කර පෙන්වන්න. ජනතාව නාඩගම්වලට රැවටෙන්න සූදානම් නැහැ. ඒ මුල් අවස්ථාවේ කියන ලද බොරු දැන් ආණ්ඩුව ඇතුලෙන්ම එළියට පැමිණ තිබෙනවා.
ආණ්ඩුවේ කැබිනට් ප්රකාශකවරයෙක්, ජීවන වියදම් කමිටුවේ සාමාජිකයෙක් වෙන ගම්මන්පිල ඇමතිවරයා කියනවා තෙල් ගෙන්වන්න විදියක් නැහැ ඩොලර් හිගයක් කියලා. නමුත් ජනාධිපතිවරයා නිවේදනයක් දාලා කියනවා තෙල් මිල වැඩි කළේ දේශීය ආර්ථිකය නඟාසිටුවන්න කියලා. අපි ජනාධිපතිවරයාට කියනවා ඔබ දන්න ආර්ථික විද්යාව අනුව තෙල් මිල වැඩි කළාම දේශීය ආර්ථිකය නගින්නේ කොහොමද කියලා අපිට කියල දෙන්න. රටේ ආර්ථික විද්යාව ඉගෙන ගන්නා ඉස්කොලේ යන ළමයි ජනාධිපතිගෙ සූත්රය ගැන දැනගන්න ආසයි. ජනතාව මේක පැහැදිලි කරගන්න කැමතියි. රටේ ඕනෑම පොඩි ළමයෙක් පවා දන්නවා තෙල් මිල වැඩි කළාම සියලුම බඩුවල මිල වැඩිවෙනවා කියලා. ආර්ථිකය වැටෙනවා කියලා. ඒක තේරෙන්නේ නැති නායකයෙක් තමයි රට පාලනය කරන්නේ.
තවත් සමහරු කියනවා බැසිල් හිටියනම් තෙල් මිල වැඩිවෙන්නේ නැහැ කියලා. කවුද මේ බැසිල්. එයා ජනාධිපතිට අගමැතිට ඉහළින් ඉන්න කෙනෙක්ද? ජනාධිපති අගමැති සහ තවත් කැබිනට් ඇමතිවරු ඉන්න කමිටුවෙන් තමයි වැඩි කරන්න තීරණය ගත්තේ. ලන්සයි ජගත් පුෂ්පකුමාරයි කියනවා බැසිල් හිටියනම් වැඩි වෙන්නේ නැහැ කියලා. අඩුම ගානේ මන්ත්රීවරයෙක් ලෙස පත්වෙන්න බැසිල් මේ රටේ පුරවැසියෙක්වත් නෙවෙයි. ඇමරිකන් පුරවැසියෙක් මේ රටේ තෙල් මිල අඩු කරන්නේ කොහොමද? ඒ කියන්නේ රටේ ජනාධිපතිගෙන් වැඩක් නැහැ. ගම්මන්පිලට එරෙහිව ලිපි නිකුත් කිරීම පිටිපස්සේ ඉන්නේ බැසිල්. බැසිල් තමන්ගේ ඉත්තෝ පාවිච්චි කරලා එක එක ජවනිකා පෙන්නලා ඇත්ත ප්රශ්නය යටගහන්න හදනවා. බැසිල් දන්නේ නැතුව සාගර කාරියවසම් ලිපි නිකුත් කරයිද? ප්රශ්නය වෙන පැත්තකට තල්ලු කරන්න තමයි මේ නාඩගම් පෙන්වන්නේ. මෙතන තීන්දුව ගත්තේ ජනාධිපති අගමැති ඇතුළු ජීවන වියදම් කමිටුව. ඉල්ලා අස්විය යුත්තේ කවුද කියලා පැහැදිලියි. ගම්මන්පිල එක්කෙනෙක් විතරයි. ආණ්ඩුව තමයි තීරණය ගත්තේ. මේ අයට ජනතාව රවට්ටන්න අපි ඉඩ දෙන්නේ නැහැ. ජනතාව අවදිවෙලා ඉන්නේ.
සමගි ජන බලවේගය විශ්වාසභංගයක් ගෙනල්ලා උදය ගම්මන්පිලට එරෙහිව. බැසිල්ගෙ උගුලේ හිරවෙලා. බැසිල්ට ඕන වෙලා තිබුණේ උදයගම්මන්පිලගේ පිටින් මේක යවන්න. සාගර කාරියවසම් දාලා ලියුමක් දැම්මා. දැන් සමගි ජනබලවේගය ලව්වා විශ්වාශභංගයක් දාලා ප්රශ්නය එතනට ලඝු කරනවා. අහක ඉන්න පෙත්තප්පු කෙනෙක්ට එරෙහිව විශ්වාශභංගයක් ගෙනල්ලා ආණ්ඩුවට එරෙහි විරෝධය යටගහන්න දෙන්න පුලුවන්ද? දැන් ආණ්ඩුවේම විශ්වාසය භංගවෙලා තියෙන්නේ. ජනතාවගේ අටඅනූවක් දෝෂ භංග කරගැනීමේ අභියෝගයට මුහුණ දීලා ඉන්නේ. ගිනිකෙළි සංදර්ශනවලින් මේවා යටපත් කරන්න දෙන්න බැහැ. ඇත්ත විරෝධය බැසිල්ගෙ උගුලේ අහුවෙන් දෙන්න බැහැ. උදය ගම්මන්පිලට තවත් චෝදනා එල්ල කරනවා ආණ්ඩු පාර්ශ්වයෙන්. ඒ තියෙන්නේ කොමිස් පිළිබඳ ප්රශ්නයක්. ආණ්ඩුවේම අය කොමිස් බෙදාගන්න චෝදනා එල්ල කර ගන්න එක ජනතාවගේ ඇත්ත ප්රශ්නය හෝ විරෝධය නෙවෙයි. ජනතා විරෝධය තියෙන්නේ මුළු ආණ්ඩුවටමයි.
ඒ නිසා ඉන්ධන මිල වැඩි කිරීමේ තීරණය වහාම හකුළාගන්න ලෙස අපි ආණ්ඩුවට බල කරනවා. ගොවි ජනතාව ධීවර ජනතාව මේ ලක්වෙලා ඉන්න පීඩනයෙන් මුදව ගන්න වහාම තෙල් මිල අඩු කළ යුතුයි. බොරු නාඩගම් පෙන්වන්නේ නැතුව ගිනිකෙළි සංදර්ශන පෙන්වන්න හදන්න එපා. ඇත්ත ජනතා ප්රශ්නයට උත්තර දෙන්න. ඒ වගේම කෝටි 20,000 තෙල් මිල ස්ථායිකරණ අරමුදලට වෙච්ච දේ ජනතාවට පැහැදිලි කළ යුතුයි. තෙල්වලට ගහලා තියෙන අසාධාරණ බද්ධ අඩු කරලා ජනතාවට සහන මිලට තෙල් ටික දෙන්න කියලා අපි ආණ්ඩුවට බලකරනවා.
මාධ්යවේදීන්ගේ ප්රශ්නවලට පිළිතුරු ලබාදෙමින්…
ජොන්ස්ටන් ප්රනාන්දු ඇමතිවරයා කිව්වා ආණ්ඩුවට ඕන තරම් සල්ලි තියෙනවා කියලා. නාමල් රාජපක්ෂත් කිව්වා ආණ්ඩුවට සල්ලි නැහැ කියලා ප්රශ්නයක් නැහැ කියලා. ඒ සල්ලි එලියට දාන්න. අනෙක් පැත්තෙන් කියනවා ආණ්ඩුවේ ආදායම බදුවලින් හොයන්න වෙලා කියලා. ගම්මන්පිල කියනවා ඩොලර් නැහැ තෙල් ගෙන්වන්න කියලා. මේ කතා පරස්පරයි. මහ බැංකු වාර්තාවේ තියෙනවා ඛනිජ තෙල් සංස්ථාව මෙහෙයුම් ලාබයක් ඉපයුවා කියලා. තෙල්වලට ගහපු අධිභාරය නිසා ආණ්ඩුව ලාභ ලැබුවා. ඒ ලාභයෙන් තමයි තෙල් මිල ස්ථායිකරණ අරමුදල හැදුවේ. ඒ මුදල්වලින් විදුලි බල මණ්ඩලයේ ණය ගෙවලා හරියන්නේ නැහැ. මොකද අපේ රටේ ජනතාව විදුලි බිල් ගෙවන්නේ නැතුව ඉන්නේ නැහැ. ණයට විදුලි පාවිච්චි කරලා නැහැ. තෙල් මිල වැඩි කරලා සල්ලි හොයලා විදුලි බල මණ්ඩලයේ ණය ගෙවලා හරියන්නේ නැහැ. විදුලි බල මණ්ඩලය හෝ ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව පාඩු වෙන්න බැහැ. 1980 දශකයේ තෙල් සංස්ථාවට නැව් තුනක් තිබුණා. පොහොර නිෂ්පාදනය කළා. පොලිතින්, තාර, ඉටි පන්දම් ඇතුළු අතුරු නිෂ්පාදනය කළා. තෙල් ආනයන වියදමෙන් 45%ක් අතුරු නිෂ්පාදනවලින් හෙව්වා. ඒ විදියට මේ ආයතනය මෙහෙයවන්න. විදුලි බල මණ්ඩලයත් පාඩු ලබන්නේ ඩීල් නිසා. වැඩි මිලට විදුලිය මිලට ගන්නවා. ඒවා නිවැරදි කරන්න. නිවැරදි වැඩපිළිවෙලක් නැහැ. ලෝක වෙළඳ පොලේ තෙල් මිල සෘණ වුනා. ඒ වෙලාවේ තෙල් ගේන්න ආණ්ඩුවට වැඩපිළිවෙලක් තිබුණේ නැහැ. දුරදක්නා විදියට පාලනය කරල නැහැ. ලාභ ලබපු තෙල් සංස්ථාව පාඩු කළේ කවුද. තෙල් විකුණන අයිඕසී සමාගම ලාභ ලබනවා. දූෂණ නාස්තිය අවධිමත් පාලනය තමයි පාඩු ලබන්න හේතුව. ඒවට උත්තර දුන්නොත් මේ ආයතන ලාබ ලබන්න පුළුවන්.
පිරිපහදු කරන ලද තෙල් වලට ගහන බද්ධ අඩු කළොත් තෙල් ලාබෙට දෙන්න පුළුවන්. බොරතෙල් ගෙනත් අපි පිරිපහදු කළොත් මීට වඩා ලාභදායක ලෙස තෙල් දෙන්න පුළුවන්. පිරිපහදුව ශක්තිමත් කළොත් අතුරු නිෂ්පාදන කරලා ආදායම ගන්න පුළුවන්. තෙල් සංස්ථාව ලාබ ලැබුනේ ආනයනය, ගබඩාකිරීම, පිරිපහදුව සහ බෙදාහැරීම කියන යාන්ත්රණය තෙල් සංස්ථාව විසින් මෙහෙයවලා.
දීර්ඝකාලීන වැඩපිළිවෙලවල් කරන්න වෙනවා කියමින් හැමදාම කරන්න ඕන දේ මඟහැරියා. හැම ආණ්ඩුවක්ම කළේ එකම දේ. අපිට තියෙන සම්පත් ටික විකුණලා දැම්මා. ලෝක වෙළඳපොලේ තෙල් මිල වැඩියි කියනවා. ඩොලර් එක ඉහළ ගියා කියනවා. එහෙම කියන්න ආණ්ඩුවක් ඕන නෑ කියලා තමයි මේ ආණ්ඩුව බලයට ආවේ. දැන් මේ ආණ්ඩුවත් ඒ ටිකම කියනවා. කරල පෙන්වනවා කියලා තමයි බලයට ආවේ. දැන් කරල පෙන්වන්න. විෂයභාර ඇමති තමන්ගෙ ආයතනය ලාභ ලබන ආයතනයක් බවට පත්කරන්න ඕනෑ. ජනාධිපති කිව්වා ඇමතිවරුන් නිරීක්ෂණය කරනවා කියලා. හරියට වැඩ කරන්නේ නැත්නම් ඇමතිකමෙන් ඉවත් කරනවා කිව්වා. දැන් වෙන්නේ තියෙන එකත් විකුණන් පනත් වෙනස් කරන එක.
-
තරබාරුකම සමඟ ජීවත් වීම: ‘තරබාරුකම ලෙඩක් යැයි සිතන‘ පුද්ගලයින් කියවිය යුතුම කතාවක්
විශේෂඥයින් පවසන්නේ තරබාරුකම ජාන විද්යාව , ජීව විද්යාව සහ අද අප ජීවත් වන ආකාරය නිසා ඇති වන රෝගයක් ලෙස සැලකිය යුතු බවයි.
“නිරෝගී තරබාරුකම – healthy obesity ” නම් දෙයක් නොපවතින බවට විද්යාත්මක මතයන් නිර්මාණය කිරීමට නව පර්යේෂණ හේතු වී ඇත. ඔවුන්ගේ සොයාගැනීම්වලින් පෙනී යන්නේ සාමාන්ය බරකට සාපේක්ෂව සැලකිය යුතු තරබාරු අයට නිදන්ගත වකුගඩු රෝග ඇතිවීමේ 66% ක අවදානමක් ඇති බවයි.
තරබාරුකම ඇති බොහෝ අය පවසන්නේ තමන්ට අගතියෙන් හා අපකීර්තියෙන් ජීවත් වීමට පමණක් නොව, ප්රතිකාර සොයා ගැනීමට ද වෙහෙස විය යුතු බවයි.
39 හැවිරිදි මවක වන සාරා ඇගේ වැඩිහිටි ජීවිතය තරබාරුකමින් ගතකර ඇත. ඇයගේ ශරීර ස්කන්ධ දර්ශකය ( BMI) 40ට වැඩිය. එයින් අදහස් කරන්නේ ඇය “දැඩි තරබාරුකම – severe obesity” ඇති බවට වෛද්ය විද්යාත්මකව වර්ගීකරණය කර ඇති බවයි. එය ඇගේ සෞඛ්යය අවදානමට ලක්වීමට තරම් අගයකි.
“මිනිස්සු හිතන්නේ ඔබ බුද්ධිමත් නැහැ කියලා, ඔබ කම්මැලියි, ඕනෑවට වඩා ආහාර ගන්නවා, ඒ නිසා මෙය ඔබ විහින් කර ගත් දෙයක් ‘‘ කියලා ඔවුන් කියනවා. ඒත් ඒ කිසිවක් ඇත්ත නොවෙයි. ඒ කිසිවක් නිවැරදි නැහැ. මට ඒ ගැන කෑගහලා කීමට අවශ්යයි‘ සාරා කියන්නීය.
සාරා සිය ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ගත කර ඇත්තේ ආහාර හා ව්යායාම තුළින් ඇගේ බර පාලනය කර ගැනීමටය.
‘මගේ තරබාරුකම ගැන මම දිනපතාම හිතනවා. එය මට මහා පීඩාවක් ‘‘ ඇය පවසයි.
චැනල් දූපත්වල ජර්සි හි හැදී වැඩුණු සාරා, ප්රාථමික පාසලේ අවසානය දක්වාම ඇගේ පන්තියේ අනෙක් ගැහැනු ළමයින් සේම “සාමාන්ය ප්රමාණයේ” දැරියකි. නමුත් ඇය වැඩිවිය පැමිණීමත් සමඟ, ඇයට ඇගේ බොහෝ මිතුරියන්ට වඩා වෙනස් බවක් දැනෙන්නට පටන් ගත්තාය.
අවුරුදු 12 ක් වයසැති සාරා යෞවන වියේ දී, ඇගේ අම්මා නිතරම තම බර සමඟ පොරබදමින් සිටියාය. ආහාර වේල් කිහිපයක් ගත්තාය. සාරාගේ බර වැඩි වන විට ඇයත් එසේ කළාය.
වයස අවුරුදු 16 දී ඇය දිනකට කැලරි 800 ක මිල්ක්ෂේක් ආහාර වේලක් ගැනීමට තීරණය කළාය.
‘‘මගේ උසස් පෙළ පන්ති ආරම්භ කිරීමට පෙඑ මගේ බී.එම්.අයි එක 14 සිට 10 දක්වා පහත වැටුණා‘‘ ඇය පවසන්නීය.
එකල එය ඇයට “දීප්තිමත්” හැඟීමක් ඇති කළේය.
සාරා විශ්ව විද්යාලය ජීවිතය ආරම්භ කරන විට ඇගේ බී.එම්.අයි අගය 12 ක් පමණ විය. නමුත් වසර තුනකට පසු ඇය උපාධිය ලබා ගන්නා විට බී.එම් අයි අගය 20ක් දක්වා වර්ධනය වී තිබුණේය.
නමුත් ඇයට වයස අවුරුදු 16 දී මෙන් නොව, මෙවර ආහාර වේල ක්රියාත්මක නොවීය. තම බර නියාමනය කිරීමේ අරගලයක ආරම්භය එය බව සාරා පවසයි.
මිනිසුන්ගේ ජානමය පසුබිමට අනුව ඔවුන් එකම කැලරි ප්රමාණයක් ආහාරයට ගත්තද ඔවුන්ගේ බර වෙනස් විය හැකි බව විද්යාඥයින් විසින් සොයා ගෙන ඇත.
තරබාරු ජාන / Obesity genes
විශ්ව විද්යාලයෙන් පසු සාරා ඖෂධ නිෂ්පාදන ආයතනයක වැඩ කිරීමට පටන් ගත්තාය. ඇය දියවැඩියා ඖෂධයක් විකුණමින් විකුණුම්කරුවෙකු ලෙස හොඳින් කටයුතු කළාය. නමුත් ඇයගේ ආයතන ප්රධානී මුණ ගැසුණු පළමු දිනම ඔහු ඇයගේ තරබාරුකම හාස්යයට ලක් කළේය.
‘ප්රධානියා පැවසූ දෙයින් මම අධෛර්යයටත් කම්පනයටත් පත් වුණා‘‘ ඇය පැවසුවාය.
සාරා දැන් පවසන්නේ ශරීරයේ හැඩය සහ ප්රමාණය පිළිබඳව සිය ප්රධානියාගේ අදහස් දැක්වීම නීතියට පටහැනි බවයි.
වයස අවුරුදු 30 ක් වන විට සාරා දැඩි සේ තරබාරු වුණාය. ඇය තම ශාරීරික හා මානසික සෞඛ්ය වෙනුවෙන් යමක් කරගත නොහැකිව මංමුලා සහගත වුණාය. ඒ සමග ඇය පෞද්ගලික පුහුණුකරුවෙකු සමග යගුලිය විසි කිරීම සදහා ශාරීරික අභ්යාසවල නිරත වුණාය. නමුත් ඔලිම්පික් පරිසාධක මට්ටමට ළගාවීමට ඇයට නොහැකි විය.
මේ කාලය වන විට, ඇයගේ ජාන සැකැස්ම දෙස බැලූ පරීක්ෂණ කිහිපයක් ඇය සතු විය. ඒවායේ ප්රතිඵල මගින් වැදගත් කරුණු දෙකක් අනාවරණය විය:
- ඇය සතුව FTO ජානයේ ප්රභේදයක් – (variant of the FTO gene) ඇති අතර එය බර වැඩිවීම හා සම්බන්ධ වන අතර ස්ථුලතාවයේ අවදානම වැඩි කරයි
- ඇයට තරබාරුකමට හේතු වන MC4 ප්රතිග්රාහකයේ විකෘතියක් ඇත
සිරුරේ බර අඩු කිරීමට සැත්කම් පිළිබඳ විශේෂඥයෙකු වන ෂෝ සොමර්ස් (Shaw Somers) වසර ගණනාවක් තිස්සේ දැඩි තරබාරුකමට ප්රතිකාර කරන පුද්ගලයෙකි. ඔහු පවසන්නේ සාරා වැනි පුද්ගලයින්ට උරුම වී ඇති ඇතැම් ජාන සමූහයක් ඇති අතර, එසේ නොවන අය සමඟ සසඳන විට තරබාරුකම ඇතිවීමේ ඉඩකඩ වැඩි බවයි.
නමුත් තරබාරුකම යනු ජාන විද්යාවට පමණක් සීමා වූවක් නොවන බව ඔහු පවසයි.
‘‘එය මනෝ විද්යාව, අසමානතාවයන් සහ අප සැවොම ජීවත් වන ආහාර පරිසරය පිළිබඳව ද කතාවකි‘‘ ඔහු පවසයි.
ඔහු පවසන්නේ, මෙම ජාන සැකැස්ම ඇති පුද්ගලයින් සාගතයක් තුළ හොඳ ප්රතිඵල ලබා ගැනීමට ඉඩ තිබුණත්, අද බහුල, අධික කැලරි සහිත ආහාර සමඟ ඔවුන් “දැඩි අධිෂ්ඨානයකින් හා සහයෝගයකින් තොරව” කටයුතු නොකළහොත් ප්රතිඵල කනගාටුදායක වනු ඇති බවයි.
‘පරිපූර්ණ කුණාටුව’
බාර්ආට්රික් සැත්කම් (bariatric surgery) මගින් රෝගීන්ට සහාය වන සායනික මනෝ විද්යාඥ, වෛද්ය ඩෙනිස් රැට්ක්ලිෆ් පවසන්නේ මිනිසුන්ගේ අතීත අත්දැකීම් ක්රියාවට නැංවිය හැකි බවයි. ඇය පවසන්නේ ඇය දකින බොහෝ පුද්ගලයින් කම්පනය, අපයෝජනය හෝ නොසලකා හැරීම අත්විඳ ඇති බවයි. උදාහරණයක් ලෙස ආහාර සමඟ අක්රිය සම්බන්ධතාවයකට එය හේතු වේ.
“මම හිතන්නේ මිනිසුන්ට ඇති මානසික අත්දැකීම් සහ ඔවුන් ආහාර සමඟ ඇතිවීමට පටන් ගන්නා සබඳතා පරිපූර්ණ කුණාටුවක් බවට පත්වේ.”
තරබාරුකමේ ජාන හා ලාභදායී හා පහසුවෙන් ලබා ගත හැකි මේද සහ සීනි සහිත ආහාර සඳහා එකට එක් වූ විට තත්ත්වය වඩාත් සංකීර්ණ වන බව ඇය පවසයි.
සාරාගේ මිතුරා ජෙඩ් ඔහුගේ ජීවිත කාලය පුරාම හල්හි වත්තක ජීවත් විය. ඔහු තරබාරුකමින් පීඩා විදින අතර, ඔහු ජීවත් වන ප්රදේශය ඔහු වැනි අයගේ සෞඛ්යයට විශාල බලපෑමක් කළ හැකි බව ඔහු සිතයි. ඔහු කියන්නේ ඔහුගේ ළමා කාලයේ ප්රදේශයේ එළවළු හා පලතුරු අලෙවිකරන කඩ 20ක් පමණ තිබූ බවයි. දැන් ඒ වෙළඳසැල් 20 න් 8 ක්ම ක්ෂණික ආහාර අලෙවිසැල් වේ.
“අපට කුකුළු මස්, බර්ගර්, මාළු, කෙබාබ්, චිප්ස් සහ චීන ආහාර අලෙවි සැල් රැසක් තිබේ‘‘ ඔහු පවසයි.
ජෙඩ් පවසන්නේ මෑතකදී තවත් ක්ෂණික ආහාර අලෙවි සැලක් විවෘත කිරීම වැළැක්වීම සඳහා පෙත්සමකට අත්සන් කළ බවයි.
“ඔබේ නගරයේ (සමාජ-ආර්ථික මට්ටමේ පහත් මට්ටමක පවතින) ඕනෑම ප්රදේශයක් දෙස බැලුවහොත්, වැඩි වැඩියෙන් එවැනි අලෙවි සැල් ඇති බවට මම සහතික වෙමි. අපට මෙවැනි ප්රදේශවලට පයින් ගැසීමට අවශ්ය නැත. අපි ඒවා ඉහළට ඔසවා නොතැබිය යුතුයි”
ඔලිම්පික් පරිසාධක මට්ටමට ළගා වීමට පළමු අවස්ථාව අහිමි වුවත් සාරා නිතිපතා පුහුණු වීම්කර හොඳින් ආහාර ගත්තාය. නමුත් ක්රමයෙන් තම බර වීමට පටන් ගත් බව ඇය දුටුවාය. ඇය කුමක් කළත් එයින් කිසිදු වෙනසක් සිදු නොවීය.
බර්මින්හැම් විශ්ව විද්යාලයේ තරබාරු වෛද්ය විද්යාව පිළිබඳ ජ්යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්යවරයකු වන වෛද්ය අබ්ද් ටහ්රානි පවසන්නේ ‘‘මේදය ලෙස ගබඩා කර ඇති “ශක්තිය සංරක්ෂණය කිරීම සඳහා ජීව විද්යාත්මකව පූර්ව සැලසුම් කර ඇති” අය සිටින බවයි. ආහාර රුචිය පාලනය කරන මොළයේ කොටසක් වන හයිපොතලමස් hypothalamus වෙතින් ලැබෙන සංඥා (කුසගින්න පිළිබඳ හැඟීම් සහ ආහාර ගැනීමට ඇති ආශාව අධෛර්මත් කිරීම) සමග සටන් කිරීමට ඔවුන්ට නොහැකිය.
එම නිසා ආහාර ගැනීමෙන් පුද්ගලයාට ගල් කිහිපයක් සාර්ථකව අහිමි වුවද, ඔවුන්ගේ ශරීරය එහි මූලික බර සිහිපත් කර නැවත ඒ වෙත යාමට උත්සාහ කරයි.
එක්සත් රාජධානියේ කරන ලද අධ්යයනවලින් හෙළි වී ඇත්තේ රෝගී තරබාරුකමෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ගේ සාමාන්ය බර ළඟා කර ගැනීමේ වාර්ෂික අවස්ථාව 700/1 සිට 1,000/1 දක්වා වන බවයි.
සාරා තරබාරුකම පිළිබඳ පර්යේෂණ කිරීමට පටන් ගත් විට, (ජීවිත කාලය පුරාම තමාටම දොස් පවරා ගැනීමෙන් පසුව) ඇගේ ශරීරය “ඇයට එරෙහිව ක්රියා කරන” බව ඇය තේරුම් ගත්තාය.
තරබාරුකම රෝගයකි
බර්මින්හැම් විශ්ව විද්යාල රෝහල් සහ වෝර්වික් වෛද්ය විද්යාලයේ විශේෂ යින්ගෙන් සැදුම්ලත් කණ්ඩායමක නව පර්යේෂණයකින් හෙළි වී ඇත්තේ ස්ථුලතාවයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ට සාමාන්ය ශරීර බර ඇති අයට වඩා නිදන්ගත වකුගඩු රෝග ඇතිවීමේ අවදානම 66% කින් වැඩි බවයි.
මෙම පර්යේෂණ ප්රතිඵල ඇමෙරිකානු වකුගඩු රෝග පිළිබද ජර්නලයේ ප්රකාශයට පත් කර ඇති අතර වසර 20 ක් තුළ එක්සත් රාජධානියේ ජීපීඑස් රෝගීන්ගෙන් මිලියන 4.5 ක රෝගීන්ගේ වාර්තා අධ්යයනය කර ඇත.
“සෞඛ්ය සම්පන්න තරබාරුකම නොපවතින” බව සොයාගෙන ඇති විද්යාත්මක පර්යේෂණ සමූහයක් සඳහා මෙය ද එකතු වන බව පර්යේෂණ පත්රිකාවේ ජ්යෙෂ්ඨ කතුවරයා වන මහාචාර්ය ඉන්ද්රනිල් දාස්ගුප්තා පවසයි. වෙනත් සෞඛ්ය තත්වයන් නොමැතිව තරබාරුකමෙන් පෙළෙන අයට හෘදරෝග හා ආඝාතය ඇතිවීමේ වැඩි අවදානමක් ඇති බව එම කණ්ඩායමේම පෙර අධ්යයනයන්ගෙන් හෙළි විය.
එක්සත් රාජධානියේ තරබාරුකම
- එංගලන්තය: වැඩිහිටියන්ගෙන් 28% ක් තරබාරු ය (එංගලන්තය සඳහා සෞඛ්ය සමීක්ෂණය 2019)
- වේල්සය: වැඩිහිටියන්ගෙන් 25% ක් තරබාරු ය (වේල්ස් සඳහා ජාතික සමීක්ෂණය 2019-20)
- ස්කොට්ලන්තය: වැඩිහිටියන්ගෙන් 29% ක් තරබාරු අයයි (ස්කොට්ලන්ත සෞඛ්ය සමීක්ෂණය 2019)
- උතුරු අයර්ලන්තය: වැඩිහිටියන්ගෙන් 25% ක් තරබාරු ය (සෞඛ්ය සමීක්ෂණය උතුරු අයර්ලන්තය 2018-19)
තරබාරුකම පිළිබඳ අවබෝධයක් ඇති බොහෝ වෘත්තිකයින් විශ්වාස කරන්නේ වෛද්ය වෘත්තිය තුළ සහ සමස්තයක් වශයෙන් සමාජය තුළ මෙම තත්වය දෙස බලන ආකාරයෙහි විශාල වෙනසක් සිදුවිය යුතු බවයි.
“එය සැබෑ රෝගයක් බව මහජනයා වටහාගෙන නැත” යනුවෙන් බර අඩු කිරීමේ ශල්ය වෛද්ය ෂෝ සොමර්ස් පවසයි.
“තරබාරුකම නම් වසංගතය පාලනය කිරීම සඳහා අප අසමත් වන සෑම වසරක් පාසාම එය භයානක ලෙස නරක අතට හැරේ. අප මෙම ප්රශ්නය බැරෑරුම් ලෙස සලකා බැලීමට පටන් නොගන්නේ නම්, නුදුරු අනාගතයේ දී සෞඛ්ය සේවා සමඟ කටයුතු කිරීමට ඇති හැකියාව මුළුමනින්ම එය අඩපණ කරනු ඇත.”
සෝමර්ස් මහතා පවසන පරිදි ප්රතිකාර පිළිබඳ අවබෝධයේ විශාල වෙනසක් ද තිබිය යුතුය. තරබාරුකමෙන් පෙළෙන අය සඳහා බර කළමනාකරණ වැඩසටහන් ඕනෑවට වඩා ආරම්භ වන්නේ “වැඩිපුර ගමන් කිරීම හා අඩුවෙන් ආහාර ගැනීම” සමඟ වන අතර එය යථාර්ථයේ දී තරබාරුකම වැළැක්වීම මිස ප්රතිකාරයක් නොවේ.
සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ සාරා වැනි අයගේ සිරුරු මේදය මත තබා ගැනීමට හා රඳවා තබා ගැනීමට අපහසු වන අතර, ඔවුන් සියලු වැඩකටයුතුවල නිරත විය හැකි නමුත් ඔවුන්ට අවශ්ය ප්රතිඵල තවමත් නොලැබෙන බවයි. මෙය විශාල මානසික පීඩනයක් විය හැකිය.
සාරා මෙසේ පවසනවා. “මම අඳුරු කාලයක් පසු කළා.
මනෝ විද්යාඥ, වෛද්ය ඩෙනිස් රැට්ක්ලිෆ් පවසන්නේ තරබාරුකමට තමන් වගකිව යුතු බවට බොහෝ දෙනා ආඛ්යානය පිළිගන්නා බවයි.
‘‘එය සහ සමාජයේ දැඩි විනිශ්චය, මානසික වේදනාව සහ ශාරීරික බර වැඩිවීම එකිනෙකාගෙන් පෝෂණය වන තත්වයකට මඟ පෑදිය‘‘ ඔහු පවසයි.
“තරබාරුකම මානසික සෞඛ්ය ගැටලුවලට හේතුවකි. එබැවින් ඔබට මානසික සෞඛ්ය ගැටලු තිබේ නම් ඔබට තරබාරුකම ඇතිවීමේ ඉඩකඩ වැඩිය. නමුත් ඔබ තරබාරු නම් එයද මානසික සෞඛ්ය දුෂ්කරතා ඇති කරයි.”
ප්රතිකාරය කුමක්ද?
සාරා මීට පෙර ඇයගේ පවුලේ වෛද්යවරයා වෙතින් උදව් පැතූ නමුත් එය ඉටු නොවීය.
බ්රිතාන්ය සෞඛ්ය සේවය පවසන්නේ බාර්ආට්රික් සැත්කම් (bariatric surgery) මගින් බර අඩු කර ගත හැකි බවයි. බර අඩු කර ගැනීම වළක්වා ගැනීම සඳහා ශල්යකර්මයෙන් පසු රෝගීන්ට ස්ථිර ජීවන රටාවේ වෙනස්කම් සිදු කළ යුතු වුවද, එය ආහාර රුචිය අඩු කළ හැකි හෝමෝන වෙනස්කම් වලටද හේතු විය හැකිය.
තරබාරුකම පාලනය කිරීම සඳහා උපාය මාර්ගයක් දියත් කර ඇති බව බ්රිතාන්ය රජය පවසයි. බර අඩු කර ගැනීම සඳහා වැඩි පිරිසකට සහාය ලබා ගැනීම සඳහා බර කළමනාකරණ සේවා වැඩි කිරීමට එය සැලසුම් කරයි. මේදය, සීනි සහ ලුණු අධික ආහාර ප්රවර්ධනය කිරීම අවසන් කිරීම සඳහා නීති සම්පාදනය කිරීමට ද නියමිතය.
බ්රිතාන්ය සෞඛ්ය සේවය පවසන්නේ තරබාරුකමින් ජීවත්වන සහ දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව සහ අධි රුධිර පීඩනය වැනි සෞඛ්ය තත්වයන් ඇති අයට උපකාර කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන බවයි.
“දැඩි තරබාරුකම සමඟ පොරබදින බොහෝ දෙනෙකුට නිදන්ගත රෝග ගණනාවක් තිබේ. ඒවා නිසා තරබාරුකමට ප්රතිකාර කිරීමට අපහසුය” යනුවෙන් සෝමර්ස් පවසයි.
“ඔවුන් විෂම චක්රයකට කොටු වී සිටින අතර, ඔවුන්ගේ රෝගී තත්වය නිසා ඔවුන් බර වැඩිවීමට ඉඩ ඇති අතර බර ඔවුන්ගේ රෝගී තත්වය තවත් උග්ර කරයි.”
ඔහුගේ නවතම ශල්යකර්මයක් වූයේ නිදන්ගත වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන රෝගියෙකු සඳහා ය. ඔහු පැහැදිලි කරන්නේ සැත්කම යනු ඔහුගේ ජීවිතය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා පමණක් නොවන බවත්, එය මිනිසාගේ ජීවිතය බේරා ගැනීම බවත්ය.
පෝර්ට්ස්මූත් හි ක්වීන් ඇලෙක්සැන්ඩ්රා රෝහලේ ස්ථුලතා සායනයේදී, සෝමර්ස් මහතා වෙනත් විශේෂඥයින් සමඟ සම්බන්ධ වේ. ඔවුන් පුළුල් හා පූර්ව ශල්යකර්ම සඳහා පුළුල් සත්කාර ලබා දෙයි. ඔහුගේ සියලුම රෝගීන් වසර ගණනාවක අසාර්ථක ආහාර පාලනය, මානසික සෞඛ්ය වේදනාව හෝ දියවැඩියාව වැනි රෝගාබාධ සහ තරබාරු රෝගීන් බොහෝ දෙනෙකු පීඩා විඳින අධි රුධිර පීඩනයෙන් ද පෙළේ.
සාරාට, ඇගේ බලාපොරොත්තුව දැන් වෛද්ය විද්යාව මත ය. Saxenda සහ Semaglutide වැනි ආහාර රුචිය මැඩපවත්වන ඖෂධ පිළිබඳ පර්යේෂණ ඉදිරියට ගෙන යන බව වෛද්ය අබ්ද් ටහ්රානි පවසයි.
MC4 ප්රතිග්රාහකයේ විකෘතියක් ඇති සාරා වැනි අය සඳහා ඖෂධයක් පිළිබඳ පර්යේෂණ ද ඇත .
වෛද්ය ටහ්රානි පවසන්නේ සෙමාග්ලූටයිඩ් එක්සත් ජනපදයේ ඉතා මෑතකදී අනුමත කරන ලද අතර එය 15 සිට 17% දක්වා බර අඩු කර ගැනීමට හේතු විය හැකි බවයි. අනාගතයේදී, බර අඩු කර ගැනීම සඳහා 20 සිට 25% දක්වා බර අඩු කර ගත හැකි ඖෂධ දැකීමට ඔහු අපේක්ෂා කරයි.
එක්සත් රාජධානියේ වැඩිහිටියන් හතර දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු තරබාරුකමින් ජීවත් වන අතර මෙම තත්වය ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ සෑම අංශයක්ම පාහේ ස්පර්ශ කළ හැකිය. සෞඛ්ය හා සමාජ සත්කාර දෙපාර්තමේන්තුව එය විස්තර කළේ “අද අප මුහුණ දෙන වැදගත්ම අභියෝගවලින් එකක්” ලෙසයි.
එය මෙසේ පැවසීය: “බර අඩු කර ගැනීම පහසු නොවන අතර අපගේ ලොව ප්රමුඛ ස්ථුලතා උපායමාර්ගය මගින් වඩාත් දැනුවත් තීරණ ගැනීමට සහ සෞඛ්ය සම්පන්න බරක් ලබා ගැනීමට ජනතාව බල ගැන්වීම සඳහා පුළුල් ක්රියාමාර්ගයක් ගනු ලැබේ.”
සාරා ඊට අවධානය යොමු කරන්නේ ඇය හැකි තරම් සෞඛ්ය සම්පන්නව සිටීමට සහ ඇයගේ ජීවිතයේ උපරිම ප්රයෝජන ගැනීමට අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටින බැවිනි. ඇය ලස්සන යෝක්ෂයර් ගම්මානයක සාර්ථක වෘත්තීය ජීවිතයක් ගත කරයි. තනිකඩ අම්මා පවසන්නේ ඇගේ ආත්ම විශ්වාසය සෑම අංශයකින්ම ඉහළ මට්ටමක පවතින බවයි.
තරබාරුකම ගැන ඇය දැන් දන්නා දේ තිබියදීත්, සාරාට තවමත් සිහින් වීමට අවශ්යයි. ඇයට අවශ්ය වන්නේ ගැළපීමට මිස විනිශ්චය කිරීමට නොවේ.
විශාල වීම යනු වැරැද්ද කුමක් දැයි සිතීමයි. අවන්හලකදී මිතුරෙකු හමුවීම පවා කාංසාව ගෙන එයි. “පුටු මොන වගේද? මට වාඩි විය හැකි පුටු පුටු තිබේද? එය කඩා වැටිය හැකිද?”
නමුත් තරබාරුකමෙන් පෙළෙන සමහර පුද්ගලයින්ට, (සාරා තම බර ගැන නොසතුටින් සිටින බව පිළිගැනීම) අපකීර්තිය හා ලැජ්ජාව ප්රතික්ෂේප කිරීමට කාලය පැමිණ ඇත. එය “ශරීර ධනාත්මක ව්යාපාරය “body positive” ලෙස හැඳින්වේ. සාරා එයට ගරු කළත් එය ඇයට නොවේ.
“මම ශරීරයේ ධනාත්මක ප්රජාව දෙස බලන අතර ඔවුන්ගේ ආත්ම-ප්රේමය ඊර්ෂ්යා කරමි. නමුත් ඔවුන් කුඩා ප්රජාවක් පමණක් වන අතර ලෝකයේ විශාල ප්රජාවට වෙනස් ආකාරයකින් සිතන බව මට දැනේ”
සාරාගේ බර පිළිබඳ ගැටළු ප්රධාන වශයෙන් ජාන විද්යාව දක්වා පහත බැස ඇති හෙයින්, එය ඇගේ දෙහැවිරිදි දියණිය එමිලිට කෙසේ බලපානු ඇත්දැයි ඇය නොදනී.
තරබාරුකම සමඟ ඇය කළ අරගලයෙන් පසු සාරා බලාපොරොත්තු වන්නේ තම දියණියට වඩා හොඳ දෙයක් බලාපොරොත්තු විය හැකි බවයි.
“සෑම කෙනෙකුම විවිධ හැඩයන්ගෙන් හා ප්රමාණයන්ගෙන් පැමිණෙන බවත්, අපට විවිධ හිසකෙස් වර්ණ ඇති බවත්, අපට විවිධ උස ඇති බවත්, ඇය මොන වගේද යන්න ප්රශ්නයක් නොවන බවත්, මට එය ඇය වීමට අවශ්ය බවත් ඇය දැන ගැනීමට මට අවශ්යය. එම පණිවිඩය ඇය වෙත ලබා දීම ගැන මම අතිශයින්ම ආශා කරමි‘‘
තරබාරුකමෙන් පෙළෙන අයට උපකාර කිරීම සඳහා සාරා පුණ්යායතනයක් ආරම්භ කර ඇත. ඇය පවසන්නේ කලාතුරකින් ඇහුම්කන් දෙන ප්රජාවක් වෙනුවෙන් හඩක් නැගීම මෙහි අරමුණ බවයි.
තරබාරුකම පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ඇති බොහෝ විද්යාඥයින්ට සහ වෛද්යවරුන්ට මෙම තත්වය සාධකවල එකතුවක් මගින් ඇතිවන සංකීර්ණ රෝගයකි. එම රෝගයෙන් පෙළෙන බවට යමෙකුට දොස් පැවරීම විද්යාත්මක සාක්ෂි හමුවේ ඈතට ගමන් කරන බව ඔවුහු පවසති.
වෛද්ය අබ්දුල් ටහ්රානි පවසන පරිදි, “මේ වන විට අපට ඉතා සිහින් සමාජයක් ඇත. තරබාරුකම ඇති සෑම කෙනෙකුටම ඔවුන්ගේ වෛද්යවරුන්, අසල්වැසියන් හෝ පවුලේ අය හෝ සමාජය විසින් නිමක් නැති වාර ගණනක් දොස් පවරා ඇත. කරුණාකර එය නවත්වන්න”
බී.බී.සී වාර්තාවක් ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ
-
‘ලෝකයේ විශාලතම දියමන්ති‘ වාර්තාව අලුත් වෙයි !
මෙතෙක් ලෝකයේ හමු වූ තුන්වන විශාලතම දියමන්තිය ඊයේ (16) බොට්ස්වානාහි ප්රදර්ශනය කළා. බොට්ස්වානාහි අගනුවර වන ගැබොරොන් හි පැවති උත්සවයකදී ජනාධිපති මොක්වීට්සි මැසිසි විසින් මෙම දියමන්තිය ප්රදර්ශනය කළ බවයි එරට මාධ්ය පවසන්නේ.
මෙම දියමන්තිය කැරට් 1,098ක බරින් යුතු වන අතර ‘ඩෙබ්ස්වානා Debswana- නම් දියමන්ති කැනීම් කරන සමාගම විසින් එය සොයා සොයා ගෙන තිබෙනවා. ඒ මීය සති දෙකකට පෙරයි.
ලෝකයේ දෙවන විශාලතම දියමන්තියට (2015 දී එරටින්ම හමු වූ කැරට් 1,111කි ) මෙම දැවැන්ත මැණික ලෝකයේ දෙවන විශාලතම දියමන්තියට (2015 දී එරටින්ම හමු වූ කැරට් 1,111කි ) වඩා මදක් බරින් අඩු බවයි වාර්තා කියන්නේ. කැරට් 3,106 ක ‘කූලිනන් දියමන්තිය- Cullinan diamond 1905 දී දකුණු අප්රිකාවේ තිබී සොයාගත් අතර වෙනම ගල් නවයකට කපා ඇති අතර ඒවායින් බොහොමයක් බ්රිතාන්ය ඔටුනු ආභරණවලට එක්කර තිබෙනවා.
බොට්ස්වානා යනු අප්රිකාවේ විශාලතම දියමන්ති නිෂ්පාදකයා වේ.
“ඩෙබ්ස්වානා විසින් වසර 50 කට අධික කාලයක් ක්රියාත්මක වූ ඉතිහාසයේ සොයා ගත් විශාලතම දියමන්තිය මෙයයි” යනුවෙන් ඩෙබ්ස්වානා සමාගමේ වැඩබලන කළමනාකාර අධ්යක්ෂ ලිනට් ආම්ස්ට්රෝං පැවසීය.
“අපගේ මූලික විශ්ලේෂණයට අනුව එය ලෝකයේ තුන්වන විශාලතම දියමන්තිය විය හැකියි”
ඩෙබ්ස්වානා යනු බොස්ට්වානා රජය සහ ගෝලීය දියමන්ති දැවැන්තයා වන ඩී බියර්ස් අතර හවුල් ව්යාපාරයක් වන අතර විකුණුම් වලින් ලැබෙන ආදායමෙන් 80%ක් ලාභාංශ, රාජකීය හා බදු මගින් රාජ්ය භාණ්ඩාගාරයට යයි.
ගලෙහි විභව පිරිවැය පිළිබඳ ඇස්තමේන්තුවක් තවම නිකුත් කර නොමැති නමුත් 2017 දී මෙතෙක් සොයාගත් දෙවන විශාලතම දියමන්තිය වන ලෙසඩ් ලා රෝනා ඩොලර් මිලියන 53කට විකුණා ඇත.
දියමන්ති දිග මි.මී. 73 ක්, පළල 52 මි.මී. බොට්ස්වානා හි ඛනිජ අමාත්ය ලෙෆෝකෝ මොගි කියා සිටියේ වසංගතය හේතුවෙන් පසුගිය වසරේ දියමන්ති අලෙවිය පසුබෑමට ලක්වීමෙන් පසු ලැබුණු මෙම දියමන්තිය දේව ආශිර්වාදයක් බවයි.
මෙම දියමන්තියට තවම නමක් ලබාදී නැති බවයි සමාගම කියන්නේ.
සමාගම පැවසුවේ මෙම දියමන්තිය විකුණන ආකාරය ගැන තවම තීරණයක් ගෙන නොමැති බවයි.
බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ