ඉන්දීය විදේශ ලේකම් ෂ්රින්ග්ලාගේ මෑතකාලීන ශ්රී ලංකා සංචාරය හේතුවෙන් දෙරට මුහුණ පා ඇති ගැටලු පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට ඉන්දියාවට හැකි විය
ඉන්දියාව සහ ශ්රී ලංකාව අතර ඕනෑම ඉහළ මට්ටමේ හුවමාරුවක් යනු ද්විපාර්ශ්වික සබඳතාවල බහු-පැති ස්වභාවය පිළිබිඹු කිරීමක් පමණක් නොව,දෙරට අතර ද්විපාර්ශ්වික සබඳතාවයේ පුළුල් විෂය පථය ඉස්මතු කර දැක්වීමකි.ඓතිහාසික, සංස්කෘතික, ආර්ථික, දේශපාලන හා ආරක්ෂක සබඳතා ඇති සමීප ඉන්දියන් සාගරයේ අසල්වැසියන් ලෙස, 2021 ඔක්තෝබර් 2 සිට 5 දක්වා විදේශ ලේකම්වරයාගේ සංචාරය ශ්රී ලංකා විදේශ ලේකම් ජයනාත් කොළඹගේ ආරාධනයෙන් සිදුවිය.
කෙසේ වෙතත්, දේශීය, ද්විපාර්ශ්වික හා කලාපීය වශයෙන් බලපාන සාධක ගණනාවක් හේතුවෙන්, මෙම සංචාරය බොහෝ වැදගත්කමක් උසුලන බව ඉන්දියා නිවුස් නෙට්වර්ක් පවසයි.
විදේශ ලේකම්වරයාගේ මැදිහත්වීම පෘථුල එකක් වූ අතර පශ්චාත් වසංගතය හමුවේ දෙරට අතර ද්විපාර්ශ්වික සබඳතා තවදුරටත් ශක්තිමත් කර ගැනීමට එය උපකාර වනු ඇති බව ඉන්දියා නිවුස් නෙට්වර්ක් කියයි .
ඇත්ත වශයෙන්ම, සංචාරය සඳහා පසුබිම වූයේ ආහාර හා විදේශ විනිමය අර්බුද හේතුවෙන් ශ්රී ලංකාව පීඩාවට පත් සිටි අතර, පසුගිය එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුවේදී විදේශ ඇමති ජී.එල් පීරිස් සහ ඉන්දීය සගයා වන ආචාර්ය එස්. ජයිශන්කර් සාකච්ඡා පැවැත්විණි.
කෙසේ වෙතත්, විදේශ ලේකම් ශ්රින්ග්ලාගේ නිල සංචාරය, කොළඹ අද නගරයේ නිල කටයුතු වලට සීමා නොවූ අතර, දිවයිනේ දේශපාලන නායකත්වයන් සමඟ අගනුවරදී සහ උතුරු පළාතේ දෙමළ බහුතරයක් වූ යාපනයේදී පැවැත්වූ රැස්වීම් ඊට ඇතුළත් විය.
මහනුවර දළදා මාලිගාව විහාරස්ථානයේදී දළදා සමිඳුන් වැඳ පුදා ගැනීමෙන් සිය දින තුනේ නිල සංචාරය ආරම්භ කිරීමෙන් ඔහු ජාතියේ බෞද්ධ බහුතරයට ධනාත්මක පණිවිඩයක් ලබා දුන්නේය.
ඉන්දියාවේ ‘අසල්වැසි පළමු ප්රතිපත්තියේ’ මූලික අංගයක් වන ද්විපාර්ශ්වික කටයුතුවලදී සංස්කෘතික හා අන්තර් පුද්ගල සබඳතාවල වැදගත්කම ද එය ඉස්මතු කළේය.
නැගෙනහිර වරාය-ත්රිකුණාමලය නගරයේ එය නැවැත්වීමෙන් අනතුරුව ඔහු රාජ්ය අංශයේ ඉන්දියානු තෙල් සංස්ථාවේ (අයිඕසී) සතුව තිබූ ‘තෙල් ටැංකි ගබඩා සංකීර්ණ’ දෙක හා අර්ධ වශයෙන් ක්රියාත්මක වන ආකාරය පරීක්ෂා කළේය.එමගින් ඔහු ශක්තිමත් පණිවිඩයක් එක් කළේය. මෙය චීනයේ ‘වැරදි අතට’ පත් නොවි නවදිල්ලියේ එය රඳවා තබා ගැනීමට අඛණ්ඩ උනන්දුවක් දක්වයි යන්න ය.
මිනිසුන්ගෙන් මිනිසුන්ට සම්බන්ධ වීම
ඉන්දියාවේ විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශයේ හිටපු ඒකාබද්ධ ලේකම් ලෙස කටයුතු කළ අවධියේ සිටම හඳුනන දූපත් අසල්වැසියාගේ යුද සමයේ ශ්රී ලංකාවේ ජනාධිපති සහ වත්මන් අග්රාමාත්ය මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා හමුවී විදේශ ලේකම් සිය රාජතාන්ත්රික කටයුතු ආරම්භ කළේය.
ඔහු ශ්රී ලංකා ප්රජාතාන්ත්රික සමාජවාදී ජනරජයේ ජනාධිපති අතිගරු ගෝඨාභය රාජපක්ෂ හමුවීමෙන් සිය සංචාරය අවසන් කළේය. ආචාරශීලී ස්වභාවයේ පැවති මෙම හමුවීම් දෙක අතරවාරයේ, ෂ්රිංග්ලා විදේශ ඇමති ජී එල් පීරිස් සහ කොළඹ රාජපක්ෂ සොයුරන් සිව් දෙනාගෙන් මුදල් ඇමති බැසිල් රාජපක්ෂ හැර තුන් දෙනෙකු වූ සමග සැලකිය යුතු ලෙස සාකච්ඡා කළේය.
මෙම හමුවීම් වලදී යාපනය-චෙන්නායි ගුවන් සේවය, කරෙයිකාල්-කන්කසන්තුරේ සහ ධනුෂ්කොඩි-තලෙයිමනාර් තොටුපල(බෝට්ටු) සේවා සහ අග්රාමාත්ය නරේන්ද්ර මෝදි විසින් කලින් යෝජනා කළ පරිදි ඉන්දියාවේ කුෂිනාගර් නව ජාත්යන්තර ගුවන් තොටුපල සහ ශ්රී ලංකාව අතර බෞද්ධ කොරිඩෝව වැනි තවත් සම්බන්ධතා මාර්ග ස්ථාපිත කිරීම යනාදිය කෙරෙහි සාකච්ඡා කළේය.ද්විපාර්ශ්වික අන්තර් පුද්ගල සබඳතා දියුණු කර ගැනීමට ඉන්දියාවේ ඇති උනන්දුව විදේශ ලේකම්වරයා අවධාරණය කළේය.
ශ්රී ලංකාව තුළ ඉන්දියානු නිවාස ව්යාපෘතිය, වව්නියාව දිස්ති්රක්කයේ ආදර්ශ නිවාස ගම්මානය, දඹුල්ල ශීත ගබඩා කම්හල සහ පොළොන්නරුවේ ත්රිභාෂා පාසැල වැනි ඉන්දියාව විසින් සිදු කරන ලද ජනතා කේන්ද්රීය ධාරිතා වර්ධන වැඩ සටහන් ලේකම් ශ්රින්ග්ලා අවධාරණය කළේය. බොහෝ දුරට අවධානයට ලක් නොවුණත්, මෙම ව්යාපෘති බොහෝ දුරට ක්රියාත්මක කළේ දේශීය අමු ද්රව්ය උපයෝගී කරගනිමින් හැකි තරම් දුරට ශ්රී ලාංකික හවුල් කරුවන් විසින් බව ඔහු සඳහන් කළේය. එමඟින් අනෙක් ජාතීන් පවසන පරිදි නොව, ශ්රී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් චීනය ආර්ථික හවුල්කාරිත්වයට එහා ගිය අද්විතීය ප්රවේශයක් සඳහා ඉන්දියාව ඉස්මතු කළේය.
දේශපාලන හා ආර්ථික සබඳතා
ත්රිකුණාමලය තෙල් ගබඩා සංකීර්ණය පරීක්ෂා කිරීමෙන් පසුව ඉන්දීය විදේශ ලේකම්වරයා කියා සිටියේ ඉන්දියාව පව්කාර වසංගත අවධියේදී ශ්රී ලංකාවට ආධාර කිරීම සඳහා ආවේණික වූ සහ සීමා පනවා ඇති ආකාරයෙන් කටයුතු කළ බවයි. ත්රිකුණාමලය සංචාරයේ දෙවන අදියර ආර්ථික සබඳතා වැඩිදියුණු කිරීමේ විෂය පථය සහ අවශ්යතාවය අවධාරණය කළේය . මෙය ද්වීපාර්ශ්වික සබඳතාවල තවත් මුල්ගලක් වන ජාතියේ ‘බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව’ සම්බන්ධව වේ. ලංකාවේ තෙල් කර්මාන්ත වෘත්තීය සමිති විසින් වරින් වර විරෝධතා දැක්වීම සහ දේශපාලන පංතිය, විශේෂයෙන් පාලක හවුල විසින් වරින් වර කරන විරෝධතා කාරණා මෙම ද්විපාර්ශ්වික යුතු වලට බාධා සිදුවිය.
ද්වීපාර්ශ්වික සංවර්ධනය සහ වාණිජ සබඳතා කෙරෙහි ශ්රී ලංකාවේ ප්රවේශය මූලික වශයෙන් තෙල් ගබඩා සංකීර්ණ පරීක්ෂණය මඟින් ඉස්මතු කෙරිණි, එවැනි ප්රවේශයක්, එහි ප්රමාදයන් සහ අවලංගු කිරීම් හේතුවෙන්, ඉන්දියාව විසින් යෝජිත/ අරමුදල් සහිත වෙනත් ව්යාපෘති විවිධ අවධීන්හි බල ගැන්වීය. . 2008 දී සීපා වෙළෙඳ ගිවිසුම අමතක වී දින නියමයක් නොමැතිව කල් දැමීම සහ මෑතකදී ජපානය ද ඇතුළත් ත්රෛපාර්ශ්වික ඊසීටී ගිවිසුම අවලංගු කිරීම එවැනි ඉහළ අවස්ථා දෙකක් පමණි.
දේශපාලන පෙරමුනේදී, අන්යෝන්ය වශයෙන් වැදගත් වන කරුණු සාකච්ඡා කිරීම හැර, ඉන්දීය විදේශ අමාත්යවරයා ශ්රී ලංකා විදේශ ඇමති ජීඑල් පීරිස් සමඟ කළ සාකච්ඡාවේදී ශ්රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික ගැටළුව සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාවේ ස්ථාවරය ප්රකාශ කළේය. ජනවාර්ගික සංහිඳියාව ඇති කිරීමේ මාධ්යයක් ලෙස පළාත්වලට බලතල බෙදා හැරීම ලබා දෙන 13 වන සංශෝධනය මුළුමනින්ම ක්රියාත්මක කිරීමේ ඉන්දියානු ස්ථාවරය ඔහු නැවත අවධාරණය කළේය. මේ සඳහා, පසුගිය රජය විසින් පළාත් සභා ඡන්ද විමසීම පැහැදිලි කළ නොහැකි ලෙස ප්රමාද . හෙයින් කල් ඇතිව පැවැත්වීමේ අවශ්යතාවය ද ෂ්රිංග්ලා අවධාරණය කළේය.
ශ්රී ලංකාවේ ආහාර සහ විදේශ විනිමය අර්බුද හේතුවෙන්, විශේෂයෙන් මුදල් ඇමති බැසිල් රාජපක්ෂ සමඟ ආගන්තුකයාගේ සාකච්ඡා කෙරෙහි වැඩි නිරීක්ෂකයින්ගේ අවධානය යොමු විය. නිශ්චිත අවශ්යතා සහ හැකියාවන් සාකච්ඡා කර ඇතැයි විශ්වාස කෙරෙන අතර, විදේශ ලේකම්වරයා නැවත දිල්ලියට ළඟා වීමෙන් පසු ඉන්දීය රජයේ අනෙකුත් අංශ සහ දෙපාර්තමේන්තු සමඟ සාකච්ඡා කර විපරමක් ද කරන ලදී.
ආරක්ෂක බැඳීම්
මෙම සංචාරයේ සෘජුවම කොටසක් නොවුණත්, කලින් සැලසුම් කළ, දින 12 ක අටවන ‘මිත්ර ශක්ති’ (මිත්රත්වයේ බලය) හමුදා අභ්යාසයන් දෙරට ආරම්භ කළේ ඉන්දියානු විදේශ ලේකම් ශ්රී ලංකා භූමියේ සිටියදී ය. නැගෙනහිර අම්පාරේ පිහිටි දිවයිනේ සටන් පුහුණු පාසලේ 120 ක බලකායකින් යුත් ඉන්දියානු හමුදා භට කණ්ඩායමක් ඒකාබද්ධ කැරලි මර්දන හා ත්රස්ත විරෝධී අභ්යාස පැවැත්වෙමින් තිබේ. බලඇණියකට- ශ්රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේ ප්රබල භට කණ්ඩායමක් සහභාගී වේ.
මෙම ‘මිත්ර ශක්ති’ අදියරට එක්සත් ජාතීන්ගේ සාම සාධක මෙහෙයුම් වල ගතිකතාවයන් ඇතුළත් වේ. මෙමගින් බහුපාර්ශ්වික හා ගෝලීය බැඳීම් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් ඔවුන්ගේ මිලිටරි මට්ටමේ සහයෝගීතාව ද්විපාර්ශ්වික මට්ටමෙන් ඔබ්බට ගෙන යමින් ඇත්ත
*** කතෘ ආරක්ෂක හා විදේශ ප්රතිපත්ති විශ්ලේෂකයෙකි; ප්රකාශිත අදහස් ඔහුගේම ය
