Blog

‘ලොකු මාළු කුඩා මාළු කනවා සේම, මහා ව්‍යාපාරිකයන්ද දැන් අපව ආහාරයට ගනු ඇතැයි‘‘ ඉන්දියාවේ අගනුවර වන දිල්ලියෙන් පිටත කඳවුරු බැඳ සිටින ගොවියෙකු වන රාකේෂ් වියාස් පවසයි.

අසල්වැසි ප්‍රාන්ත වන පන්ජාබ් සහ හර්යානාහි වියාස් වැනි ගොවීන් දස දහස් ගණනක් දැන් නරේන්ද්‍ර මෝදිගේ භාරතීය ජනතා පක්ෂය ප්‍රමුඛ රජය සමඟ දැඩි ගැටුමක පැටලී සිටින අතර වෙළඳපොල හිතකාමී නීති තුනක් අවලංගු කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිති. 

එකට ගත් කල, විවාදාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ මඟින් ගොවි නිෂ්පාදන විකිණීම, මිල කිරීම සහ ගබඩා කිරීම පිළිබඳ නීති ලිහිල් කරනු ඇත.දශක ගණනාවක් තිස්සේ ඉන්දියාවේ ගොවීන් නොසැලකිලිමත් නිදහස් වෙළඳපොලකින් ආරක්ෂා කර ඇති නීති ඉවත් වන බව මෙහි සරල අදහසයි.

සතියකට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ විරෝධතා දැක්වූ ගොවීන් සහ ඔවුන්ට සහාය දක්වන කණ්ඩායම්වලට පොලිසිය විසින් ජල සහ කදුළු ගෑස් ප්‍රහාර එල්ල කළ අතර ඔවුන් දිල්ලි නගරයෙන් පිටතට පන්නා දමා තිබේ. මේ තත්ත්වය තුළ නගර සීමාවෙන්ටත  ගොවීන් කඳවුරු පිහිටුවා ගෙන ඇත.

 “මෙම විරෝධතාවය අද්විතීයයි. එය දේශපාලනය හෝ ආගම විසින් මෙහෙයවන දෙයක් නොවෙයි. ඇත්ත වශයෙන්ම දේශපාලනඥයන් ඊට ප්‍රතිචාර දැක්විය යුතුයි” යැයි ආහාර හා වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂක දේවින්දර් ෂර්මා (Devinder Sharma, a food and trade policy analyst) පවසයි.

ඉන්දියාවේ ගොවීන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ උණුසුම් වෙමින් සිටී. ඉන්දියානුවන්ගෙන් අඩකට වඩා ගොවිපලවල්වල වැඩ කරන නමුත් ගොවිතැන රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් හයෙන් එකක් (6/1) පමණ වේ. 

ඵලදායිතාව අඩුවීම සහ නවීකරණයේ ඌනතාවය දිගු කලක් තිස්සේ කෘෂිකර්මාන්තයේ ප්‍රගතියට බාධාවක් වී ඇත. . ගොවිතැනෙන් ලැබෙන ආදායම මෙන්ම බිම් ප්‍රමාණයද අඩු වෙමින් පවතී. මිල ගණන් දරුණු ලෙස අක්‍රමවත් විය හැකි අතර අතරමැදියන් කාටල් සාදමින් ලාභයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ලබා ගනී. 

“දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ගොවීන්ට සිදුවන අසාධාරණය පිළිබඳ කෝපය වැඩි වෙමින් පැවතුණා. නව නීතිවලට එරෙහි මෙම විරෝධතා සමග එය ශක්තිමත් ලෙස එළියට පැමිණ තිබෙනවා” යැයි ෂර්මා මහතා පවසයි.

ඉන්දියාවේ ගොවීන් පැමිණිලි නොකළ යුතුය

රජය ඔවුන්ට නොමසුරුව සහනාධාර, ආදායම් බද්දෙන් නිදහස් කිරීම සහ බෝග රක්ෂණය ලබා දෙයි. බෝග 23 ක් සඳහා මිල ගණන් සහතික කර ඇති අතර ණය ගෙවීමට නොහැකි වූ විට ණය නිදහස් කරනු ලැබේ. 

“මහා ව්‍යාපාර සමඟ ඍජුව ගනුදෙනු කරන ලෙස දැන් ආණ්ඩුව අපෙන් ඉල්ලා සිටිනවා. නමුත් අපි මෙය මුලින් ඉල්ලා සිටියේ නැහැ. ඉතින් ඔවුන් අපට මෙහෙම කරන්නේ ඇයි?” වියාස් මහතා ප්‍රශ්න කරයි.

මෙම කෝපයේ මුල ඉන්දියානු ගොවීන් වෙළඳපල ප්‍රතිසංස්කරණ කෙරෙහි දක්වන ගැඹුරු අවිශ්වාසයයි.

ඉන්දියාවේ ගොවීන් බොහෝ දුරට කුඩා ඉඩම් හිමියන් වන අතර ඔවුන්ගේ ආදායම අඩු අතර ඵලදායීතාවය ආන්තිකය. ඔවුන්ගෙන් 68% ක් සතුව අක්කරයකට වඩා අඩු ඉඩම් ප්‍රමාණයක් ඇත. භෝග සඳහා සහතික කළ මිල සහයක් ලැබෙන්නේ ඔවුන්ගෙන් 6% කට පමණක් වන අතර ගොවීන්ගෙන් 90% කට වඩා වැඩි පිරිසක් තම නිෂ්පාදන වෙළඳපොලේ විකුණති. 

ගොවීන්ගෙන් අඩකට වඩා, ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකුගේ වචනවලින් කිවහොත්, “විකිණීමට පවා ප්‍රමාණවත් නිෂ්පාදනයක් කරන්නේ නැත”. 

ජනාකීර්ණ හා දුප්පත් උතුරු ප්‍රාන්තය බිහාර් හි අසීමිත පෞද්ගලික වෙළඳාමට ඉඩ දී ඇතත් එහි පෞද්ගලික ගැනුම්කරුවන් සිටින්නේ ස්වල්පයක් පමණි. කොන්ත්‍රාත් ගොවිතැන සඳහා ඉන්දියාවේ ප්‍රයත්නය ඉතා අශෝභන වන අතර ප්‍රධාන වශයෙන් සීමිත වෙළඳ බෝග කිහිපයක් පමණක් වගා කරයි.

ගොවීන් විශාල පිරිසකගේ ආදායම අඩුවීම පුදුමයක් නොවේ. 2016 ආර්ථික සමීක්ෂණයට අනුව, ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්තවලින් අඩකට වඩා ගොවි පවුලක සාමාන්‍ය වාර්ෂික ආදායම රුපියල් 20,000ක් (ඩොලර් 271ක්) විය. 

“බොහෝ බෝග ගනුදෙනු දැනටමත් පෞද්ගලිකව තිබියදීත් ගොවීන්ගේ ආදායම එතරම් අඩු නම් ජනතාව වෙළඳපල කෙරෙහි විශ්වාස කරන්නේ කෙසේද?” ෂර්මා ප්‍රශ්න කරයි.

දිගු කලක් තිස්සේ ගොවීන් තම භෝග රජය විසින් නියාමනය කරන ලද තොග වෙලඳපොලවල් 7,000ක හෝ රට පුරා “මැන්ඩිස් – mandis ” තුළ විකුණා ඇත. 

ඒවා මෙහෙයවනු ලබන්නේ ගොවීන්, බොහෝ විට විශාල ඉඩම් හිමිකරුවන්, වෙළඳුන් හෝ “කොමිස් නියෝජිතයන්” යන අයගෙන් සමන්විත කමිටු විසිනි. ඔවුන් විකුණුම් තැරැව් කිරීම, ගබඩා කිරීම හා ප්‍රවාහනය සංවිධානය කිරීම සහ මූල්‍ය ගනුදෙනු සඳහා මැදිහත්කරුවන් ලෙස කටයුතු කරයි. නව ප්‍රතිසංස්කරණ මඟින් ගොවීන්ට මෙම වෙළඳපලවල් මත අඩු විශ්වාසයක් තබා ගැනීමට සහ ඔවුන්ගේ ආදායම වැඩි දියුණු කිරීමට පොරොන්දු වේ.

නමුත් ගොවීන්ට එය ඒත්තු ගැන්වී නැත. 

“අපට අපේ ඉඩම් අහිමි වේවි. ඔබ මහා ව්‍යාපාරිකයන්ට මිල තීරණය කිරීමට සහ බෝග මිලදී ගැනීමට ඉඩ දුන්නොත් අපට අපගේ ආදායම අහිමි වේවි. අපි මහා ව්‍යාපාරිකයන් විශ්වාස කරන්නේ නැහැ. නිදහස් වෙළඳපොලවල් වැඩි නියාමනයක් ඇති රටවල සාර්ථක විය හැකියි. නමුත් එමගින් දූෂිත වෙළෙදපොළ ක්‍රමයක් ඇති අපට යහපතක් විය නොහැකියි ” ගොවි උද්ඝෝෂණ ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන නායකයෙකු වන ගුර්නාම් සිං චාරුනි පැවසීය.

ඉන්දියාවේ ගොවිතැන ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම අතිශය සංකීර්ණ අභියෝගයකි.

එක් අතකින්, ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් වන විශාල හා කුඩා ගොවීන් සහ ගොවිපලවල්වල වැඩ කරන ඉඩම් නොමැති අයට හොඳ ආදායමක් සහතික කළ යුතුය.

අනෙක් අතට, ආහාර සුරක්‍ෂිතතාවය සහ ගොවිතැන පරිසරයට ඇති කරන බලපෑම පිළිබඳව බරපතළ ප්‍රශ්න තිබේ.

උදාහරණයක් ලෙස පන්ජාබ්, හර්යානා සහ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තවල ගොවීන් භූගත ජලය ක්ෂය කරන තිරිඟු, වී සහ උක් වැනි සහනාධාර සහිත, ජලය විශාල ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වන බෝග නිපදවීමෙන් යම් ලාභයක් ලබා ගනිති.

මේ අතර වැටුප් රහිත ගොවිතැනෙන් ඉවත් වන මිනිසුන් වැටුප් සහිත කර්මාන්තශාලා රැකියා වෙත යාමේ අභියෝගය ද ඇත. එහෙත් රැකියා කොහේද ? එවැනි විශාල වෙනසක් හුදකලා ප්‍රතිසංස්කරණවලින් තෘප්තිමත් කළ නොහැකි බව විශේෂඥයින්ගේ අදහසයි. විශේෂයෙන් කෘෂිකර්මාන්තය මත තවමත් රඳා පවතින රටක එය මහත් අභියෝගයකි.

කොවිඩ්-19 වෛරසය පැතිරීම නැවැත්වීම සඳහා මෝඩි පාලනය පසුගිය මාර්තු මාසයේදී පැය හතරක දැනුම්දීමකින් ඉන්දියාවට අගුලු දැමූ විට, රැකියා විරහිත කම්කරුවන් මිලියන ගණනක් නගරවලින් පිටතට පැමිණ තම ගොවිබිම්වල රක්ෂාව සඳහා ආපසු ගියහ. අඩු ඵලදායිතාව තිබියදීත්, බොහෝ ඉන්දියානුවන්ගේ එකම ආරක්ෂාව තවමත් ඉඩම් බව මෙයින් පැහැදිලි වේ.

” ඔබ එය කළ යුත්තේ කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා ආයෝජනය කිරීම සහ ක්ෂේත්‍රයෙන් බැහැර ජීවනෝපායන් නිර්මාණය කිරීමෙනි” යනුවෙන් සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳ සහකාර මහාචාර්ය මේඛාල ක්‍රිෂ්ණමූර්ති පවසයි.

දැන් පැහැදිලිව පෙනෙන දෙය නම් අගමැති නරේන්ද්‍ර මොදිගේ ගොවි ප්‍රතිසංස්කරණ දුර්වල ලෙස පිළිසිඳ ගත් බවයි. ප්‍රධාන පාර්ශ්වකරුවන්ගෙන් උපදෙස් නොගෙන වසංගතයක් තුළට ඔවුන්ව තල්ලු කිරීම ඉන්දියාවේ ෆෙඩරල් සම්ප්‍රදායන්ට එරෙහිවෙ ගමන් කරයි. 

යෝජිත විධිවිධානය තුළ පෞද්ගලික ගැනුම්කරුවන් සමඟ ඇති වන ආරවුල් විසඳීම සඳහා ප්‍රමාණවත් මාර්ග නොමැති බවට ගොවීහූ පැමිණිලි කරති. තවත් අය කල්පනා කරන්නේ විවෘත වෙළඳපොල පද්ධතියක් තුළ ගනුදෙනු සහ මිල ගණන් සොයා ගන්නේ කෙසේද යන්නයි. 

මහාචාර්ය ක්‍රිෂ්ණමූර්ති පවසන්නේ “මෙම නීතිවලට ප්‍රමාණවත් නියාමනයකින් සහාය නොදක්වයි. ඔබ සියලු ගැටළු වලට විසඳුම් ලබා නොදී ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රකාශයට පත් කළ විට ඒවා අවිනිශ්චිතතාවයක් හා ව්‍යාකූලත්වයක් ඇති කරයි”

ෂර්මා මහතා වැනි ප්‍රවීණයන් පවසන්නේ නම් කරන ලද තොග වෙලඳපොළවල් ඉවත් කිරීම වෙනුවට, රට ආවරණය කිරීම සඳහා ඒවා වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් තිබිය යුතු බවයි.

සහතික කළ ආධාරක මිල ගොවියාට “නෛතික අයිතියක්” බවට පත් කළ යුතු බවත්, පුළුල් පරාසයක භෝග ආවරණය වන පරිදි ඒවා දීර්ඝ කළ යුතු බවත් ඔහු පවසයි. 

උදාහරණයක් ලෙස කේරළය ගොවීන්ට නිෂ්පාදන පිරිවැය සහ එළවළු වර්ග දුසිමකට වඩා 20%ක ප්‍රමාණයක් ගෙවීමට තීරණය කර තිබේ. අවසාන වශයෙන්, ඉඩම් නොමැති ගොවීන්ට සෘජු ආදායම් ආධාර වැඩි කළ යුතුය. ඔවුන්ට දැන් මසකට රුපියල් 6,000 ක් ලැබේ.

කතාවේ සදාචාරය නම් පාර්ශවකරුවන් හා දේශපාලන පක්ෂ සමඟ සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසු ඉන්දියානු කෘෂිකර්මාන්තයට ගැඹුරු ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ අවශ්‍ය බවයි. 

“කෘෂිකාර්මික වෙළඳපොල ප්‍රතිසංස්කරණ දේශපාලනිකයි” මහාචාර්ය ක්‍රිෂ්ණමූර්ති පවසයි. 

“ඔබේ පිඟානේ ඇති ආහාර කිසි විටෙකත් ලෝකයේ ඕනෑම තැනක නිදහස් වෙළඳපොලක නිෂ්පාදනයක් නොවේ‘‘

2020 දෙසැම්බර් 03 වැනි දින බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

2020 වසර ලෝකය මුහුණ දුන් උණුසුම්ම වසර වනු ඇතැයි ලෝක කාලගුණ විද්‍යා සංවිධානය World Meteorological Organization (WMO) උපකල්පනය කර ඇත.

එහි තාවකාලික තක්සේරුව අනුව මෙම වර්ෂය 2016 සහ 2019 ට වඩා උණුසුම්ම වසර බවට පත්වනු ඇත.

1850 දක්වා දිවෙන ගෝලීය වාර්තා වල උණුසුම්ම The warmest වසර 6 වාර්තා වී ඇත්තේ 2015න් පසුවය. වඩාත්ම කැපී පෙනෙන උණුසුම සයිබීරියානු ආක්ටික් ප්‍රදේශයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වයට වඩා සෙල්සියය් අංශක 5ඉහළ මට්ටමක පැවතුනි.

වර්ෂය තවම අවසන් නොවන විට 2020 සඳහා වන උෂ්ණත්වය අප දන්නේ කෙසේද?

දේශගුණික වාර්තාව සම්පාදනය සඳහා WMO විවිධ ගෝලීය දත්ත කට්ටල පහක තොරතුරු භාවිතා කරයි.

ඉන්පසු ඒවා නවීන කියවීම් 1850-1900 අතර ගත් උෂ්ණත්වයන් සමඟ සංසන්දනය කරයි. මෙම මූලික අගය සමහර විට පූර්ව කාර්මික මට්ටම් Pre-industrial levels ලෙස හැඳින්වේ.

මේ වසරේ ජනවාරි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා දත්ත ලබා ගත හැකි අතර, WMO පවසන්නේ 2020 මූලික මට්ටමට වඩා සෙල්සියස් අංශක 1.2ක පමණ ඉහළ අගයක් ගන්නා (නමුත් 0.1C දෝෂයක් සහිතව) බවයි.

දත්ත සමුදායන් පහ මගින් සිදුකළ විශ්ලේෂණ අනුව ඒ අනුව 2020 වසර උණුසුමින් අඩු වන්නේ 2016ට වඩා වන අතර 2019ට වඩා උණුසුමින් වැඩිය. (පෙර වර්ෂවල සමාන කාල පරිච්ඡේද සමඟ සැසඳීම් මත පදනම්ව)

කෙසේ වෙතත් විද්‍යාඥයින්ගේ අපේක්ෂාව වන්නේ නොවැම්බර් සහ දෙසැම්බර් මාසවල උෂ්ණත්ව දත්ත මගින් 2020 තෙවන ස්ථානයට තල්ලු කිරීමට තරම් සිසිලසක් ලැබෙනු ඇති බවයි. එයට හේතුව පැසිෆික් සාගරයේ ලා නිනා කාලගුණික සිදුවීමක් වර්ධනය වී ඇති අතර මෙය සාමාන්‍යයෙන් උෂ්ණත්වය අවපාත කරයි.

එසේ තිබියදීත්, 2020 උණුසුම්ම වසර තුනෙන් එකක් ලෙස WMO විශ්වාස කරයි.

“වාර්තාගත උණුසුම් වසර සාමාන්‍යයෙන් 2016 දී මෙන් ශක්තිමත් එල් නිනෝ සිදුවීමකට El Niño eventසමපාත වී තිබේ” යැයි WMO මහලේකම් මහාචාර්ය පෙටේරි තලස්  Prof Petteri Taalas පැවසීය.

“අපි දැන් ලා නිනා  La Niña අත්විඳිමින් සිටිමු. එය ගෝලීය උෂ්ණත්වය කෙරෙහි සිසිලන බලපෑමක් ඇති කරයි. නමුත් මේ වසරේ තාපය සඳහා තිරිංගයක් දැමීමට එය ප්‍රමාණවත් නොවීය.”

මෙම කුඩා උෂ්ණත්ව වෙනස්කම් වැදගත් ද?

පසුගිය වසර කිහිපය තුළ වාර්තා වූ සාපේක්ෂව සමාන ගෝලීය උෂ්ණත්ව සංඛ්‍යාවක් ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් සැලකිය යුතු වෙනස්කම් සඟවයි.

2020 දී සයිබීරියාවේ සාමාන්‍යය උෂ්ණත්වයට වඩා 5C පමණ උෂ්ණත්වයක් දක්නට ලැබුණු අතර එය ජුනි 20 වන දින වර්කෝයාන්ස්ක් හි 38C කියවීමකින් අවසන් විය. මෙය ආක්ටික් කවයට උතුරින් ඕනෑම තැනක වාර්තා වූ ඉහළම උෂ්ණත්වය වේ.

ජනවාරි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා කාලය යුරෝපයේ වාර්තා වූ උණුසුම්ම කාල පරිච්ඡේදයයි. නමුත් කැනඩාව, බ්‍රසීලය, ඉන්දියාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව ඇතුළු සමහර ස්ථාන සාමාන්‍ය මට්ටමට වඩා එය අඩු විය.

සමස්තයක් ලෙස 2020 සංඛ්‍යාලේඛන මගින් මානව ක්‍රියාකාරකම් මගින් මෙහෙයවනු ලබන දේශගුණික උනුසුම් වීම අඛණ්ඩව පවතින බවට මතයක් තහවුරු කරයි. 2011 සිට 2020 දක්වා වූ දශකය තවමත් වාර්තා වී ඇති උණුසුම්ම දශකය වේ.

වායුගෝලයේ උණුසුම් වායූන්ගෙන් ජනනය වන අතිරික්ත තාපයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් අවසන් වන්නේ සාගරවල ය. මෙය මුහුදට අමතර පීඩනයක් ගෙන දෙන අතර ගෝලීය ජලයෙන් 80% ක් පමණ මේ වසරේ අවම වශයෙන් එක් සාගර තාප තරංගයක් අත්විඳිති. ගොඩබිමෙහි තාප තරංගවලට සමාන මෙම සිදුවීම්, සාගර ජීවීන්ට හා පරිසර පද්ධතිවලට විනාශකාරී බලපෑම් ඇති කළ හැකි අධික උෂ්ණත්වයකට දීර්ඝ කාලයක් නිරාවරණය වීම දකී

පර්යේෂකයන් පවසන්නේ පසුගිය අවුරුදු 40 තුළ මෙම සිදුවීම් 20 ගුණයකින් වැඩි වී ඇති බවයි.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිඩ්නි හි නිව් සවුත් වේල්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය John Church පැවසුවේ “මානව දේශගුණික විපර්යාසයන්ගෙන් දේශගුණික පද්ධතිය තුළ එකතු වන තාපයෙන් 90% ක් පමණ සාගරයේ ගබඩා වී ඇති” බවයි.

WMO හි මෙම නවතම යාවත්කාලීනය පැහැදිලිවම පෙන්නුම් කරන්නේ සාගර අඛණ්ඩව උණුසුම් වෙමින් පවතින බවත් ඉහළ වේගයකින් මුහුදු මට්ටම ඉහළ යෑමට දායක වන බවත්ය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ දේශගුණික විපර්යාසයන් ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ තවදුරටත් වෙනස් වීමට අපව පොළඹවන බවයි.

අඛණ්ඩව උණුසුම් වීම

2020 අගෝස්තු දක්වා අයිස් ටොන් බිලියන 152 ක් පමණ අහිමි වූ ග්‍රීන්ලන්තය ඇතුළු ලෝකයේ බොහෝ රටවල උණුසුම අඛණ්ඩව ඉහළ යන බව WMO පවසයි.

උතුරු අත්ලාන්තික් සුළි කුණාටු සමයේදී නම් කරන ලද කුණාටු 30 ක් ඇති වූ අතර, ඒවා ඊට පෙර පැවැති සිදුවීම් ගණන පිළිබඳ වාර්තාව බිඳ දැමීය.

මේ වසරේ WMO විසින් සටහන් කරන ලද අනෙකුත් බලපෑම් අතර සයිබීරියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ එක්සත් ජනපදයේ බටහිර වෙරළ තීරය සහ දකුණු ඇමරිකාව යන රටවල ලැව්ගිනි ඇති වූ අතර එමඟින් දුමාරය ලොව පුරා සංසරණය විය.

අප්‍රිකාවේ සහ ගිනිකොනදිග ආසියාවේ ඇති වූ ගංවතුර හේතුවෙන් විශාල පිරිසක් අවතැන් වූ අතර මිලියන ගණනකගේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව අඩපණ විය.

මෙම වාර්තාවට දැක්වූ ප්‍රතිචාරය කුමක්ද?

WMO වාර්තාවේ සොයා ගැනීම් බොහෝ නිරීක්ෂකයින් පුදුමයට පත් නොකරනු ඇත.

එක්සත් රාජධානියේ එඩින්බරෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ඩේව් රේ පැවසුවේ “ගෝලීය දේශගුණයේ තත්වය තව දුරටත් සැගවිය යුතු දෙයක් නොවන‘ බවයි.

“පෘථිවියේ පිරිහෙන සෞඛ්‍යය තත්ත්වය පිළිබඳ මෙම වාර්ෂික යාවත්කාලීනයන් සෑම විටම අඳුරු කියවීමක් ඇති කරයි; මේ වසරේ පූර්ණ රතු අනතුරු ඇඟවීමකි. රස්නය වැඩිවීම, නියඟය සහ අධික ලැව්ගිනි යන සියල්ලම 2020 දී දේශගුණික විපර්යාසයන්ගේ උග්‍ර බලපෑම් ගැන කථා කරයි. තව දුරටත් හරිතාගාර වායු විමෝචන හා පෘථිවිය උණුසුම් වීම ඔවුන් පැරිස් දේශගුණික අරමුණු අපගේ ග්‍රහණයෙන් සදහටම ඉරා දමනු ඇත. ඉදිරි වසර කොවිඩ් -19 වෙතින් අප යථා තත්ත්වයට පත්වීම මගින් අර්ථ දැක්වෙනු ඇත. “

පාරිසරික උද්ඝෝෂකයින් පවසන්නේ මෙම වාර්තාව යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම, පශ්චාත් කෝවිඩ්, දේශගුණික විපර්යාස සහ පරිසරය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම සඳහා හදිසි අවශ්‍යතාවයක් එක් කරන බවයි.

“කොරෝනා වසංගතය 2020 දී සංවර්ධිත ලෝකයේ බොහෝ දෙනාගේ ලොකුම කනස්සල්ලට හේතු වී ඇතත්, දේශගුණික අවදානමට ලක්විය හැකි ස්ථානවල මිලියන ගණනක් දේශගුණික හදිසි අවස්ථා විශාලතම තර්ජනය ලෙස පවතින අතර කනගාටුවට කරුණ නම් දේශගුණය නිවැරදි කිරීම සඳහා සරල එන්නතක් නොමැති වීමයි‘

නමුත් ක්‍රිස්ටියන් ඒඩ් Christian Aid හි ආචාර්ය කැට් ක්‍රාමර් පැවසුවේ මෙය හොඳ ආරම්භයක් වනු ඇති බවයි.

“මෙම සොයාගැනීම්වලින් පෙනී යන්නේ රජයේ ආර්ථික ප්‍රතිසාධන පියවරයන් පොසිල ඉන්ධන ආර්ථිකයට fossil fuel economy හසු නොවී ශුන්‍ය කාබන් ලෝකයකට  zero-carbon world මාරුවීම වේගවත් කිරීමට ක්‍රියා කිරීම සහතික කිරීම කෙතරම් වැදගත් ද යන්නයි.”

සොබාදහමට ඇති බලපෑම

සොබාදහම සංරක්ෂණය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංගමයේ Union for the Conservation of Nature (IUCN) නව වාර්තාවකට අනුව, ‘‘දේශගුණික විපර්යාස දැන් වඩාත්ම වැදගත් ලෝක උරුම ස්ථානවලට ඇති ලොකුම තර්ජනයයි.

සාගර උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම, ආම්ලිකකරණය හේතුවෙන් මහා බාධක පරය ඇතුළුව ලෝක උරුම 83 ක් දැන් තර්ජනයට ලක්ව ඇති බව අයි.යූ.සී.එන් පවසයි.

එය පළමු වරට “විවේචනාත්මක – critical” දෘෂ්ටියක් ඇති බවට ශ්‍රේණිගත කර ඇත.

2020 දෙසැම්බර් 03 වැනි දින බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ඉහළ ඡායාරූපය – “ජුලීල් අයි, පාක්ටවුන්, ජොහැන්නස්බර්ග්” (2016)

“අපගේ පැවැත්ම, ප්‍රතිරෝධය සහ නොනැසී පැවතීම පිළිබඳව ලෝකයට දැන ගැනීම සඳහා මම දකුණු අප්‍රිකාවේ කළු දෘශ්‍ය ඉතිහාසයක් නැවත ලියමි” යනුවෙන් ශනෙලේ මුහෝලි Zanele Muholi පවසයි.

කොරෝනා වෛරස් සීමා කිරීම් හේතුවෙන් ප්‍රමාද වූ ඡායාරූප ශිල්පියාගේ විශාලතම ප්‍රදර්ශනය බදාදා ලන්ඩනයේ ටේට් නූතන ගැලරියේ දී  (London’s Tate Modern gallery) විවෘත වේ.

“අපි නොවැම්බර් මුල සිට සූදානම්” යැයි ටේට් ජ්‍යෙෂ්ඨ භාරකරු යසුෆුමි නකමෝරි (Yasufumi Nakamori) බීබීසීයට පැවසුවේ උද්යෝගයෙන්.

“මැදිවියේ ජපන් ජාතිකයෙකු ලෙස, මුහෝලිගේ කෘතිවලට ප්‍රවේශ වීම මා ලෝකය දකින ආකාරය වෙනස් කළේය. මෙම ඡායාරූප එතරම්ම ලස්සනය … ගතිකය. නමුත් විෂයයන්ගේ ජීවන අත්දැකීම් සමානව වැදගත් වේ.”

මුහෝලි ඔවුන්ගේ කාර්යයන් දෘශ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය visual activism ලෙස විස්තර කරයි.

“ලලිත කලාව සඳහා ඡායාරූපකරණය භාවිතා කළ නොහැකි බව මම විශ්වාස කරමි. එය ගැඹුරට යා යුතුය,”මුහෝලි මීට පෙර බී.බී.සී සමග පැවසීය.

 “අපගේ අවකාශයන්හි සිදුවන අසාධාරණ ඕනෑම දෙයක් ගැන කථා කිරීමට අපි ඕනෑම ක්‍රමයක් භාවිතා කළ යුතුය.”

ඔහු මෙම ඡායාරූප දකුණු අප්‍රිකාවේ කළු ජාතික කාන්තාවන්ට යටත් කර ඇති පරීක්ෂාව, ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ කොන් කිරීම සංකේතවත් කිරීමට මුක්කු ලෙස භාවිතා කරයි.

මුහෝලිගේ අනෙක් පුද්ගලයින්ගේ නිරූපණයන් සංකල්පනය කර ඇත්තේ සහයෝගීතාවයෙනි. බොහෝ විෂයයන් ඔවුන්ගේ බැල්මෙන් ඔබව නිවැරදි කරන අතර, ඔවුන්ගේම ලිඛිත සාක්ෂි ප්‍රීතිය හා ආත්මාර්ථකාමිත්වය සහිතව ඉදිරිපත් කරයි.

දකුණු අප්‍රිකාවේ දිවංගත කිවිදියක සහ සමාජ ක්‍රියාකාරිනියක වන සූසි සිගාසා  Busi Sigasa,වසර 25කට පෙර මෙසේ සදහන් කර ඇත.

“මක්නිසාද යත් … ජාතීන්ට කියවීම සඳහා කතන්දර ලිවීම, බියෙන් තොරව සිටගෙන මගේ කතාව පැවසීම ය. මම විනිශ්චය නොකර සිනාසෙමින් ආචාර කළෙමි, රෝගීන්ට ධනාත්මක ජීවිතයක් ගත කිරීමට මම බලපෑම් කළෙමි. බලාපොරොත්තු රහිත අයට බලාපොරොත්තුවේ බීජ රෝපණය කළෙමි” යනුවෙන් එය ආරම්භ වේ.

මුහෝලිගේ කාර්යභාරයත් බූසිගේ සිතුවිලිවලට සමාන වේ. වෙනත් තැන්වල, බොහෝ ඡායාරූප ප්‍රජාවේ වැදගත්කම ඉස්මතු කරයි.

“මුහෝලිගේ ප්‍රදර්ශනය නැරඹීමට ලන්ඩනයේ සිටින අප්‍රිකානු ඩයස්පෝරා ප්‍රේක්ෂකයින් මෙන්ම LGBTQIA+ people of colour ද ගෙන ඒම මගේ ආයතනික අභිප්‍රායයි. එක්සත් රාජධානියේ බ්ලැක් ප්‍රයිඩ් UK Black Pride විසින් අනුපූරක ප්‍රවේශ පත්‍ර 500 ක් බෙදා හැරීමට නියමිතය.”

කොරෝන වෛරස් සීමා කිරීම් හේතුවෙන් නරඹන්නන්ගේ සංඛ්‍යාව අඩුවීම නිසා Tate galleries මගින් රැකියා 300 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් කපා හැරීමට පෙළඹී ඇති අතර, වෘත්තීය සමිති පවසන්නේ අඩු වැටුප් සහිත සහ කළු හෝ සුළු ජනවාර්ගික පසුබිමක් ඇති කම්කරුවන්ට අසමාන ලෙස බලපාන බවයි.

එසේ නම්, මෙම චතුරස්රය ඇතුළත් කිරීම සඳහා එහි ප්‍රකාශිත කැපවීම සමඟ කටයුතු කරන්නේ කෙසේද? නැකමෝරි පවසන්නේ Tate galleries තරඟ සමානාත්මතා කාර්ය සාධක බලකායක් ඇති අතර “කම්කරුවන්, සහභාගිවන්නන් සහ ප්‍රේක්ෂකයින් සඳහා වඩාත් සමාන ඉඩක් ලබා දීමේ මෙම කාර්යය බැරෑරුම් ලෙස සලකයි.

“පෙරටුගාමී සේවයේ නියුතු අඩු වැටුප් සහිත සේවකයින්, උදාහරණයක් ලෙස අවන්හල, ටේට් හි භාරකරුවන් කණ්ඩායමට වඩා විවිධාකාර බව ඇත්ත නමුත් මම හිතන්නේ එය වෙනස් වෙමින් පවතී.

“ආයතනය තුළ මෙම සුදු-යුරෝපීය ආධිපත්‍ය සංස්කෘතිය වෙනස් කළ යුතු බව අපි හොඳින් දනිමු.”

බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ ආයුර්වේද වෛද්‍යවරයෙකු වන ධම්මික බණ්ඩාර වෙද මහතා විසින් දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමය තුලින් කොවිඩි වෛරසයට එරෙහිව සොයා ගනු ලැබූ ඖෂධය ආසාදිතයින්ට ලබා දීමේ ක්‍රමවේදය සැකසීම සම්බන්ධයෙන් විශේෂ සාකච්ඡාවක් අද (02) පස්වරුවේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍ය පවිත්‍රා වන්නිආරච්චි මහත්මියගේ ප්‍රධානත්වයෙන් සහ ඖෂධ නිෂ්පාදන, සැපයුම් හා නියාමන රාජ්‍ය අමාත්‍ය මහාචාර්ය චන්න ජයසුමන, දේශීය වෙදකම ප්‍රවර්ධන, ග්‍රාමීය හා ආයුර්වේද රෝහල් සංවර්ධන හා ප්‍රජා සෞඛ්‍ය රාජ්‍ය අමාත්‍ය සිසිර ජයකොඩි යන මහත්වරුන්ගේ සහ ප්‍රාථමික සෞඛ්‍ය සේවා, වසංගත රෝග හා කොවිඩ් රෝග පාලන කටයුතු රාජ්‍ය අමාත්‍ය සුදර්ශණී ප්‍රනාන්දුපුල්ලේ, නිපුණතා සංවර්ධන, වෘත්තීය අධ්‍යාපන, පර්යේෂණ හා නව නිපැයුම් රාජ්‍ය අමාත්‍ය සීතා අරඹේපොල මැතිනියගේ සහභාගීත්වයෙන් සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ දී පැවැත්විනි.

මෙහිදී සෞඛ්‍ය අමාත්‍ය පවිත්‍රා වන්නිආරච්චි මහත්මිය විසින් කොවිඩ් වෛරසයට එරෙහිව දේශීයව නිෂ්පාදනය කළ මෙම ඖෂධය පිළිබද ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මැතිතුමාගේ විශේෂ අවධානයට යොමුවී ඇති බැවින්  ඖෂධයට අදාල ඉදිරි පර්යේෂණ කටයුතු රාජ්‍ය මට්ටමින් සිදු කරන ලෙසත්, ඒ සදහා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය ඇතුලු අනෙකුත් රාජ්‍ය ආයතනවල සහාය  ද  ලබාදෙන ලෙසත් උපදෙස් ලබා දෙන ලදි.

මෙම ඖෂධය ශ්‍රී ලංකාවට මෙන්ම මුළු ලොවටම ලබා දීමට නම්  ‍විද්‍යානුකූල ක්‍රමවේදයන්ට අනුකූලව පර්යේෂන  සිදු කල යුතු බව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යතුමිය පෙන්වා දෙන ලදි. ඒ අනුව මෙම ක්‍රමවේදය පිළිබද යෝජනා මාලාවක් සකස් කළ යුතු බව පැවසීය.

එම යෝජනා මාලාව කඩිනමින් සකස් කිරීම සදහා විද්වත් කමිටුවක් පත් කරන ලද අතර, මහාචාර්ය සේනක පිලපිටිය මහතාගේ සභාපතීත්වයෙන් වන එම කමිටුවේ සාමාජිකයින් ලෙස විශේෂඥ වෛද්‍ය ආනන්ද විඡේවික්‍රම මහතා, මහාචාර්ය සිසිර සිරිවර්ධන මහතා, මහාචාර්ය සරෝජ ජයසිංහ මහතා, මහාචාර්ය ලේකම්වසම් මහතා, මහාචාර්ය ජනක ද සිල්වා මහතා, මහාචාර්ය සෑම් කුලරත්න මහතා, මහාචාර්ය කමනි වනිගසූරිය මහත්මිය පත් කරන  ලදි.

මෙම අවස්ථාවට ඖෂධය සකස් කල වෛද්‍ය ධම්මික බණ්ඩාර වෙද මහතාද, සෞඛ්‍ය ලේකම් මේජර් ජනරාල් සංජීව මුණසිංහ මහතා, සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් වෛද්‍ය අසේල ගුණවර්ධන,  සෞඛ්‍ය , දේශීය වෛද්‍ය අමාත්‍යාංශයේ නිලධාරීන්, රෝහල් අධ්‍යක්ෂවරුන් ඇතුලු පිරිසක් එක්ව සිටියහ.

ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ පිරිස් අතර ශීඝ්‍රයෙන් වැඩි වෙමින් පවතින මානසික රෝගය ලෙස ‘Cannabis Induced Psychosis’ නමැති තත්ත්වය හඳුනාගෙන ඇති බව වවුනියාව රෝහලේ මානසික සෞඛ්‍ය ඒකකයේ වෛද්‍ය මයුර සන්නසූරිය පෙන්වා දෙයි.

එමෙන් ම, වත්මන් තරුණ පරපුර සීමාව ඉක්මවා ඉන්ටර්නෙට් වෙත නැඹුරු වීම ද මානසික ගැටලු වැඩි වීමට හේතු‍වක් වී ඇති බව වෛද්‍ය මයුර සන්නසූරිය පෙන්වා දෙයි.

වෛද්‍යවරයා වැඩිදුරටත් කියා සිටියේ, සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක් වන ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණයන් වර්තමානය වන විට ගංජා, මත්කුඩු, මත්පෙති හා හෙරොයින් භාවිතයට වැඩි වශයෙන් නැඹුරු වී ඇති බව ය.

එවැනි මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය හේතුවෙන් මොළයට ඇති කරන අහිතකර බලපෑම් මත තරුණයන් දිනපතා මානසික රෝග වෙත ගොදුරු වී‍මේ අවදානමක් පවතින බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.

මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය හේතුවෙන් මානසික රෝගවලට ගොදුරු වන තරුණයන් සංඛ්‍යාව ශ්‍රී ලංකාව තුළ තුළ දිනෙන් දින ඉහළ යමින් පවතින බව ද වෛද්‍ය සන්නසූරිය සදහන් කළේ ය.

මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයට අමතරව ඉන්ටර්නෙට් හා සමාජ ජාල වැරදි ලෙස භාවිතය තුළින් ද තරුණ පිරිස් වැඩි වශයෙන් මානසික රෝග වෙත ගොදුරු වීමේ අවදානමක් මතුව ඇති බව කී වෛද්‍යවරයා ඒ හේතුවෙන් මානසික ආතතිය, විශාදය, කාංසාව, භින්නෝන්මාදය වැනි තත්ත්වයන් විශාල වශයෙන් වාර්තා වන බව වෛද්‍යවරයා සඳහන් කළේ ය

ඔහු පවසන පරිදි තරුණයන් අතර මානසික රෝග හට ගැනීමේ ප්‍රවණතාව වැඩි වීම හේතුවෙන් පවුල සහ සමස්ත සමාජය ම දැඩි අවුල්කාරී තත්ත්වයකට පත්ව ඇති අතර ඒ තුළින් සමාජීය හා ආර්ථික ගැටලු රැසක් පැන නැගී තිබේ.

දෙමව්පියන් සහ තරුණ දරුවන් අතර සබඳතා දුරස්වීම, සම වයස් කණ්ඩායම්වල පෙළඹවීම, තරුණ පිරිස් ඉලක්ක කර ගනිමින් සිදුවන විෂමාචාර ප්‍රචාරයන් සහ තරුණ කණ්ඩායම් තනි වීම වැනි කරුණු රෝගී තත්ත්වයන්ට ගොදුරු වීමට වැඩි වශයෙන් බලපා තිබේ.

ලෝක මානසික සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ දත්ත අනුව මානසික ගැටලුවලින් 50% ක ප්‍රතිශතයක් ආරම්භ වන්නේ, වයස අවුරුදු 14 කාල සීමාවේදී ය.

නිසි වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා නොගැනීම, මානසික සෞඛ්‍ය සායන වෙත යොමු වීමට ඇති අකැමැත්ත, මානසික සෞඛ්‍ය කෙරෙහි නිසි අවධානයක් යොමු නොකිරීම සහ නොදැනුවත්කම යන කරුණු හේතුවෙන් අදාළ රෝගී තත්ත්වයන් උත්සන්න වන බව වෛද්‍ය මයුර සන්නසූරිය වැඩිදුරටත් ප්‍රකාශ කළේ

“රටේ පවතින ආර්ථික ගැටලු, තරුණ විරැකියාව හා තරුණ කණ්ඩායම් අතර පවතින ‍නොයෙකුත් අපචාර ක්‍රියා හේතුවෙන් ද මානසික ගැටලු උද්ගත වී තරුණ කණ්ඩායම් ජීවිත අහිමි කර ගැනීමේ තත්ත්වයන්ට පවා පත්ව තිබෙනවා. තරුණ පිරිස් හෝ වෙනත් පිරිස් වෙත කිසියම් මානසික ගැටලුවක් පවතින්නේ නම් වෛද්‍ය උපදෙස් වෙත යොමු කිරීම තුළින් මානසික රෝගී තත්ත්වයන්ගෙන් මිදීමට හැකියාව ලැබෙනවා” ඔහු අවසන් වශයෙන් දුන් උපදේශය යි.

Text copied by bbc sandesaya

ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි කර්මාන්තය ගොඩනැඟී ඇත්තේ ස්ථම්භ තුනකිනි. කුඩා කිරි ව්‍යවසායකයා, මධ්‍ය පරිමාණ කිරි ව්‍යවසායකයා සහ මහා පරිමාණ කිරි ව්‍යවසායකයා යන ත්‍රිත්වයේ එකතුවෙනි. මෙම සමස්ත නියෝජනයෙන් වසරකට නිපද වනුයේ කිරි ලීටර් මිලියන 420 ත් 450 ත් අතර ප්‍රමාණයකි.

දෙකෝටියකට වැඩි ජනතාවගෙන් නැවුම් කිරි පරිභෝජනය කරන කණ්ඩායම් සඳහා දිනකට අවම වශයෙන් මිලි ලීටර් 100කට වැඩි කිරි ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනයට ලබා දෙනවා නම් දළ වශයෙන් වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනයේ නිර්ණායක අනුව වසරකට කිරි ලීටර් මිලියන 780ක ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වේ.

බටර්, චීස්, යෝගට් ආදී සියල්ල එක් වූ විට, මෙරට පරිභෝජනය සඳහා වසරකට කිරි ලීටර් මිලියන 1300ක් පමණ අවශ්‍ය වේ. මෙම අවශ්‍යතාවයන්ගෙන් දැනට ලංකාවේ නිෂ්පාදනය වන්නේ 35%කි. ඉතිරි 65% පිටරටින් ගෙන්වනු ලබන අතර ඒ සඳහා වසරකට රුපියල් බිලියන 54-58 අතර මුදලක් වැය වේ. මේ අනුව ලංකාවේ කිරි කර්මාන්තය ගත හොත් එහි වටිනාකම දළ වශයෙන් බිලියන 35ක් පමණ වේ. මින් 90%ක් කිරි සපයනුයේ කුඩා පරිමාණයේ කිරි ව්‍යවසායකයන්ය. සතුන් 02 සිට සතුන් 20 දක්වා වන ව්‍යවසායකයන් මෙම මුළු නිෂ්පාදනයෙන් (ලීටර් මිලියන 420 න්) 90 % ක් සපයනු ලබයි. මහා පරිමාණ කිරි ගොවිපළවල් 3ක් පවතින අතර ජාතික පශු සම්පත් සංවර්ධන මණ්ඩල ගොවිපළ, අඹේවෙළ, නවසීලන්ත ගොවිපළ හා වටවල ගොවිපළ ඊට අයත් වේ.

සතුන් 1000 කට වැඩි ගොවිපොළ පවතින්නේ ඉහත කී ගොවිපළ තුන පමණක් වන අතර මුළු නිෂ්පාදනයට දායක වන්නේ 3.5% ක් පමණි. ඉතිරි 6.5% දායක කරනුයේ කිරි ගවයින් 25ත් 300ත් අතර ඇති මධ්‍ය පරිමාණයේ ව්‍යවසායකයන් විසිනි. මේ අනුව නිෂ්පාදනයෙන් 90% කට දායක වන කුඩා පරිමාණ කිරි ව්‍යවසායකයා ආරක්ෂා කිරීම ජාතික පශු සම්පත් සංවර්ධන මණ්ඩලයේ වගකීම බවට පත් වේ.

වැටුප් සහ නඩත්තුව

කුඩා පරිමාණ කිරි ව්‍යවසායකයාට අභිජනන සතුන් ලබා දීම පශු සම්පත් මණ්ඩලයේ මුලික වගකීමයි. සමහර අවස්ථාවලදී කිරි ගොවියාගේ කිරිදෙනුනට එක පිට පිරිමි සතුන් ජනනය වන බැවින් ඒ ගැහැනු සතුන්ගේ අඩුව සඳහා මණ්ඩලය එම අවශ්‍යතාවට උසස් ආරයේ ගැහැනු පැටවුන් දිය යුතුය.

පශු සම්පත් මණ්ඩලයට මහා භාණ්ඩාගාරයෙන් වැටුප් සහ නඩත්තුව සඳහා වාර්ෂික මුදල් වෙන් කිරීමක් සිදු නොවේ. මසකට ආයතනයේ වැටුප් සඳහා පමණක් ලක්ෂ 800ක් පමණ වැය වේ. වසරකට වැටුප් ගෙවීමට පමණක් බිලියනයක් වැයවන අතර සත්ව ආහාර සැපයීමට තවත් බිලියනයක් වැය වේ. ස්වයංව තිරසාර වීමට මණ්ඩලයට ඉලක්කයක් පවතින අතර එය කිරි, පොල් හා වෙනත් කෘෂි භෝග නිපදවීම තුළින් සපුරාගෙන ආයතනය පවත්වා ගත යුතුව තිබේ.

වාර්ෂික නිෂ්පාදන සියල්ලේ වටිනාකම බිලියන 2.1ක් පමණ වේ. ආයතනය උපයන වටිනාකම වැටුප් ගෙවීමටත් සත්ව ආහාර සඳහාත් වතු නඩත්තුවටත් වැය කළ යුතු වෙයි. මේ අනුව පශු සම්පත් මණ්ඩලය පවත්වා ගැනීම මිස අමතර ආයෝජන හා දියුණු කිරීම් කළ නොහැකි තත්ත්වයක් මෙවන් වාතාවරණයක පවතී. එම නිසා ආයතනය පසුගිය කාලය තුළ අර්බුදකාරී තත්ත්වයකට පත්ව ඇති බව නොරහසකි.

ලංකාවේ ගව ගහනය මිලියන 1.2ක් වන අතර ඉන් ලක්ෂ 6ක් පමණ ගැහැනු සතුන්ය. ඉතිරි ලක්ෂ 6 පිරිමි සතුන්යැයි උපකල්පනය කළ හැකිය. ලංකාවේ කිරි ගොවීන් තුන්ලක්ෂ විසි දහසක් සිටින අතර මෙම කිරි ගවයින් ලක්ෂ 6 අතරින් කිරි නිෂ්පාදනයට සෘජුව දායක වන ප්‍රමාණය ලක්ෂ 4 ක් පමණ වන බවට උපකල්පනය කළ හැකිය.

මෙහිදී හඳුනාගත හැකි ගැටලු කීපයක් වේ. වාර්ෂිකව එක දෙනකුට එක පැටවකු ලැබිය යුතු වුව ද එසේ නොලැබීමේ ප්‍රවණතාවක් පවතී. සත්ව ආහාර හිඟය සමඟ ඇති මන්දපෝෂණ තත්ත්වය මෙහි ප්‍රබල ගැටලුවකි. ගවයාගේ ආහාර ජීර්ණයට ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් වැදගත් වන අතර එම ක්ෂුද්‍ර ජීවින්ට ජීර්ණයට පහසු උපස්ථර තිබෙන කුඩා කැබලි ආහාර දිය යුතුය. මෙම ක්ෂුද්‍රජීවීන්ට පහසු උපස්ථරමය ආහාර අප ලබා නොදීම තුළ සහ ආහාරවල පවතින ගුණාත්මකභාවය අඩු වීමත් මත සතුන් මන්දපෝෂණ තත්ත්වයෙන් පෙළීම හැකි ඉක්මනින්ම විසඳා ගත යුතු තත්ත්වයකි.

ලංකාවේ සිටින ගවයින්ගෙන් 60 %-75 % මන්දපෝෂිත තත්වයෙන් පෙළෙයි. මිනිසුන්ගේ මන්දපෝෂණය ගැන කතා කළ ද සතුන්ගේ මන්දපෝෂණය ගැන මෙතෙක් කිසිවකු කතා කර නොමැත. ඉහළ ගුණාත්මකභාවයක් තිබෙන ආහාර මෙම සතුන්ට දීමේ වැඩපිළිවෙළක් හඳුන්වා දීම රජයට යෝජනාකර ඇත.

ක්ෂේත්‍රයන්හි දියුණුව ගැන සැළකීමේදී විවිධ අවස්ථාවන්හි සහනාධාර දීම ක්‍රියාත්මක වෙයි. උදාහරණ ලෙස වී ගොවියා සැලකීමේ දී පොහොර සහනාධාරය, වී සහතික මිල, වැනි සහනාධාර ක්‍රම අනුගමනය කිරීම දැකිය හැකිය. කිරි ව්‍යාපාරයේ එවැනි තත්ත්වයක් නොමැති හෙයින් කිරි ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ පුද්ගලයන්ට සතුන් සඳහා දෙන ආහාර සලාකය යම් කාලයකට සහනයක් (අඩු මිලට) දීම, පෞද්ගලික හා රාජ්‍ය අංශයේ සහභාගිත්වයෙන් ඉහළ ගණයේ තෘණ සෛලේජ් වැනි ආහාර සහ පැය 24 පුරා සතුන්ට පිරිසිදු ජලය ලැබෙන ක්‍ර‍මයක් සකසා දීම සහ කිරි එකතු කිරීම විධිමත් කිරීම තුළ වසරක කාලයකදී අද නිපදවන කිරි ප්‍රමාණයට අමතරව කිරි ලීටර් ලක්ෂයක් වැඩිකර ගැනීමට හැකියාව පවතී.

අභිජනන ප්‍රතිපත්තියක්

බොහෝ අය සිතනුයේ සතුන් පිටරටින් ගෙන්විය යුතු බව, දෙමුහුන් ඉහළ ගණයේ සතුන් අවශ්‍යයි යන්න මිස දැනට සිටින සතුන්ගෙන් උපරිම ඵලදායීතාවය ලබා ගැනීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කර නොමැත. විය යුත්තේ සිටින සතුන්ගෙන් උපරිම ධාරිතාවක් ගන්නා අතර ඉහළ ආරේ වඩා කාර්යක්ෂම හා ප්‍රතිඵලදායී අභිජනන ප්‍රතිපත්තියක් තුළින් දේශීය කිරි ගවයකු නිර්මාණය කිරීමයි.

ලංකාවේ සත්ව නිරෝධායන නීතිරීති අනුව ඉන්දියාවෙන් හා පකිස්ථානයෙන් සත්තු ගෙන ඒම එතරම් පහසු නොවේ. බොහෝ විට අවසරය ලැබෙන්නේ නවසීලන්තයෙන්, ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් මෙන්ම ඩෙන්මාර්කය වැනි රටවලින් පමණක් වන අතර එම සතුන් ඇතැම් දේශගුණික කලාපයන්ට පමණක් යෝග්‍ය වේ. අප රටට යෝග්‍ය පරිදි අභිජනනය ක්‍රියාවලිය තුළින් දේශීය කිරි ගවයකු නිර්මාණය කිරීම මෙහි දී වැදගත් වන්නේ ඒ නිසාය.

කිරි කර්මාන්තය හා බැඳුණ අනෙක් කර්මාන්තය නම් ගව මස් කර්මාන්තයයි. ගව මස් පරිභෝජනය කරන විශාල පිරිසක් රට තුළ සිටින අතර වාර්ෂික දේශීය ගව මස් අවශ්‍යතාවය මෙට්‍රික් ටොන් 30,000 කි. එම අවශ්‍යතාවයන් 98% ක් දේශීය කර්මාන්තයක් ලෙස පවතින අතර එහි විශාල අභියෝග සහ ගැටලු රාශියක් තිබේ. ඒවා නිරාකරණය කිරීම ඉදිරියේදී සිදු කළ යුතුය. සමස්තයක් ලෙස ඉහළ ගණයේ ආහාර නොමැතිවීම, නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක වන සත්ව රෝග සඳහා සහනදායි ලෙස දේශීය වශයෙන් නිෂ්පාදිත ඖෂධ දීම, නිසි කලට රෝග වැළැක්වීමේ එන්නත් දීමේ නිසි ක්‍රියාවලියක් නොමැතිවීම යන කරුණු ගැන වඩා වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය.

මුඛ හා කුර රෝග තත්වය නිසා වාර්ෂිකව කිරි සහ අනෙකුත් නිෂ්පාදන මඟින් රුපියල් මිලියන ගණනක් මෙම ව්‍යාපාරයට අහිමිවේ. සත්ව රෝග වැළැක්වීමට විදේශ රටවල් මූලික කර ගත් එන්නත් ගෙන්වීමේ ව්‍යපෘතිවලට මුල්තැන දීමත් දේශීය වශයෙන් නිපදවීමට උනන්දුවක් සහ අනුබලදීමක් හෝ දිරිගැන්වීමක් නොමැතිවීමද මීට බලපෑ හේතූන් අතර වේ. මේ සඳහා පශු පර්යේෂණ ආයතනයක් ගන්නොරුව පිහිටා ඇති අතර මෙරටට අවශ්‍ය ප්‍රතිකාර එන්නත් නිපදවීම හා බුරුළු ප්‍රදාහය සහ කිරිවැරීම සඳහා වන ඖෂධ නිපදවීමේ හැකියාව පවතින අතර දක්ෂ සැලකිය යුතු පර්යේෂකයන් පිරිසක් ද ඒ සතුව ඇති බව නොරහසකි.

2015 වසර වන විට මෙම ඖෂධ හා එන්නත් නිපදවීම සිදු කර ඇතත් මේ වන විට එය ඉතා පසුගාමී තත්ත්වයක පවතී. පිටරටින් එන්නත් ගෙන්වීම සිදු වන අතර එම එන්නත්වල සාර්ථකත්වය අවම මට්ටමක පවතින අතර මිල ද ඉතා අධිකය. මේ සා මෙම කර්මාන්තයේ නිරත පිරිසට වන වැය ඉතා අධිකය.

මේ අධික පිරි වැය නිසා සතුනට අවශ්‍ය බෙහෙත් සහ එන්නත් දීමට යම් ආකාරයක මැලිකමක් දැක්වීමේ ප්‍රවණතාවයක් ගොවි මහත්වරුන් අතර පවතී. මෙම ඖෂධ දේශීය වශයෙන් නිපදවා යම් සහනදායි පිළිවෙතකට සපයා දීමේ වැඩපිළිවෙළක් දියත් කළ හැකි නම් කිරි ව්‍යවසායකයාට සහනයක් සහ පිටිවහලක් වේ. වාර්ෂිකව 250,000ක් (දෙලක්ෂ පනස් දහසක්) සතුන්ගෙන් කිරි ගන්නවා යනු පැටවුන් ද එම ප්‍රමාණයක් බිහි වීමයි. ඉන් 50% ක් පිරිමි සතුන් වේ. මෙම උපදින පිරිමි සත්තු ඉවත් කළ යුතු අතර මීට අමතරව සෑම ගොවිපොළකම සිටින වැඩිහිටි සතුන්ගෙන් 20%ක් පරිභව ඝාතනය සඳහා (මස් පිණිස) ඉවත් කරනු ලබයි.

ගව මස් කර්මාන්තය

ලංකාවේ පවතින එක් ස්වයංපෝෂිත කර්මාන්තයක් ලෙස ගව මස් කර්මාන්තය සැලකේ. ලංකාවේ වාර්ෂික ගව මස් ඉල්ලුම මෙට්‍රික් ටොන් 30,000කි. 2019 වසරේ පිටරටින් ගෙන්වා ඇති ප්‍රමාණය මෙට්‍රික් ටොන් 119 කි.ඊට වැය වී ඇති මුදල රු.මිලියන 116 කි. දේශීයව මස් අනුභව කරන්නන්ට පිටරටින් මෙම මස් ආනයනයට වාර්ෂිකව රුපියල් බිලියන 30 ක් වැය වේ.

මෙම පිරිමි සතුන් සහ වාර්ෂිකව ඉවත් කරන සතුන්ගෙන් (සත්ව අපහරණ ආදායම නොලැබී යාමෙන්) කිරි ව්‍යවසායකයාට ආදායමක් නොලැබුණ හොත් එම ගොවිපොළ පාඩු ලබන තත්ත්වයට පත්වේ. නැතහොත් දේශීය සත්ව අපහරණ කර්මාන්තය බිඳ වැටීමත් සමඟ බිලියන 35 ක් වන දේශීය කිරි කර්මාන්තය කඩා වැටීමත් සිදු වේ. බිලියන 54 ක් කිරිපිටි ආනයනය සඳහා වැය කරන අතර දේශීය කිරි හා ගව අපහරණ කර්මාන්තය ලෙස ගත් කල මූළු වටිනාකම රුපියල් බිලියන 120 කි.

මෙම කර්මාන්තය සඳහා ප්‍රතිපත්ති සැකසීමේදී මෙම ආර්ථික දත්ත විශ්ලේෂණය නොකිරීම කනගාටුවට කරුණකි. ගව අපහරණය නතර කිරීම තුළ ආර්ථික හානිය එසේ වන විට වසරකට සතුන් ලක්ෂයක් අත්හැරී‍මෙන් සමාජ ගැටලුවක් ඇතිවේ. වසරකට සතුන් ලක්ෂයකට අභය දානය දීම සහ ඔවුන්ට ආහාර සපයන්නේ කෙසේ ද? කිරි සපයා දෙන සතුන් 250,000කට (දෙලක්ෂ පනස් දහසකට) ආහාර සලාකය දිය නොහැකි පසුබිමක පවතින රට වාර්ෂිකව තවත් අමතර අපහරණ සතුන් ලක්ෂයක් රැක බලා ගන්නට ‍මහා භාණ්ඩාගාර ආර්ථිකය ශක්තිමත් ද යන්න ප්‍රශ්නයකි. දළ වශයෙන් මේ සඳහා රුපියල් බිලියන 6ක් වැය වේ.

අලි ඇතුන් ගම් වැදීම

මෙම සතුන් කැලෑ වැදීම නිසා විශේෂයෙන් අලින් වැනි සතුන්ට අවශ්‍ය තෘණ හිඟ වීමෙන් අලි ඇතුන් ගම් වැදීමට හේතුවක් වේ. ගව අපහරණ කර්මාන්තය අඩපණ කිරීමට දීර්ඝකාලීන සැලසුම් සැකසිය යුතුය. උපදින පිරිමි සතුන් ප්‍රමාණය අඩු කිරීම (ලිංග නිර්මිත ශුක්‍රාණු කෘත්‍රිම සිංචනය සඳහා යොදා ගැනීම) එහෙත් මෙම ක්‍රමය යටතේ පිරිමි සතුන් ගහණය මෙරට පාලනය කර ගැනීමට වසර 05 ක කාලයක් අවම වශයෙන් ගත වනු ඇත.

පිරිමි සතුන් පාලනය කර ගත්ත ද ගොවිපළවලින් නිෂ්පාදනයට දායක නොවන සතුන් ගොම හා කාබනික පොහොර නිෂ්පාදනයට යොදා ගැනීමට යෝජනා වී ඇති අතර මහා පරිමාණ ලෙස වසරකට සතුන් ලක්ෂය බැගින් වසර 10 ක පමණ කාලයක් සතුන් මිලියනයකට අවශ්‍ය තෘණභූමි ප්‍රමාණය කොතරම් ද යන්න සිතා බැලිය යුතුය. කිරි කර්මාන්තයේ නිර්ණායක අනුව අක්කරයකට පෝෂණය සඳහා උපරිම ලෙස සතුන් 5 ත් 8 ත් අතර ප්‍රමාණයක් යොමු කළ හැකිය.

වාර්ෂිකව ඉවතලෑමට සිදුවන පිරිමි සතුන් ලක්ෂයක් නිෂ්පාදනයෙන් ඉවත් වන 35,000 ත් 135,000 ත් අතර සතුන් ප්‍රමාණයක් පෝෂණය කිරීමට තෘණ භූමි අක්කර 27000 ක් අවශ්‍ය වන අතර වසර 10 ක් තුළ මෙවැනි ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීම තුළින් රට කෙතරම් ආර්ථිකමය වශයෙන් ගැටලුවකට මුහුණ පානු ඇතැයිද සිතිය හැකිය.

තවත් විකල්පයක් ලෙස යෝජනාවි ඇති අපහරණ ගවයින් පිටරටට යැවීමේ ව්‍යාපෘතිය ඵලදායි ලෙස සිදු කිරීමට අවශ්‍ය තාක්ෂණය සහ මිනිස් බලය සත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව සතුව ඇත් දැයි නොදනිමි. අන්තර්ජාතික නියමයන්ට අනුකූලව සතුන් අපහරණ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටකට කෙතරම් ආර්ථික වාසියක් අත්වනු ඇත් දැයි ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් කල්පනා කර බැලිය යුතුය. කිරි කර්මාන්තය නංවාලීමට නම් කාරණා 3 ක් සම්පූර්ණ කළ යුතුය. සතුන්ට අවශ්‍ය පෝෂණය, ජලය සහ සැප පහසුව සපයා දීම, සත්ව රෝග නිවාරණය සහ ඖෂධ එන්නත් නිසි කලට සහනදායී ලෙස සපයා දීමට අවශ්‍ය උපරිම පහසුකම් සැලසීම, කෘත්‍රිම සිංචන ක්‍රියාවලිය යාවත්කාලීන කොට ලිංග නිර්මිත ශුක්‍රාණු භාවිතය, කලල බද්ධය වැනි ව්‍යාපෘති මගින් උසස් ආරයේ දේශීය කිරිගවයකු දේශීයව නිර්මාණය කිරීම සහ වසර අසූවකට අධික කාලයක් තුළ විවිධ අභිජනන මට්ටම්වලින් අභිජනනය සිදු කොට ඇති සතුන් සඳහා පුළුල් වශයෙන් ජානමය විශ්ලේෂණයක් (Gene Sequencing) කොට සියලු සත්ව නිෂ්පාදන දත්ත ඩිජිටල්කරණය කිරීම වැනි ක්‍රියාවලියක් හරහා මෙම සර්වකාලීන දැක්ම යථාර්ථයක් කිරීමෙන් පමණක් දේශීය කිරි නිෂ්පාදනය සෞභාග්‍යයේ දැක්මට අනුව කිරෙන් සපිරි රටක් යන්න සඵල කර ගැනීමට හැකි වනු ඇත.

සමන්තා කංකානම්ගේ

නිසි කලට පෙර සංවාසයේ යෙදීම, ලිංගික පිවිතුරු බව සිඳ ගත් තරුණ තරුණියන්ගේ විශාලතම පසුතැවිල්ල බව ලිංගික හැසිරීම් පිළිබඳ බ්‍රිතාන්‍යයේ සිදුකරන ලද සමීක්‍ෂණයකින් හෙළිවේ.

තමන් පළමු වරට සංවාසයේ යෙදුණේ, “නිසි කාලයේ නොවන” බව බ්‍රිතාන්‍යයේ වෙසෙන 20 වන වියේ පසුවන තරුණියන්ගෙන් තුනෙන් එකකට වැඩි පිරිසක් සහ තරුණයන්ගෙන් හතරෙන් එකක් පිළිගනිති.

බ්‍රිතාන්‍යයේ ලිංගික එක්වීමකට නිත්‍යනුකූල අනුමැතිය ලැබෙන්නේ, වයස 16 ක් සම්පුර්ණ වූ පුද්ගලයන්ටය.

ලිංගික ආකල්ප සහ ජීවන රටා පිළිබඳ මෑතකදී කරන ලද මත විමසුමට අනුව, එම වයසේදී තරුණ තරුණියන් ඊට සුදුසු මට්ටමක නොසිටිය හැකිය.

පර්යේෂණයෙන් අනාවරණය වූයේ කුමක්ද?

සමීක්ෂණය සඳහා සහභාගී වූ තරුණියන්ගෙන් 40% ක් සහ තරුණයන්ගෙන් 26% ක් තමන්ගේ මුල් ලිංගික අත්දැකීම සිදුවූයේ “සුදුසු කාලයේදී” නොවන බව ප්‍රකාශ කළහ.

තවදුරටත් කරුණු විමසීමේදී බොහෝ දෙනා ප්‍රකාශ කළේ, තව සුළු කාලයක් තමන්ගේ ලිංගික පිවිතුරුභාවය ආරක්ෂා කරගෙන සිටියා නම් මැනවි යැයි සිතෙන බවය.

අතලොස්සක් ප්‍රකාශ කළේ, ඊටත් පෙර සංවාසයේ යෙදිය යුතු බවය.

සමීක්ෂණයට භාජනය වූ බ්‍රිතාන්‍ය වාසී තරුණ තරුණියන්ගෙන් බහුතරය සංවාසයේ යෙදී ඇත්තේ, 17 – 18 වයස් සිමාවේ පසුවෙද්දීය.

තුනෙන් එකකට ආසන්න පිරිසක් වයස අවුරුදු 16 සම්පුර්ණ වීමට ප්‍රථම සංවාසයේ යෙදී තිබේ.

නිසි කාලය කුමක්ද?

සංවාසයේ යෙදිය යුතු යැයි ඔබට සිතෙන්නේ නම්, පළමුව ඔබ ඔබෙන් ම ඒ පිළිබඳව විමසන්න:

• එය නිවැරදි ද?
• මම මගේ සහකරුට ආදරෙයි ද?
• ඔහු හෝ ඇයත් එලෙස ම මට ආදරෙයි ද?
• සමාජ රෝග සහ ඒඩ්ස් වැනි රෝගවලින් ආරක්ෂා වීමටත් ගැබ් ගැනීම වැළැක්වීමටත් උපත් පාලන කොපු භාවිත කිරීමට අප සාකච්ඡා කළා ද?
• ඒ පිළිබඳව අප දෙදෙනා දරන්නේ එක ම මතයක් ද?
• මට හැඟුණ හොත් ඕනෑ ම මොහොතක “එපා” කියන්න අවස්ථාව තිබේ ද? අප දෙදෙනා ම ඊට එකඟ ද?

ඉහත ප්‍රශ්නවලට පිළිතුර “ඔව්” නම් සංවාසයේ යෙදීමට සුදුසු තත්ත්වයක ඔබ සිටිනවා විය හැකියි.

නමුත්, පහත දැක්වෙන කවර හෝ ප්‍රශ්නයකට ‘ඔව්’ යනුවෙන් පිළිතුරු දෙන්නේ නම්, ඔබ සංසර්ගය සඳහා සුදුසු අවස්ථාවක පසු නොවනවා විය හැකිය.

• මගේ මිතුරෙකුගෙන් හෝ සහකරුගෙන් මට පීඩනයක් එල්ල වෙනවා ද?
• මට පසුව කනගාටු වෙන්න සිදුවෙයි ද?
• මම ලිංගිකව හැසිරෙන්නේ මගේ මිතුරන්ගේ සිත් දිනා ගන්න ද? නැත්නම් ඔවුන් සමග කරට කර සිටින්න ද?
• මම ලිංගිකව හැසිරෙන්නේ මගේ සහකරු මා සමග ම තබා ගැනීමට ද?

දත්ත: බ්‍රිතාන්‍යයේ ජාතික සෞඛ්‍ය සේවයෙනි – උපුටා ගැනීම බී.බී.සී