Category: සුපිරි Cases

සංගීත ලෝකයේ මෞලි මංගල්‍ය ලෙස සැලකෙන Grammy Awards 2021 පසුගිය දා පැවැත් වුණා. එහිදී සංගීත ලෝකයේ සුපිරි තරු සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබූ අතර ඔවුන්ගේ විලාසිතා කාගෙත් අවධානය දිනා ගත්තා.

“සංගීතයේ ලොකුම රාත්‍රියේදී music’s biggest night”තාරකාවන් ඔවුන්ගේ අගුලු දැමීමේ සැපපහසුකම් හුවමාරු කර ගත් අතර මෙවර ග්‍රැමී සම්මාන උළෙල පැවැත් වුණේ කොවිඩ්-ආරක්ෂිත උත්සවයක් ලෙසයි. නමුත් සැබෑ රතු කාපට් අතුරා සංගීත ලෝකයේ විශිෂ්ඨයින් පිළිගත්තා.

මෙවර හොඳම නවක කලාකරුවාට හිමි සම්මානය පිරිනැමීම සඳහා යන ගමනේදී ආර් ඇන්ඩ් බී ගායිකා ලිස්සෝ R&B singer Lizzo ඒ දිගේ ඇවිද යන තරු අතර වූවාය.

“මම උත්සවයට යන අතරමගදී,” ඇය ඉන්ස්ටග්රෑම් හි තම පෙනුම ගැන ලිවීය.

වසරේ හොඳම කලාකරුවාට හිමි සම්මානය best new artist award මේගන් තී ස්ටාලියන් Megan Thee Stallion විසින් දිනා ගත්තාය. ඇගේ තැඹිලි පැහැ ගවුම කාගෙත් සිත් ගත් ගත්තේය.

“මට ඇත්තටම අවශ්‍ය වූයේ පොප් කිරීමටයි. හරියට ග්‍රැමී කෙනෙකු මෙන් වීමට මට අවශ්‍ය විය,” ඇය පැවසුවාය.

ටේලර් ස්විෆ්ට් Taylor Swift වසරේ ඇල්බමය සඳහා වන සම්මානය album of the year දිනා ගත්තාය. ඒ ඇයගේ ලොක්ඩවුන් ඇල්බමය වන ෆෝක්ලෝර්  Folklore වෙනුවෙනි. ඇල්බමයේ ග්‍රාමීය තේමාවට අනුකූලව ඇය මල් වලින් ආවරණය වූ ඔස්කාර් ඩි ලා රෙන්ටා Oscar de la Renta ඇඳුමක් තෝරා ගත්තාය.

සත්කාරක හා විකට නළුවෙකු වන ට්‍රෙවර් නෝවා “මෙය විශාලන පසුබිමක් නොවේ,” ඔහු සිය ආරම්භක ඒකපුද්ගල කථාව නරඹන්නන්ට සහතික කළේය. 

බිලී අයිලිෂ්

හැරී ස්ටයිල්ස්

ඔබට ග්‍රැමීස් හි ඕනෑම දෙයක් කළ හැකිය, නමුත් ඩබාබිගේ කොළ පැහැති ස්වීඩ් සපත්තු ඉවත් කරන්න එපා. වර්ණවත් ලෙස ගැලපෙන රැප් ගායකයා කාණ්ඩ හතරකට නම් කරන ලද අතර, රොක්ස්ටාර් සඳහා හොඳම වාර්තාව ද, ඩුවා ලිපා සමඟ ද රඟ දැක්වීය.

ෆෝබි බ්‍රිජර්ස් හොඳම නවක කලාකරුවා සඳහා ඉදිරිපත් වූ අතර, මෙම embroidered skeleton dress. විශිෂ්ට හැඟීමක් ඇති කිරීමට ඇය අවස්ථාව ලබා ගත්තාය. එය ඇයගේ වසරේ නම් කරන ලද පනිෂර් ඇල්බමය  album of the Punisher.සඳහා වන ප්‍රවර්ධන ව්‍යාපාරය පුරා ඇය පැළඳ සිටි දිගු අත් ටී ෂර්ට් එකේ රසික අනුවාදයකි.

ඇය දිනුවහොත් ඇය කුමක් කරයිදැයි වාර්තාකරුවන්ගෙන් විමසූ විට ඇය මෙසේ පිළිතුරු දුන්නාය: “මම කිව්වේ, ඔයා දන්නවනේ … හරිම කොවිඩ්-ඊෂ්. ගිහින් මගේ අම්මා එක්ක මගේ ගෙදර තැඹිලි යුෂ ගන්න.”

ඩුආ ලිපා විසින් best pop vocal album for Future Nostalgia සඳහා හොඳම පොප් ඇල්බමය සදහා වන සම්මානය දිනා ගත් අතර තවත් නාමයෝජනා පහක් ලැබුවාය.

ඩෝජා කැට් හට නාමයෝජනා තුනක් තිබූ අතර ඇය සම්මාන රාත්‍රියට පැමිණියේ මේ fitted motorcycle jacket සැරසී ගෙනය.

“මම කැමතියි එළියේ තිබෙන දෙයකට,” ඇය වාර්තාකරුවන්ට පැවසුවාය. 

එක්සත් ජනපද ගායක ගායිකාවක් වන queen H.E.R රජවරුන්ගේ වර්ණයෙන් සැරසී.

පසුගිය වසරේ පොලිස් අත්අඩංගුවේ සිටියදී ජෝර්ජ් ෆ්ලොයිඩ්ගේ මරණයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස ලියන ලද I Can’t Breatheසඳහා ඇය වසරේ ගීතය song of the year සදහා වන සම්මානය දිනා ගත්තාය.

“කළු ජාතිකයින් පමණක් අත්විඳින වේදනාව ගැන කතා කිරීමට මට අවශ්‍ය විය,” ඇය පැවසුවාය.

ඡායාරූප බී.බී.සී ඇසුරිණි

මිහින්තලේ ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට අයත් 580 වෙල්ලාරගම ග‍්‍රාම නිලධාරී වසමේ පලූගස්වැව – කටුකැලියාව රජයේ වනාන්තරය විනාශ කරමින් මහ පරිමාණ පස් කැනීමේ ජාවාරමක් ක්‍රියාත්මක වේ.

මේ වන විට අක්කර 100 ක පමණ වනාන්තර ප‍්‍රදේශයක් සම්පූර්ණයෙන් ම එළිපෙහෙළි කර අඩි 50 කට වඩා ගැඹුර වලවල් සකස් වෙන පරිදි බැකෝ යන්ත‍්‍ර භාවිතයෙන් පස් කැනීම් කර ඇත. මේ සඳහා එස්. එම්. චන්ද්‍රසේන අමාත්‍යවරයාගේ බිරිද, අමාත්‍යවරයාගේ ප‍්‍රධාන ආධාරකරුවන් වන සුමතිපාල හා හර්ෂණ යන අය, මිහින්තලේ ප‍්‍රාදේශීය සභාවේ උප සභාපති සහ මිහින්තලේ ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයේ සංවර්ධන නිලධාරියකු විසින් මේ පස් කැනීමේ ජාවාරම සිදු කරමින් පවතී.

පස් කැනීම් බලපත‍්‍ර ලබා ගැනීමේ දී වෙනත් පුද්ගලයින්ගේ නම් භාවිතා කර ඇති අතර ඉහත පුද්ගලයින් විසින් සියලූ පස් කැනීම් කටයුතු සිදු කරමින් පවතී. ඒ සඳහා මිහින්තලේ ප‍්‍රාදේශීය ලේකම්වරයා විසින් අවශ්‍ය සියලූ සහයෝගයන් ලබා දෙමින් පවතී.

පලූගස්වැව – කටුකැලියාව රජයේ කැලය වටා පලූගස්වැව, කටුකැලියාව, තම්මැන්නාව හා කරුවලගස්වැව යන ගම්මාන පිහිටා තිබේ. මේ ගම්මානවල ගොවි පවුල් 600 ක් පමණ ජීවත් වන අතර ඔවුන්ගේ ප‍්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය වී ගොවිතැන හා ගොඩ බෝග වගාවයි. මහ කන්නයේ දී වී වගාව සිදු කරන අතර යල කන්නයේ දී කුඹුරු ඉඩම් කොටසක වී වගා කරන අතර ගොඩ බෝග ලෙස මිරිස්, වම්බටු, ගෝවා වැනි එළවලූ වර්ග වගා කෙරේ.

වී ගොවිතැන සහ ගොඩ බෝග වගාව හා සම්බන්ධ සියලූ ම ජල මූලාශ‍්‍ර පලූගස්වැව –  කටුකැලියාව රජයේ කැලයෙන් ආරම්භ වේ. වියළි මිශ‍්‍ර සදාහරිත වනාන්තර වැස්මක් සහිත මෙම වනාන්තරයෙන් ආරම්භ වන දියදහරාවන් පලූගස්වැව, කටුකැලියාව වැව, ගම්මැන්නාව වැව, ඇලත්තන්කුලම වැව හා කරුවලගස් වැව පෝෂණය කරයි. මීට අමතර ව මෙම වනාන්තරය වටා පිහිටි ගම්මානවල ගොඩ බෝග වගාව සඳහා වගා ළිං සකස් කර ජලය ලබා ගැනීම සිදු කරයි. එම වගා ළිංවල ජල සුරක්ෂිතතාව රැදී ඇත්තේ පලූගස්වැව – කටුකැලියාව රජයේ කැලය මත ය.

අමාත්‍යවරුන්, නිලධාරීන් හා ව්‍යාපාරිකයන් විසින් පාරිසරික අණ පනත් බොහොමයක් උල්ලංඝනය කරමින් මෙම පස් කැනීම් කටයුතු සිදු කරමින් තිබේ. 2009 අංක 65 දරණ පනතින් අවසන් වරට සංශෝධිත 1907 අංක 06 දරණ වන සංරක්ෂණ ආඥා පනතේ 20 වන වගන්තිය සම්පූර්ණයෙන් උල්ලංඝණය කරමින් රජයේ වනාන්තර ඉඩම්වල පස් කැනීම සිදු කරයි. වනාන්තර එළි පෙහෙළි කිරීම, පස් කැනීම, පස් ප‍්‍රවාහනය සඳහා මාර්ග සකස් කිරීම යන සියල්ල නීති විරෝධී වේ. එවන් නීති විරෝධි ක‍්‍රියාවල නිරතව සිටින පුද්ගලයෙකු හෝ ඒ සඳහා අධාර හෝ අනුබල ලබාදෙන පුද්ගලයෙකු ද වරදකරුවකු වේ. එවන් ක‍්‍රියාවක නිරතවන පුද්ගලයකු වරෙන්තුවක් නොමැතිව අත්අඩංගුවට ගෙන මහේස්ත‍්‍රාත් අධිකරණයකට ඉදිරිපත් කළ හැකි අතර එහි දී වරද කරුවකු කරණු ලැබූ විට වසර 2 ක් නොයික්මවන කාලයක් සඳහා බන්ධනාගාර ගත කිරීමක් හෝ රුපියල් 5000 ත් 50000 ත් අතර දඩයකට හෝ මේ දෙකට ම යටත් කළ හැකි ය. ඊට අමතර ව වනාන්තරයට සිදු කරන ලද හානිය සඳහා අධිකරණය මඟින් නියම කරණ දඩයකට ද යටත් කළ හැකි ය.

මෙම පස් කැනීම් කටයුතු ජාතික පාරිසරක පනතට අනුව ද නීති විරෝධී වේ. සංශෝධිත 1980 අංක 47 දරන ජාතික පාරිසරික පනතේ 23බ උප වගන්තියට අනුව ප‍්‍රකාශිත 1993 ජුනි 24 දින අංක 772/22 දරන ගැසට් නිවේදනයට අනුව හෙක්ටයාර එකකට වැඩි වනාන්තර ඉඩම් එළිපෙහෙළි කර වනාන්තර නොවන වෙනත් සංවර්ධන ක‍්‍රියාවලීන් සඳහා යොදා ගැනීමට ප‍්‍රථමයෙන් පරිසර බලපෑම් ඇගයීම් ක්‍රියාවලියට යටත් ව පූර්ව ලිඛිත පාරිසරික අනුමැතිය ලබා ගත යුතු ය. මේ ක්‍රියා පටිපාටියෙන් තොර ව කැනීම් බලපත‍්‍ර නිකුත් කිරීමට භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ හා පතල් කාර්යංශයට නොහැකිය. මේ නිසා නිකුත් කර ඇති සියලූ බලපත‍්‍ර නීති විරෝධී වේ.

ජාතික පාරිසරික පනතේ 23අඅ උප වගන්තියට අනුව නිවැරදි පරිසර බලපෑම් තක්සේරු ක්‍රියාවලියට යටත් ව අනුමැතිය ලබා ගැනීමකින් තොර ව නීති විරෝධීව පස් කැනීම් කටයුතු සිදු කරන පුද්ගලයකු මහේස්ත‍්‍රාත් අධිකරණයක් ඉදිරියේ වරදකරුවකු කරනු ලැබූ විට පනතේ 31 වගන්තියට අනුව රුපියල් 15,000 ක් නොයික්මවන දඩයකට හෝ වසර 2 ක් දක්වා බන්දනාගාර ගත කිරීමකට හෝ මෙම දඩුවම් දෙකට ම යටත් කළ හැකි ය.

මීට අමතර ව සංශෝධිත 1940 අංක 09 දරන පුරාවස්තු ආඥා පනතේ 43අ සහ 47 වන වගන්ති වලට අනුව ප‍්‍රකාශිත 2000 ඔක්තෝබර් මස 04 වන දින අංක 1152/14 දරන ගැසට් නිවේදනය ම`ගින් ප‍්‍රකාශිත 2000 අංක 01 දරන ව්‍යාපෘති වල කාර්යය පටිපාටි නියෝග වලට අනුව හෙක්ටයාර 2 ක් ඉක්මවා භූමි ප‍්‍රදේශ එළිකිරීම හා කැනීම් කටයුතු සිදු කිරීමට ප‍්‍රථමයෙන් පුරාවිද්‍යාත්මක හානි ඇගයීමක් සිදු කර ඒ සඳහා පුරාවිද්‍යා අනුමැතිය ලබා ගත යුතු ය. නමුත් මේ කිසිදු අනුමැතියකින් තොර ව භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ හා පතල් කාර්යංශයෙන් කැනීම් බලපත‍්‍ර නිකුත් කර ඇත.

දේශපාලන බලය භාවිතා කර මේ ආකාරයෙන් රටේ ස්වාභාවික සම්පත් හා කෘෂිකාර්මික බිම්වල ජල සුරක්ෂිතතාව විනාශ කිරීම මගින් සිදු වන්නේ සුළු පරිමාණ ගොවි ජනතාව දැඩි පීඩනයකට ලක් වීම ය. මේ තත්ත්වය ඇති කිරීමට අවස්ථාව ලබා දිය යුතු නැත. වන සංරක්ෂණ ආඥා පනත, ජාතික පාරිසරික පනත, පුරාවස්තු ආඥා පනත සහ පතල් හා ඛණිජ ද්‍රව්‍ය පනත උල්ලංඝනය කරමින් මිහින්තලේ ප‍්‍රාදේශීය ලේකම්, භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ හා පතල් කාර්යංශය ඇතුළු ආයතන ඉඩම් නිර්දේශ ලබා දීම හා කැනීම් බලපත‍්‍ර නිකුත් කිරීම සිදු කර ඇත. එම ආයතනවලට එරෙහිව නීතිය ක්‍රියාත්මක කළ යුතු ව ඇති අතර වනාන්තරයට සිදු කර ඇති හානිය, හානි පූරණය කිරීමට කටයුතු කළ යුතු ව ඇත.

සජීව චාමිකර – ඉඩම් හා කෘෂිකර්ම ප‍්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරය

“මම ඕඩර් කළ ගවුමට සම්පූර්ණ වෙනස් බාල රෙදි වර්ගයකින් මහපු ඇඳුමක් තමයි ලැබුණේ. ඒක ආපහු යවලා සල්ලි නැවත දෙන්න ඉල්ලුවහම ප්‍රසිද්ධියේ අපට බැනලා කොමෙන්ට්ස් දානවා. අපේ පෞද්ගලික තොරතුරු අනවසරයෙන් ප්‍රචාරය කරනවා. ලොකු වංචාවක් සිද්ධ වෙන්නේ,” තරින්ද්‍රි ජයවර්ධන බීබීසී සිංහල සේවයට පැවසීය.

විටින් විට විවිධ නම්වලින් පෙනී සිට සමාජ මාධ්‍ය ජාල ඔස්සේ ඇඳුම් අලෙවි කරන ආයතනයකින් තරින්ද්‍රි භාණ්ඩ ඇණවුම් කර ඇති අතර, ඇයට ලැබී ඇත්තේ හාත්පසින් වෙනස් භාණ්ඩය.

ෆේස්බුක්, ඉන්ස්ටග්‍රෑම් ඔස්සේ ක්‍රියාත්මක වන මෙම ආයතනය ඇතුළු තවත් විවිධ ‘ඔන්ලියින්’ වංචාවලට එරෙහිව බොහෝ දෙනෙකු සමාජ මාධ්‍ය ජාල ඔස්සේ හඬ නගා තිබුණ ද, තවමත් දිනපතා මෙවැනි වංචා සිදුවන බව බීබීසී සිංහල සේවය සිදු කළ විමසුමක දී දැනගැනීමට ලැබිණි.

“මගේ මහත්තයා ලංකාවේ ඔන්ලයින් ෂොප් එකකින් ඇඳුමක් ඕඩර් කරලා මට තෑග්ගක් දෙන්න බලාගෙන. ඒ අය ඉන්ස්ටග්‍රෑම් එකේ දාලා තියෙන්නේ සෑහෙන ලස්සන ඇඳුම්වල පිංතූර. ඒවාට අහු නොවෙන කෙනෙක් නැහැ. ඒ වගේම ලස්සන වචන භාවිත කරලා තියෙනවා හැඳින්වීම්වල,” සිය වාසගම හෙළි නොකරන්න යැයි ඉල්ලීමක් ද කරමින් අමාලි සිය අත්දැකීම් පැවසුවාය.

“ඇඳුම් ටික ලැබෙන්න නියමිත දවසට වඩා සති දෙකක් කල් ගියා. ඕඩර් එක ලැබුණට පස්සේ ඒක දැකපු අපි දෙන්නට ඇස් අදහගන්න බැරි වුණා. නිකම් බාල කපු රෙදිවලින් අපිළිවෙලට මහලා කුණු ගොඩක් වගේ ඇඳුමක් එතන තිබුණේ. ඒ ඇඳුම රුපියල් 2,000ක්.”

“මේ ගැන වහාම අදාළ ආයතනයට දැන්වූවා. ඒ අයගේ පිළිතුරු තමයි මගේ ඇඟ කැත නිසා ඇඳුම් හරියන්නේ නැහැ, ඒකට ඒ අයට කරන්න දෙයක් නැහැ කියලා. මට කඳුළු ආවා ඒක දැකලා,” ඇය පැවසුවාය.

අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ජාලා වර්තමානයේ දී අප ජීවිතයේ අනිවාර්ය කොටස්කරුවන් බවට පත්ව තිබේ. නමුත් මීට දශක කීපයකට පෙර අන්තර්ජාලය භාවිත කිරීම නගරබදව විසූ අතළොස්සකට පමණක් සීමා විය.

ලොව සිදුවන ඕනෑම සිද්ධියක් තත්පරයකට අඩු කාලයක දී ගූගල් ඔස්සේ දැනගත හැකිය. එමෙන්ම සමාජ මාධ්‍ය ජාලවලින් සිය අදහස් දැක්වීම, දේශපාලනය, ව්‍යාපාර ප්‍රවර්ධනය, ගණුදෙනු, විවිධ සමාජ කණ්ඩායම් ක්‍රියාත්මක කිරීම, මිතුරන් සමග සම්බන්ධතා පැවැත්වීම මෙන්ම එක බොත්තමක් එබීමෙන් එම සම්බන්ධතා නතර කිරීමට ද ඉඩ ලැබී ඇත.

මිනිස් වර්ගයාගේ ප්‍රමුඛ මෙවලමක් බවට පත්ව ඇති අන්තර්ජාලයෙන් ප්‍රයෝජන බොහොමයක් ඇති නමුත්, එය අවභාවිත කරන විශාල පිරිසක් ද සිටීම හේතුවෙන් වෙනදාට වඩා වැඩි කොටසක් විවිධ වංචාවලට හසු වීමේ ඉඩකඩ විවර වී තිබේ.

“අන්තර්ජාලය සම්බන්ධ ගැටලු වංචා නඩු සෑහෙන ප්‍රමාණයක් දැන් උසාවිවලට එනවා. ඇත්තටම ව්‍යාපාර ගණුදෙනුවලට විතරක් නෙමෙයි, දික්කසාද, ඉඩම් නඩු, අපරාධ නඩු යන සියල්ලටම සාක්ෂි ලෙස හෝ අන්තර්ජාලය, සමාජ මාධ්‍ය ජාල සම්බන්ධ වෙන බොහෝ අවස්ථා තියෙනවා,” නීතිඥ ෆාතිමා නුස්රත් පැවසුවාය.

“කොහොම වුණත් භාණ්ඩ හා සේවා වංචාවක් සිදුවුණොත් මුලින්ම ඉතා ඉක්මණින් පාරිභෝගික සේවා පැමිණිලි අංශයට දන්වන්න ඕනේ. දැන් එයත් අන්තර්ජාලය හරහාම සිදු කරන්න පුළුවන්. ඒ වගේම අන්තර්ජාලය ඔස්සේ වෙනත් වංචා සහ අපරාධයක් සිදු වුණා නම් අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ පරිගණක අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට පැමිණිලි කළ යුතුයි.”

“යම් වංචාවක්, අපරාධයක් සිදු වුණාම මූලික වශයෙන් සිදු කරන්න ඕනේ මේ දේවල්. නමුත් මිනිස්සු නොකරන්නෙත් ඒකමයි. රටේ ශක්තිමත් පැහැදිලි නීතියක් සහ ආයතන සැකසිලා තියෙද්දී, ඒවා ප්‍රයෝජනයට නොගැනීම කණගාටුවට කරුණක් සහ වංචාකාරයින් තවත් ශක්තිමත් කිරීමක්,” ඇය තවදුරටත් පැවසීය.

අන්තර්ජාලය හරහා භාණ්ඩ ඇණවුම් කළ හැකි ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන පෙළේ පෞද්ගලික වෙළෙඳ ආයතනයක් පාලන මිලට වඩා වැඩි මිලට අත්‍යවශ්‍ය ආහාර ද්‍රව්‍ය අලෙවි කිරීමක් සම්බන්ධයෙන් පාරිභෝගික අධිකාරියට ලැබුණු පැමිණිල්ලක් ගැන පසුගියදා විමර්ෂණයක් සිදු කෙරිණි.

එම ආයතනය රුපියල් 100 කට මිල නියම කර තිබෙන සැමන් ටින් රුපියල් 550 කටත්, රුපියල් 150ක් වන බී ලූනූ කිලෝවක් රුපියල් 500කටත්, රුපියල් 65ක් වන පරිප්පු කිලෝව රුපියල් 180කටත්, රුපියල් 92ක් වන පාන්පිටි කිලෝව රුපියල් 350කටත් අලෙවි කර තිබෙන බව පැමිණිල්ලේ සඳහන් විය.

මෙම අධික මිල ගණන් යටතේ අලෙවි කළ භාණ්ඩ ලබාගත් පාරිභෝගියන්ට වැඩිපුර ගෙවූ මුදල් යළි ලබා දීමට එම වෙළෙඳ සමාගම පොරොන්දු වී තිබේ.

අන්තර්ජාලයෙන් භාණ්ඩ මිල දී ගැනීමේ දී සැලකිය යුතු කරුණු මොනවා ද?

මේ වන විට නිවසට අවශ්‍ය විදුලි උපකරණ, ගෘහ භාණ්ඩවල සිට අල්පෙනිති පෙට්ටිය දක්වා සියල්ල අන්තර්ජාලය ඔස්සේ මිල දී ගැනීමේ පහසුකම තිබේ.

කොරෝනාවෛරස වසංගතය මැද ලොව පුරා සීමා පැනවීමෙන් පසු භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම් පවා නිවසට සීමා වූ අතර, එම කාලය තුළ ‘ඇමසන්’ වැනි භාණ්ඩ විකුණන වෙබ් අඩවිවල ලාභය 40%කින් වැඩි වී තිබේ.

අන්තර්ජාලයෙන් භාණ්ඩයක් මිල දී ගැනීමේ දී සැලකිය යුතු කරුණු ගැන පරිගණක ඉංජිනේරු රංගන කළුතන්ත්‍රි පැහැදිලි කළේය.

විශ්වසනීය වෙබ් අඩවියක් තෝරාගැනීම

භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමේදී රට තුළ ජනප්‍රිය වෙබ් අඩවි කීපයක් ඇති අතර, eBay, Alibaba, Aliexpress වැනි විදේශීය සමාගම් හරහා ද තොග සහ සිල්ලර වශයෙන් භාණ්ඩ ඇණවුම් කළ හැකිය.

විශ්වසනීය වෙබ් අඩවියකට පිවිස තමන්ට කැමති භාණ්ඩයේ නම සෙවුම් කොටුවට ඇතුළු කළ යුතුය. එසේ නොහැකි නම් අදාළ භාණ්ඩයේ නම සහ එය ශ්‍රී ලංකාවෙන් මිල දී ගැනීමට අවශ්‍ය යයි ගූගල්හි ටයිප් කිරීමෙන් එම භාණ්ඩය ඇතුළත් වෙබ් අඩවි සියල්ලම පාහේ විවෘත වෙනු ඇත. ඒ අතරින් වඩාත් විශ්වාසදායක වෙබ් අඩවිය තෝරා ගැනීම ඔබ සතු වගකීමකි. ඒ සඳහා අදාළ වෙබ්අඩවිය පිළිබඳ ගූගල් ‘රිවීව්’ කියවීම වඩාත් උපකාරී වේ.

ගූගල් සෙවීම් උදාහරණ:

• Buy dinner plates in Sri Lanka
• Dinner plates to sell in Sri Lanka
• Dinner plates prices in Sri Lanka

භාණ්ඩයේ මිල වෙනත් වෙබ්අඩවි සමග සංසන්දනය කිරීම

අන්තර්ජාලයෙන් භාණ්ඩයක් මිල දී ගැනීමේ දී යමෙකුට හිමිවන වැදගත්ම වාසිය නම් ඉතා කෙටි කාලයක් ඇතුළත එකම භාණ්ඩය විවිධ ආයතනවල විකුණන මිල ගණන් සංසන්දනය කිරීමට ඇති හැකියාවය. ඒ අතරින් මිල අඩුම හෝ වෙනත් වාසියක් ලබා දෙන විශ්වාසවන්ත ආයතනයකින් ඔබට අදාළ භාණ්ඩය ඇණවුම් කළ හැකිය.

ඇණවුමට පෙර විස්තර කියවන්න

භාණ්ඩයේ විස්තර මෙන්ම, වගකීම් සහතික, තැපැල් හෝ ප්‍රවාහන ගාස්තු, එයට ගතවන කාලය, ඔබ භාණ්ඩයට අකමැතිනම් එය ආපසු යැවීමේ ක්‍රියාවලිය ගැන සියලු විස්තර කියවා දැනගැනීම අත්‍යවශය කරුණකි.

මුහුණට මුහුණ හමු වී භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමේ දී වෙළෙන්දා භාණ්ඩය සහ ඊට අදාළ සේවා විස්තර කළ ද, අන්තර්ජාලයෙන් මිල දී ගැනීමේ දී භාණ්ඩය ගැන දැනගැනීමේ සියලු වගකීම ඇත්තේ ඔබ සතුවය.

ක්‍රෙඩිට් හෝ ඩෙබිට් කාඩ් අංක ඇතුළත් කිරීම අවධානයෙන්සිදු කරන්න

ගෙවීම් සිදු කිරීමට ක්‍රෙඩිට් හෝ ඩෙබිට් කාඩ් අංක සහ පෞද්ගලික දත්ත ඇතුළත් කළ පසු බොහෝ විට ස්වයංක්‍රීයව ඔබව වෙනත් වෙබ් අඩවියකට ඇතුළු කරනු ඇත. අදාළ ආයතන ගෙවීම් ලබා ගන්නේ මේ වෙබ්අඩවිය හරහාය. නමුත්, එම වෙබ්අඩවිය ආරක්‍ෂිත දැයි සොයා බැලිය යුතුය. එම වෙබ්අඩවි සබැඳියේ මුල https:// හෝ ‘ලොක්’ එකක ලකුණක් ඇත්නම් එය ආරක්‍ෂිත වෙබ් අඩවියක් ලෙස සැලකේ.

ගෙවීම් සම්පූර්ණ කර භාණ්ඩ ඇණවුම් කළ පසු ඔබට විද්‍යුත් පණිවිඩයක් ලැබෙන අතර, මිලදීගැනීමට අදාළ පරිග්‍රහණ අංකයක් (Reference number) එහි සඳහන් වේ. ප්‍රවාහනය ගැන තොරතුරු හෝ භාණ්ඩ නැවත යැවීමට අවශ්‍ය නම් මෙම පරිග්‍රහණ අංකය බොහෝ විට ඉදිරිපත් කළ යුතුය.

බදු සහ වෙනත් ගාස්තු ගැන දැනුවත් වීම

භාණ්ඩ මිලට ගැනීමේ දී යම් අතිරේක බදු මුදලක්, ගාස්තුවක් ගෙවීමට සිදුවේද යන්න පිළිබඳව ද සැළකිලිමත් විය යුතුය.

භාණ්ඩ ඇණවුම් සඳහා ඉන්ටර්නෙට් කැෆේ හෝ නොමිලේ ලබා දෙන WiFi භාවිත කිරීමෙන් වළකින්න

අන්තර්ජාලය ඔස්සේ භාණ්ඩ මිලට ගැනීමේ දී තම සංවේදී පෞද්ගලික දත්ත බොහොමයක් ඇතුළත් කිරීමට සිදු වේ. ඒ හේතුවෙන් හැකි සෑම විටම පෞද්ගලික උපකරණ ඔස්සේ පමණක් ගනුදෙනු සිදු කිරීමෙන් අනවශ්‍ය ලෙස ඔබේ තොරතුරු පිටතට යෑම වළක්වා ගත හැකිය.

අවන්හල් වැනි ස්ථානවල මුරපදය (password) නොමැතිව ලබා දෙන WiFi හරහා මුදල් ගෙවීම් සිදු කිරීමෙන් වැළකිය සිටිය යුතුය.

වෙබ්අඩවියේ නියමයන් සහ කොන්දේසි ගැන අවධානයයොමු කරන්න

භාණ්ඩ මිල දී ගන්නා වෙබ් අඩවියේ නියමයන් සහ කොන්දේසි (Terms & Conditions) සහ දත්ත ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්තිය (Privacy Policy) කියවා අවබෝධයක් ලබා ගැනීමෙන් ඔබට භාණ්ඩ, සේවා සහ පෞද්ගලික දත්ත සම්බන්ධ බොහෝ ගැටලු මඟ හැර ගත හැකිය.

වෙනත් වංචා ද බොහොමයි!

භාණ්ඩ හා සේවා පමණක් නොව තව බොහෝ වංචා ගැන ෆේස්බුක් සමාගම අනතුරු අඟවා ඇති අතර, එවැනි වංචනික දේ හඳුනාගන්නා ආකාරය ගැන ද උපදෙස් ලබා දී තිබේ.

ෆේස්බුක් සමාගමට අනුව:

ෆේස්බුක්හි වංචාවන් සිදුවන්නේ පරිශීලකයන් ව්‍යාජ ගිණුම් නිර්මාණය කළ විට හෝ පවතින ෆේස්බුක් ගිණුම් හෝ ඔබ ‘ලයික්’ කර ඇති පිටුවලට අනවසරයෙන් යම් පුද්ගලයෙක් ඇතුළු වූ විටය.

වංචාකරුවන් මෙම ව්‍යාජ හෝ හැක් කළ ගිණුම් භාවිත කර මුදල් හෝ පෞද්ගලික තොරතුරු ලබා දීමට ඔබව පොළඹවයි.

ෆේස්බුක් ආයතනය දක්වන පරිදි පොදුවේ දැකිය හැකිය හැකි වංචා:

ආදරය සොයා පැමිණීම

‘රොමෑන්ටික්’ වංචාකරුවන් සාමාන්‍යයෙන් තමන් නොදන්නා අයට ආදරය හෝ ඒ හා සමාන දේ ඇතුළත් පණිවිඩ යවන්නේ බොහෝ විට දික්කසාද වූ, වැන්දඹුවක හෝ දුක්ඛිත විවාහයක සිටින බව මවාපාමිනි.

ගුවන් ගමන්, වීසා බලපත්‍ර හෝ පෞද්ගලික දේ සඳහා මුදල් ලැබීමේ අපේක්ෂාවෙන් මෙම වංචාකාරයන් අදාළ සබඳතා ගොඩනගා ගනු ඇත. ඔවුන්ගේ ඉලක්කය වන්නේ ඔබේ විශ්වාසය දිනා ගැනීම වන අතර, එබැවින් ඔවුන් මුදල් ඉල්ලීමට පෙර සති ගණනක් දිගටම සංවාද පවත්වනු ඇත.

“මට එක මනුස්සයෙක් දිගටම මැසේජ් එවන්න ගත්තා. මම මුලින් රිප්ලයි කළා. නමුත් පස්සේ එයාට මොලයේ ගෙඩියක් තියෙනවා ඒකට බෙහෙත් ගන්න සල්ලි නැහැ කියලා රුපියල් 5,000ක් ඉල්ලුවා. මම පළවෙනි පාර දුන්නා, නමුත් ආයෙත් ඉල්ලුවා. එතකොට මට තේරුණා මෙතන වංචාවක් තියෙන බව, මම ඉක්මණට එයාව බ්ලොක් කළා,” නම හෙළි කිරීමට අකමැති කාන්තාවක සිය අත්දැකීම් පැවසුවාය.

දිනුම් ඇදීමේ වංචා

දිනුම් ඇදීමේ වංචා බොහෝ විට සිදු කරනුයේ ඔබ දන්නා කෙනෙකු හෝ සංවිධානයක් (රජයේ ආයතනයක් හෝ ෆේස්බුක් වැනි) ලෙස පෙනී සිටින ගිණුම් හෝ පිටුවලින්ය.

ඔබ දිනුම් ඇදීමකින් ජයග්‍රාහකයෙකු වී ඇති අතර කුඩා අත්තිකාරම් ගාස්තුවකට ඔබේ මුදල් ලබා ගත හැකි බව මෙම පණිවිඩවලින් කියැවේ. පෞද්ගලික ලිපිනය හෝ බැංකු තොරතුරු වැනි පුද්ගලික තොරතුරු ලබා දෙන ලෙස වංචාකරු ඔබෙන් ඉල්ලා සිටිය හැකිය.

ණය වංචා

කුඩා අත්තිකාරම් ගාස්තුවකට අඩු පොලී අනුපාතයකට ක්ෂණික ණය ලබා දෙන බව පවසමින් පණිවිඩ යැවීමට ණය වංචාකරුවෝ ක්‍රියා කරති.

රහසේ ගිණුමට ඇතුළුවීම:

ඔබගේ ෆේස්බුක් ගිණුමට හෝ පිටුවට ප්‍රවේශය ඉල්ලා සිටින සබැඳියක් (link) ඔබට ලැබීමට ඉඩ ඇත. මෙය නීත්‍යානුකූල යෙදුමකින් ආවා සේ පෙනෙන නමුත්, ඒ හරහා ඔබගේ ගිණුමට ප්‍රවේශය ලබා ගැනීමට සහ ගිණුම හරහා වංචනික දේ ව්‍යාප්ත කිරීමට හැකිය.

රැකියා වංචා

රැකියා වංචාකරුවන් ඔබේ පෞද්ගලික තොරතුරු හෝ මුදල් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම සඳහා නොමඟ යවන හෝ ව්‍යාජ රැකියා පළ කිරීම් භාවිත කරයි.

ඕනෑවට වඩා හොඳ යැයි හැඟෙන ඇබෑර්තු දැන්වීම් හෝ රැකියාව ලැබීමට පෙර මුදල් ගෙවීමක් සිදු කළ යුතු යැයි සඳහන් දැන්වීම්වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීමෙන් වළකින්න. රැකියා දැන්වීම් සබැඳියක් ක්ලික් කරන විට, ඉන් පෙර පළ කර ඇති දැන්වීම් හා සම්බන්ධ නැති, නැත්නම් සංවේදී පෞද්ගලික තොරතුරු ඉල්ලා සිටින වෙබ් අඩවි ගැන විමසිල්ලෙන් සිටින්න.

අවධානයෙන් සිටිය යුතු දේවල්

• ඔබ පෞද්ගලිකව නොහඳුනන පුද්ගලයන්.
• ණයක්, ත්‍යාගයක් හෝ වෙනත් ජයග්‍රහණයක් ලබා ගැනීම සඳහා මුදල් එවන්නැයි ඔබෙන් ඉල්ලා සිටින පුද්ගලයින්.
• රැකියාවකට ඉල්ලුම් කිරීම සඳහා ගාස්තුවක් ගෙවන ලෙස ඔබෙන් ඉල්ලා සිටින ඕනෑම අයෙක්.
• විශාල සමාගම්, සංවිධාන හෝ ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින් නියෝජනය කරන ව්‍යාජ පිටු.
• ෆේස්බුක් ඔස්සේ ආරම්භ කෙරුණු සංවාදය වෙනත් පණිවිඩ හුවමාරු ක්‍රමයට මාරු කරන ලෙස ඔබෙන් ඉල්ලා සිටින පුද්ගලයන්.
• හදිසි අවස්ථාවකදී මිතුරෙකු හෝ ඥාතියෙකු යැයි කියා ගන්නා පුද්ගලයන්.
• තමන් සිටින තැන නිවැරදි ලෙස නිරූපණය නොකරන පුද්ගලයින්. යමෙකු ඔවුන්ගේ ජංගම දුරකථන අංකය භාවිත කරමින් මැසෙන්ජර් සඳහා ලියාපදිංචි වුවහොත්, ඔවුන්ගේ දුරකථන අංකය කුමන රටකට අයත් දැයි ඔබට පරීක්ෂා කළ හැකිය.
• එමෙන්ම, ව්‍යාජ පිටුවක් යැයි ඔබට සැක සිතන්නේ නම්, එම පිටුවේ ද ස්ථානය පරීක්ෂා කළ හැකිය.
• දුර්වල අක්ෂර වින්‍යාසය සහ ව්‍යාකරණ වැරදි සහිත පණිවිඩ හෝ සටහන්.

පොලිසියට පැමිණිලි

සංවිධානාත්මක කණ්ඩායම් කීපයක් සමාජ මාධ්‍ය භාවිත කරමින් මුදල් වංචා කිරීම් පිළිබඳ පැමිණිලි රාශියක් ලැබී ඇති බව ශ්‍රී ලංකා පොලිස් මාධ්‍ය අංශය 2020 සැප්තැම්බර් මස නිකුත් කළ නිවේදනයක සඳහන් වේ.

අපරාධ විමර්ශන දෙපාර්තමේන්තුවේ පරිගණක අපරාධ විමර්ශන අංශයට මෙම පැමිණිලි ලැබෙමින් පවතින බව පොලිස් මාධ්‍ය අංශය පැවසීය.

තායිලන්තයේ රැකියා පුරප්පාඩු ගැන ප්‍රචාරය කර මුදල් වංචා කිරීමට සමාජ මාධ්‍ය භාවිත කරන සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක් ගැනත්, පුද්ගලයෙකු මෝටර් රථයක් දිනාගෙන ඇති බවට පවසමින් ව්‍යාජ පණිවිඩ යවා යම් බැංකු ගිණුමකට මුදල් මාරු කරන ලෙස ඉල්ලා ඇති බවට පොලිසියට පැමිණිලි ලැබී තිබේ.

මීට අමතරව, වංචනික විවාහ යෝජනා, පිටරට සිට එවූ තෑගි රේගුවෙන් නිදහස් කර ගැනීම සඳහා බැංකු ගිණුම්වලට මුදල් බැර කරන ලෙසටත් ඉල්ලමින් පණිවිඩ ලැබී ඇති බවට ද පැමිණිලි ලැබී තිබේ.

සංවිධානාත්මක කණ්ඩායම් සිදු කරන මෙවැනි මුදල් වංචාවන්ට ගොදුරු නොවන ලෙස පොලිසිය මහජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියි.

මහ බැංකු නිවේදනය

සමාජ මාධ්‍ය හා අන්තර්ජාලය හරහා ක්‍රියාත්මක වන මූල්‍ය වංචා සහ වංචා පිළිබඳ තොරතුරු ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවට ලැබී තිබේ. වර්තමානයේ දී, මෙවැනි ආකාරයේ වංචාවන්හි වැඩි වීමක් නිරීක්ෂණය වී තිබෙන බව 2019 නොවැම්බර් 21 වෙනිදා නිකුත් කළ මහ බැංකු නිවේදනයේ සඳහන් වේ.

මෙම වංචාවන්ගෙන් බොහොමයක් මහජනතාව ආකර්ෂණය කර ගන්නා පහසු ණය යෝජනා ක්‍රම හරහා සිදු කෙරෙන බව එහි සඳහන් වේ.

එවැනි ණය අනුමත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය අතරතුර, වංචාකරුවන් බැංකු ගිණුම් අංක සහ පෞද්ගලික හැඳුනුම්පත් අංක වැනි රහස්‍ය තොරතුරු බෙදා ගැනීමට මහජනයා පොළඹවයි. පුද්ගලයන්ගේ ගිණුම් වෙත පිවිස මුදල් සොරකම් කිරීමට වංචාකරුවෝ මෙම රහස්‍ය තොරතුරු යොදා ගනිති.

මෙම වංචා පිළිබඳව සුපරීක්ෂාකාරී වන ලෙසත්, කිසිදු රහස්‍ය තොරතුරක්, විශේෂයෙන් ගිණුම් පරිශීලක නාම, මුරපද, PIN, OTP (One-Time-Passwords) හෝ ගිණුමට පිවිසීම සඳහා අවශ්‍ය වෙනත් තොරතුරු කිසිවෙකු සමඟ බෙදා නොගන්නා ලෙස මහ බැංකුව තරයේ අවවාද කරයි.

ගිණුමේ ක්‍රියාකාරකම් කෙටි පණිවුඩ ඔස්සේ ලබා ගත හැකි සේවාවන් සිය බැංකුව හෝ මූල්‍ය ආයතනය ඔස්සේ ලබා ගන්නා ලෙස එම නිවේදනයේ සඳහන් වේ. මෙමගින් ගිණුමේ යම් සැකසහිත ක්‍රියාකාරකමක් ගැන ක්ෂණිකව දැන ගැනීමට හැකිය.

2021 ජනවාරි 21 දින නැවතත් මාධ්‍ය නිවේදනයක් නිකුත් කළ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව පැවසුවේ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ සිදුවන මූලම්‍ය වංචා ගැන වඩාත් සැළකිලිමත් වන ලෙසය.

ඹබගේ පාරිභෝගික පැමිණිලි, පහත ලිපිනයට යොමු කරන්න:

අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්, පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරිය, අංක 27, වොක්ෂෝල් වීදිය, කොළඹ 02.

• ක්ෂණික ඇමතුම් 1977
• පැමිණිලි අංශය 011-7755481-2-3
• ෆේස්බුක් පිටුව: https://www.facebook.com/CAASriLanka

පැමිණිල්ල ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ නිෂ්පාදනය මිලයට ගෙන මාස 3 ක් ඇතුළතදී හෝ සේවයක් සපයා ගෙන මාසයක් ඇතුළතදීය.

පැමිණිල්ලෙහි දැක්විය යුත්තේ කවරකුගේ අත්සනද?

පැමිණිලි ලිපියෙන් පීඩාවට ලක්වූ පාර්ශවයෙහි (පැමිණිලි කරන්නාගේ) අත්සන තැබිය යුතුය.

පැමිණිල්ල ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ කවර ස්ථානයටද?

පැමිණිලි කරන්නා පැමිණිලි ලිපිය හා සනාථ කරන ලියවිලි පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරියෙහි අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් හෝ සභාපති වෙත ඉදිරිපත් කල යුතුය.

පැමිණිල්ල ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ කා වෙතද?

පැමිණිලි ලිපිය හා සනාථ කරන ලියවිලි පැමිණිලි කරන්නා විසින් සෘජුවම පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරියෙහි සභාපති වෙත ඉදිරිපත් කළ යුතුය.

අප පාඨකයින් දැනුවත් කළ හැකි සුවිශේෂ ලිපියක් හෙයින් බී.බී.සී. සන්දේශය වෙතින් සම්පූර්ණයෙන්ම උපුටා ගන්නා ලදි – ප්‍රධාන සංස්කාරක

දැන් සිංහල අධිපතිවාදයට නැගී එන පෙරදිග මකරාගේ සෙවණැල්ල යට වෙසෙමින් මානව අයිතීන් පිළිබඳ කතිකාවේ යුරෝ-ඇමරි කේන්ද්‍රීයත්වය ගැනත් ආසියාතික වටිනාකම්වල සුවිශේෂකත්වය ගැනත් බරසාර අදහස් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.

පසුගියදා ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ අමාත්‍යංශය මියන්මාරයේ කුමන්ත්‍රණකාරීව බලය අත්පත් කර ගත් මිලිටරි ආණ්ඩුවට රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පිළි ගැනීමක් ලබා දෙන ආකාරයේ ක්‍රියාවක් සිදු කළේය. ඒ, බහු-ආංශික තාක්ෂණික සහ ආර්ථික සහයෝගීතාව සඳහා වන බෙංගාල සමාරම්භකත්වයේ (BIMSTEC) 2021 වසරේ සම්මේලනයට මිලිටරි ආණ්ඩුව විසින් විදේශ අමාත්‍යවරයා ලෙස නම් කරන ලද පුද්ගලයාට නිල වශයෙන් ආරාධනා කිරීමයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්, විශ්‍රාමික අද්මිරාල් ජයන්ත කොළඹගේ හින්දු පුවත්පතට පවසා ඇත්තේ මියන්මාරය BIMSTEC එකතුවෙන් ඉවත් කොට නොමැති බැවින් ඔවුනට ආරාධනා නොකර සිටීමේ හැකියාවක් තමන්ට නොමැති බවයි.

නමුත්, ලංකාවේ විදේශ අමාත්‍යවරයා විසින් යවා ඇති ලිපිය යොමු කොට ඇත්තේ සෘජුවම මියන්මාරයේ මිලිටරි පාලනය විසින් විදේශ අමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කොට තිබෙන වුන්නා මවුන් ල්වින්ගේ නමටය. මෙහිදී අඩු තරමින් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික වශයෙන් කළ හැකිව තිබූ දෙයක් නම් එම ලිපිය අදාළ පුද්ගලයා වෙත නොව අදාළ නිල තනතුර වෙත යොමු කිරීමයි. (මේ කාරණය මාධ්‍යවේදී නාලක ගුණවර්ධන විසින්ද පෙන්වා දෙනු ලැබ තිබිණ.) 

දැන් මියන්මාරයේ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික නිදහස වෙනුවෙන් අරගලයේ නිරත ක්‍රියාකාරීන්ගේ විරෝධය ලංකාණ්ඩුව වෙතද ඉලක්ක වෙමින් තිබේ. ඉදිරියේදී විරෝධතාකරුවන් මියන්මාරයේ ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය ඉදිරිපිට රැස්වීම පවා දැන් අපේක්ෂා කළ හැකිය.

ශ්‍රී ලංකාව පැත්තෙන් මියන්මාරය සමග වන සබඳතා කළමනාකරණය කිරීමේ වගකීම පැවරී තිබෙන්නේ සිංහල-බෞද්ධ ජාතිකවාදයේ ප්‍රමුඛ දෘෂ්ටිවාදී වාහකයින් දෙදෙනෙකු වන දිනේෂ් ගුණවර්ධන සහ නලින් ද සිල්වා හටත් මිලිටරි පසුබිමක් සහිත ජයන්ත කොළඹගේ හටත් ය.

පෙරදිග රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික පෙරමුණේ මෙවන් දේ සිදුවෙමින් පවතින්නේ ජිනීවාහි මානව අයිතීන් කවුන්සිලයේ ශ්‍රී ලංකාවට අදාළව නැවත ඉදිරිපත් වන යෝජනාව සාකච්ජාවට ලක් වෙමින් පැවතියදීය. 

මෙරට සුළුතර ජනවාර්ගික සහ ආගමික නායකත්වයන් ජිනීවා දෙස අපේක්ෂා සහගතව බලන විට විමල් වීරවංශ ප්‍රමුඛ බහුතරවාදී ජාතිකවාදීන් විවෘතවම චීනය දෙසට හැරේ. බටහිර අධිරාජ්‍ය විරෝධය නමැති දෘෂ්ටිවාදී පළිහේ ආවරණය ලබමින් සුළුතර ප්‍රජාවන් පීඩනයට පත් කිරීමේ සිංහල අධිපතිවාදී සූත්‍රය විමල් වීරවංශ ඔහුගේ ජවිපෙ අතීතය තුළ හොඳින් ඉගෙන ඇති බව පෙනේ.

දැන් සිංහල අධිපතිවාදයට නැගී එන පෙරදිග මකරාගේ සෙවණැල්ල යට වෙසෙමින් මානව අයිතීන් පිළිබඳ කතිකාවේ යුරෝ-ඇමරි කේන්ද්‍රීයත්වය ගැනත් ආසියාතික වටිනාකම්වල සුවිශේෂකත්වය ගැනත් බරසාර අදහස් ඉදිරිපත් කළ හැකිය. මේ වන විට සිංහල සමාජයේ අධිපති දෘෂ්ටිවාදී ධාරාවක් ලෙස මතුවෙමින් තිබෙන්නේ ‘විමල් වීරවංශලාගේ මෙම නව ප්‍රා-චීන-වාදය‘යි. දේශීය පෙරමුණේ දේවල් පෙළ ගැසෙමින් තිබෙන්නේ ඒ ආකාරයෙනි. 

වීරවංශලාගේ ප්‍රා-චීන-වාදය 

වීරවංශගේ දෘෂ්ටිවාදී කඳවුර විසින් චීනය දකිනුයේ එක්සත් ජනපදය ප්‍රමුඛ බටහිර අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ගේ වටලෑමට ලක්ව තිබෙන සාපේක්ෂව ප්‍රගතිශීලී රාජ්‍යයක් ලෙසිනි; මානව අයිතීන් පිළිබඳ කතිකාව දකිනුයේ බටහිර අධිරාජ්‍යවාදීන්ගේ භූ-දේශපාලනික අරමුණු වෙනුවෙන් භාවිත කෙරෙන උපකරණයක් ලෙසිනි;

සුළුතර ජනවාර්ගික සහ ආගමික ප්‍රජාවන්ගේ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ඉල්ලීම් දකිනුයේ බටහිර ආධාර ලබන රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හරහා ක්‍රියාත්මක වන එක්සත් ජනපද-ඉන්දීය-යුරෝපීය අක්ෂයේ කුමන්ත්‍රණකාරී මැදිහත්වීමක් ලෙසිනි.

වීරවංශ කඳවුර තම ප්‍රතිවාදීන්ගෙන් අසන ජනප්‍රිය ප්‍රශ්නය වන්නේ ”එක්සත් ජනපදයේ හෝ යුරෝපයේ පාලන තන්ත්‍ර විසින් සිදු කෙරෙන බරපතල මානව අයිතීන් කඩ කිරීම් ගැන නුඹලා කියන්නේ කුමක්දැයි” යන්නයි. එය තම ප්‍රතිවාදීන් හට ඇරයුම් කරන්නේ වඩා ප්‍රගතිශීලී එක්සත් ජනපදයද නැතහොත් චීනයද යන විවාදයට සහභාගී වන ලෙසයි. 

නමුත්, ජන අරගල වාමාංශය කළ යුත්තේ වීරවංශලාගේ දෘෂ්ටිවාදී කඳවුර විසින් යෝජනා කෙරෙන “එක්සත් ජනපදය එරෙහිව චීනය” යන විවාදයට සහභාගී වීම නොවේ; ඒ වෙනුවට එම විවාදය පදනම් වන ඥාන මීමාංසාත්මක රාමුව ප්‍රශ්න කිරීමයි. කෙටියෙන් කිව හොත්, වීරවංශ ප්‍රවාදය ගොඩ නැගෙන්නේ ජාතික රාජ්‍යය නමැති පැරඩයිමය (ඥානමය රාමුව) තුළය. ඒ විසින් කිසියම් ජාතික රාජ්‍යයක් (නිදසුනක් ලෙස චීනය) වඩා ප්‍රගතිශීලී යැයි දකිනු ලබන විට සැබවින්ම පසසනු ලබන්නේ එම ජාතික රාජ්‍යයේ සංස්ථාපිත පාලනාධිකාරයයි. 

නව-ජාත්‍යන්තරවාදයක්  

මේ වෙනුවට මාක්ස්වාදී බුද්ධිමය සහ දේශපාලන සම්ප්‍රදාය තුළ ගොඩ නැගුණු ජාත්‍යන්තරවාදය පදනම් වන්නේ ලොව විවිධ ප්‍රදේශවල කම්කරු, ගොවි, ශිෂ්‍ය, බහුජන ව්‍යාපාරවල එක්සත්කම මතය. එම ජාත්‍යන්තරවාදය ජාතික රාජ්‍යයේ සීමා මායිම් අතික්‍රමණය කිරීම අරමුණු කර ගත්තකි.

මාක්ස්වාදී ජාත්‍යන්තරවාදයේ විශාලතම බිඳ වැටීම සිදු වූයේ පළමු ලෝක යුද්ධයේ ආරම්භයත් සමග දෙවන ජාත්‍යන්තරයේ සාමාජික පක්ෂ රැසක් තම තමන්ගේ රටවල යුද ව්‍යාපෘතීන්ට සහාය දැක්වීම හමුවේ ය. එය ජාතික රාජ්‍යය නමැති පැරඩයිමයේ වලංගුතාව තවමත් එතරම් අභියෝගයට ලක්ව නොතිබූ යුගයකි.

නමුත්, සෝවියට් දේශය තුළ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ සහ නිකොලායි බුඛාරින්ගේ “තනි රටේ සමාජවාදය” ස්ථාපිත වන තෙක්ම මාක්ස්වාදී ජාත්‍යන්තරවාදයේ පදනම ලෙස පැවතියේ ජාතික රාජ්‍යයන් අතර සබඳතා නොවේ; ලොව පුරා විමුක්ති ව්‍යාපාර අතර සබඳතා ය. කොමියුනිස්ට් ජාත්‍යන්තරවාදය සෝවියට් විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ අවශ්‍යතා අනුව හැඩ ගැසෙන්නට පටන් ගත්තේ ඊනියා “තනි රටේ සමාජවාදය” දේශපාලනිකව තහවුරු වීමෙන් පසුවය. 

නමුත්, ජාතික රාජ්‍යයේ රාමුව ඉක්මවා ගොස් ගෝලීය ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සහ වාමාංශික ව්‍යාපාර අතර එක්සත්කමක් ගොඩ නැගීමේ නිෂ්ටාව ලොව පුරා වාමාංශික ව්‍යාපාර විසින් තවමත් අත් හැර දමා නොමැත. සයිමන් බොලිවාර්ගේ සහ යොසේ මාර්ටිගේ යුගයේ පටන්ම මහාද්වීපික විමුක්ති අරගල සම්ප්‍රදායක් ගොඩ නැගුණු ලතින් ඇමෙරිකානු කලාපයේ එය විශේෂයෙන් දකිත හැකි විය.

1999 දී සියැටල්හි මුළු දුන් ලෝක වෙළඳ සංවිධානයේ රැස්වීමට එරෙහි විරෝධතාවයේ සිට සමස්ත ගෝලීයකරණ-විරෝධී ව්‍යාපාරයම අපට පවසන්නේ ගෝලීය සමාජ ව්‍යාපාරවල යුගයකට අප දැන් පිවිස සිටින බවය.

ලොව පුරා යෞවන යෞවනියන් මිලියන ගණනින් එක්සත් කරන්නට සමත් වූ කාලගුණ විපර්යාසයට එරෙහි ව්‍යාපාර මේ සඳහා තවත් නිදසුනකි. කොරෝනා වයිරස් වසංගතයේ අවදානම නොතකා පසුගිය වසරේදී එක්සත් ජනපදයෙන් ඇරඹී ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වූ වර්ගවාදයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාර මගින් සංකේතවත් වූයේ සමකාලීන නව-ජාත්‍යන්තරවාදයේ නොහොත් ගෝලීය සමාජ ව්‍යාපාරවල බලපෑම් සහගතභාවය කෙබඳුද යන්නයි. 

ආසියාවේ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ජන අරගල රැල්ල

වසංගතය හමුවේ ජන අරගල දේශපාලනයේ බැසීමක් ඇති වේය යන උපකල්පනය මුළුමනින්ම බොරු කරමින් දැන් ප්‍රජාතාන්ත්‍රික විරෝධතාවන්හි නව රැල්ලක් ආසියාතික කලාපය තුළ හිස ඔසවමින් තිබේ. මේ ඇතැම් ව්‍යාපාරවල මූලයන් පැහැදිලිවම වසංගතයේ යුගයෙන් බොහෝ ඈතට ගමන් කරයි. නමුත්, ඒවායෙහි වේගවත් ඉහළ නැග්ම දැන් කැපී පෙනෙන ලෙස නිරීක්ෂණය කළ හැකිය.

තායිලන්තයේ රාජාණ්ඩුවට සහ මිලිටරියට එරෙහි ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ව්‍යාපාරය තවමත් අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වේ. 2014 දී කුමන්ත්‍රණකාරීව බලය අත්පත් කර ගත් තායි රාජාණ්ඩු මිලිටරිය ඉන් දෙවසරකට පසුව තමන් විසින්ම සැකසූ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සඳහා ජන මත විචාරණයක් පැවැත්වීය. එය නිදහස් හා සාධාරණ මත විමසුමක් නොවේය යන්න ප්‍රජාතාන්ත්‍රික විපක්ෂයේ මතයයි.

පසුගිය වසරේදී “අනාගතය වෙත පෙරටම” යන පක්ෂය තහනම් කිරීමෙන් පසුව උත්සන්න වූ රාජ්‍ය මර්දනකාරීත්වය මගින් සිදු වූයේ ජනතා අරගලය තව දුරටත් තීව්‍ර වීමය. තායිලන්ත ජන අරගලයේ විශේෂත්වයක් වන්නේ පවතින ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කිරීම, මිලිටරි පාලනය අවසන් කිරීම සහ අත්තනෝමතික රාජාණ්ඩුවේ බලය අහෝසි කිරීම යන මූලික ප්‍රජාතාන්ත්‍රික නිෂ්ටාවන් කරා එය ඉලක්කගතව තිබීමයි. 

අසල්වැසි මියන්මාරයේ දැන් මසකටත් වැඩි කාලයක් තිස්සේ වර්ධනය වෙමින් තිබෙන ජනතා අරගලය පැහැදිලිවම තායිලන්ත ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ක්‍රියාකාරීන් වෙත ස්වකීය සහයෝගීතාව පළ කරයි.

තායිලන්ත තරුණ ක්‍රියාකාරීන්ගේ සුප්‍රසිද්ධ ඇඟිලි තුනේ මුද්‍රාව දැන් මියන්මාරය තුළද ජනප්‍රියත්වයට පත් වෙමින් තිබේ. මියන්මාර අරගලයේ රැඩිකල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ධාරාව අවුන් සාන් සූචීව නැවත බලයට ගෙන ඒමේ සීමිත අරමුණෙන් ඔබ්බට පොදු ජන ව්‍යාපාරය ඉදිරියට තල්ලු කරන්නට ප්‍රයත්න දරමින් තිබේ.

මියන්මාරය චීන සමාගම්වල ආර්ථික ග්‍රහණයට යටත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් සේම රෝහින්ග්‍යා මුස්ලිම් වැසියන්ට එරෙහි අති මහත් හිංසනය සම්බන්ධයෙන්ද සූචීගේ පාලනය වග කිව යුතුව ඇත. එබැවින්, ආපසු 2021 පෙබරවාරි පළමු වෙනිදාට පෙර පැවති ඊනියා සාමාන්‍ය තත්ත්වය කරා යාම වෙනුවට ගැඹුරු ප්‍රජාතාන්ත්‍රික පරිවර්තනයක් අවශ්‍ය වේය යන අදහස දැන් විරෝධතාකරුවන් අතර පැතිර යමින් තිබෙන බව වාර්තා වේ. 

මියන්මාර මිලිටරි පාලනය මින් පෙර චීනය මත අධික ලෙස පරායත්ත වීම වෙනස් කරන්නට ප්‍රයත්න දරා තිබුණද, දැන් එයට තම පැවැත්ම වෙනුවෙන් වඩ වඩාත් චීනය මත රඳා පවතින්නට සිදු වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ පාලක බල හවුලේ චීන-හිතවාදී කොටස් මියන්මාරයේ මිලිටරි පාලනය සම්බන්ධයෙන් දක්වන මෘදු ප්‍රතිචාරය ජාත්‍යන්තර අවධානයට ලක් වන්නේ එම පසුබිම තුළය.
බෙයිජිං පාලනය හොං කොංහි ප්‍රශ්නය පෙන්නුම් කරන්නට කැමති වන්නේ තම අභ්‍යන්තර ප්‍රශ්නයක් ලෙසටය. ලොව බොහෝ තැන්වල අධිකාරීවාදී පාලකයින් තම මර්දනකාරී ක්‍රියාකාරීත්වයන් සාධාරණීකරණය කරන්නට භාවිත කරන්නේ ජාතික ස්වාධිපත්‍ය නමැති උදෘතයයි.

නමුත්, ගෝලීය ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජ ව්‍යාපාර විසින් ගොඩ නගමින් තිබෙන නව-ජාත්‍යන්තරවාදී පරිකල්පනය තුළ දේවල් නිරූපනය වන්නේ ඊට වෙනස්වය. බෙයිජිං පාලනය විසින් සම්මත කරන ලද ජාතික ආරක්ෂක නීතිය මගින් හොං කොං වැසියන් එතෙක් කලක් භුක්ති විඳි සීමිත සමාජ නිදහස පවා ඔවුනගෙන් උදුරා ගනු ලැබේය යන්න අරගලයේ නිරත වූවන්ගේ චෝදනාවයි.

“චීන ගති ලක්ෂණ සහිත ධනවාදයේ” (capitalism with Chinese character)  සැබෑ ස්වභාවය ශින්ජියෑන් පෙදෙසේ උයිගර් මුස්ලිම්වරුන්ගේ අත්දැකීම් ඇසුරින් වටහා ගත හැකි තතු යටතේ ස්වකීය සාපේක්ෂ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික නිදහස හෝ ආරක්ෂා කර ගැනීම හොං කොංහි විරෝධතාකරුවන්ගේ අරමුණයි. 

අපගේ අසල්වැසි ඉන්දියාවේ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ජනතා අරගල ප්‍රවණතා දෙකක් අඩු තරමින් පසුගිය කාලයේදී නිරීක්ෂණය කළ හැකි විය. පළමුවැන්න සංශෝධිත පුරවැසි පණතට එරෙහි සිසු-ජන ව්‍යාපාරය වූ අතර දෙවැන්න සමකාලීන ගොවිජන අරගලයයි. පළමුවැන්න මගින් අධිකාරීවාදී හින්දූත්වවාදී පාලනයට එරෙහිව ඉන්දීය බහු-විධ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සම්ප්‍රදාය යළි මතු කරන ලද අතර, දෙවැන්න මගින් ඉහළට ඔසවමින් තිබෙන්නේ ආර්ථික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පිළිබඳ ඉල්ලීම් ය. 

මේ අනුව ආසියාතික ලෝකයේ රාජාණ්ඩුවාදයට එරෙහිව, මිලිටරි පාලනයන්ට එරෙහිව, රාජ්‍යයේ අධිකාරීවාදී ක්‍රියා මාර්ගයන්ට එරෙහිව, අන්ත-දක්ෂිණාංශික ජාතිකවාදයට එරෙහිව සහ ප්‍රාග්ධනයට එරෙහිව විවිධ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ජන අරගල දැන් ඉස්මතු වෙමින් පවතී. ඒවා අතර එක්සත්කමක් ගොඩ නැංවී නොතිබුණද, අඩු තරමින් ඒවා එකිනෙකා වෙත සහයෝගීතාව දැක්වීමේ සලකුණු අපට නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. මියන්මාරයේ මිලිටරි පාලනයට එරෙහි උද්ඝෝෂණයක් පසුගියදා කොළඹ මියන්මාර තානාපති කාර්යාලය ඉදිරිපිට දී පැවැත්විණ. 

රැඩිකල් ප්‍රජාතාන්ත්‍රික පරිකල්පනය

මෙම ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ජන අරගලයන් කෙරෙහි දක්වනු ලබන රැඩිකල්-ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ප්‍රතිචාරය පදනම් විය යුත්තේ විමුක්ති දේශපාලනයේ ගෝලීය සහයෝගීතාව සහ එක්සත්කම පිළිබඳ ස්ථාවරය මත බැව් අමුතුවෙන් කිව යුතු නැත. එය ජාතික-රාජ්‍යය නමැති පැරඩයිමය තුළ සිර වූවක් විය නොහැකිය.

එක් ගෝලීය ධනවාදී බලවතෙකු වෙනුවට සාපේක්ෂව ප්‍රගතිශීලී යැයි කියනු ලබන වෙනත් ගෝලීය ධනවාදී බලවතෙකු වැළඳ ගැනීමේ වීරවංශවාදී ප්‍රවේශයට සපුරාම වෙනස්ව යමින්, ගෝලීය රැඩිකල් ප්‍රජාතාන්ත්‍රික පරිකල්පනයක් වෙනුවෙන් ඉටු කළ යුතු බුද්ධිමය කාර්යභාරයක් වත්මන් වාමාංශයට තිබේ.

ලංකාණ්ඩුවට එරෙහිව එල්ල වන මානව අයිතීන් කඩ කිරීම් පිළිබඳ චෝදනා සම්බන්ධයෙන් නව-වමේ ස්ථාවරය ගොඩ නැගිය යුත්තේද සුළුතර ප්‍රජාවන්ගේ ඉල්ලීම් අධිරාජ්‍යවාදී කුමන්ත්‍රණ ලෙස දකිනු ලබන අතිසරල ජාතික-රාජ්‍යවාදී පරිකල්පනයක් තුළ නොව විමුක්ති දේශපාලනයේ ගෝලීය සහයෝගීතාව පිළිබඳ පරිකල්පනයක් තුළය.                        

සුමිත් චාමින්ද 

වසර 20 කට අධික කාලයක සිට  යාවත්කාලින කිරීමට උත්සහ දරන ජාතික පාරිසරික පනත කාලානුරූපව කඩිනමින් සංශෝධනය  කිරීමට කටයුතු කරන ලෙස කෝප් කාරක සභාවේ සභාපති පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී මාහාචාර්‍ය චරිත හේරත් මහතා පරිසර අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් විශේෂඥ වෛද්‍ය අනිල් ජාසිංහ මහතාට දැනුම් දුන්නේය.

මෙම පනතේ සංශෝධන පිළිබඳව දීර්ඝව සාකච්ජා කළද එය ප්‍රායෝගිකව මෙතෙක් ක්‍රියාත්මක නොවීම ගැටලුවක් බවත් හෙතෙම කීවේය. එමෙන්ම ඇතැම් ආයතන මෙම පනත සංශෝධනය කිරීමේ කාර්‍යයට බාධා එල්ල කරන බවත්, පවතින එම ගැටලු විසඳා ගැනීමට ක්‍රියා කරන ලෙසත් සභාපතිවරයා මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියට දැනුම් දුන්නේය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්ලාස්ටික් ආනයනය, භාවිතය සහ පසුභාවිත කළමනාකරණයට අදාළ පරිසර විගණන වාර්තාව සම්බ්න්ධයෙන් පැවැති කෝප් කාරක සභා රැස්වීමට  අමාත්‍යවරුන් වන මහින්ද අමරවීර,ආචාර්‍ය සරත් වීරසේකර, රාජ්‍ය අමාත්‍යවරුන් වන අජිත් නිවාඩ් කබ්‍රාල්, නාලක ගොඩහේවා, ජයන්ත සමරවීර,  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් වන අනුර දිසානායක, ජගත් පුෂ්පකුමාර,  ඉරාන් වික්‍රමරත්න, ප්‍රේමනාත් සී.දොලවත්ත, එස්. රාසමාණික්කම්, යන මහත්වරු ඇතුළු රාජ්‍ය නිලධාරිහු සභභාගී වූහ.

2012 වසරේ සිට 2018 වසර දක්වා මෙරටට ආනයනය කරන ලද මුළු ප්ලාස්ටික් ප්‍රමාණය කිලෝග්‍රෑම් මිලියන 3353.8 ක් බව කෝප් කාරක සභාවේදී අද අනාවරණය විය. ඒ වෙනුවෙන් රුපියල් මිලියන 184,300.9 ක් වියදම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් කාරක සභාවේ විශේෂ අවධානයක් යොමුවිය.

ආනයනික දත්ත විශ්ලේෂණයේදී 2012 වසරේ සිට 2017 වසර දක්වා ආනයනික ප්‍රමාණය සීඝ්‍ර ලෙස වර්ධනය වී තිබෙන බවත්, 2017 වසරේදී  පෙර වර්ෂයන්ට සාපේක්ෂව ඉහළ ආනයන ප්‍රමාණයක් පවතින බවත්, ශ්‍රී ලංකාවේ අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණ ක්‍රියාවලිය විධිමත් ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක නොවීම හේතුවෙන් වර්තමාන ආනයන ප්‍රමාණයන් රටට නොදැරිය හැකි මට්ටමක පවතින බවත් කාරක සභාව මෙහිදී පෙන්වා දුන්නේය.

ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය එකතු කර බැහැර කිරීමේදී සහ කළමනකරණායේදී පළාත් පාලන අමාත්‍යාංශය සහ පළාත් පාලන ආයතන වල දායකත්වය ලබා ගැනීම සහ ආහාර දවටන හා ආහාර අසුරන පිළිබඳ නීති හා එක්වරක් පමණක් භාවිත කර ඉවත දමන ප්ලාස්ටික් භාණ්ඩ පාලන නීති ශක්තිමත් කිරීම කඩිනමින් සිදුකළ යුතු බවද කාරක සභාවේ මතය විය.

දැනට වෙළඳ පොලෙහි පවතින ජෛව හායනයට ලක්වන ආහාර දවටන සඳහා ප්‍රමිතියක් සකසා නොමැති අතර, විකුණුම් මිලක් ද පනවා නොමැත. එහෙයින් ජෛව හායනයට ලක්වන ආහාර දවටන සඳහා ප්‍රමිතියක් හා පාලන මිලක් නියම කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය බව කාරක සභාව අවධාරණය කළේය.

ජෛව හායනයට ලක්වන අමුද්‍රව්‍ය මඟින් නිශ්පාදිත ආහාර දවටන පරිසරයට නිදහස් වීමේන් අනතුරුව එම බහු අවයවික ජලය, පස, සමුද්‍ර පරිසරය හා කසල කළමනාකරණය අංගන වෙත ලඟා වූ පසු කවර රසායනික හා ජෛව විපර්‍යාසයකට ලක් වන්නේද යන්න පර්යේෂණ අධ්‍යයනයක් මෙතෙක් සිදු කර නොමැති බැවින් පර්යේෂණ අධ්‍යයනයක් සිදු කිරීමේ අවශ්‍යතාවයද කාරක සභාව අද පෙන්වා දුන්නේය.

පොලිතීන් නිශ්පාදන අමුද්‍රව්‍ය ආනයනය අධෛර්‍ය කිරීම පරිසර හිතකාමි ආදේශන නිශ්පාදනයන් පාරිභෝගිකයන්ට ලබා දීම හා ප්‍රචලිත කිරීමට කටයුතු කරන ලෙස කාරක සභාව මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියට දැන්වීය.

වැටලීම් සඳහා සිදු කරන නීතිමය කාර්‍යභාරයන් කඩිනමින් සිදු කිරීමට අවශ්‍ය ක්‍රමවේදයන් සැකසීමට පියවර ගන්නා ලෙසද කාරක සභාවේ සභාපතිවරයා එම අධිකාරියට පැවසීය.

පසුභාවිත ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණ ජාතික ව්‍යාපෘතිය සම්බන්ධ ප්‍රගතිය මාසයක් ඇතුළත කෝප් කාරක සභාවට දන්වන ලෙස සභාපතිවරයා පරිසර අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට දැනුම් දුන්නේය.

අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය පිළිබඳ ජාතික ප්‍රතිපත්තිය සඳහා 2019 ඔක්තොම්බර් මස 10 වන දින අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ අනුමැතිය හිමි වුවද මෙතෙක් එය ක්‍රියාත්මක නොවීම සම්බන්ධයෙන් කාරක සභාව සිය අප්‍රසාදය පළ කළේය.

ඒ සම්බන්ධයෙන් කඩිනමින් සොයා බලා අවශ්‍ය ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා ලෙස කෝප් කාරක සභාවේ සභාපති පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී මාහාචාර්‍ය චරිත හේරත් මහතා පරිසර අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් විශේෂඥ වෛද්‍ය අනිල් ජාසිංහ මහතාට අද දැනුම් දුන්නේය

ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපත්ෂ මහතාගේ උපදෙස් මත වැවිලි භෝග හා අපනයන ප‍්‍රවර්ධන රාජ්‍ය අමාත්‍ය ජානක වක්කුඹුර මහතා විසින් මීමුරේ සිදු කරන ලද සංචාරයකින් පසුව වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ පාලනය වන නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය තුළ යටි වනාන්තරය ඉවත් කර එනසාල් වගා බිම් ව්‍යාප්ත කිරීමට අවස්ථාව ලබා දීමට තීරණය කර තිබේ.

ලංකාවේ සුවිශේෂී ජෛව කලාපයක් සහ මහවැලි ග‍ෙඟ් මෙන්ම මොරගහනක්ඳ හා කළු ගඟ ජලාශවල ප‍්‍රධාන ජල පෝෂක වනාන්තර පද්ධතියක් වන දුම්බර අඩවිය නැතහොත් නකල්ස් කඳුකරයේ වනාන්තර මේ ආකාරයෙන් විනාශ කිරීමට තීන්දු තීරණ ගැනීම දැවැන්ත විනාශයකට මඟ පෑදීමකි.

මීට වසර හයකට පමණ ප‍්‍රථම ද මේ ආකාරයට ම අනවසර එනසාල් වගාකරුවන් ඉවත් කිරීමේ දී ද ඊට එරෙහිව දේශපාලන බලපෑම් එල්ල විය. නකල්ස් සංරක්ෂිත වනාන්තරයේ අනවසර එනසාල් වගාකරුවන් ඉවත් කිරීම සඳහා අධිකරණයෙන් ලබා දුන් නියෝග ක‍්‍රියාත්මක කිරීමට එරෙහිව හිටපු කර්මාන්ත සංවර්ධන නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය නීතිඥ ලක්ෂ්මන් වසන්ත පෙරේරා, මාතලේ ප‍්‍රාදේශීය සභාවේ හිටපු සභාපති කපිල බණ්ඩාර හේන්දෙනිය හා හිටපු මාතලේ දිස්ත‍්‍රික් ලේකම් හෙලන් මීගස්මුල්ල යන මහත්ම මහත්මීන් කටයුතු කිරීම හේතුවෙන් දුම්බර අඩවිය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන්ට නීතිය ක‍්‍රියාත්මක කිරීමේ දී දැඩි ගැටලුකාරී තත්ත්වයන් මතු විය.

2014 අප්‍රේල් මස 25 වන දින මාතලේ දිස්ත‍්‍රික් සංවර්ධන කමිටු රැස්වීමේ දී නකල්ස් සංරක්ෂිත වනාන්තරයේ නීති විරෝධි ලෙස හා හානි කර අන්දමින් පවත්වා ගෙන යන එනසාල් වගා බිම් ඉවත් කිරීමට වන සංරක්ෂණ නිලධාරින් ගන්නා ක‍්‍රියාමාර්ග විවේචනය කරමින් එම ක‍්‍රියාවලිය නතර කිරීමට මේ පිරිස විසින් දැඩි බලපැම් එල්ල කෙරින. එපමණක් නොව මාතලේ ප‍්‍රාදේශිය සභාවේ හිටපු සභාපතිවරයා විසින් වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන්ට තර්ජනය කර තිබුණේ එනසාල් වගා කරුවන්ට නකල්ස් සංරක්ෂිත වනාන්තර තුළ නීති විරෝධී ලෙස එනසාල් වගාබිම් පවත්වාගෙන යාමට ඉඩ ලබා නොදෙන්නේ නම් එම නිලධාරීන්ට දිස්ත‍්‍රික් සංවර්ධන කමිටුවට සහභාගී වීමට අවස්ථාව ලබා නොදී පහර දී පන්නා දමන බව ය. මේ තත්ත්වය නැවතත් ඇති වීමට අතිගරු ජනාධිපතිතුමන් විසින් ගන්නා ලද මෙම තීරණය හේතු වනු ඇත.

එනසාල් වගා බිම් පවත්වාගෙන යෑම සඳහා පසුගිය කාලයේ දුම්බර කඳුකරයේ බොහෝ ප‍්‍රදේශවල වනාන්තර යටි වගාව සම්පූර්ණයෙන් ම ඉවත් කර තිබේ. මේ හේතුවෙන් සිදුවන පාංශු ඛාදනය හා එසේ සේදී යන රොන්මඩ මහවැලි ගඟ ඔස්සේ ගලා ගොස් ජලාශවල තැන්පත් වීමෙන් ඇති වන විනාශය අති මහත් ය. එපමණන් නොව එනසාල් වියළීම සඳහා නකල්ස් සංරක්ෂිත වනාන්තරයේ දැවමය ශාක බහුල ව කැපීම සිදු කරයි. එම දැව යොදා ගනිමින් එනසාල් වාඩිවල එනසාල් වේලීම සිදු කෙරේ. මේ හේතුවෙන් සංරක්ෂිත වනාන්තරයේ පැවැත්මට සිදුවන බලපෑම ද ඉතා විශාල ය.

දුම්බරඅඩවියටලබාදීඇතිනීතිමයආරක්ෂාව

සමස්ත දුම්බර කඳුකරය ම ලංකාවේ දිග ම ගංඟාව වන මහවැලි ගෙඟ් ප‍්‍රධානතම ජල පෝෂක ප‍්‍රදේශය යි. මහවැලි ජල පෝෂක ප‍්‍රදේශ අතුරින් 30% ක් පමණ ආවරණය වන්නේ දුම්බර කඳුකරයෙනි. හෙක්ටයාර 21,000 ක් පමණ ප‍්‍රදේශයක් පුරා ව්‍යාප්ත ව ඇති දුම්බර කඳුකරයෙන් ලංකාවේ මුළු භූමි ප‍්‍රමාණයෙන් 0.32‍% ක් පමණ ආවරණය වී ඇත. දුම්බර කඳුකරයේ වනාන්තරවලට පළමු ව ආරක්ෂාව ලබා දෙන ලද්දේ ඉංග්‍රීසින් විසිනි. ඒ 1873 දී දුම්බර කඳුකරයේ මීටර 1500 ට වඩා ඉහළ (අඩි 5000 ට වඩා ඉහළ) වළාකුළු වනාන්තර ප‍්‍රදේශ දේශගුණික රක්ෂිතයක් ලෙස ප‍්‍රකාශයට පත් කරමිනි.

ඉන් වසර 127ක ට පසුව 2000 වසරේ දී වන සංරක්ෂණ ආඥා පනත යටතේ සංරක්ෂණ වනාන්තරයක් ලෙස ප‍්‍රකාශයට පත් කෙරින. පසුව 2007 වසරේ දී ජාතික පාරිසරික පනත යටතේ පරිසර ආරක්ෂණ ප‍්‍රදේශයක් ලෙසත් 2008 වසරේ දී පස සංරක්ෂණ පනත යටතේ පස සංරක්ෂණ ප‍්‍රදේශයක් ලෙසත් ප‍්‍රකාශයට පත් කර ඇත. මෙවන් වූ නීතිමය ආවරණයන් ගණනාවක් දුම්බර අඩවියට ලබා දී ඇත්තේ එහි ඇති මිල කළ නොහැකි භූ විද්‍යාත්මක, ජෛව විද්‍යාත්මක හා සාම්ප‍්‍රදායික ජන උරුමයේ වටිනාකම නිසා ය. ඒ හේතුවෙන් ම 2010 වසරේ දී ලංකාවේ ඉහළ කඳුකරයට අයත් දුම්බර අඩවිය ලෝක උරුම ප‍්‍රදේශයක් ලෙස එක්සත් ජාතීන්ගේ යුනෙස්කෝ සංවිධානය (UNESCO- United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) මඟින් ප‍්‍රකාශයට පත් කරනු ලැබීය.

මධ්‍යම පළාතේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ මිණිපේ, උඩදුම්බර, පාතදුම්බර හා පන්විල යන ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස හතරේ සහ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ උකුවෙල, රත්තොට, ලග්ගල, පල්ලේගම හා විල්ගම යන ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශ පහේ දුම්බර කඳුකරය ව්‍යාප්ත ව තිබේ. 2009 අංක 65 දරන පනතින් සංශෝධිත 1907 අංක 16 දරන වන සංරක්ෂණ ආඥා පනතේ 3අ(1) වැනි උප වගන්තිය යටතේ 2000 මැයි මස 05 වන දින අංක 1130/22 දරන ගැසට් නිවේදනය මඟින් දුම්බර කඳුකරයේ රජයට අයත් වනාන්තර හෙක්ටයාර 17825 ක භූමි ප‍්‍රමාණයක් ලංකාවේ ප‍්‍රථම සංරක්ෂණ වනාන්තරය ලෙස ප‍්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.

පනතේ 6 වන වගන්තියට අනුව සංරක්ෂණ වනාන්තරයක ගස් කපා ඉවත් කිරීම, වගා කිරීම, ඉඩම් එළි කිරීම යන සියලූ ම ක්‍රියා තහනම් වේ. එවන් වරදකට යම් පුද්ගලයකු වරදකරුවකු කරනු ලැබූ විට අවුරුදු 7 ක් දක්වා බන්ධනාගාර ගත කිරීමකට හෝ රුපියල් 20000 ත් රුපියල් ලක්ෂ දෙකත් අතර දඩයකට හෝ මේ දඩුවම් දෙකට ම ලක් කළ හැකි ය. එම දඩුවම් වලට අමතර ව සංරක්ෂිත වනාන්තරයට කරන ලද හානියට අධිකරණය විසින් නියම කරන දඩයකට යටත් කළ හැකි ය. එම වරදක් සිදු කරන පුද්ගලයකු පමණක් නොව එම වරද කිරීම සඳහා ආධාර හෝ අනුබල ලබා දෙන තැනැත්තකු ද වරදකරුවකු වන අතර එම දඩුවමට ම යටත් කළ හැකි ය.

නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය තුළ පිහිටි රජයට අයත් නොවන වනාන්තර ඉඩම් 2000 අංක 53 දරන පනතින් අවසන් වරට සංශෝධිත 1980 අංක 47 දරන ජාතික පාරිසරික පනතේ 24ඇ සහ 24ඈ වගන්ති වලට අනුව 2007 ජූලි 23 වන දින අංක 1507/9 දරන ගැසට් නිවේදනය යටතේ නකල්ස් පාරිසරික ආරක්ෂක ප‍්‍රදේශය ලෙස ප‍්‍රකාශයට පත් කර තිබේ. මෙම ප‍්‍රදේශය කළමනාකරණය සඳහා රාජ්‍ය හා රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවල නියෝජිතයින්ගෙන් සැදුම්ලත් නකල්ස් පාරිසරික ආරක්ෂක ප‍්‍රදේශ කළමනාකරණ කමිටුවක් පිහිටුවා තිබේ. එම කමිටු නිර්දේශ වලින් පරිබාහිර ව කිසිදු සංවර්ධන කාර්යයක් මෙම කලාපය තුළ සිදු කළ නොහැකි ය.

ජාතික පාරිසරික පනතේ 24ඇ හා 24 ඈ වගන්තිවලට අනුව ප‍්‍රකාශයට පත් කර ඇති පාරිසරික ආරක්ෂක කලාපයක් තුළ පනතේ 24ඈ(4) උප වගන්තියට අනුව මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියේ මැදිහත්වීමකින් තොරව කිසිදු පුද්ගලයකු විසින් සංවර්ධන සැලැසුම් සකස් කිරීම හා ක්‍රියාත්මක කිරීම නොකළ යුතු වේ. එවන් ක්‍රියාවක යෙදෙන පුද්ගලයකු පනතේ 31 වගන්තියට අනුව මහේස්ත‍්‍රාත් අධිකරණයක් ඉදිරියේ වරදකරුවකු කරනු ලැබූ විට රුපියල් 15,000 ක් නොයික්මවන දඩයකට හෝ වසර 2 ක් දක්වා බන්දනාගාර ගත කිරීමකට හෝ මෙම දඬුවම් දෙකට ම යටත් කළ හැකි ය.

සමස්ත දුම්බර අඩවිය ආවරණය වන භූමි ප‍්‍රදේශය 1951 අංක 25 දරන පස සංරක්ෂණ පනතේ 3 වන වගන්තියට අනුව 2008 මැයි 22 වන දින අංක 1550/9 දරන ගැසට් නිවේදනය මඟින් පස සංරක්ෂණ කලාපයක් ලෙස ද ප‍්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.

ජාතික පාරිසරික පනතේ 23බ වගන්තියට අනුව ප‍්‍රකාශිත 1993 ජුනි 24 දින අංක 772/22 දරන ගැසට් නිවේදනයට අනුව හෙක්ටයාර එකකට වැඩි වනාන්තර ප‍්‍රදේශයක් එළි කර වනාන්තර නොවන භාවිතාවක් සඳහා යොදා ගැනීමේ ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීමට ප‍්‍රථම පරිසර බලපෑම් ඇගයීම් ක්‍රියාවලියට අනුව අනුමැතිය ලබා ගත යුතු ය. එපමණක් නොව එම ගැසට් නිවේදනයේ ම දැක්වෙන ලෙස සංරක්ෂණ වනාන්තරයක් ලෙස ප‍්‍රකාශිත භූමියක මායිමේ සිට මීටර 100 ක් ඇතුළත සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ප‍්‍රථමයෙන් ද පරිසර බලපෑම් ඇගයීම් ක්‍රියාවලියට අනුව අනුමැතිය ලබා ගත යුතු ය. මීට අමතර ව මෙම ගැසට් නිවේදනයට අනුව පස සංරක්ෂණ පනත යටතේ ප‍්‍රකාශයට පත් කළ යම් ප‍්‍රදේශයක් තුළ සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දී ද පරිසර බලපෑම් ඇගයීම් ක්‍රියාවලියට අනුව අනුමැතිය ලබා ගැනීම සිදු කළ යුතු ය.

අනුමැතියකින් තොරව නීති විරෝධීව සිදු කරන මෙම සියලූ ක්‍රියා වලට එරෙහි ව නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනී‌මේ බලය මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියට ඇත. ජාතික පාරිසරික පනතේ 23අඅ උප වගන්තියට අනුව නිවැරදි පරිසර බලපෑම් තක්සේරු ක්‍රියාවලියට යටත් ව අනුමැතිය ලබා ගැනීමකින් තොර ව නීති විරෝධීව ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කරන අවස්ථාවක දී පනතේ 31 වගන්තියට අනුව මහේස්ත‍්‍රාත් අධිකරණයක් ඉදිරියේ වරදකරුවකු කරනු ලැබූ විට රුපියල් 15,000 ක් නොයික්මවන දඩයකට හෝ වසර 2 ක් දක්වා බන්දනාගාර ගත කිරීමකට හෝ මෙම දඩුවම් දෙකට ම යටත් කළ හැකි ය.

මෙවන් වූ සුවිශේෂී නීතිමය ආවරණයක් සහිත වනාන්තර පද්ධතියක් එනසාල් වගාව සඳහා ලබා දීමේ කිසිදු නීතිමය හැකියාවක් නොමැත. මේ සියලූ නීති රීති උල්ලංඝනය කරමින් නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරයේ එනසාල් වගාවට ලබා දීමෙන් නීතියේ ආධිපත්‍යය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටෙනු ඇත. එපමණක් නොව ජනතාවට නීතිය කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය අහිමි වීම මෙන් ම වැරදි පූර්වාදර්ශ ලබා දීමක් ද මෙමගින් සිදු වනු ඇත. 

දුම්බරඅඩවියේසුවිශේෂීජෛවඋරුමය

දුම්බර අඩවිය ආරක්ෂා කර ගැනීමට හා එය අවභාවිතය වැළැක්වීමට පියවර ගත යුතු වන්නේ ඊට ලබා දී ඇති නීතිමය ආවරණය නිසා පමණක් ම නොවේ. එහි පවතින අමිල වටිනාකම නිසා ය. මීටර් 760 සිට මීටර් 1900 දක්වා උච්චත්ව පරාසය ඇසුරේ පිහිටි කඳුවැටිවලින් සමන්විත දුම්බර කඳුකරයේ විවිධ වූ ස්වාභාවික පරිසර පද්ධතීන් හි අධික විවිධත්වයක් දැකගත හැකි වේ. තෙත් කඳුකර වනාන්තර (වළාකුළු වනාන්තර), කුරු වනාන්තර, තෙත් උප කඳුකර වනාන්තර, අතරමැදි කලාපීය කඳුකර වනාන්තර, වියළි මිශ‍්‍ර සදාහරිත වනාන්තර, ගංඟාශ්‍රිත වනාන්තර, තෙත් පතන තෘණ බිම්, වියළි පතන තෘණ බිම්, ළඳු කැලෑ බිම් දුම්බර කඳුකරයේ ව්‍යාප්ත ව ඇත.

දුම්බර අඩවියේ විවිධ වූ පරිසර පද්ධතීන්හි ශාක විවිධත්වය පිළිබඳ ව පුළුල් අධ්‍යයනයක් මේ වන විට සිදු කර නොමැති වුව ද ලෝක සංරක්ෂණ සංගමය මඟින් සිදු කැරුණු අධ්‍යයනයට අනුව කුල 141 කට අයත් සපුෂ්ප ශාක විශේෂ 1033 ක් මේ ප‍්‍රදේශයෙන් හඳුනාගෙන තිබේ. එ් අතුරින් ශාක විශේෂ 160 ක් ලංකාවට ආවේණික වේ. මේ අතර ශාක විශේෂ 225 ක් දැවමය විශේෂ වන අතර, ඉතිරිය පඳුරු හෝ පැළෑටි වෙයි. ලංකාවේ වාර්තා වී ඇති සමස්ත ශාක විශේෂ අතුරින් 27.4‍% ක් පමණ සහ, ලංකාවට ආවේණික ශාක විශේෂ අතුරින් 17.3‍% ක් පමණ දුම්බර කඳුකරයෙන් වාර්තා වීම මේ වන අඩවියේ සුවිශේෂත්වය යි. මුළු ලොවින් ම දුම්බර අඩවියට පමණක් සීමා වූ ශාක විශේෂ හයක් වෙයි. කීන විශේෂයක් වන Calophyllum cuneifolium, දඹ විශේෂ වන Syzygium congylos, Syzygium madugodensis හා Eugenia apica යන ශාක විශේෂ හතර සහ මෑතක දී සොයා ගත් Ilex knucalensis ශාකය දුම්බර අඩවියට ආවේණික ශාක වෙයි. දුම්බර අඩවියේ පිටවල පතන වැනි පතන් බිම්වල දක්නට ලැබෙන පතන් අල (Brachystelma lankana) ශාකය ද දුම්බර අඩවියට ආවේණික ශාක අතර වෙයි.

විශේෂයෙන් කඳුකර තෙත් වනාන්තර, උප කඳුකර තෙත් වනාන්තර හා ගංගාශී‍්‍රත වනාන්තරයන්හි උඩවැඩියා හා මීවන ශාක බහුල ව දැකගත හැකි වේ. දුම්බර කඳුකරයේ දැක ගත හැකි උඩවැඩියා ශාක විශේෂ අතර Adrorhizon purnuracens, Eria bicolor, Podochilus falcatus, Malaxis purpurea, Pholidota imbricata හා රාස්සන ^Vanda tesserllata& වැනි ශාක වෙයි.

මෙහි මීවන ශාක විශේෂ 42 ක් හඳුනාගෙන ඇති අතර ඉන් විශේෂ 06 ක් ලංකාවට ආවේණික වෙයි. දුර්ලභ මීවන ශාක විශේෂ වන Elaphoglossum spathulatum, Botrychium daucifolium, Huperzia phyllantha හා Psilotum nudum දුම්බර අඩවියෙන් වාර්තා වේ.

දුම්බර කඳුකරයේ සත්ත්ව විවිධත්වය පිළිබඳ ව සැලැකීමේ දී පෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව කාණ්ඩ පහ පිළිබඳ ව හා අපෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව කාණ්ඩ වන සමනළයන් හා ගොඩ ගොළුබෙල්ලන් ගේ විවිධත්වය පිළිබඳ ව සැලැකිය යුතු අධ්‍යයනයන් සිදු කර තිබේ. ලෝක සංරක්ෂණ සංගමය, විවිධ පර්යේෂකයන් සහ මේ ලියුම්කරු විසින් ඉහත සත්ත්ව කාණ්ඩ හත පිළිබඳ ව සිදු කළ අධ්‍යයනයන් ගේ දත්ත සම්පිණ්ඩනය කැරුණු විට මෙහි සත්ත්ව විවිධත්වය පිළිබඳ ව මනා අවබෝධයක් ලබාගත හැකි වේ.

උභයජීවීන්, උරගයන්, මත්ස්‍යයන්, පක්ෂීන්, ක්ෂීරපායින්, සමනළයන් හා ගොඩ ගොළුබෙල්ලන් යන සත්ත්ව කාණ්ඩ හතට අයත් විශේෂ 479 ක් දුම්බර කඳුකරයෙන් වාර්තා වේ. එය ලංකාවේ අභ්‍යන්තර ප‍්‍රදේශයෙන් වාර්තා වන මේ කාණ්ඩ හයට අයත් සත්ත්ව විශේෂ 1294 ප‍්‍රතිශතයක් ලෙස ගත්විට 37‍% ක් තරම් ඉතා ඉහළ අගයක් ගනී. ලංකාවේ මුළු භූමි ප‍්‍රමාණයෙන් 0.32‍% ක් පමණ වන දුම්බර කඳුකරයේ මේ තරම් විශාල සත්ත්ව ප‍්‍රජාවක් ජීවත්වීම මේ ප‍්‍රදේශයේ සංරක්ෂණ අවශ්‍යතාව විධිමත් කිරීමට ප‍්‍රධාන හේතුවක් වේ.

ලංකාවේ අභ්‍යන්තර ප‍්‍රදේශයේ වාර්තා වන පෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව විශේෂ 813 අතුරින් විශේෂ 272 ක් දුම්බර අඩවියෙන් වාර්තා වී තිබේ. එය 33% ක ඉහළ ප‍්‍රතිශතයකි. ලංකාවට ආවේණික පෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව විශේෂ 310 අතුරින් විශේෂ 16 ක් ජීවත්වන්නේ දුම්බර කඳුකරයේ පමණකි. නැතහොත් ලංකාවට ආවේණික පෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව විශේෂ අතුරින් 5‍% ක් වාර්තා වන්නේ දුම්බර කඳුකරයෙනි. ලංකාවට ආවේණික පෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව විශේෂ 310 අතුරින් විශේෂ 93 ක් නකල්ස් කඳුකරයෙන් වාර්තා වන අතර එය 29‍% ක ඉතා ඉහළ ප‍්‍රතිශතයකි. දුම්බර කඳුකරයේ සුවිශේෂත්වය වන්නේ එහි වාර්තා වන ලංකාවට ආවේණික පෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව විශේෂ 93 අතුරින් විශේෂ 16 ක් නැතහොත් 18‍% ක් දුම්බර කඳුකරයට ආවේණික පෘෂ්ඨවංශීන් වීම ය.

දුම්බර කඳුකරයේ වාර්තා වන උභයජීවීන් අතුරින් විශේෂ අටක් වාර්තා වන්නේ දුම්බර කඳුකරයෙන් පමණි. ඒ විශේෂ රැකොෆොරිඩේ (Rhacophoridae) කුලයට අයත් විශේෂ හතක් සහ ඩික්රොග්ලොසිඬේ (Dicroglossidae) කුලයට අයත් එක් විශේෂයක් වශයෙන් වර්ග කළ හැකි ය. රැකොෆොරිඩේ කුලයට අයත් දුම්බර පඳුරු මැඬියා (Pseudophilautus fulvus)” හොෆ්මාන් ගේ පඳුරු මැඬියා (Pseudophilautus hoffmanni)” විශාල පාදැති පඳුරු මැඬියා (Pseudophilautus macropus)” මුරි ගේ පඳුරු මැඬියා (Pseudophilautus mooreorus)” ස්ටෙයිනර් ගේ පඳුරු මැඬියා (Pseudophilautus steineri)” ස්ටුවර්ට් ගේ පඳුරු මැඬියා (Pseudophilautus stuarti) හා හැන්කනයිගේ පඳුරු මැඬියා (Pseudophilautus hankeni&)සහ ඩික්රොග්ලොසිඬේ කුලයට අයත් දුම්බර ගල්පර මැඬියා (Nannophys marmorata) යන විශේෂ අට දුම්බර කඳුවැටියට ආවේණික වෙයි.

දුම්බර කඳුවැටියෙන් වාර්තා වන මත්ස්‍ය විශේෂ අතුරින් එක් විශේෂයක් දුම්බර කඳුවැටියට ආවේණික වන අතර තවත් විශේෂ දෙකක් වන ගඩයා (Labeo fisheri) හා දුම්බර පෙතියා (Systomus martenstyni) දුම්බර කඳුකරයට හා ඒ අවටින් පිහිටි මහවැලි ගෙඟ් ප‍්‍රදේශ කිහිපයකින් වාර්තා වේ. දුම්බර කඳුකරයට ම පමණක්  ආවේණික මත්ස්‍ය විශේෂය නම් මල් පෙතියා හෙවත් දන්කුඩු පෙතියා (Dawkinsia srilankensis) ය. බොහෝ විට දුම්බර පෙතියා දුම්බර කඳුකරයට ආවේණික විශේෂයක් ලෙස විස්තර කළ ද ඒ විශේෂය මහවැලි ගෙඟ් දෙකේ ඇළ දක්වා ම වාර්තා වන බව පර්යේෂණයන් ගෙන් තහවුරු වී තිබේ. මීට අමතර ව තවත් මත්ස්‍ය විශේෂ කිහිපයක් දුම්බර කඳුකරයට ආවේණික විශේෂ බවට ඉදිරියේ දී පත් විය හැකි බව එ් පිළිබඳ ව පර්යේෂණ සිදු කරන විද්වතුන් ගේ විශ්වාසය යි.

සිවුපා උරගුන් අතුරින් විශේෂ හතරක් හා සර්ප විශේෂ තුනක් දුම්බර අඩවියට ආවේණික වේ. එනම් ඇගමිඬේ (Agamidae) කුලයට අයත් කටුසු විශේෂ දෙකක් වන දුම්බර අඟ කටුස්සා හෙවත් පත‍්‍ර අඟ කටුස්සා (Ceratophora tennentii)” දුම්බර කුරු බෝදිලිමා හෙවත් දුම්බර කුරු කටුස්සා (Cophotis dumbara)” ගෙකොනිඩේ (Gekkonidae) කුලයට අයත් දුම්බර මහ කැලෑ හූනා (Cyrtodactylus soba)” සින්සිඬේ (Scincidae&)කුලයට අයත් චතුරාංගලී සර්ප හිකනලා (Chalcidoseps thwaitesi)” පාංශුවාසී සර්ප විශේෂයක් වන යුරෝපෙල්ටිඩේ (Uropeltidae&)කුලයට අයත් ඉරිවකටුල්ලා (Uropeltis phillipsi)” කොලූබ්රිඬේ (Colubridae) කුලයට අයත් භෞමික සර්පයින් වන දසිල්වාගේ මැඩිල්ලා (Aspidura desilvai) හා කළු මැඩිල්ලා (Aspidura copei) ඒ අතර වේ.

මීට අමතර ව ලංකාවට ආවේණික පක්ෂි විශේෂ 33 අතුරින් 30 ක් ම දුම්බර කඳුකරයෙන් වාර්තා වේ. දුම්බර කඳුකරයේ වාර්තා නොවන්නේ සබරගමු කඳුවැටියෙන් පමණක් වාර්තා වන ආවේණික පක්ෂි විශේෂ තුන පමණකි. ලංකාවට ආවේණික දුර්ලභ පක්ෂි විශේෂ වන මයිලගොයා (Sri Lanka Woodpigeon)” ගුරුකොණ්ඩයා (Yellow – eared Bulbul)” ලංකා අරංගයා (Sri Lanka Whistling Thrush)” ලංකා හම්බු කුරුල්ලා (Sri Lanka Warbler)” අඳුරු නිල් මැසිමාරා හෙවත් කොපි කුරුල්ලා (Dusky – blue Flycatcher)” කඳුකර මල් කුරුල්ලා (Hill White – eye)” කැහිබෙල්ලා (Sri Lanka Blue Magpie) වැනි පක්ෂීහු රැසක් දුම්බර කඳුකරයේ විවිධ පරිසර පද්ධතීන්හි ජීවත් වෙති.

දුම්බර අඩවියේ වාර්තාවන මකුළුවන් පිළිබඳ ව පුළුල් අධ්‍යයනයක් සිදු කර නොමැති වුව ද 2000 වසරේ දී S.P. Benjamin සහ R.Jocque යන විද්‍යාඥයන් විද්‍යා ලොවට හඳුන්වාදුන් Suffasia mahasumana නම් ලංකාවට ආවේණික මකුළු විශේෂය වාර්තාවන්නේ දුම්බර අඩවියෙන් පමණි.

මීට අමතර ව දුම්බර අඩවියේ පමණක් ජීවත් වන ලංකාවට ආවේණික මිරිදිය කකුළු විශේෂ හතරක් ද වේ. එනම්, Ceylonthelphusa sanguinea, Ceylonthelphusa callista, Ceylonthelphusa cavatrix හා Perbrinkia fido ය. මේ ජීවී විශේෂ සියල්ල දුම්බර අඩවියේ අද්විතීය ජෛව උරුමයේ මහා සාධකයන් වේ. මෙවන් වූ සුවිශේෂී ජෛව පද්ධතියක් නැතහොත් ලෝක උරුම වන භූමියක් සංරක්ෂණය කිරීමට පුළුල් වැඩපිළිවෙලක් ක්‍රියාත්මක කිරීම වෙනුවට එනසාල් වගා කර මුළු ලොවට ම අහිමි කිරීමට රජයකට කිසිදු අයිතියක් නැත. ඒ තුළින් සිදු වන්නේ රජයේ වැරදි තීන්දු තීරණ හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තර ප‍්‍රජාව ඉදිරියේ අප රට අපකීර්තියට පත් වීම ය. මේ තත්ත්වයට අප රට පත් කිරීමට රජයට ඉඩ දිය යුතු නැත.

සෞභාග්‍යයේදැක්මෙන්දුම්බරඅඩවියආරක්ෂානොවීම

මෙවර ජනාධිපතිවරණයේ දී ‘‘ගෝඨාභය රට හදන සෞභාග්‍යයේ දැක්ම” ප‍්‍රතිපත්ති ප‍්‍රකාශනයේ ‘‘තිරසර පරිසර ප‍්‍රතිපත්තියක්” කොටසෙහි සඳහන් වන්නේ ‘‘මිනිසාට මෙන් ම අනෙක් සත්ත්වයින්ට භූමියට ඇති අයිතිය සුරක්ෂිත කරන භාරකරුවකු ලෙස රජය කි‍්‍රයා කළ යුතු බව ය.’’ එම ප‍්‍රතිපත්ති ප‍්‍රකාශනයේ තිරසර පරිසර ප‍්‍රතිපත්තියක් ලෙස සඳහන් කොටසේ තවදුරටත් දක්වා ඇත්තේ ‘‘වර්තමානයේ සිදු වන බොහෝ මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් නිසා පරිසර පද්ධතියට සිදු වන විනාශය අති විශාල බව ය. එම නිසා අනාගත පරපුරට සුරක්ෂිත පරිසර පද්ධතියක් තුළ ජීවත් වීමට ඇති අයිතිය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම අපහට පැවරී තිබේ” යනුවෙනි. එපමණක් නොව එම ප‍්‍රතිපත්ති ප‍්‍රකාශනයේ භූමි භාවිතා ව පිළිබඳ ව සඳහන් කර ඇත්තේ ‘‘ශ්‍රී ලංකාවේ භූමිය භාවිතා කළ යුත්තේ ජනතාවගේ යහපැවැත්ම සඳහා ය. මිනිසාට මෙන්ම අනෙක් සත්වයන්ට භූමියට ඇති අයිතිය සුරක්ෂිත කරන භාරකරුවකු ලෙස රජය ක්‍රියා කළ යුතු බව ය. එලෙසට ම තමන් වෙනුවෙන් හඬක් නැගිය නොහැකි කොට්ඨාශ, එනම් සත්වයන් හා අනාගතයේ ඉපදීමට සිටින අනාගත පරම්පරාව සඳහා භූමිය ආරක්ෂා කරන භාරකාරයන් ලෙසට රජය ක්‍රියා කළ යුතු ය” යනුවෙන් පමණක් නොව ලංකාවේ වන ආවරණය සියයට 30 දක්වා වර්ධනය කරන බව ද සඳහන් කර ඇත.

නමුත් අද වන විට මෙම ප‍්‍රතිපත්ති ප‍්‍රකාශනයේ සඳහන් සියල්ල උල්ලංඝනය කරමින් ව්‍යාපාරිකයන්ගේ අවශ්‍යතාවන් සඳහා රජය විසින් ලංකාවේ සුවිශේෂීම ජෛව කලාපය වැනසීමට තීන්දු තීරණ ගෙන තිබේ. මේ තීරණය වහාම නතර කර දුම්බර අඩවියේ පිහිටි ඉඩම් ප‍්‍රතිසංස්කරණ කොමිෂන් සභාවට අයත් සියලූ වනාන්තර සංරක්ෂණ වනාන්තරයට එක් කර නීතිමය ආරක්ෂාව ශක්තිමත් කළ යුතු ය. ස්වාභාවික වනාන්තරයේ එනසාල් වගාව සිදු කිරීම වෙනුවට දුම්බර අඩවියේ පිහිටි පයිනස් හා යුකැලිප්ටස් වන වගාවල යටි ස්ථරයේ එනසාල් වගාව ව්‍යාප්ත කිරීමට ක්‍රියාමාර්ග ගත යුතු ය. ඊට අමතර ව පියවරෙන් පියවර පයිනස් හා යුකැලිප්ටස් වන වගාවන් ඉවත් කර ඒ වෙනුවට දේශීය ශාක ස්ථාපිත කිරීමට පියවර ගත යුතු වේ. එපමණක් නොව එනසාල් වියලීම සඳහා ස්වාභාවික වනාන්තරයේ දැවමය ශාක කපා ඉවත් කිරීම වෙනුවට පයිනස් හා යුකැලිප්ටස් දැවමය ශාක හා වෙනත් යෝග්‍ය තාක්ෂණයන් හඳුන්වා දීමට ක්‍රියාමාර්ග ගත යුතු ය. මෙවන් තිරසර ක්‍රියාමාර්ග වලට යොමු වීම වෙනුවට ජාවාරම්කරුවන්ගේ යෝජනා ක්‍රියාවේ යෙදවීම තුළින් රටේ ස්වාභාවික සම්පත් වැනසීමට අඛණ්ඩ ව ගනු ලබන තීන්දු තීරණ අතිගරු ජනාධිපතිතුමන් විසින් දැන්වත් නතර කිරීම කළ යුතු ව ඇත.

සජීව චාමිකර

මෙම සිදුවීම් රසකර ඉදිරිපත් කිරීමේ මාධ්‍ය කලාවක් සමග ඒවා විනෝදයට ගන්නා විශාල පිරිස් සමාජ මාධ්‍ය ජාලයන්හි විශේෂයෙන් ෆේස්බුක්හි රොක්ව ඉන්නාහ. එවැනි තිරිසන් මැදිහත්වීම් හෙළා දකිනවුන්ද ඒ අතර ඇත. එහෙත් ඔවුන්ගේ හඬ නොඇසෙන තරමට මේ සිංහල බෞද්ධ සමාජයේ තිරිසන් ගෝසාව විශාලය.

අතිශය තිරිසන්, මෘග මිනිසකු විසින් තමන් හා පෙමින් බැඳී සිටි තිස් හැවිරිදි තරුණියක් රැය දෙකක් එළිවන තෙක් නවාතැන්පලක රඳවාගෙන සිට දෙවන දින එළිවන විට ඇයව ඝාතනය කර ඇයගේ කවන්ධය නවීන ගමන් මල්ලක අඩුක්කර ගෙන කිසිදු හැඟීමක් නැතිව හංවැල්ලේ සිට මගී බසයක කොළඹ පිටකොටුවේ වේල්ල විදියට ගෙනැවිත් දමා ගිය පුවත මහත් කලබගෑනියකට හේතු විය. 

එවැනිම අමානුෂික තිරිසන් සිදුවීම් කිහිපයක් ඒ ආසන්නයේ දිනවල වාර්තා විය. යාපනයේ තරුණ මවක් 18 මසක බිළිඳු පුතාට අමානුෂික ලෙස පහරදීම, කිලිනොච්චියේ තවත් මවක් කුඩා දරු තිදෙනා සමග දිවි නසා ගැනීමට ළිඳකට පැනීම, සිය බිරිඳගේ අසභ්‍ය ඡායාරූප තම ජංගම දුරකතනයට යොමු කළේ යැයි යතුරු පැදියකින් ගිය පුද්ගලයෙකු සිය වාහනයට යටකර කපා කොටා පොලීසියට බාර වූ තරුණය සැමියෙකු ගැන නාරම්මලින් වාර්තාවීම එවැනි පුවත් විය.

මෙම සිදුවීම් රසකර ඉදිරිපත් කිරීමේ මාධ්‍ය කලාවක් සමග ඒවා විනෝදයට ගන්නා විශාල පිරිස් සමාජ මාධ්‍ය ජාලයන්හි විශේෂයෙන් ෆේස්බුක්හි රොක්ව ඉන්නාහ. එවැනි තිරිසන් මැදිහත්වීම් හෙළා දකිනවුන්ද ඒ අතර ඇත. එහෙත් ඔවුන්ගේ හඬ නොඇසෙන තරමට මේ සිංහල බෞද්ධ සමාජයේ තිරිසන් ගෝසාව විශාලය.  

තිරිසන් මිනිසුන් නොසිටි අපේ රට

මීට දසක 05 ට 06 ට පෙර, පණහේ හැටේ දසකවල එවැනි වූ තිරිසන් සමාජයක් මේ භූමියෙහි නොතිබුණි. එකල එවැනි ඝාතන වසරකට දෙකකට වරක් අසන්නට ලැබුණු ඉතා විරළ අවාසනාවන්ත සිදුවීම් විය.  

“කඩුගන්නාවේ තැපැල් බෝම්බ නඩුව” ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ ලංකාවේ පළමු සහ එකම “සමලිංගික ප්‍රේමය” මත සිදු කෙරුණු ඝාතනය යැයි සැළකෙන 1948 ජනවාරියේදී පාසල් සිසුවකු ඝාතනය කිරීම, 1949 හාර ලක්ෂ මංකොල්ලය හා මිනී මැරීම්, මෙරට ඉතාම දක්ෂ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකු වූ මහදේවන් සතාසිවම් ඔහුගේ බිරිඳ ඝාතනය කිරීමේ චෝදනාව මත 1951 ඔක්තෝම්බරයේදී අත්අඩංගුවට ගැනීම හා මාස 20 ක් රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරයේ සිට නිදොස්කොට නිදහස් කිරීම, ලංකාවේ නීති ක්ෂේත්‍රයම මහත් ආන්දෝලනයකට පත් කළ 1953 රංජනි කැබ් මුදලාලිගේ බිරිඳ ඝාතනය කිරීම, 1958 ඇඩ්ලින් විතාරන ඝාතනය, 1959 සැප්තැම්බරයේදී අගමැති බණ්ඩාරනායක ඝාතනය, රූප සුන්දරියක් ලෙස ප්‍රසිද්ධවූ කතරගම ප්‍රේමවතී මනම්පේරී තරුණිය 1971 කැරැල්ල සමයේ හමුදා නිලධාරියකු විසින් ඝාතනය කිරීම, පෝලීන් කෲස් නම් තරුණියක විසින් 11 හැවිරිදි ගෝඨාභය කිරිඹකන්ද නම් දරුවා 1965 දී ඝාතනය කිරීම, ඇල්ෆ්‍රඩ් ද සොයිසා සහ කලු මාමා විසින් 1966 දී කලත්තෑවේ සිදු කළ සුප්‍රසිද්ධ ත්‍රිපුද්ගල ඝාතන, 1968 දී වෛද්‍ය ඩේමන් කුලරත්න විසින් තම බිරිඳ පද්මිණි කුලරත්න ඝාතනය කිරීම, මැතිව් පීරිස් පියතුමා විසින් වසර කිහිපයක සිට සූදානම් කළ බවට ඔප්පු කෙරුණු 1979 ආරම්භයේදී සිදුවූ සිය බිරිඳ ඉයුනිස් පීරිස්ගේ සහ තම පෙම්වතියගේ ස්වාමි පුරුෂයාවූ රසල් ඉන්ග්‍රම්ගේ මරණ, නිදහසින් පසු වසර 30 ක 32 ක පමණ කාලයේ සමාජයම හෙළා දුටු ඝාතන ගණනාවක් විය. 

මේ දුසිමක් වූ අපරාධ අතර “සමලිංගික ප්‍රේමය” මත සිදු කෙරුණු ඝාතනය හැරුණු විට, විවාහය සමග වික්ටෝරියානු සුචරිතවාදය මත හදා ගන්නා විවාහක ස්ත්‍රිය සඳහා ඇති අයිතිය අවසන් හේතුව ලෙස තර්ක කළ හැකි අපරාධ ඇත්තේ 06 කි.  ඒවා සමාන්‍ය සමාජයේ කම්පනයක් සමග කුතුහලයක් ඇති කළ, “අනේ අපොයි” යැයි කියැවුනු අපරාධ විය.

බසයට නැග එවැනි අවාසනාවන්ත සිදුවීම් ගැන විරිඳු ගායනා කළ ගායක ගායිකාවෝ වූහ. ඔවුන්ගේ රබානට සිල්ලර කාසියක් දැමූ බොහෝ කාන්තාවන් දෑස් කොණෙහි කඳුලක් පිස දා ගත්තාය. ඉරිදා හෝ සති පොළෙහි වගේම බසයේද කවි කොළ ගැයුනේ “මෙහෙමත් අපරාධ කරනවානෙ” යැයි කම්මුලේ අත තියා ගෙන සුසුමක් පිට කරන පාඨකයින්ට ය.  

එදා වූ සිංහල-බෞද්ධ සමාජය අපරාධ සමග විහිළු නොකළහ. එවගේම ඒ අපරාධ වර්තමානයේ මෙන් ස්ත්‍රී දූෂණ, ළමා අපචාර විශාල වශයෙන් ඉහළ ගිය ලිංගිකත්වය මුල් වූ සන්දර්භයක සිදුවුනු අපරාධද නොවුනි.  ප්‍රජාවක් ලෙස පරාර්ථකාමය හඳුනාගෙන සිටි, අනෙකුන්ගේ විපතේදී වේදනාවක් උසුලන්නට හැකි වූ මේ සදාචාර සම්පන්න සමාජයේ විශේෂයෙන් නාගරික මැදපංතිය වික්ටෝරියානු “ඒක පුද්ගල ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවාහය” සමග දැඩි සුචරිතවාදයක් රැක ගත් සමාජයක් විය.

වික්ටෝරියානු “න්‍යෂ්ටික පවුල” යුරෝපීය සමාජයේ සම්මතය බවට පත් වන්නේ ධනේශවර ක්‍රමයෙහි මුදලට හා වත්කමට තනි අයිතියක් තිබිය හැකි යැයි බයිබලයට ලුතරන් අර්ථකනයක් ලැබුණු පසුවය. එවගේම යටත් විජිත යුගයේ මුදල හා වත්කම් එක්තැන් කෙරුණු ධනේශවර වෙළඳාමෙහි බිහිවූ මේ නාගරික සිංහල-බෞද්ධ මැදපංතියෙහි දෙන්නා දෙමහල්ලෝ අතර “ආදරය” අර්ථකතනය වූයේ විවාහක පුරුෂයාට බිරිඳගේ ශරීරයද ඇතුළුව ඒ කුඨුම්භයෙහි සියලු කාරණා සම්බන්ධ අයිතිවාසිකම් සමග ය. ඒ පුරුෂ ආධිපත්‍ය සමග පවුලේ සාමය, වගකීම් ඉටු කිරීම හා දරුවන්ගේ දියුණුව සඳහාවන අන්‍යෝන්‍ය හවුලක් ලෙසිනි.

සරළව කියන්නේ නම්, වික්ටෝරියානු සුචරිතවාදය කරපින්නා ගත් නාගරික සිංහල-බෞද්ධ මැද පංතික සමාජයේ වැඩිහිටි ලිංගිකත්වය හා මෛථුන්‍ය පුරුෂ ආධිපත්‍ය සමග විවාහයට සීමා වූ සහ එහි සඟවා ගත් ගනුදෙනුවක් විය.    

වික්ටෝරියානු සුචරිතවාදය තුල “පුරුෂ අයිතිය” ප්‍රශ්න නොකෙරුනු ලිංගිකත්වය ගැන කතා නොකර සාහිත්‍ය ලෝකයේ හමුවන සුන්දර “ආදරය” උත්තරීතර ආදාරයක් ලෙස නඩත්තු කර ගැනීමට 80 දසකය වන විටද නාගරික සිංහල-බෞද්ධ මැද පංතිය දැඩි වෙහෙසක් දැරූහ. සුනිල් ආරියරත්න ලියූ සහ නන්දා මාලනි ගැයූ “ප්‍රේමය නම්, රාගයෙන් තොර, සඳ එළිය සේ අචින්තයි, පාරිශුද්ධයි සුරම්‍යයයි…….” ගීතයේ ඇත්ත ප්‍රකාශනය වූයේ නාගරික සිංහල-බෞද්ධ මැද පංතික කුහක සුචරිතවාදයයි. 

එහෙත් 50 – 60 දසකවල පවා එය ඒ ආකාරයෙන්ම ග්‍රාමීය කෘෂි සමාජයේ නොරැකුණකි. නාගරික සමාජය විසින් නොදියුණු යැයි සැළකූ ග්‍රාමීය කෘෂි සමාජයේ පැරණි ඉඩම් අයිතිය හා කෘෂි නිෂ්පාදනයට ඔබින ලෙස සම්මත වූ සිංහල විවාහ සම්ප්‍රදායන් වන “එක ගෙයි කෑම සහ බින්න බැහීම” සමග වූ සරළ ලිංගික සබඳතා 60 – 70 දසක වන විටත් ප්‍රසිද්ධ පුරුද්දක් ලෙස නොවුනත් තැන තැන හමු වුනකි. ධනේෂවර වෙළඳපලෙහි බිහි වූ නගරය මෙන් පැරණි වැඩවසම් චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර ඉතිරිව තිබූ ගම වික්ටෝරියානු සුචරිතවාදයට මුළුමනින් යටවී නොතිබිණ. 

එවැනි සුචරිතවාදයක් පොදු පිළිගැනුමක් සමග මේ පරාර්ථකාමී සාමකාමී සමාජයට නඩත්තු කළ හැකි වූයේ නිදහසින් පසු පළමු වසර 30 ක කාලයේ අධි තරගකාරිත්වයක් නොතිබූ රාජ්‍ය මැදිහත්වීමෙන් නියාමනය කෙරුණු ආර්ථිකයක “ජාතික සංවර්ධනය” ඉදිරිපත් කළ “සමානාත්මතාව” පිළිබඳ දේශපාලන මතය සමගින්ය. ඒ වෙනුවෙන් පොදු සේවා සැපයීමේදී සමාජ විනයක් අවශ්‍ය වූයෙන් රාජ්‍ය ආයතන හැකිතාක් කාර්යක්ෂමව පවත්වා ගැනීමද රටේ “සංවර්ධන කාර්යට” අයත් වූවකි.

ඒ යුගයේ හැම ආණ්ඩුවක්ම සංවර්ධන කාර්යෙහිදී අසාර්ථක වූවත් පොදුකම, සාමුහිකත්වය, අන්‍යෝන්‍ය ගරුත්වය සමාජ හර පද්ධතීන් සමගින් නඩත්තු කිරීමට දායක විය. ඒ වෙනුවෙන් එකල රාජ්‍ය ආයතන සමග අධ්‍යාපනය, ජන මාධ්‍ය, පන්සල, පල්ලිය, කෝවිලද සක්‍රීය දායකයින් වූහ.  

ප්‍රශ්නය වන්නේ, එදා පැවති ඒ “සදාචාර සම්පන්න සමාජයත් එහි අවුරුදු 30 ක් විසූ පරාර්ථකාමී, ගුණ යහපත් මනුස්සයාත් වෙනුවට අති දූෂිත සමාජයක් සමග තමන් හා පෙමින් බැඳී සිටි තරුණිය ඝාතනයකර ඇයගේ කවන්ධය නවීන ගමන් මල්ලක අඩුක්කර ගෙන කිසිදු හැඟීමක් නැතිව බසයකට ගොඩ විය හැකි නරුමයකු බිහි වූයේ කෙසේද?” යන්නය.    

තුරුණු විය “ලක් මව” දූෂණයවීම එදා ජීවත් වූවෝ, හතළිහේ පණහේ දසකවල ඉපිද හැදී වැඩුණු, වත්මනෙහි ඉන්නා ඉහ නිකට පැසුණු පැරණි පුරවැසියෝ තවමත් ඉල්ලන්නේ ඔවුන් දන්නා සාමකාමී, පරාර්ථකාමී ලෝකය ය. ඔවුන් හැදී වැඩුණු ඒ ලෝකය ඔවුන්ට පමණක් නොව ඔවුන්ගෙන් පසු පරම්පරාවන්ටත් අහිමිව ඇත්තේ ජයවර්ධන ජනාධිපති 80 දසකයේ සිට තහවුරු කළ සීමා මායිම් නොමැති මහ නගර කේන්ද්‍රීය විවෘත වෙළඳපල ආර්ථිකය නිසා යැයි ඔවුන්ද කතා නොවන්නකි.  

විශේෂයෙන් නාගරික මැදපංතිකයින් අද විශ්වාස කරන්නේ මේ සියලු ව්‍යසන, සියලු අපරාධ, ඛේදවාචක පුද්ගල පිරිහීමේ ප්‍රතිපලයක් යැයි කියා ය. එනිසා ඔවුන් කතා කරන්නේ ආගමට දහමට ලැදි සදාචාර සම්පන්න “හොඳ පුරවැසියන්” හැදීමට ය. ආගම දහම වාණිජකරණය වී ගිහි සමාජ පැවැත්මටද වඩා පිරිහී ඇති සැටි ගණන් හැදීමක් නැත. “හොඳ පුරවැසියන්” හැදීමට කෙරෙන කතා කසළ කන්දකින් අහුලා ගන්නා බිඳුණු පීරිසි කෝප්ප පුරුද්දා නැවත කසළ ගොඩටම විසි කරන්නට සිදුවන්නාක් වැනි කාර්යකි. 

කතාව කෙටිකර ගැනීමට මෙය අවධාරණය කළ යුතුය. ජනාධිපති ජයවර්ධන හඳුන්වා දුන් විවෘත වෙළඳපල ආර්ථික ක්‍රියාවලිය “සංවර්ධන” ක්‍රියාවලියක් නොවේ. එය සැළසුම් විරහිත මහ නගර කේන්ද්‍රීය හුදු ආර්ථික ක්‍රියාවලියක් පමණි. එවගේම එය ආවේනිකව දූෂිතය. ජාවාරම්කරුවන්ට ඔවුන්ගේ ලාභ තීන්දු කිරීමට අවශ්‍ය නිදහස් පරිසරයක් හදා දීමට ආණ්ඩු මැදිහත්වීමත් සමග ඉහළ සිට පහළට සමස්ථ සමාජයම දූෂිත සමාජයක් බවට පත් විය. හතර අත දූෂිත සමාජයක විනය, කරුණාව, දයාව, ඉවසීම සහිත සදාචාර සම්පන්න කිසිදු ගනුදෙනුවක් අහම්බෙන් මිස ඉතිරි වන්නේ නැත. ජයවර්ධනගේ විවෘත වෙළඳපල ආර්ථික මගඩිය සමගින් අවුරුදු 40 ක් අප පැමිණ ඇත්තේ එවැනි නිරර්ථක ගමනක ය. 

මුදල් හම්බ කිරීම සහ ඒ වෙනුවෙන් තරග කළ යුතු බව පමණක් ඉගෙන ගන්නා හිස් මිනිසුන් හැදෙන විවෘත වෙළඳපල ආර්ථිකයෙහි අධ්‍යාපනය හා ජනමාධ්‍යයද වාණිජකරණයකට ගොදුරු විය. තව දුරටත් අධ්‍යාපනය යනු යහපත් සමාජයක් සඳහා අනාගත පරම්පරාවක් හැදීමේ සමාජ වටිනාකම්, සදාචාරාත්මක පැවැත්ම සහ වගකීම් බාර ගැනීම ප්‍රවර්ධනය කිරීමක් නොවන්නේය.

පසුගිය අවුරුදු 40 ක කාලයේ ආකල්පමය හා දැනුම අතින් දියුණු ගුරු සේවාවක් හා අධ්‍යාපනඥයින් මේ අධ්‍යාපනයෙන් බිහි කළ නොහැකි වූ බවද ඔප්පු වූවකි. මෙහි ළමුන් පුරුදු කෙරෙන්නේ තනිව මුදුනටම නගින්නටය. නිවසේදී ළමුන්ට කියන්නේ පංතියේ පළමු වැනියා විය යුතු බවය. පංතියේදී කියන්නේ විභාගයේදී වැඩිම ළකුණු ගත යුතු යැයි කියාය. අවුරුදු 13 ක පාසල් අධ්‍යාපනයෙන් ළමුන් ඉගෙන ගන්නා ප්‍රධානම පාඩම වන්නේ අනෙකුන්ට කුමක් වූවත් තමන් ජය ගත යුතු බවය. අනතුරුව සමාජයට එන්නේ එවැනි ආත්මාර්ථකාමී පරම්පරාවන් ය. 
දූෂණය වූ සමාජයේ “සුචරිතවාදය”

මේ කතාව තව දුරටත් සම්පිණ්ඩනය කළහොත් නිදහසින් පසුවද අවුරුදු 30 ක් පැවති දයාව,  අනුකම්පාව සමග පරාර්ථය අගය කළ සාමකාමී මනුස්ස සමාජය, මනුස්සකමක් නොදන්නා, තිරිසන් සමාජයක් බවට පරිවර්තනය වන්නේ පුද්ගලයින් හිතුමතේ වල් වැදුනු නිසා නොවේ. අති දූෂිත, ජාවාරම්කාර විවෘත වෙළඳපල ආර්ථිකයකට සදාචාර සම්පන්න සමාජයක් අවශ්‍ය නොවන හෙයිනි. එවැනි විවෘත වෙළඳපල ආර්ථිකයකයට වැදගත් ශිෂ්ට සමාජයක් පවත්වා ගත නොහැක. නිදහසින් පසු අවුරුදු 30 ක් පැවති සාමකාමී මනුස්ස සමාජය, විවෘත වෙළඳපල ආර්ථිකයෙහි දූෂණය කෙරෙන්නේ එයට ගැලපෙන දූෂිත සමාජයක් හදා ගැනීම වෙනුවෙනි.

මේ අරාජික දූෂිත ආර්ථිකයෙහි තවමත් වික්ටෝරියානු සුචරිතවාදය හා න්‍යෂ්ටික පවුල පවත්වා ගැනීම, සිංහල-බෞද්ධ සංස්කෘතිය නඩත්තු කිරීම තුල ඉතිරිව තිබෙන්නකි. එය පහසු කාර්යක් නොවේ. දෛනික ජීවිතය නඩත්තු කර ගැනීම වෙනුවෙන් මුළු කාලයම වැය කරන තරගකාරී පාරිභෝගික සමාජයේ ආතතිය මුදා හරින්නට බොහෝ විට විවේක කාලයක් සහ අමතර මුදලක් බහුතරයකට සොයා ගත නොහැකි හෙයිනි. 

වික්ටෝරියානු සුචරිතවාදය අපට ලබා දුන් බටහිර සමාජය ඔවුන්ගේ න්‍යෂ්ටික පවුල සමග වූ සුචරිතවාදය ගෝලීය වෙළඳපල ආර්ථිකයෙහි අත හැර ඇත. ඔවුන් නෛතික විවාහයට සීමා කරගෙන තිබුණු ලිංගිකත්වය, “ආදරය” සමග සරළ යුග සම්බන්ධයකට පෙරළා ගැනීමේ උත්සාහයක ඉන්නාහ. සුනිල්-නන්දා දෙපළ මගින් අපගේ නාගරික මැදපංතිය සිහින මැවූ රාගයෙන් තොර “අචින්ත, පාරිශුද්ධ හා සුරම්‍ය ප්‍රේමය” විවෘත වෙළඳපල ආර්ථිකයෙහි මොහොතකට සීමාවන රළු, කායික ලිංගිකත්වයකට මාරුවී ඇත. එයද ආතතියෙන් පිරි තරගකාරී පාරිභෝගික සමාජයේ ශාරීරික ඉල්ලුමට අවශ්‍යවන පරිදිය. එබැවින් මේ දූෂිත පිරිහුණු සමාජයේ “ආදරය” සමග මුසපත් වන ලිංගිකත්වයක් ගැන දන්නාවුන් සහ එවැනි රසාස්වාදයක් සොයන්නන් අතිශය අල්පය.  

වික්ටෝරියානු සුචරිතවාදය සමගින් නොතිබුණු “ආදරය” හා “ලිංගිකත්වය” එක්වූ වින්දනය, අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධයක බුද්ධිමය රසයක් හා වෙළුනකි. එයට සීමා හා කොන්දේසි නැතැයි “නූතන ස්ත්‍රීවාදයේ මව” යැයි පුදනු ලබන දාර්ශනිකයෙකු හා දේශපාලන ක්‍රියාකාරිනියක වූ ප්‍රංශ ලේඛිකා සිමොන් ද බුවා වරක කියා තිබිණ. ඇය ජීවත් වූයේද “ආදරය” හා “ලිංගිකත්වය” එක්වූ එවැනි සම්බන්ධකම් සමගින්ය. ඒ අතර අවුරුදු 51 ක් ඇය පවත්වා ගෙන ගිය ඇයගේ “ස්ථිර සම්බන්ධතාව” ගැන ලියැවුනු වාක්‍ය කිහිපයක් පහතින් උපුටා තබමි.

“ෂොන්-පෝල් සාත්‍ර සහ සිමොන් ද බුවා අතර වූ නොබිඳුණු, පලුදු නොවුනු සම්බන්ධතාව ……ජෑස් සමාජ, අවන් හල් සහ ලියන මේස, දේශන හා වීදි විරෝධතා අතර ගෙවා දැමූ අපූරු තේජාන්විත ප්‍රේමයක් විය. කිසි අයුරකින් ලිහා දැමිය නොහැකි වූ අදහස් හා මතවාද සමගින් පැවති ඔවුන්ගේ ජීවන බැඳීම නෛතික විවාහයක් නොවුනකි. ඒ සබඳතාවෙහි වෙනත් විවෘත පුද්ගල ඇසුරු කිරීම් සඳහාද ඔවුහු ඉඩ තබා ගත්හ. පැවති සමාජ සම්මතයට වෙනස් වූ මේ පෙරළිකාර නව ගමන එකල විස්මිත සබඳතාවක් විය.” (2005 ජුනි 10 වන දින “ද ගාඩියන්” හි “සිමොන් ද බුවාගේ විවෘත විවාහය ඇයට සතුටක් වීද?” යන ලිසා අපින්‍යානෙසි ලියූ ලපියෙනි)

අපට අද එසේ නොවන කවන්ධ සම්බන්ධකම් ගැන කතා කරන්නට සිදු වන්නේ වසර 40 ක් පුරා මේ විවෘත වෙළඳපල ආර්ථිකය විසින් සාමකාමී මනුස්ස සමාජය වෙනුවට හිස් පාරිභෝගිකයින් හැදූ වෙළඳපලක, වික්ටෝරියානු සුචරිතවාදයද බරපතල ප්‍රශ්න කිරීමකට ලක් කෙරෙන හෙයිනි.

පරාර්ථකාමී මනුස්ස ගනුදෙනු සඳහා ඉඩ නොතබන මෙහි සිය ලිංගික ආසාවන් මුදා හැර ගැනීමට වික්ටෝරියානු සුචරිතවාදයේ සීමා මායිම් නොතකන පුද්ගලයින්ද බිහි වන හෙයිනි. වැඩපළෙහි කාර්යාලයෙහි හා රාජ්‍ය අධිකාරයේ සිය තනතුර, නිලය, දේශපාලන හා මුදල් බලය කුරිරු ලෙස යොදා ගන්නා එවැනි පුද්ගලයින් සිටීම හා ඔවුන්ගේ හිංසනයට, බලහත්කාරයන්ට ගොදුරුවන බොහෝ තරුණියන් නිහඩව සිටීමද මේ අරාජික විවෘත වෙළඳපල පසුබිමෙහි ව්‍යතිරේඛයක් නොවන්නකි.

පුරුෂාධිපත්‍ය සමග අතරමග ලිංගික සුවය සඳහා නිලය, දේශපාලනය, මුදල බලයක් ලෙස යොදා ගන්නා මේ පසුබිමෙහි නැති “ආදරයක්” සොයා ගිය කුරුවිට තෙප්පනාවේ දිලිනි යසෝදරා එක් අවාසනාවන්තියක් පමණි. සුචරිතවාදයක කොටු නොවන සැබෑ “ආදර” සබඳතාවන් ගැන සිතන්නටවත් ඉඩක් නොතබන මේ අති දූෂිත විවෘත වෙළඳපල ආර්ථිකයෙහි පිරිහීම විසින් ඇයව තනි නොකරනු ඇත. 

එබැවින් එවැනි සියලු අපරාධ වළකා ලීමට අනාගතය සඳහා සදාචාර සම්පන්න විසඳුම් සෙවිය හැක්කේ නැවත පරාර්ථකාමී සමාජයක් දිනා ගැනීමට මේ අසීමාන්තික විවෘත වෙළඳපල අතහැර වෙනත් සමාජ ආර්ථික සංවර්ධනයක් ගැන කතා කිරීමෙන් පමණි. තෙප්පනාවේ දිලිනි යසෝදරාගේ අවාසනාවන්ත ඉරණම සතු ඉල්ලීම නිසැක වශයෙන් එය විය යුතුය.       

කුසල් පෙරේරා

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ධජය ඇතුළත් කර නිෂ්පාදනය කරන ලද, “Sri Lanka Flag Non-Slip Doormat” ලෙසින් අන්තර්ජාලය මගින් මිලදී ගැනීමට ඇති පාපිස්නයකට අදාළ වෙළෙඳ දැන්වීමක් සම්බන්ධයෙන් සමාජ මාධ්‍යයන්හි වාර්තා පළ වෙමින් තිබේ. මේ ආශ්‍රිතව සාමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ පුළුල් සංවාදයක් ගොඩ නැගී ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ධජය මුද්‍රිත පාපිස්නයක් පිළිබඳ දැන්වීම් මෙසේ පළවී තිබුණේ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ පාරිභෝගික භාණ්ඩ අලෙවිකරන ලොව ප්‍රමුඛ පෙළේ වෙබ් අඩවියක් වන ‘ඇමසොන්’ හි ය. “ශ්‍රී ලංකා ධජය ලිස්සා නොයන දොරකඩ / පිළිගැනීමේ පාපිස්ස / පලස” ලෙස නම් කර ඇති මෙම පාපිස්නය ඇමරිකානු ඩොලර් 12 කට නැතහොත් ශ්‍රී ලංකා මුදලින් රුපියල් දෙදහස් පන්සියයක් පමණ මිලකට අලෙවිය සඳහා පළ කර තිබිණි.

චීන නිෂ්පාදකයෙකු වන ෂෙන්හොං ලින් මෙය නිෂප්දනය කර ඇමේසොන් හි විකිණීමට ඉදිරිපත් කර ඇත.

මේ සම්බන්ධයෙන් සමාජ ජාල ඔස්සේ බොහෝ දෙනා අදහස් පළකරන්නට පටන් ගත් අතර ඉන් ඇතැමෙකු ගේ විග්‍රහය ඔස්සේ පෙන්නුම් කෙරුණේ, චීනය හා ශ්‍රී ලංකාව අතර මෑත කාලයේ ගොඩ නැගෙමින් පවතින නව මානයක සම්බන්ධතාව කෙරෙහි සමාජයේ ඇතැම් කොටස් අතර පවතින නොකැමැත්ත ය.

ෆේස්බුක් හි පළවූ එවැනි එක් පෝස්ටුවක සඳහන් වූයේ “මේ තමයි චීනය ශ්‍රී ලංකාව පිළිබඳ සිතන ආකාරය. අපි ඔවුන්ට යටත් විජිතයක් පමණයි” යනුවෙනි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ධජය මුද්‍රිත පාපිස්න පමණක් නොව සෙරෙප්පු හා යට ඇඟලුම් ද අන්තර්ජාලයේ අලෙවියට ඇති බව ඇතැම්හු පෙන්වා දෙති.

මෙම සංවාදයට එක්වූ ඇතැමුන්, ජාතික ධජය පාපිස්නයකට යෙදීම එතරම් කලබල විය යුතු දෙයක් නොවන බවක් ද පෙන්වා දීමට උත්සාහ දරන අයුරු පෙනෙන්නට විය.

කෙසේවෙතත්, රටේ දැනට උද්ගතව ඇති වෙනත් අර්බුද කෙරෙහි ඇති අවධානය යටපත් කිරීම සඳහා මෙම මාතෘකාව යොදාගැනීමට ඇති ඉඩ කඩ සම්බන්ධයෙන් ද ඇතැම් සමාජ මාධ්‍ය පරිශීලකන් සිය අවධානය යොමු කර ඇති බව දක්නට ලැබේ. පහත දැක්වෙන ෆේස්බුක් පළකිරීම් ඊට උදාහරණ කිහිපයකි.

මේ අතර ශ්‍රී ලකාවේ විදේශ අමාත්‍යාංශය පැවසුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ධජය පාපිස්නයක් ලෙසින් දැක්වෙන වෙළෙඳ දැන්වීම සම්බන්ධයෙන්, චීනයේ අදාළ නිෂ්පාදකවරයා සම්බන්ධ කර ගන්නා ලෙස, විදේශ ලේකම් අද්මිරාල් මහාචාර්ය ජයනාත් කොළඹගේ බෙයිජිං හි ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය වෙත දැනුම් දී ඇති බවය.

ඒ අතර කොළඹ පිහිටි චීන තානාපති කාර්යාලයේ අවධානයද යොමු කර ඇතැයි කී විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය, “ඇමසෝන් වෙළෙඳ ප්‍රචාරණ වෙබ් අඩවිය සමග මෙම කාරණය පිළිබඳ පසු විපරමක් සිදු කරන ලෙසට වොෂිංටන් ඩී.සී. හි පිහිටි ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලයට ද උපදෙස් දී තිබේ.” යනුවෙන් පැවසීය.

මේ අතර මාධ්‍ය අමතමින් අමාත්‍ය වාසුදේව නානායක්කාර සඳහන් කළේ “මෙය හිතා මතා අපේ රටේ ජාතික කොඩියට අවමන් කිරීමට හිතාමතා කරන ලද වැඩ පිළිවෙලක්ද කියලා හොයා බලන්නට ඕන. එසේ හොයා බලා ඒ නිෂ්පාදකයින්ට විරුද්ධව ක්‍රියා කරන්න ඕන. හිතාමතා හෝ වේවා හිතාමතා නොවේ හෝ වේවා ජාතික කොඩියක් පාපිස්සට දැම්මා.” යනුවෙනි.

ප්‍රතිචාරය

මතුවී ඇති තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් නිවේදනයක් නිකුත් කළ කොළඹ පිහිටි චීන තානාපති කාර්යාලය කියා සිටියේ ජාතික ධජය හැමවිටම පූර්ණ ගෞරවයට ලක්විය යුතු, රටක සංකේතය යන්න සිය අඛණ්ඩ ස්ථාවරය වන බවය. ඇමසොන් වෙබ් අඩවියේ පළවී ඇති ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ධජය සම්බන්ධ නුසුදුසු වෙළෙඳ දැන්වීමට අදාළව මතුවී ඇති සැලකිල්ල පිළිබඳ තමන් දැනුවත් බව පවසන තානාපති කාර්යාලය, විමර්ශනය හා අවශ්‍ය පියවර සඳහා අදාළ චීන බලධාරීන් වෙත එය යොමු කර ඇති බව ද කියා සිටී.

Text by bbc

“මගේ කොණ්ඩය අසාමාන්‍ය විදිහට වැටෙන්න ගත්තා. ඒ වගේම ඇඟේ බර හොඳටම වැඩි වුණා. උසට හරියන බරට වඩා කිලෝ දහයක් වැඩි වුණා. මම මහා ගොඩක් කෑම කන කෙනෙක් නෙමෙයි. පීරියඩ්ස් හැදෙන එකත් මාස හතරකට නතර වුණා,” වෙනූ ලෙස හඳුන්වන මෙන් ඉල්ලීමක් කළ කාන්තාවක සිය අදහස් බෙදා ගත්තාය.

“අදාළ ටෙස්ට් කළ පසු මට පොලිසිස්ටික් ඕවරි සින්ඩ්‍රම් කියන රෝග තත්වය තියෙනවා කියලා දොස්තරලා හඳුනාගත්තා. මම ඊට කලින් එහෙම දෙයක් ගැන කවදාවත් අහල තිබුණේ නැහැ. නමුත් මේක කාන්තාවන් අතර අතිශය බහුල, ඒ වගේම උපදෙස්, ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය රෝගයක් කියලා පසුව දැනගත්තා.”

පොලිසිස්ටික් ඩිම්බ සින්ඩ්‍රෝමය (Polycystic ovary syndrome /PCOS) යනු කුමක්ද?

පොලිසිස්ටික් ඩිම්බ සින්ඩ්‍රෝමය (PCOS) යනු කාන්තාවන් තුළ ඇතිවන හෝමෝන අසමතුලිතතා තත්ත්වයකි.

කාන්තාවන් කොපමණ සංඛ්‍යාවකට PCOS ඇතිදැයි නියත වශයෙන් දැන ගැනීම අපහසුය. නමුත් සෞඛ්‍ය සේවා දත්තවලට අනුව එය ඉතා සුලභ යැයි සිතන අතර ලෝකයේ සෑම කාන්තාවන් 100 දෙනෙකුගෙන් හත් දෙනෙකු තුළම මෙම තත්වය දැකිය හැකිය.

ශ්‍රී ලංකාව තුළ මේ සම්බන්ධයෙන් නිසි ගණනයක් සිදු කර නොමැති නමුත්, සෑම කාන්තාවන් පස් දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු තුළවත් මෙම තත්වය දැකිය හැකි යැයි ප්‍රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ වෛද්‍ය එස් සිවසුමිත්‍රන් පැවසීය.

මෙම තත්වය දැරියක මල්වර වීමේ සිට ආර්ථව හරණය දක්වා ඕනෑම අවස්ථාවක ඇති විය හැකිය.

කෙසේනමුත්, මෙම කාන්තාවන්ගෙන් අඩකට වඩා පිරිසකට කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොමැත.

මෙහිදී සිදුවන්නේ ඩිම්බකෝෂ වල මිලිමීටර් 8 (දළ වශයෙන් අඟල් 0.3ක්) දක්වා වූ හානිකර නොවන කුඩා බිබිළි (follicles) විශාල ප්‍රමාණයක් අඩංගු වී තිබීමය.

මේ හේතුවෙන් ඩිම්බ මේරීම නිසි ලෙස සිදු නොවන අතර, නිසියාකාරව ඩිම්බ මෝචනය නොවේ.

‘ඩිම්බකෝෂවල ගෙඩි ඇතිවීම නැත්නම් ඉදිමීම’ යනුවෙන් ද මෙම තත්වය සාමාන්‍යය ව්‍යවහාරයේ හඳුන්වයි.

“බටහිර වෛද්‍ය විද්‍යාවේ Polycystic Ovary Syndrome/ Disease (PCOS/PCOD) යනුවෙන් සඳහන් රෝගී තත්ත්වය ඩිම්බ නොමේරීමේ රෝගී තත්වයක් වන අතර, ආයුර්වේද වෛද්‍ය ග්‍රන්ථ වල එක් නිශ්චිත නමක් සඳහන් කර නැහැ,” යැයි සීමාවාසික ආයුර්වේද වෛද්‍ය කේශානි රන්දිමා පැවසීය.

“මෙය ස්ත්‍රියකගේ ආර්තව චක්‍රය හා බැඳුනු රෝගී තත්වයක් නිසා ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේ සඳහන් “ආර්තව ව්‍යාපත්” අතර “ආර්තව ක්ෂය” යටතේ මෙම රෝගයට අදාල රෝග ලක්ෂණ පිළිබඳව විස්තර කෙරෙනවා.”

“ආයුර්වේදයේ ආර්තව යන වචනයෙන් ස්ත්‍රී බීජ (ඩිම්බ), ස්ත්‍රී අම්බු (හෝර්මෝන) සහ ඔසප් වීමේදී පිටවන රුධිරය නිරූපනය කරනවා. මෙම රෝගී තත්වයේදී ස්ත්‍රී බීජ, ස්ත්‍රී අම්බු සහ ඔසප් රුධිරය යන ත්‍රිත්වයේම වෙනස් කම් සිදුවන නිසා ආර්තව ව්‍යාපත් යටතේ සඳහන් කර තිබෙනවා,” ආයුර්වේද වෛද්‍යවරිය තවදුරටත් පැහැදිලි කළාය.

PCOS හි ප්‍රධාන ලක්ෂණ තුන නම්:

• අක්‍රමවත් ඔසප් වීම් හෝ ඔසප් වීම සිදු නොවීම – මෙයින් අදහස් වන්නේ ඩිම්බ මේරීම නිසි ලෙස සිදු නොවීම සහ නිසියාකාරව ඩිම්බ මෝචනය නොවීමය.
• ඇන්ඩ්‍රොජන් වැඩිවීම – ඔබේ ශරීරයේ “පිරිමි” හෝමෝන ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර එමඟින් මුහුණ හෝ ශරීරයේ අධික ලෙස රෝම වර්ධනය වීම වැනි ශාරීරික සංඥා ලබා දෙනු ඇත.
• පොලිසිස්ටික් ඩිම්බකෝෂ – ඔබේ ඩිම්බකෝෂ විශාල වී ඒවා මත දියර පිරුණු බිබිළි විශාල ප්‍රමාණයක් තිබීම (නමුත් මෙය ඩිම්බකෝෂවල ගෙඩි ඇතිවීමක් ලෙස හැඳින්විය නොහැකිය)

අවම වශයෙන් මෙම ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණවලින් දෙකක් හෝ තිබේ නම්, ඔබට PCOS යන රෝග තත්වය තිබෙන බවට වෛද්‍යවරුන් විනිශ්චය කරනු ඇත.

PCOS තවත් රෝග ලක්ෂණ තිබේ ද?

පොලිසිස්ටික් ඩිම්බ ප්‍රදාහය හේතුවෙන් කාන්තාවකට පහත සඳහන් රෝග ලක්ෂණ ද ඇතිවිය හැකිය:

• හිසකෙස් තුනී වීම හා ගැලවී යාම
• සිරුරේ බර වැඩිවීම
• මුහුණේ හෝ සිරුරේ අධික ලෙස රෝම වර්ධනය වීම

• කුරුලෑ ඇති වීම
• ගෙල මහත් වී කළු පැහැ ගැන්වීම
• භාවමය ගැටලු, සාංකාව හා විෂාදය වැනි තත්ත්වයන්
• ගැබ් ගැනීමට අපහසු වීම
• ගබ්සා වීම
• දෙවෙනි කාණ්ඩයේ දියවැඩියාව ඇති වීමේ ඉහළ අවදානම

කෙසේනමුත්, මෙම රෝග ලක්ෂණ පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් විය හැකි අතර, කාලයත් සමග ද රෝග ලක්ෂණවල වෙනස්කම් සිදු විය හැකිය.

එමෙන්ම, මේ කිසිදු ලක්ෂණයක් මතු නොවුණු PCOS රෝගීන් ද සිටින බව වෛද්‍ය එස් සිවසුමිත්‍රන් පැවසීය.

“දරුවෙක් හදාගන්න සෑහෙන වෙහෙසක් දරන්න වුණා. මට පොලිසිස්ටික් ඕවරි සින්ඩ්‍රම් තත්වය තියෙනවා කියලා වෛද්‍යවරු කිව්වා. මේක අපි සාමාන්‍යයෙන් කියනවා වගේ වඳ තත්වයක්ම නෙමෙයි, නමුත් දරුවෙක් පිළිසිඳ ගැනීම ටිකක් අපහසු වෙන තත්වයක් කියලා මට ඔවුන් පැහැදිලි කළා,” මීගමුව ප්‍රදේශයේ පදිංචි 37 හැවිදිරි කාන්තාවක පැවසුවාය.

“දැන් මට දරුවෝ දෙන්නෙක් ඉන්නවා. මට තියෙන රෝග ලක්ෂණය තමයි ඇඟ සහ මූණ පුරා මයිල් සෑහෙන්න වැවෙන එක. පීරියඩ්ස් වල දී ලේ පිට වුණේ බින්දුවක් වගේ. හැබැයි දරුවෝ හදන්න ලෑස්ති වෙනකම්ම මම දොස්තර කෙනෙකුට පෙන්නුවේ නැති නිසා තත්වය ටිකක් නරක අතට හැරුණා,” ඇය තවදුරටත් පැවසුවාය.

PCOS ඇතිවීමට හේතුව කුමක්ද?

PCOS ඇතිවීම සම්බන්ධයෙන් නිශ්චිත හේතුවක් නොදන්නා නමුත් එය බොහෝ විට පාරම්පරික ජානවලින් ඇති විය හැකියි.

මෙම තත්ත්වය ඇති කාන්තාවන්ගෙන් විශාල පිරිසට PCOS රෝගී තත්වය ඇති මවක්, ඥාතීවරියක් හෝ සහෝදරියන් සිටීමට ඉඩ ඇත.

එමෙන්ම, එය ශරීරයේ අසාමාන්‍යය හෝමෝන මට්ටම් සහ ඉන්සියුලින් ඉහළ යාම ද මෙම තත්වය ඇතිවීම හා සම්බන්ධ වේ. ඉන්සියුලින් යනු ශරීරයේ සීනි මට්ටම පාලනය කරන හෝමෝනයකි.

PCOS ඇති බොහෝ කාන්තාවන්ගේ ශරීරය ඉන්සියුලින් ක්‍රියාකාරිත්වයට ප්‍රතිරෝධී වන අතර මෙය මඟහරවා ගැනීම සඳහා ඉහළ ඉන්සියුලින් ප්‍රමාණයක් නිපදවීමක් සිදුවේ.

මෙය ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් වැනි හෝමෝන නිෂ්පාදනය හා ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි කිරීමට දායක වේ.

එමෙන්ම, අධික බර හෝ තරබාරු වීමෙන් ද ඔබේ ශරීරය නිපදවන ඉන්සියුලින් ප්‍රමාණය වැඩිවේ.

“තරබාරු කෙනෙක්ගේ ශරීරයේ කොටස්වල, විශේෂයෙන්ම උදරයේ මේදය තැන්පත් වෙනවා. එවිට වැඩි ඉන්සියුලින් ප්‍රමාණයක් ශරීරයට අවශ්‍ය වෙනවා. එහෙම ඉන්සියුලින් අවශ්‍යතාව වැඩි වෙනකොට එහි ක්‍රියාකාරිත්වයට ප්‍රතිරෝධයක් ඇතිවෙනවා. එතකොට ශරීරය තව ඉන්සියුලින් නිපදවන්න ගන්නවා. එයින් තවත් ශරීරය මහත් වෙනවා,” වෛද්‍ය එස් සිවසුමිත්‍රන් පැහැදිලි කළේය.

PCOS ඇත්දැයි දැනගන්නේ කෙසේද?

වෛද්‍යවරයා ඔබේ සිරුර සහ රෝග ඉතිහාසය ගැන අවධානය යොමු කරන අතර, රුධිරය පරීක්ෂාව සහ ‘අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් (ultrasound scan)’ පරීක්ෂණයක් ද සිදු කරනු ඇත.

“අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් එකක් කියන්නේ කිසිම සංකූලතා නැති පරීක්ෂණයක්. ඩිම්බකෝෂවල මෝරලා නැති, පිට වී නැති බිත්තර බිබිළි විදිහට තිබෙන ආකාරය මේ පරීක්ෂණයෙන් බලා ගන්න පුළුවන්. සමහර විට ඩිම්බකෝෂ මහත් වෙලා තියෙනවා නැත්නම් වතුර පිරිණු ගැටිති වගෙත් තියෙන්න පුළුවන්.”

“අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් එකෙන් අපිට ගොඩක් දුරට මේ රෝගී තත්වය විනිශ්චය කරන්න පුළුවන්, හැබැයි ඒක මතම තීරණයකට එන්න අපහසුයි. අපිට අනික් ලක්ෂණත් අනිවාර්යයෙන් සොයා බලන්න වෙනවා. හෝමෝන් පරීක්ෂණයක් ද සිදු කරන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ශරීරයේ ඉන්සියුලින් තත්වයේ බලපෑම නිසා ඉන්සියුලින් පරීක්ෂණයක් ද සිදු කර මේ රෝගය සොයා ගන්න පුළුවන්,” වෛද්‍ය එස් සිවසුමිත්‍රන් පැවසුවේය.

බුබුලු ලෙස පෙනෙන ගැටිති යම් ප්‍රමාණයක් තිබීම ගැටලුවක් නොවන අතර, ඔබේ වයසට සාපේක්ෂව වැඩිපුර ප්‍රමාණයක් තිබීම මෙම රෝගී තත්වය යැයි සැක කිරීමට ඉඩ ඇත.

PCOS සුව කළ හැකිද?

මෙය සුව කළ නොහැකිය. නමුත් එය පාලනය කර ගත හැකිය.

ඉහත සඳහන් කළ රෝග ලක්ෂණ ඇත්නම් ඔබ වෛද්‍යවරයෙකු හමු වී උපදෙස් ගැනීම ඉතා වැදගත්ය. එම උපදෙස් අනුව රෝගය පාලනය සඳහා යම් පියවර අනුගමනය කළ හැකිය:

• ඔබ උසට සාපේක්ෂව ශරීරයේ බර වැඩි නම්, එය අඩුකර ගැනීමෙන් රෝග ලක්ෂණ අවම කර ගත හැකිය. ඒ සඳහා නිසි ව්‍යායාම සහ ආහාර පාලනය අත්‍යවශ්‍ය වේ.
• අක්‍රමවත් ඔසප් වීම, හෝමෝන උපත් පාලන පෙති හා වෙනත් ඖෂධ මගින් කළමනාකරණය කළ හැකිය. නමුත්, මෙය ලබා ගත යුත්තේ වෛද්‍යවරයෙකුගේ නිර්දේශ මත පමණි.
• ශරීරයේ අධික රෝම ඉවත් කිරීමේ ක්‍රම භාවිත කළ හැකිය. උදාහරණ: වැක්ස් කිරීම, ලේසර් කිරීම හෝ වෙනත් රෝම ඉවත් කිරීමේ ක්‍රම. එමෙන්ම, මෙය ඖෂධ මගින්ද පාලනය කළ හැකිය.
• අධික ලෙස හටගන්නා කුරුලෑ බිබිලි ද ඖෂධ මගින් පාලනය කළ හැකිය.
• නිරෝගීමත් ජීවන රටාවක් අනුගමනය කිරීම, සමබර ආහාර වේලක් නිසි වෙලාවට ගැනීම.

“මට පොලිසිස්ටික් ඕවරි සින්ඩ්‍රම් කියලා දැනගත්තේ අවුරුදු දහ අටේදී. ඒ කාලේ දීපු කිසි බෙහෙතක් මම ගත්තේ නැහැ. ඒ වගේම කිසිම සෞඛ්‍ය උපදෙසක් පිළිපැද්දේ නැහැ. අද මට වයස 35ක්. ලෙඩේ සෑහෙන වැඩි වෙලා දැන් මට බොහොමයක් සෞඛ්‍ය ගැටළුවලට මුහුණ දෙන්න වෙලා. මම ඉල්ලන්නේ හැමෝගෙන්ම මේ ගැන දැනුවත් වෙන්න, සෞඛ්‍ය තත්වය හොඳින් පවත්වාගෙන යන්න කියලා,” මේ වන විට විදෙස් රටක දිවිගෙවන ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවක බීබීසී සිංහල සේවයට පැවසුවාය.

මෙය ‘වඳ’ තත්වයක් ද?

PCOS රෝගී තත්වය සහිත කාන්තාවෝද එවන් තත්ත්වයක් නොමැති කාන්තාවන් ලබන දරුවන් ගණනම ලබති.

එහෙත් ගර්භණී වීමේ දී ඔවුනට අතිරේක වෛද්‍ය උපදෙස්, ප්‍රතිකාර අවශ්‍යය වන බව වෛද්‍යවරු පවසති. එහෙයින්, රෝගය කළින් හඳුනාගෙන නිසි ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.

මේ පිළිබඳ තවදුරටත් පැහැදිලි කළ සීමාවාසික ආයුර්වේද වෛද්‍ය කේශානි රන්දිමා පැවසුවේ, “මේ රෝගය නොසලකා හැරියොත් හෝ නිසි ප්‍රතිකාර නොකලහොත් ඒ නිසා කෙනෙකුට මදසරුභාවය හෝ වන්ද්‍යභාවය (subfertility or infertility), ගර්භනී කාලයේ ඇතිවන දියවැඩියාව (Gestational diabetes), ගබ්සා වීම් හෝ නොමේරු දරු උපත් සිදුවීම (abortions or premature childbirths) මෙන්ම අධිරුධිර පීඩනය (Hypertension ), හෘද රෝග (Heart diseases) වැනි රෝග රාශියකට මුහුණ දීමට ද ඉඩ තිබෙනවා,” යනුවෙනි.

ආයුර්වේද උපදෙස් මොනවාද?

ආයුර්වේද වෛද්‍ය කේශානි රන්දිමා මේ පිළිබඳ වැඩිදුරටත් පැහැදිලි කළාය:

ඩිම්බ නොමේරීමේ රෝගයෙන් වැලකීමට පිළියම් වශයෙන්,

• දිනපතා සමබර ආහාර වේලක් ගැනීම
• ආහාර වේල සදහා වැඩිපුර එළවළු, පළා වර්ග සහ පලතුරු වර්ග එකතු කරගැනීම
• දිනපතා ව්‍යායාම කිරීමෙන් ශරීරයේ උසට සරිලන බරක් පවත්වා ගැනීම
• සතියකට වරක් වත් කොල කැද පානය කිරීම
• හැකිතරම් උෂ්ණ, අම්ල හා විදාහී ආහාරවලින් වැලකීම (ඉස්සෝ ,දැල්ලෝ ,බල මාලු, අන්නාසි, අච්චාරු වැනි)
• ශරීරය සිසිල් කරන ආහාර පාන ගැනීම
• හැකිතරම් මානසික නිදහස්බව සහ සුවතාවය පවත්වා ගැනීම
• ක්ෂණික ආහාර සහ පෙර පිසින ලද මස් වර්ග ආහාරයට ගැනීම හැකිතරම් සීමා කිරීම

“එක් එක් පුද්ගලයා සඳහා විශේෂිතවූ චිකිත්සා පද්ධතියකින් සමන්විත ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී මෙම රෝගය සඳහා සාර්ථක ප්‍රතිකාර පවතිනවා. ඒ අතර එක් එක් පුද්ගලයගේ ප්‍රකෘතිය, දෝෂ තත්ත්වය සහ රෝග ලක්ෂණ අනුව සිදුකරන මෘදු ශෝධන ප්‍රතිකාර, නස්‍ය ප්‍රතිකාර, වස්ති ප්‍රතිකාර, ශරීරයේ අග්නි දීපනය සදහා වන ප්‍රතිකාර, හෝමෝන අසමතුලිතතාවය නිවැරැදි කිරීම සඳහා ඖෂධ ලබාදීම, ඩිම්බ මේරීම සදහා ශරීරය තුළට ඖෂධ ලබා දීම හා බාහිරින් සිදුකරන ප්‍රතිකාර විශේෂ වෙනව,” වෛද්‍යවරිය පැවසුවාය.

Text by bbc

ලාදුරු රෝගය ශ්‍රී ලංකාවේ නැවත හිස ඔසවමින් පවතින බවටත් ඒ පිළිබඳව ජනතාව මෙන්ම වෛද්‍යවරුන් ද වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුව පවතින බවටත් ලාදුරු මර්දන ව්‍යාපාරයේ උපදේශක, ප්‍රජා සෞඛ්‍ය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍ය කපිල පියසේන මහතා අනතුරු අඟවයි.

ශ්‍රී ලංකාවෙන් ලාදුරු රෝගය සදහටම තුරන් වී ඇතැයි ජනතාව අතර වැරදි මතයක් පවතින අතර වසරකට රට පුරා වාර්තා වන ලාදුරු රෝගීන්ගේ ගණන දෙදහසකට ආසන්න බව විශේෂඥ වෛද්‍ය කපිල පියසේන පැවසීය. ඉන් වැඩිම රෝගීන් පිරිසක් හමුවී ඇත්තේ බස්නාහිර පළාතෙනි.

“හැමෝම වගේ හිතාගෙන ඉන්නේ ලාදුරු ලංකාවේ නැහැ කියල. ඇතැම් වෛද්‍යවරුන් පවා හිතාගෙන ඉන්නේ ලංකාවේ දැන් ලාදුරු නැහැ කියල. 2019 වසර ඇතුළත රෝගීන් 1661ක් හිටියා. මේ වෙනකොට අවුරුද්දකට 2000ක් විතර රෝගීන් අපිට හමුවෙනවා. මගේ අත්දැකීම අනුව මමනම් හිතන්නේ මේ ගණන මීටවඩා වැඩි වෙන්න ඕනා. ජනතාවගේ සහ වෛද්‍යවරුන්ගේ දැනුවත්භාවය අඩු නිසා බොහෝ රෝගීන් වාර්තා වෙන්නේ නැහැ.”

2019 වසර තුළ වාර්තා වුණු සමස්ත ලාදුරු රෝගීන්ගෙන් 181 දෙනෙකුම ළමුන් වීම ඉතා අනතුරුදායක තත්ත්වයක් බව වෛද්‍යවරයා පැවසීය.

“මේක භයානක තත්ත්වයක්. මේ ළමයින්ගෙන් වැඩි ප්‍රතිශතය වයස අවුරුදු 10ත් 14ත් අතර සිටින ළමුන්. ළමයෙකුට වයස අවුරුදු පහේදී හෝ හයේදී රෝග ලක්ෂණ මතුවෙනවා කියන්නේ ඒ නිවසේ හෝ අවට තව රෝගීන් ඉන්නවා කියන එකයි. බොහෝ විට ළමයින්ට බෝවෙන්නේ නිවසින් ඈතක සිටින කෙනෙකුගෙන් නොවෙයි. අනෙක් අනතුර තමයි මේ ළමයින්ගෙන් තවත් ළමුන්ට බෝවෙන්න තියෙන ඉඩකඩ වැඩිවීම.”

මේ වන විට බොහෝ රෝගීන් පමා වී වාර්තා වීම ද බරපතල ප්‍රශ්නයක් වී ඇති බව වෛද්‍යවරයා තවදුරටත් කියා සිටියේය. පමා වී ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වන රෝගීන් රෝහලට පැමිණෙන්නේ “ආපස්සට හැරවිය නොහැකි” සංකූලතා ද සමඟයි. ලාදුරු රෝගය සුව කළ හැකි නමුත්, ප්‍රතිකාර ගැනීමට පමා වුවහොත් ඒ වනවිට ස්නායු පද්ධතියට සිදු වී ඇති හානි සමඟ එම රෝගියාට ජීවිත කාලයම ගත කරන්නට සිදුවනු ඇත.

“රෝගීන් හමුවෙන්නෙත් පමා වෙලා. 2019දී රෝගීන් 93 දෙනෙක් ම හමුවෙන්නේ බරපතල සංකුලතා එක්කමයි. සාමාන්‍යයෙන් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නිර්ණායකවලට අනුව මිනිසුන් දසලක්ෂයකට සිටිය හැක්කේ එවැනි එක් ලාදුරු රෝගියක් පමණයි. අපේ රටේ ජනගහනය මිලියන 22ක් නම් අපිට සංකුලතා සහිතව හමුවෙන්න ඕන ලාදුරු රෝගීන් 22ක් පමණයි. ඒත් 2019දී 93 දෙනෙක් හමු වුනා. ඒ කියන්නේ පමා වෙලා වැඩියි.”

“මේ රෝගය ඉක්මනින් හඳුනාගෙන නිසි ප්‍රතිකාර ගත්තොත් ඉක්මනින් ම සනීප වෙනවා. කිසිම සංකුලතාවයක් නැතිව.” විශේෂඥ වෛද්‍යවරයා ප්‍රකාශ කළේය.

“මේකේ තියෙන භයානක කම”

මෙම රෝගයේ ඇති “භයානක කම” සහ කාලය “තීරණාත්මක සාධකයක්” වන්නේ ඇයිදැයි විශේෂඥ වෛද්‍ය කපිල පියසේන පැහැදිලි කළේ මෙසේය.

“මුලින්ම රෝගියෙක් කරන්නේ සමේ රෝග විශේෂඥයෙකු හමුවීම. එයා අවම වශයෙන් තුන් වතාවක් වත් රෝගියා පරීක්ෂා කලාට පස්සේ තමයි ලාදුරු සඳහා පරීක්ෂාවකට යොමු කරන්නේ. මේ සඳහා ගතවන කාලය ඉතාම තීරණාත්මකයි. සාමාන්‍ය ක්‍රීම් එකක් මාසයක් දෙකක් ආලේප කරමින් සිටින අතරතුර මේ රෝගය සම ඇතුළෙන් පැතිරෙනවා. ඒ අතරතුර මේ බැක්ටීරියාව ස්නායු වලටත් හානි කරන්න පුළුවන්. ස්නායුවලට ගියාට පස්සේ තමයි මේකෙන් ඇතිවන අතුරු ආබාධ සියල්ල ම ඇතිවෙන්න පටන් ගන්නේ. අතපය කොරවීම, ඇඟිලි, ඇස්, කන්, නාසා වෙනස් වීම් වගේ දේවල්. රෝගය හඳුනාගන්න පමා වන තරමට එහි සංකුලතා වැඩිවෙනවා. ඒ නිසා කාලය ඉතාම තීරණාත්මක සාධකයක්.”

“ලාදුරු පවුලකින් කසාදයක්…?”

ලාදුරු යනු සුව කළ නොහැකි රෝගයක් යැයි සමාජගත වී ඇති දුර්මතය හේතුවෙන් බොහෝ දෙනා අනියත බියක් ඇතිකරගෙන ඇති බව වෛද්‍යවරයා පැවසීය.

“සමහරු හිතනවා ලාදුරු හැදුණු කෙනෙක් හිටිය පවුලකින් කසාදයක්වත් කරගන්න හොඳ නැහැ කියල.”

ලාදුරු මර්දන ව්‍යාපාරයේ විශේෂඥ වෛද්‍යවරයා තවදුරටත් කියා සිටියේ ලාදුරු රෝගය සඳහා ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමට අවශ්‍යනම් රජයේ රෝහලකට ම යායුතු බවය. ඒ වෙනුවෙන් කිසිදු මුදලක් අය නොකෙරේ.

“මේ රෝගයට බෙහෙත් තියෙන්නේ රජයේ රෝහල්වල පමණයි. පෞද්ගලික රෝහල්වල බෙහෙත නැහැ. ප්‍රයිවෙට් චැනල් කරලා බැලුවත් එයාව ලාදුරු ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු කරන්න වෙන්නේ රජයේ රෝහලට.”

ලාදුරු රෝගීන් කාණ්ඩ දෙකකට වර්ගීකරණය කළ හැකි බව ඔහු පැහැදිලි කළේය.

“ලාදුරු රෝගීන් වර්ග දෙකක් ඉන්නවා. බැක්ටීරියා වැඩි වශයෙන් ශරීරගත වී සිටින රෝගීන් සහ බැක්ටීරියා අඩු වශයෙන් ශරීරගත වී සිටින රෝගීන් ලෙස මේ කාණ්ඩ දෙක හඳුන්වන්න පුළුවන්. බැක්ටීරියා වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇඟේ ඉන්න අයගෙන් තමයි රෝගය පැතිරෙන්නේ. අඩු බැක්ටීරියා ප්‍රමාණයක් සිටින රෝගීන්ගෙන් ලාදුරු පැතිරෙන්නේ නැහැ. අපේ රටේ ලාදුරු රෝගීන්ගෙන් 60%කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඉන්නේ බැක්ටීරියා වැඩි කාණ්ඩය. ඒ නිසා මේ රෝගය රටේ ව්‍යප්තවෙන්න තියෙන ඉඩකඩ වැඩියි.”

ලාදුරු තුරන් කළ හැකි මට්ටමට ශ්‍රී ලංකාව පැමිණ ඇතැයි ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය වසර කීපයකට පෙර නිවේදනය කර තිබියදී මෙවැනි තත්ත්වයක් ඇතිවිය හැකිදැයි ප්‍රශ්න කළ විට වෛද්‍යවරයා කියා සිටියේ ජනතාව එම නිවේදනය වැරදි ලෙස තේරුම් ගෙන ඇති බවය.

“මිනිසුන් ලක්ෂයකට රෝගීන් 10කට වඩා අඩුනම් අපි කියනවා ලාදුරු රටින් තුරන් කිරීමේ මට්ටමට ඇවිත් කියල. ඒක තමයි ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නිර්ණායකය. 1995 දී ශ්‍රී ලංකාව ඒ මට්ටමට ඇවිත් හිටියා. එතකොට මිනිස්සු අතර මතයක් ඇතිවුණා දැන් ලංකාවේ ලාදුරු නැහැ කියල. ඒක වැරදි මතයක්. රටක් ලාදුරු තුරන් කළ හැකි මට්ටමට එනවා කියන්නේ ඒ රටේ ලාදුරු ඇත්තෙම නැහැ කියන එක නෙමෙයි.”

රෝගියා සමඟ වාසේ…?

ලාදුරු රෝගියෙකු සමඟ එකම නිවසක වාසය කළ හැකිද? නිවසේ සිට ප්‍රතිකාර ගත හැකිද? බැක්ටීරියාව ශරීරගත වීමෙන් අනතුරුව රෝග ලක්ෂණ පහළවීමට කෙතරම් කාලයක් ගත වේද? විශේෂඥ වෛද්‍ය කපිල පියසේන ඒ සියලු ප්‍රශ්නවලට ලබා දුන්නේ මෙවැනි පිළිතුරකි.

“මේ රෝගයේ තියෙන විශේෂත්වය තමයි, අද මම ඔයා ළඟින් වාඩිවෙලා හිටිය කියල හෙට ඔයාට ලාදුරු හැදෙන්නේ නැහැ. අද බැක්ටීරියාව ශරීරගත වුනත් අඩු තරමින් අවුරුදු දෙකක්වත් යනවා රෝග ලක්ෂණ මතුවෙන්න. රෝග ලක්ෂණය කියන්නෙත් ඇඟේ එන ලපයක් විතරයි. ඒ ලපය හඳුනා ගත්තේ නැත්නම් තවත් වසර තුනක්වත් ගිහින් තමයි ස්නායු ආබාධ ඇති වෙන්නේ. ඒකත් මුලින්ම ඇඟිලි හිරි වැටීමක් වගේ දෙයක් වෙන්න පුළුවන්.”

“ඒ වෙනකොට මේ පුද්ගලයා වයසට ගිහින් හිටියොත් එයා හිතනවා මේක වයසට එන ලෙඩක් වෙන්න ඇති කියල. එහෙම නැත්නම්, මේ පුද්ගලයාට දියවැඩියාව තිබුනොත් එයා හිතනවා මේක දියවැඩියාව නිසා හිරි වැටීමක් වෙන්න ඇති කියල. මේ වගේ දේවල් නිසා ලාදුරු කලින් හඳුනා ගැනීම තවදුරටත් අපහසු වෙනවා. ඒ වෙනකොට රෝගය සනීප කළත් අර හානිය ආපස්සට හැරෙන්නේ නැහැ.”

ලපයක් මතුවීමට පෙර රෝගය හඳුනා ගැනීම සඳහා මේ දක්වා සාර්ථක වෛද්‍ය පරීක්ෂණයක් සොයාගෙන නොමැති බව ඔහු පැවසීය.

ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීම ආරම්භ කළ මොහොතේ පටන් මෙම රෝගය තවත් කෙනෙකුට සම්ප්‍රේෂණය වීම නවතින හෙයින් නිවසේ සිටින අන් කිසිවෙකුට බිය වීමට කාරණයක් නොමැති බව වෛද්‍යවරයා අවධාරණය කරයි. එබැවින් රෝගියාට ද නිවසේ සිටම ප්‍රතිකාර කරගෙන යාමට හැකියාව පවතී.

ප්‍රථමයෙන් ලාදුරු සඳහා සාර්ථක ප්‍රතිකාරයක් සොයාගනු ලැබුවේ, 1940 වර්ෂයේය.

වර්තමානයේ ලාදුරු රෝගය සුව කිරීම සඳහා බහු ඖෂධ ප්‍රතිකාර (MDT) ලබා දෙන අතර ලාදුරු වර්ගය අනුව මාස 6ක් හෝ 12ක් වශයෙන් ප්‍රතිකාර ලබා දීම සිදුකරයි.

ලපය:

සිරුරේ ඇතිවන සෑම ලපයක්ම ලාදුරු ලපයක් නොවේ. නමුත් ලපයක් ඇතිවූ විට ඒ පිළිබඳව සැලකිලිමත් විය යුතුබව වෛද්‍ය උපදේශයයි. ලාදුරු ලපයක් හඳුනා ගන්නේ කෙසේදැයි විමසු විට වෛද්‍යවරයා එය පැහැදිලි කළේ මේ ආකාරයටය.

“හමේ පාටට වඩා අඩු පාටක් හෝ තද පාටක් විය හැකියි. පැතලි ලපයක් හෝ නෙරා පැමිණි බිබිලක් වැනි ලපයක් විය හැකියි. මුහුණේ එක පැත්තක හෝ දෙපැත්තේම වෙන්නත් පුළුවන්. ශරීරයේ ඕනෑම තැනක විය හැකියි.”

“මේ බැක්ටීරියාවෙන් එම ලපය මැද ඇති ස්නායු මරා දමන නිසා ලපය මත දැනීමක් නැහැ. ඒ ලපය ඇති ස්ථානවල රෝම කූප නැහැ, දාඩිය දමන්නේත් නැහැ.”

මේවා පොදු ලක්ෂණ වන නමුත් මීට වඩා වෙනස් වූ ලක්ෂණ සහිත ලපයක් ද ඇතිවීමට ඉඩ ඇති බව වෛද්‍යවරයා අවධාරණය කළේය. එම හේතුව නිසාම වෛද්‍යවරුන්ට පවා මෙය විනිශ්චය කර ගැනීම අපහසු විය හැකි බව ඔහු පැවසීය.

“ඒකයි අපි කියන්නේ, යන්තමින් හෝ සැකයක් පවතිනවානම් ලාදුරු රෝහල වෙත යොමු කරන්න කියල. එතැනදී අපට විශේෂ පරීක්ෂාවක් කරන්න පුළුවන්.”

දීර්ඝ ඉතිහාසයක්

ලාදුරු රෝගය ඇතිකරවන බැක්ටීරියාව මුලින්ම මිනිස් සිරුරට පැමිණියේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව තවමත් සොයාගෙන නොමැත. මෙම රෝගයට ඉතා දීර්ඝ ඉතිහාසයක් පවතී. එය වසර 5000ක් තරම් ඈතට දිව යන්නකි. වෛද්‍ය කපිල පියසේන එම ඉතිහාසය සංක්ෂිප්ත කළේ මෙලෙසිනි.

“බුදු දහමේත් මේක කියවිලා තියෙනවනේ. එක ජාතක කතාවක මට මතකයි මේ ගැන කියවෙනවා. එක්තරා රහතන් වහන්සේ නමකට දානේ බෙදනකොට ඒ මනුස්සයාගේ ඇඟිල්ලක් ගැලවිලා පාත්තරේට වැටුන කියනවනේ. මේ රෝගය එහෙම තමයි. ඇඟිලි පුරුක් ගැලවෙන්නේ කිසිම වේදනාවක් නැතිව.”

“අද කාලේ කොරෝනා නිසා සති දෙකක් නිරෝධායනය වෙන්න බැහැ කියල සමහරු මැසිවිලි නගනවා. ඒ කාලේ ලාදුරු හැදුනනම් මුළු ජීවිත කාලෙම හුදෙකලා කරනවා.”

“හැඳල රෝහල පටන් ගත්ත කාලේ රෝගීන් දහස් ගණනක් ඒ රෝහලේ ඉඳල තියනවා. ඇතුළට ආපු කෙනෙක් ආයේ එළියට ගිහින් නැහැ. මැරුණම පෙට්ටියෙන් තමයි එලියට ගෙනිච්චේ. ඒ දවස්වල තිබුණා ලාදුරු කොලනි කියල ස්ථාන වෙන්කරලා.”

හැඳල නගරයේ පිහිටා ඇති ලාදුරු රෝහලේ ඉතිහාසය ද ලන්දේසි යුගය දක්වා දිව යන බව වෛද්‍යවරයා පැවසීය.

“ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1700 ගණන්වලදී ලන්දේසි කුමාරයෙක් ලංකාවට ඇවිත් තියෙනවා. එයාට ලාදුරු රෝගය හැදිලා. එයාව හුදෙකලා කරලා තියන්න තමයි මේ ගොඩනැගිල්ල හදල තියෙන්නේ. 1708 දී තමයි මුල්ගල තියල තියෙන්නේ. කුමාරයෙක් තියන්න ඕන නිසා මේක ඉතා සුඛෝපභෝගී ලෙස තමයි හදල තියෙන්නේ. මෑතකදී අලුත්යාවැඩියාවක් කරද්දී වහලේ උළුකැට හම්බවුණා. ඒවා හදල තියෙන්නේ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1860දී. අද තියෙන උළුකැටවලට වඩා තවමත් ඒවා ශක්තිමත්.”

රෝගීන් මිය ගිය විට ඔවුන්ගේ සිරුරු ගෙන යාම සඳහා වෙන්වූ කරත්ත තිබුණු බවත් ඉන් කරත්ත දෙකක් දැනටත් රෝහල තුළ දක්නට හැකි බව වෛද්‍ය කපිල පියසේන පැවසීය.

ඈත අතීතයේ රෝගීන්ගේ රෙදි සේදීම සඳහා හැඳල ලාදුරු රෝහල තුළ යන්ත්‍රයක් සවිකර තිබුණු බවත් එය ලෝකයේ පැරණිතම රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයක් බවත් ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.

“මේක දැන් කාලේ වගේ පොඩි යන්ත්‍රයක් නොවෙයි. විශාල කාමරයක් වගේ යන්ත්‍රයක්. ඒක තමයි ලංකාවේ භාවිතා කළ පළමුවැනි රෙදි සෝදන යන්ත්‍රය.”

ලාදුරු ගැන ඔබ දත යුතු දේ:

• ලාදුරු යනු Mycobacterium leprae නමැති බැක්ටීරියාව මගින් බෝවන, නිදන්ගත රෝගයක් වන අතර එය සම සහ පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතියට බලපෑම් ඇති කරයි.
• ශ්වසන මාර්ගයෙන් නිකුත් වන ආසාදිත බිඳිති මගින් මෙම රෝගය ව්‍යාප්ත වීම සිදුවේ.
• මෙම රෝගය මිනිසෙකුගෙන් තවත් මිනිසෙකුට බෝවිය හැකි අතර මේ සඳහා නිශ්චිත වාහකයෙකු හඳුනාගෙන නොමැත.
• ප්‍රතිකාර ගන්නා රෝගියකුගෙන් මෙම රෝගය අන් අයට බෝ නොවේ.
• ලාදුරු රෝගය පහසුවෙන් හඳුනාගෙන ප්‍රතිකාර ලබා දීම හා සුව කිරීම කළ හැක.
• ලාදුරු රෝග විනිශ්චය ප්‍රධාන වශයෙන් සිදුකරනු ලබන්නේ සායනයේදී රෝග ලක්ෂණ හඳුනා ගැනීම මගිනි.
• ලාදුරු රෝගයේ ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණය වන්නේ හැඟීම් නොදැනෙන ලප කැළැල් ය.
• ලාදුරු රෝගයේ ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ දුබලතා ඇති වීම මගින් ඵලදායීතාව අහිමි වීමයි.
• මෙම දුබලතා ලාදුරු රෝගය නිසා ඇති වන ප්‍රතික්‍රියා හේතුවෙන් ඇති වන අතර ඕනෑ ම අවස්ථාවක, එනම් ප්‍රතිකාර සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු පවා ඇති විය හැක.
• කලින් රෝගය හඳුනාගෙන ප්‍රතිකාර කිරීම මගින් මෙම දුබලතා බොහෝ දුරට වළක්වා ගත හැක.

(මූලාශ්‍ර: ලාදුරු මර්දන ව්‍යාපාරය – බී.බී.සී සන්දේශය)

ලුණු භාවිතය පිළිබඳව ජනතාව දැනුවත් කිරිමේ සතිය මාර්තු අද (08) ආරම්භ වුණා. එය ලබන 14 වැනිදා දක්වා ක්‍රියාත්මක වෙනවා. මෙ වසරේ තේමාව “ලුණු අඩුවෙන් – රස වැඩියෙන්” යන්නයි.

ශ්‍රි ලංකාවේ සිදුවන මරණ වලින් 83%ක් බෝනොවන රෝග නිසා සිදුවේ. එයින් 34% සිදුවන්නේ හෘදය හා රුධිර වාහිනි සම්බන්ධ රෝග තත්ත්වයන් නිසා වන අධික රැධිර පිඩනය,හෘදයාබාධ සහ ආඝාතය (අංශභාගය) නිසාය. අධික රුධිර පිඩනය ඇතිවිමට ප්‍රධාන හේතුව ලෙස පර්යේෂණ වලින් තහවුරු වී ඇත්තේ අධික ලුණු භාවිතයයී.

අධික සිනි භාවිතය නිසා දියවැඩියාව ඇති වන බව බෝහෝ දෙනා දැනසිටියත්, අධික තෙල් සහිත ආහාර  හා අධික ලුණු භාවිතය නිසා අධික රුධිර පිඩනය ඇති වන බව බොහෝ දෙනා නොදනිති.

එමෙන්ම  ආහාර රස  කිරිමට ලුණු අධිකව භාවිතයේ අහිතකර ඵලවිපාක ගැන ප්‍රජාවට එතරම් අවබෝධයක් නැති බව පෙනී යයී. අධික රුධිර පීඩනයට ලක් වු පසුව ලුණු අඩු  ආහාර  ගැන අවධානය යොමු කළත් ඊට පෙර ඒ ගැන දක්වන සැලකිල්ල ඉතා අඩුය.ලෝකය පුරාවට මෙන්ම ලංකාවේ ද ජනතාව එක් පුද්ගලයෙක් සඳහා  දිනකට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය නිර්දේශ කරන   ලුණු ප්‍රමාණය ග්‍රෑම් 5ට (කැපු තේ හැඳි 01 ක ප්‍රමාණය) වඩා දෙතුන්  ගුණයක ලුණු ආහාරයට ගනිති. ලංකාවේ එම ප්‍රමාණය දිනකට ග්‍රෑම් 9 සිට 12 දක්වා ප්‍රමාණයක් දක්වා වන ඉහළ අගයකි.

ලුණු භාවිතය අඩු කිරිම තුලින් වසරකට ලෝකයේ සිදුවන මරණ වලින් මිලියන 2.5ක් අඩුකර ගත හැකි බව පෙන්වා දී ඇත.

අප ලුණු වැඩිපුර ආහාරයට ගන්නේ කෙසේද ?

1. බත් පිසින විට ලුණු එකතු කිරිමෙන්
2. අධික ලෙස සකස් කල ආහාර (Ultra Processed Foods) එනම් රෝල්ස්, පැටිස්, ප්‍රේස්ටිස් සහ පීට්සා වැනි දේ ආහාරයට ගැනිමෙන්
3. බේකරි නිෂ්පාදන, බිස්කට් වැඩිපුර ආහාරයට ගැනිමෙන්
4. පෙර පිසින ලද ආහාර (pre-cooked) වන සොසේජස්, මීට් බෝල්ස්, චිප්ස් වැනි ආහාර වලින්
5.  “රයිස්”, කොත්තු, බිරියානි වැනි කැම වර්ග නිතර භාවිතයෙන්
6. කරවල, හාල්මැස්සන් චට්නි, ටින් කල ආහාර නිතර භාවිතයෙන්

අධික ලුණු භාවිතයේ අහිතකර ප්‍රතිඵල මොනවාද ?

1. අධික රුධිර පිඩනයට ඉතා අඩු වශයෙන් ගොදුරු විම නිසා හෘදයාබාධ ,ආඝාතය.කාලික වකුගඩු රෝග වලට ගොදුරු විමේ අවධානම වැඩිවීම.
2. අමාශයේ පිළිකාවන්ට ගොදුරුවිමේ අවධානම
3.  ඔස්ටියොපොරොසිස් නැතිනම් අස්ථි ගෙවීයාමේ තර්ජනයට ලක්විම (ඒ හේතුවෙන් අස්ථීවල ඇති කැල්සියම් දියවි‍ම නිසා අස්ථී තුනිවිම හේතුවෙන් භග්න ඇතිවිම)
4.  “ඇදුම” වැනි රෝගි තත්ත්වයන් ඇතිවිමට ඇති අවධානම හා ඇදුම රෝගින්ගේ රෝගි තත්ත්වය උත්සන්න වීමට ඇති අවධානම වැඩිවිම.

ආහාරයෙන් ගන්නා ලුණු ප්‍රමාණය අඩුකරන්නේ කෙසේද ?

•  බත් පිසින විට ලුණු එක් නොකිරිමෙන්.
• කෑම මේසයේදි ලුණු එකතු කිරිමෙන් වැලකිම. ඒ වෙනුවට ස්වභාවික රසකාරක
• ලෙස,මින්චි,කොත්තමල්ලි කොළ එකතු කිරිම හා කුරුඳු, කරපිංචා, රම්පෙ, සේර,     ඉඟුරු, කොත්තමල්ලි සුදුරු, සුදු ලුණු, සියඔලා, දෙහි වැනි දැ ආහාර පිසින විට එකතු කිරිම.
•  ලුණු එකතු කරන ලද කෙටි කෑම වර්ග වන චිප්ස්, ඇට වර්ග, බේකන්, චිස් හා පෙර සකස්  කල  ආහාර හැකිතාක් අවම කිරිම.
• එළවළු සහ පළතුරු වැඩිපුර අනුභව කිරිම (දිනකට එළවළු / පළතුරු 05 ක් වත්)05. හැකි තාක් දුරට  ලුණු අධික සෝස් වර්ග භාවිතය අඩු කිරිම.
• ආහාර ලේබලයේ ඇති වර්ණ සංඥා (රතු, කහ,කොළ) කියවා ආහාර මිළදි ගැනීමට හුරු කිරිම.

අපි ලුණු අඩුවෙන් – රස වැඩියෙන් ආහාර අනුභව කරන්නේ නෙසේද ?

• ලුණු එකතු කරනු වෙනුවට ස්වභාවික රසය දනවන සුදු ලූණු, ඉඟුරු, ලූණු , දෙහි , සියඔලා මෙන්ම කොත්තමල්ලි,  සූදුරු, උළුහාල්, ගම්මිරිස්, කුරුඳු, කරපිංචා, රම්පේ, සේර හා අබ ආහාර පිසින විට එකතු කරමු.
• විවිධ රස ඇති පළතුරු එලවළු සලාද පිළියෙල කරන විට එකතු කරමු

ඕනෑම පුරුද්දක් වෙනස් කරන්නට සති 2-3 ක කාලය ප්‍රමාණවත්

• ඒ නිසා වැඩිපුර ලුණු කැමට හුරු වු ඔබේ දිවට අඩුවෙන් ලුණු කැමට පුරුදු කරන්න.
• සිතන්න, වැඩිපුර ලුණු රසට ඇබ්බැහි වී අධික රුධිර පිඩනයට ගොදුරු වෙනවාද, නැතිනම් ජිවිත කාලය පුරාවට නියමිත සෞඛ්‍ය  ආරක්ෂිත රුධිර පිඩනය පවත්වාගෙන යනවාද යන්න පිළිබඳව.
• මවක, ගෘහනියක වන ඔබට, පවුලේ ආහාර වේලට ලුණු අඩු කිරිම තුලින් පවුලේ සියළු දෙනාම සෞඛ්‍ය  සම්පන්න කරවිමේ වගකීම, යුතුකම ඉටු කිරිමට හැකි බව.
• බල ගන්වන්න ඔබේ දරුවා, ලුණු අඩුවෙන් ආහාරයට ගන්න, ලුණු අඩු ආහාර ගන්න,අනාගතයේදි අධික රුධිර පිඩනය,හාදයාබාධ,ආඝාතය (අංශභාගය) අවධානම අඩු පුද්ගලයෙකු වන්නට.
•  ගෙදර හදන කෑම වේල තුලින් සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජිවන රටාවකට යොමු වෙමු.

බෝ නොවන රෝග ඒකකය – සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය – වෛද්‍ය ශාන්ති ගුණවර්ධන, ප්‍රජා වෛද්‍ය විශේෂඥ බෝ නොවන රෝග ඒකකය – සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය

ගෝලීය වශයෙන් ආහාර නිෂ්පාදනය මුහුණ දී ඇති අභියෝග හමුවේ වඩාත් ඵලදායී හා තිරසර කෘෂිකාර්මික භාවිතයන් වෙත ලෝකය වේගයෙන් ගමන් කරන ආකාරයක් දැකිය හැකිය. විශේෂයෙන් ලෝකයේ ප්‍රමුඛතම කෘෂිකාර්මික රටක් වන අප අසල්වැසි ඉන්දියාව ඒ අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් දිනාගෙන ඇත.

නිමක් නැති කෘෂිකාර්මික ගැටලු, ගොවි උද්ඝෝෂණ, සහනාධාර ලබාදීම් මැද දිනෙන් දින අර්බුදයට යන සම්ප්‍රදායික කෘෂිකාර්මාන්තය වෙනුවට වඩාත් නවීන, තාක්ෂණික කෘෂිකර්මාන්තය අනාගත ලෝකයේ ආහාර අර්බුදයට තිරසර විසදුමක් බව වත්මන් කෘෂි ආර්ථික හා පරිසර විද්‍යාඥයින් විසින් පිළිගෙන ඇත.

මේ ලිපිය ගෝලීය කෘෂිකර්මාන්තයේ නව ප්‍රවණතාවක් වන Urban hydroponic farming නැතහොත් නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය ගැනය.

මුම්බායි හි අන්දරේ Andheri  ප්‍රදේශයේ නැගෙනහිර අසල්වැසි කාර්මික ගොඩනැගිල්ලක් මධ්‍යයේ පිහිටි ගොවිපළකි. එය වර්ග අඩි 1,000 ක් පුරා පැතිරී ඇති අතර පැළ 2,500 ක් වගා කර ඇත. 

එය සාමාන්‍ය ගොවිපළක් නොවේ. වායුසමීකරණ යන්ත‍්‍රයක් කාමරයට පැමිණෙන අමුත්තන්ට සුබ පතයි, නල විදුලි පහන් හිරු එළිය වෙනුවට ආදේශ කරයි. එහි වගාව සදහා පස් ඇත්තේම නැත.

Herbivore Farms ( මෙහි සරල සිංහල අදහස ශාකභක්ෂක ගොවිපල යනුයි. නිවැරදි සහ වඩාත් සුදුසු වචනයක් සොයා ගන්නා තෙක් ඉංග්‍රීසි වචනය වන Herbivore Farms යොදන බව කාරුණිකව සලකන්න) යනු අලුතින් ජනප්‍රිය හා සාර්ථක නාගරික ගොවිතැනකට (urban farming) උදාහරණයකි. –

හයිඩ්‍රොපොනික් hydroponics වගා ක්‍රමය යනු සරලව කිවහොත් ජලයේ පැලෑටි වැඩීමයි. පස් වෙනුවට නයිට්‍රජන්, පොටෑසියම්, පොස්පරස්, කැල්සියම් නයිට්රේට් සහ මැන්ගනීස්, සින්ක් වැනි ක්ෂුද්‍ර පෝෂක වලින් පොහොසත් වන ජල ද්‍රාවණයකින් එය ප්‍රතිස්ථාපනය වේ. ‘වර්ධන ක්‍රමයක් -grow system’ මගින් පෝෂණය, ආර්ද්‍රතාවය සහ උෂ්ණත්වයේ සමතුලිතතාවය පාලනය කරයි. පස පදනම් කරගත් ගොවිතැන මෙන් නොව ජල භාවිතය ඉතා අල්ප අතර රසායනික ද්‍රව්‍ය හෝ පළිබෝධනාශක නොමැතිව ඉහළ අස්වැන්නක් ලබා දෙයි.

නාගරික ගොවිතැනේ වාසි

පස මත පදනම් වූ සාමාන්‍ය ගොවිතැනට සාපේක්ෂව නාගරික ගොවිතැනට බොහෝ වාසි ඇත. ඒවා අතර,

1. ඉඩම් අවශ්‍යතාවය තරමක් අඩුය,
2. ජල පරිභෝජනය සියයට 80 කින් අඩුය,
3. ජලය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කර ඉතිරි කර ඇත,
4. එය පළිබෝධ නාශක රහිතය.
5. අධි තාක්‍ෂණික ගොවිපලවල කාලගුණය මත සැබෑ යැපීමක් නොමැත, යනුවෙන් ගෝවාහි සත්තාරි දිස්ත්‍රික්කයේ ලෙට්සෙට්‍රා ඇග්‍රිටෙක් හි හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවියෙකු වන අජේ නායික් පවසයි.

හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවිතැන ඉන්දියාව පුරා මුල් බැස ගෙන ඇත. 

Herbivore Farms හි සකිනා රාජ්කොට්වාලා සහ ජෝෂුවා ලුවිස් පසුගිය වසරේදී අවධානයට ලක්ව තිබේ. මනෝරි හි දී ලිනේෂ් පිල්ලෙයි Terra Farms නියමු ව්‍යාපෘතියක් ලෙස ආරම්භ කළේ මෙම අදහස රටපුරා ගෙන යාමට පෙර ය. 

චෙන්නායි හි ශ්‍රීරාම් ගෝපාල්ගේ Future Farms  සහ රාහුල් ධෝකාගේ  Acqua Farms ගුරුග්‍රම් පදනම් කරගත් බාර්ටන් බ්‍රීස් හි හර්යානා, රාජස්ථාන්, උත්තර් ප්‍රදේශ් සහ උත්තර්කන්ඩ් යන ප්‍රදේශවල Hydroponic ගොවිපල හයක් ඇත. සකීනා රාජ්කොට්වාලා රැකියාවෙන් ඉවත් වී Herbivore Farms ආරම්භ කළාය‍

“හයිඩ්‍රොපොනික් සහ වෙනත් පාංශු-අඩු ගොවිතැන් ක්‍රම (soil-less farming techniques) මගින් අපගේ කෘෂිකාර්මික හා ගොවි කර්මාන්තය ඊළඟ මට්ටමට ගෙනයාමට උපකාරී වේ” යැයි නායික් තවදුරටත් පවසයි.

නව ගොවියා

හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවිතැන සඳහා මාවත සකස් කර ඇත්තේ හොඳ චේතනාවෙනි. තිරසාර ගොවිතැන සහ නැවුම්, කාබනික, ශුන්‍ය කාබන් ආහාර අනුභව කිරීමට ඇති ආශාව ඒ අතර ප්‍රමුඛ වේ.

රාජ්කොට්වල සහ ලුවිස්ගේ ගමන ආරම්භ වූයේ රැකියාවෙන් ඉවත් වී ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ අරමුණ සෙවීමට තීරණය කිරීමෙන් පසුවය. 

‘අපි කවුරුන්ද’ යන ප්‍රශ්නය ඔවුන් අනුභව කරන්නේ කුමක්ද ? සහ එය වගා කරන්නේ කෙසේද ?යන්න පරීක්ෂා කිරීමට මඟ පෑදූ අතර, අරොවිල් ගොවිපලක වැඩ කිරීම සහ නැවුම් නිෂ්පාදන අනුභව කිරීම ඔවුන් බලාපොරොත්තු වූ වෙනස බවට පත්විය. 

ලුවිස් මෙසේ පවසයි. “එය හෙළි කිරීමේ අත්දැකීමක් විය. එය ආහාරයේ වැදගත්කම පිළිබඳව අපගේ මනස විවර කළේය. නාගරික අවකාශයේ එළවළු උදුරා ගෙන ඒවා නැවුම් ලෙස අනුභව කිරීමට අපට අවශ්‍ය විය‘‘

හයිඩ්‍රොපොනික්ස් වඩාත් අර්ථවත් වූ අතර, ඔවුන් 2017 දී ජුහු හි රාජ්කොට්වාලාගේ ටෙරස් මත කුඩා ගොවිපලකින් ආරම්භ කර 2018 දී අන්දරේ වෙත සංක්‍රමණය විය.

Herbivore Farms පිහිටුවීම හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවිපලක ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ හොඳ උදාහරණයකි. එය පැළෑටි පැළ කිරීම සඳහා ජෛව දිරාපත් කළ හැකි ස්පොන්ජියක් භාවිතා කරන ආවරණය කරන ලද ප්‍රරෝහණ කුටියක්, දැල් කෝප්ප (කුඩා වැවිලිකරුවන්) ආධාරක හා ව්‍යුහය සඳහා මැටි ගල් කැටවලින් පුරවා ඇති තවානක් සහ ශාක සම්පූර්ණයෙන්ම වැඩෙන වැඩෙන පද්ධති වලින් සමන්විත වේ. 

එයට ලෝහ නැවතුම්, පීවීසී පයිප්ප ආවරණය කර ඇති පෝෂක ටැංකියකට සවි කර ඇති අතර ශාකවලට ජලය පොම්ප කරයි. ශාකයේ මුල් වැඩුණු පසු එය ජලයේ වැඩි පෝෂ්‍ය පදාර්ථ සහිත පද්ධතියකට මාරු කරනු ලැබේ.

ආර්ද්‍රතාවය සහ උෂ්ණත්ව මට්ටම්වල සිට ආලෝකය, පෝෂ්‍ය පදාර්ථ හා ජලය ප්‍රමාණය දක්වා සියල්ල පාලනය වේ. බොහෝ හයිඩ්‍රොපොනික් පද්ධති ක්‍රියාත්මක වන්නේ සමාන ආකාරයකින් වුවද, සෑම ගොවියෙකුටම ඔහුගේ / ඇයගේ අභිමතකරණය කළ වර්ධන පද්ධති, විදුලි පහන්, බීජ සහ වැඩෙන ක්‍රම තිබේ. 

ගොවිපලවල් ගෘහස්ථ හෝ එළිමහනේ (හරිතාගාරයක්) විය හැකිය. සිරස් පද්ධතිය මඟින් නිෂ්පාදන බහුල බව සහතික කරන අතර ( සිරස්ව ඇති පැලෑටි වලින් අදහස් වන්නේ ඒවායින් වැඩි ප්‍රමාණයක් එකම ප්‍රදේශයක පවතින බවයි) වර්ධනය ඉක්මන් වේ.

සමහර විට දින හතක් ඇතුළත, ( ආලෝකය ලැබෙන විට) හර්බිවෝර් හි නිෂ්පාදිත වන සෝරල්, බැසිල්, මයික්‍රොග්‍රීන්, ආහාරයට ගතහැකි මල්, සලාද කොළ ප්‍රභේද, ස්විස් චාර්ඩ් සහ මිරිස් ඵලදැරීම ආරම්භ වේ.

බොහෝ ගොවීන් තම නිෂ්පාදන වෙළඳපල, සුපිරි වෙළඳසැල්, අවන්හල්, කැෆේ සහ සලාද බාර් සහ ව්‍යාපාර සඳහා විකුණති.

මනෝරි හි යූජීඑෆ් ෆාම්ස් (කලින් ටෙරා ෆාම්ස්) හි පිල්ලෙයි, තම නිෂ්පාදන මුම්බායි හි වෙළඳපලවල විකුණන්නේ නැත, ඔහු අවන්හල්, හෝටල් සහ ප්‍රජා අවකාශයන්හි අලෙවි සැල් පිහිටුවා ඇති අතර නගර පහක ස්ථාන 30 කට අධික සංඛ්‍යාවක ඒවා අලෙවි කරයි.  ඔහු මෙය කරන්නේ ගොවිපලෙන් පාරිභෝගිකයා වෙත ආහාර ගමන් කිරීම අඩු කිරීම සඳහා ය. 

වර්ග අඩි 500 ක මූලාකෘතියක් බවට පරිවර්තනය කරමින් පිල්ලෙයි 2014 දී තමාගේම ගොවි ගමනක් ආරම්භ කළ අතර එය දැන් බොහෝ දෙනෙක් ඔහු අනුකරණය කරයි. ඔහු පිහිටුවා ඇති ගොවිපලවල් මයික්‍රොග්‍රීන්, මයික්‍රොහර්බ් සහ කොළ වර්ග නිෂ්පාදනය කරයි. 

“අපේ ගොවිපොළ නිෂ්පාදන පාරිභෝගිකයින් අසලම වගා කරන නිසා ඒවා අලෙවිය මෝටර් රථ, ශීතාගාර, අලෙවි නියෝජිතයින් සහ වෙළෙදුන් අවශ්‍ය නැත. සාමාන්‍ය ක්‍රමවේදය අනුව වගා කරන එළවළු වර්ග වෙළෙදසැල් වෙත ළඟා වීමට බොහෝ කාලයක් ගත වන අතර එම ක්‍රියාවලිය තුළ ඒවා බොහෝ වටිනා පෝෂ්‍ය පදාර්ථ නැති වී යයි. අපගේ ගොවිපොළ ක්‍රමවේදය අනුව, අස්වැන්න නෙළූ වහාම ආහාර පරිභෝජනය කරයි… එයට නැවුම් බවක් ලබා ගත හැකිය‘‘ රාහුල් ඨෝකා කියයි.රාහුල් ධෝකා චෙන්නායි හි වර්ග අඩි 80 ක ටෙරස් terrace farm ගොවිපලක දී

චෙන්නායි හි රාහුල් ධෝකා වර්ග අඩි 80 ක ටෙරස් ගොවිපලක් ඇති අතර ඔහුගේ හයදෙනාගේ පවුල සඳහා කැලේ, බොක් චෝයි, ඉතාලි බැසිල්, සහ මින්ට් නිෂ්පාදනය කරයි. 

කාර්මික ජෛව තාක්‍ෂණ උපාධිධාරියෙකු වන ඔහු පසුගිය වසරේ හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවිතැනට යොමු වීමට පෙර කාබනික ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළේය. ඔහුට දැන් මිතුරන් හා පවුලේ අය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ගොවිපලවල් තුනක් ඇති නමුත් ඔහුගේ අවධානය යොමු වී ඇත්තේ ඔහුගේ hydroponic farming  ගොවි උපදේශනය වන ඇක්වා ෆාම්ස් වෙත ය.

ආහාර සමඟ අත්හදා බැලීම්

සමහර පාංශු රහිත ගොවීන්  soil-free farmers තමන්ගේම එළවළු වගා කර විකිණීමෙන් සෑහීමකට පත් නොවේ. වැඩමුළු, කට්ටල සහ පද්ධති විකිණීම සහ උපදෙස් මගින් හොඳ වචනය පතුරුවා හැරීමට ඔවුන්ට අවශ්‍යය. ගොවීන් වීමට වැඩි පිරිසක් ධෛර්යමත් කිරීම ධෝකා විශ්වාස කරයි. 

“අපි 2016 දී ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව, බැල්කනි සහ ටෙරස් වැනි සීමිත අවකාශයක වැඩ කළ හැකි පද්ධති තැනීමට මිනිසුන්ට උදව් කිරීම සඳහා අපට බොහෝ ඉල්ලීම් ලැබුණා,” ඔහු පවසයි. 

ඇක්වා ෆාම්ස් විසින් රුපියල් 750 ත් 7,500 ත් අතර දැරිය හැකි මිලකට සූදානම් කළ හැකි කට්ටල අලෙවි කරන අතර ඒවාට පයිප්ප, කෝප්ප, වැඩෙන මාධ්‍ය, බීජ වර්ග හතරක්, මාස තුනක් සඳහා පෝෂ්‍ය පදාර්ථ සහ උපදෙස් අත්පොතක් ඇතුළත් වේ. 

“අපි අස්වැන්න දෙකක් සඳහා උපදේශන ලබා දෙනවා. ගනුදෙනුකරුවන් සෑම සතියකම අපට යාවත්කාලීනයන් යවන අතර අපි උපදෙස් ලබා දී දේවල් වෙනස් කරනවා‘‘ 

ධෝකා සහ අනෙකුත් උපදේශකයින් ද විකුණන්නේ ‘ඕනෑම කෙනෙකුට මෙය කළ හැකිය – anyone can do this’ යන අදහසයි. එම මතයට අවාසියක් විය හැකිය. 

“අද, මිනිසුන් උපකරණ විකිණීම හා ගොවිපලවල් පිහිටුවීම කෙරෙහි වැඩි නැඹුරුවක් දක්වන නමුත් ඒවා වර්ධනය කිරීමට ඔබට උදව් කරන්නේ නෑ. එය නවීන හා පහසුවෙන් කළ හැකි බවට පොදු වැරදි වැටහීමක් ඇති අතර ඔබ පද්ධතියක් සැකසූ පසු සෑම දෙයක්ම තමන් ගැනම බලා ගැනීමට සිදුවෙනවා. එය යහපත් නෑ. ”රාජ්කොට් පවසයි. 

හර්බිවෝර් ෆාම්ස් ආරම්භ කරන විට, දෙදෙනාට බාහිර උපකාරයක් හෝ පළපුරුද්දක් නොතිබූ අතර, අත්හදා බැලීම් සහ වැරදි, මාර්ගගත නිබන්ධන, වීඩියෝ සහ ලිපි මගින් නොපසුබට උත්සාහයක් දැරීය. 

හයිඩ්‍රොපොනික්ස් යනු අඛණ්ඩ ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියක් බව ඇය විශ්වාස කරයි. එය එක් ප්‍රමාණයකට ගැළපෙන සංකල්පයක් නොවේ.

විජය යෙල්මලේ 2016 දී නවී මුම්බායි හි විකල්ප ගොවිතැන් තාක්ෂණ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය Center for Research in Alternative Farming Technologies (Craft) ආරම්භ කළ අතර, නාගරික ගොවීන් දෙදහසකට අධික පිරිසකට හයිඩ්‍රොපොනික් හා ජලජ විද්‍යාව පිළිබඳ පුහුණුව ලබා දුන්නේය.

දෙවැන්න මාළු ටැංකියකින් ජලය මුල්වලට පොම්ප කරන පද්ධතියකි. ඊට ඉහළින් වැඩෙන ශාක පෝෂණය වේ. යෙල්මලේ රයිගාඩ් හි අක්කර 15 ක ඉඩමක් ඇති අතර එහිදී ඔහු ජලධර හා හයිඩ්‍රොපොනික් සඳහා මූලාකෘතිකරණ ක්‍රමවේදයන් සකස් කරයි. 

ඔහුගේ සමාගම ඉන්දියානු කෘෂිකාර්මික පර්යේෂණ කවුන්සිලය Indian Council of Agricultural Research  (ICAR) විසින් පුර්ව ලියාපදිංචි තක්සේරු කරනු ලැබේ. පුහුණුව සති අන්තයේ සිදුවන අතර කෘෂිකර්මාන්තය, කාබනික ගොවිතැන, නිෂ්පාදන වෙළඳපොල සහ සැපයුම්කරුවන්, ජල හා ඇක්වා-පොනික්ස් සහ සරල පද්ධති ගොඩනඟන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ සාකච්ඡා ඇතුළත් වේ. 

ක්ෂේත්‍ර ප්‍රවීණයන් ඇතුළත් වන WhatsApp කණ්ඩායම් වලට පුහුණුවන්නන් පසුව එකතු කරනු ලැබේ. 

“මෙහි පැමිණෙන නාගරිකයන් හයිඩ්‍රොපොනික් ගැන කියවා තිබේ. ඔවුන්ට හිස් ඉඩමක් හෝ නිවාස ඇති අතර ඔවුන්ගේම ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කිරීමට අවශ්‍යයි. ඔවුන් සිතන්නේ කෘෂිකර්මාන්තය ඉතා පහසු බවයි. මගේ අභිප්‍රාය වන්නේ හොඳ සහ නරක යන සියලු අංශ පිළිබඳව ඔවුන් දැනුවත් කිරීම සහ ඔවුන්ට තීරණය කිරීමට ඉඩ දීමයි. ඔවුන් ඉදිරියට ගියොත් සියයට 40 ක් පමණ මම සහයෝගය ලබා දෙනවා. මෙය අර්ධකාලීන රැකියාවක් නොවන අතර ඔබට එය වෙනත් කෙනෙකුට පැවරිය නොහැක.”

බැරෑරුම් ගොවියා සඳහා, ඉගෙන ගැනීමට ස්ථාවර සැකිලි නොමැති අතර, බොහෝ දෙනා තමන්ගේම පර්යේෂණ හා අත්හදා බැලීම් කිරීමට කැමැත්තක් දක්වයි. 

නෛතික ගැටළු සහ අවසරයන් ගවේෂණය නොකළ ප්‍රදේශයකි. මෙම ක්‍රමය භාවිතා කරමින් ඉන්දියානු එළවළු වගා කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් තොරතුරු නොමැත, මේ නිසා බොහෝ ගොවීන් ආනයනික බීජ සමඟ ‘විදේශීය එළවළු’ වගා කිරීම මගින් අවසන් කරයි. මෙම කාබන් පද්ධති ගොඩනැගීමට අවශ්‍ය බොහෝ සංරචක ආනයනය කළ යුතු අතර, අඩු කාබන් වගා ක්‍රමයක් low-carbon cultivation method වන කාබන් අඩිපාර වැඩි කරයි increasing the carbon footprint. 

ගොවිපල සඳහා ආරම්භක ආයෝජනය තරමක් ඉහළ විය හැකිය; අක්කරයක ඉඩමක් සැකසීමේ පිරිවැය ඩොලර් ලක්ෂ 30-35 සිට ආරම්භ කළ හැකිය.

දිල්ලිහි Triton Foodworks හි ධරව් ඛන්නා පවසන්නේ “මෙම ක්‍රමයේ ඇති එකම අවාසිය නම් එය ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා ඇති බවයි. එහෙත්, ව්‍යාපාරික දෘෂ්ටි කෝණයකින්, ගතානුගතික සංඛ්‍යාලේඛන අනුව ඔබට වසර තුනක් හෝ ඊට අඩු කාලයකදී පවා බිඳ දැමිය හැකියි.” 

ඔහු සහ ඔහුගේ මිතුරන් තම නවතම ව්‍යාපාරය ආරම්භ කළේ 2014 දී දිල්ලිය අසල සයිනික් ෆාම්ස් හි වර්ග මීටර් 750 ක භූමි භාගයක ස්ට්රෝබෙරි වගා කිරීමෙනි. එතැන් සිට එය රෝලර්කෝස්ටර් සවාරියක් විය: ආයෝජකයෙකු පැමිණ ඉක්මනින් පිටත්ව ගියේය. මුල් ආරම්භකයින් සිව් දෙනාගෙන් එක් අයෙකු අතහැර දැමූ අතර, ඔවුන්ගේ පළමු හරිතාගාරය නාගරික බලධාරීන් විසින් පහතට ඇද දමනු ලැබුවේ ඔවුන් නිවසක් ඉදිකරන බව විශ්වාස කරමිනි. 

ට්‍රයිටන් පසුව ගොවිපල නිෂ්පාදන විකිණීමෙන් ලැබෙන ආදායමට අතිරේකව පිරිවැටුම් ව්‍යාපෘති ආරම්භ කළේය. 2018 දී ඔවුන් ගුරුග්‍රම් හි එළිමහන් හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවිපලක් ආරම්භ කළ අතර ට්‍රයිටන්ස් විසින් Chop Chop ලේබලය යටතේ එළවළු අලෙවි කළහ. 

ඔවුන් දේශීය ද්‍රව්‍ය භාවිතා කරමින්, ඒවායේ විදුලි පහන්, නැවතුම් සහ පද්ධති අභිරුචිකරණය කිරීමෙන් පිරිවැය අඩු කරයි; ඔවුන් ආනයනය කරන්නේ හරිතාගාර සඳහා සිසිලන පද්ධති පමණි. 

“වසර හතරක් තුළ අපගේ තාක්ෂණය උපයෝගී කරගනිමින් ජලය ලීටර් බිලියන 2.5 කට වඩා ඉතිරි කර තිබෙනවා” යැයි ඛන්නා පවසයි. සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැන සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රදේශයෙන් අටෙන් එකක් පමණ අපගේ සිරස් ක්‍රම මගින් ආහාර වගා කෙරේ. ” 

ටෙරා ෆාම්ස්, ලිනේෂ් පිල්ලෙයි විසින් මුම්බායි හි මනෝරි හි පසුගිය වසරේ ආරම්භ කරන ලදී

විශාල පින්තූරය

හයිඩ්‍රොපොනික්ස් ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ පළිබෝධ නාශක රහිත, නැවුම් නිෂ්පාදන අනුභව කරන පාරිභෝගිකයාට පමණක් නොව, කාලගුණය, ස්වාභාවික ජල මට්ටම සහ පාංශු දූෂණය මත යැපෙන්නේ නැති ගොවීන්ට ය. 

“දේශගුණික විපර්යාස ආහාර නිෂ්පාදනයට විශාල අභියෝගයක්” යැයි නායික් පවසයි. පාලිත පරිසරවල සහ හරිතාගාරවල ආරක්ෂාව තුළ හයිඩ්‍රොපොනික් පැවැත්විය හැකිය. 

රාජ්කොට්වල සහ ලුවිස් විශ්වාස කරන්නේ මෙම තිරසාර ගොවිතැනට රටේ කෘෂිකාර්මික අංශය වෙනසක් කළ හැකි බවයි. 

හර්බිවෝර් ෆාම්ස් හයිඩ්‍රොපොනික් මගින් දේශීය ඉන්දියානු නිෂ්පාදන වගා කරන්නේ කෙසේද සහ ඔවුන්ගේ වර්තමාන නිෂ්පාදන ජනතාවට අදාළ කර ගන්නේ කෙසේද යන්න සොයා බැලීමට හෝ “පලක් පනීර් සෑදීමට ස්විස් චාර්ඩ් භාවිතා කරන ආකාරය ජනතාවට උගන්වයි”. 

මේ අතර, වෙනස සිදු කිරීම සඳහා පිල්ලෙයි නගරය, ප්‍රජාව සහ පුද්ගලයා මත වගකීම පැවරේ. වසරකට වර්ග අඩි 1,000 ක් වැනි සුළු ප්‍රමාණයක් තුළ මසකට කිලෝග්‍රෑම් 100ක් තරම් ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කළ හැකිය. නිවසක සාමාන්‍ය කවුළුවකට සෑම සතියකම කිලෝග්‍රෑම් 1ක් පමණ නිපදවිය හැකිය. 

‘සෑම නිවසකටම එතරම් වර්ධනය විය හැකි නම් අපට අත් කරගත හැකි දේ ගැන සිතා බලන්න. ”

2021 මාර්තු මස 06 වැනි දින Indian Forbes ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තුෂාර වල්ගම

මුහුදේ යාත්‍රා කරන නැව් විනා මුහුදු ජලයට ඉහළින් පාවෙන නැවක් දකින්නට ලැබීම සැබවින් ම අමුත්තක්.

නමුත් දුර්ලභ දෘශ්‍ය මායාවක ප්‍රතිඵලයක් හැටියට එවැන්නක් දකින්නට ලැබුණේ එංගලන්තයේ වෙරළාසන්න ප්‍රදේශයක දී ගන්නා ලද ඡායාරූපයකයි.

කෝර්න්වෝල් හි ෆැල්මත් ප්‍රදේශයට ආසන්නයේදී ඩේවිඩ් මොරිස් නම් තැනැත්තා ගත් එම ඡායාරූපයේ පෙනුනේ මුහුදේ ඇති නැවක් ජලයට ඉහළින් පාවෙමින් තිබෙන ආකාරයක්.

බීබීසී හි කාලගුණ විද්‍යාඥ ඩේවිඩ් බ්‍රේන් පවසන ආකාරයට මේ “අති සුවිශේෂී මිරිඟුව” හටගන්නේ “ආලෝකයේ නැම්මක් ඇති කරන විශේෂ වූ වායුගෝලීය තත්ත්ව” හේතුවෙන් බවටයි.

ආර්ක්ටික් කලාපයේ සුලබව දැකිය හැකි මෙම මායාව බ්‍රිතාන්‍යයේද ශීත සෘතුව තුළදී “ඉතා දුර්ලභ” ලෙස දැකිය හැකි බවයි.

‘ගිලන්’ නම් කුඩා ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයේදී මුහුද දෙසට දෑස් යොමා සිටින අතරේ මෙම ඡායාරූපය ගැනීමෙන් පසු තමන් මහත් විමතියකට පත් වූ බව ඩේවිඩ් මොරිස් සඳහන් කළා.

මේ අතර ඩේවිඩ් බ්‍රේන් කියා සිටින්නේ, “සිසිල් වාතය මුහුදට ආසන්නව පවතිද්දී ඊට ඉහළින් උණුසුම් වාතය රැඳෙමින් හටගන්නා උෂ්ණත්ව අපවර්තනය නමින් හැඳින්වෙන කාලගුණ තත්ත්වයක් නිසා මේ අති සුවිශේෂ මිරිඟු ඇතිවනවා” යනුවෙනුයි.

“උණුසුම් වාතයට වඩා සිසිල් වාතය ඝනවීම හේතුවෙන් එයින්, භූමියේ හෝ වෙරළේ සිටගෙන ඉන්න කෙනෙකුගේ දෑස වෙත ආලෝකයේ නැම්මක් ඇති කරන්නේ වස්තුවක් පෙනෙන දුරස්ථභාවයේ වෙනසක් කරමින්” යැයි මේ අතර ඩේවිඩ් බ්‍රේන් පැහැදිලි කළා.

ඔහු තවදුරටත් මේ තත්ත්වය පැහැදිලි කළේ, “අති සුවිශේෂ මිරිඟු, ආකාර කිහිපයක සේයා මවනවා. මෙහිදී දකින්නට ලැබුනේ ඈතින් ඇති නැවක් එහි සැබෑ ස්ථානයට වඩා ඉහළින් පාවෙන ස්වභාවයක්. නමුත් සමහර විටෙක ක්ෂිතිජයට පහළින් ඇති වස්තුවක් පෙනෙන්නටත් ලැබේවි.” යනුවෙන්.

Text by – bbc

ශ්‍රී ලංකාවේ තේ වගා කටයුතු සදහා ඩ්‍රෝන යානා යොදා ගෙන කළ අත්හදා බැලීමක් ගැන පසුගිය දා මාධ්‍ය වාර්තා කළා. ඒ අතර දකුණු පළාතෙන් ද ඩ්‍රෝන යානා යොදා ගෙන දියර පොහොර ඉසීමක් ගැන ද වාර්තා වුණා.

ලංකාව කෘෂිකර්මාන්තයට ඩ්‍රෝන යානා තාක්ෂණය භාවිතා කිරීම ගැන අත්හදා බැලීම් කරන විට ඝානාව වැනි අප්‍රිකානු රාජ්‍ය කජු වැනි දැවැන්ත වගාවන් සදහා ඩ්‍රෝන තාක්ෂණය යොදා ගනිමින් සිටිනවා. ඒ අතර කෘෂිකාර්මික කටයුතු සදහා ගවයින් අවශ්‍ය බවට කරුණු දක්වමින් ගව ඝාතනය නතර කිරීමට තැත් කරන විට ලෝකය පුරා කෘෂිකර්මාන්තයට නවීන තාක්ෂණය යොදා ගැනීම 13%ක් වැනි වේගයකින් වර්ධනය වෙනවා.

මේ ලිපිය මගින් කෘෂිකර්මාන්තය සදහා නවීන තාක්ෂණය යොදා ගැනීම ගැන සරල සහ පැහැදිලි තොරතුරු ඉදිරිපත් කරනවා. ඒ ගැන ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ගේ සහ ඔවුන්ට උපදෙස් දෙන පර්යේෂකයින්ගේ ද අවධානය යොමු විය යුතුයි.

මොකද ලංකාව තවමත් පරාක්‍රමබාහු – සේනානායක යුගයේ සිටියත් ගෝලීය කෘෂිකර්මාන්තය දැන් අපට වඩා සියවස් ගණනාවක් ඉදිරියට ගිහින් අවසන්.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ක්වීන්ස්ලන්තයේ ගොවිබිම් වල සශ්‍රීක තෘණ භූමියක නිදැල්ලේ තණ කමින් සිටින එළදෙනුන් රංජුවකි. බැලූ බැල්මට ඔවුන්ගේ වෙනසක් දැකිය නොහැකිය. එහෙත් වඩාත් ළංව බැලූ විට වෙනසක් දැකිය හැකිය. ඒ ඔවුන්ගේ කන්වල කිසියම් ඉලෙක්ට්‍රොනික් පෙත්තක් බදු දෙයක් එල්ලා ඇති බවය.

කතාවේ රහස එයයි !

මේ විද්‍යුත් උපකරණය නැතහොත්  smart “tag”එක දළ වශයෙන් ගිනිපෙට්ටියකට සමානය. එය සූර්ය බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන අතර චන්ද්‍රිකා සමග සම්බන්ධ වෙමින් නිරන්තරයෙන් ගොවියා වෙත තත්‍ය කාලීන දත්ත සම්ප්‍රේෂණය කරයි.

“මේ ජීපීඑස් උපකරණය සත්වයා සිටින්නේ කොහේද යන්නත්, සත්වයා සිටින්නේ කුමන තත්වයකද යන්නත් එය අපට කියනවා” යැයි මෙම තාක්ෂණය හදුන්වා දුන් බ්‍රිස්බේන්හි පිහිටි සෙරෙස් ටැග් Ceres Tag හි ප්‍රධාන විධායක ඩේවිඩ් ස්මිත් පැහැදිලි කරයි.

“ගවයින් තණබිම් මත ආහාර අනුභව කිරීම ඇතුළු ඔවුන්ගේ සියලු ක්‍රියාකාරකම් නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා අපට ඉතා නවීන විද්‍යුත් උපකරණ තිබෙනවා. . එබැවින් සත්වයාගේ ආහාර කාර්යක්ෂමතාව කෙබදුදැයි අපි දන්නවා. එතැන් සිට අපට ජානමය තේරීම් කිහිපයක් ආරම්භ කළ හැකියි”

ගවයින් ආහාර ගැනීමේ සිට ඔවුන්ගේ සියලු දෛනික ක්‍රියාකාරකම්, සෞඛ්‍ය හා යෝග්‍යතා සාධක අධීක්ෂණය කරන මෙම ටැග් – නවීන තාක්‍ෂණයන් කෘෂිකර්මාන්තයට පිවිසෙන එක් ක්‍රමයක් පමණි.

මිනිස් මැදිහත්වීමකින් තොරව ස්වාධීනව අස්වනු නෙළන රොබෝවරු, බීජ, පොහොර සහ කෘෂි රසායන ඉසීමට හැකි ඩ්‍රෝන යානා, කෘත්‍රීම බුද්ධිය විසින් ලබා දෙන විකල්ප දත්ත වර්තමානය වන විට ලොව පුරා ගොවිබිම් වෙත පිවිස ඇති අතර එය කෘෂිකාර්මික ශ්‍රම හිගයට, කාර්යක්ෂමතාවට සහ තවත් බොහෝ ගැටලු සදහා සාර්ථක පිළිතුරකි.

සාමූහිකව ගත් කල, කෘෂිකර්මාන්තයේ තාක්‍ෂණය වැඩි කිරීම “නිරවද්‍ය ගොවිතැන – “precision farming” ලෙස හැඳින්වෙන අතර එය වේගයෙන් වර්ධනය වන කර්මාන්තයකි (booming industry).

එක් වාර්තාවක් යෝජනා කරන්නේ 2027 වන විට එහි ගෝලීය වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 12.9ක් දක්වා ළගා වනු ඇති බව සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ධනය 13%ක් වනු ඇති බවයි. (One report suggests that its global value will reach $12.9bn (£9.1bn) by 2027, with average annual growth of 13% between now and then)

“තාක්‍ෂණය කෘෂිකාර්මික ලෝකය වඩා හොඳ තත්වයකට පරිවර්තනය කරයි” යැයි අයර්ලන්ත සමාගමක් වන මූකාල් හි මෙහෙයුම් ප්‍රධානී ස්ටීවන් ෆැගන් පවසයි. ඔවුන් ගැබිනි එළදෙනෙකුගේ වලිගයට සම්බන්ධ කරන ස්මාර්ට් ජංගම දුරකතනයක් සම්බන්ධ සංවේදකයක් නිපදවන අතර සත්ව පැටවා බිහි කිරීමට පෙර එමගින් ගොවියාට කෙටි පණිවිඩයක් යවයි.

මෙමඟින් ගොවියාට වෙනත් කටයුතු වල ද නිරත වෙමින් තම දෙනුන් ගැන විමසිලිමත් වීමට අවස්ථාව උදාවන අතර එය කාලය ඉතිරි කිරීම පමණක් නොව ගොවියාගේ ඵලදායීතාවය ද වර්ධනය කරයි.

“ගොවිපලවල කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු කළ හැකි ක්‍රම ගැන අපි වෙන කවරදාටත් වඩා ඉගෙන ගන්නවා. අනෙක් අතට සමස්ත ලාභදායිතාවය වැඩි දියුණු කරනවා” යනුවෙන් ෆැගන් මහතා පවසයි.

ගොවීන් තම පශු සම්පත් සමඟ ගොඩනඟා ගන්නා මානව සාධකය හෝ සබඳතා ඉවත් කිරීමට කිසිවෙකුට අවශ්‍ය නැත. එහෙත් අනෙක් අතට, තාක්‍ෂණික විසඳුමකින් ශ්‍රම කාලය, මානව දෝෂ සහ සාමාන්‍ය දුෂ්කරතා අවම කිරීමෙන් ජීවිතය පහසු කර ගත හැකි නම් ගොවීන් වාසි ලබා ගනී. එම විසඳුම කිසිදු සැකයකින් තොරව වාසිදායක වේ.

ගොවිතැනේ අනාගතයට වර්ධනය වන තාක්ෂණයෙන්  increased technology ඇති වන බලපෑම අධ්‍යයනය කිරීමට පෙරමුණ ගෙන සිටින අය අතර ඉලිනොයිස් විශ්ව විද්‍යාලයේ ස්වයං පාලන පද්ධති රසායනාගාරයේ (Distributed Autonomous Systems Laboratory (Daslab) අධ්‍යක්ෂ මහාචාර්ය ගිරිෂ් චෞද්රි ද වේ.

ඔහු පවසන්නේ බොහෝ දුරට ස්වයංක්‍රීය ගොවිපලවල් යථාර්ථයක් වෙමින් ඇති බවයි. දැනටමත්, බෝග වල සෞඛ්‍යය නිරීක්ෂණය කළ හැකි රොබෝවරු වැනි බොහෝ නැගී එන තාක්ෂණයන් ඩස්ලැබ්ගේ පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රවල භාවිතයට ගෙන තිබේ.

“ගොවිපලකට විවිධ වර්ගයේ රොබෝවරු අවශ්‍ය වේවි ” මහාචාර්ය චෞද්රි පවසයි. 

“ඔවුන්ගෙන් සමහරක් ඉතා කුඩා වනු ඇති අතර අනෙක් ඒවා විශාල වනු ඇති. සමහර විට අස්වනු නෙලීමේ යන්ත්‍රය තරම් විශාල වනු ඇති. මෙම රොබෝ කණ්ඩායම සම්බන්ධීකරණය කරන ස්වයං පාලන පද්ධතියක් තිබේ. ඔවුන්ට අවශ්‍ය දේ පවසමින් විවිධ කාර්යයන් ඉටු කිරීම සඳහා එමගින් හැකියාව ලැබේ ”

රොබෝවරුන්ට අමතරව මහාචාර්ය චෞද්රි පවසන්නේ ඩ්‍රෝන යානා වැඩි වැඩියෙන් භාවිතා කරන බවයි.

“ඩ්‍රෝන යානා විශාල ඉඩ ප්‍රමාණයක් ආවරණය කිරීමට ඇත්තෙන්ම හොඳයි” ඔහු පවසයි. “ඒවාට කොහේ හරි ගොස් යමක් ඉසීමට හෝ පින්තූරයක් ගැනීමට හැකියි”

කෘෂිකර්මාන්තයේ තාක්ෂණයේ යෝජකයින් ද සඳහන් කරන්නේ මෙම නවෝත්පාදනයන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ප්‍රයෝජනය සඳහා යොදා ගත හැකි බවයි.

ටෙක්නෝසර්ව් TechnoServe යනු බටහිර අප්‍රිකානු රටක් වන බෙනින් හි කජු නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවීම සඳහා දුරස්ථ සංවේදනය, ඩ්‍රෝන් සිතියම්කරණය, යන්ත්‍ර ඉගෙනීම සහ චන්ද්‍රිකා දත්ත භාවිතා කිරීමට කජු ගොවීන්ට සහාය ලාබ දෙන එක්සත් ජනපද ජාත්‍යන්තර සංවර්ධනයක් වන ලාභ නොලබන සංවිධානයකි.

බෙනින් හි අපනයන ඉපැයීම්වලින් 8% ක් කජු වලින් සමන්විත වන අතර, ටෙක්නෝසර්ව් ගොවීන්ට ඔවුන්ගේ ගස් සිටුවිය හැකි හොඳම ස්ථානය දැන ගැනීමටත්, ඔවුන්ගේ අස්වැන්නෙහි ප්‍රමාණය හා ගුණාත්මකභාවය වැඩි කිරීමටත් උපකාර කරයි. මෙම ව්‍යාපෘතිය බටහිර අප්‍රිකාව පුරා සහ මොසැම්බික්හි ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට දැනටමත් සැලසුම් කර ඇත.

ටෙක්නෝසර්ව් අධ්‍යක්ෂ ඩේව් හේල් පවසන්නේ “ඉහළ මට්ටමේ නිරවද්‍යතාවයකින් යුත් කජු ගොවිපලවල් සඳහා භූමිය එමගින් හඳුනාගත හැකි” බවයි.

වැඩිදියුණු කළ කෘෂිකාර්මික භාවිතයන් සමඟ ගොවීන් ඔවුන්ගේ ඵලදායිතාව සහ ආදායම වැඩි කරයි.

ගෝලීය වශයෙන්, කොරෝනා වයිරස් වසංගතය සහ විවිධ අගුලු දැමීමේ ස්ථානවල ඇති හිස් සුපිරි වෙළඳසැල් රාක්ක, ආහාර හිඟය පිළිබඳ අවදානම වැඩි කර ඇත. සමහර තාක්ෂණික සමාගම් මෙම භීතීන් සමනය කිරීම සඳහා තාක්ෂණය වෙත යොමුවෙයි.

“අපගේ ආහාර සැපයුම කෙතරම් අවදානමට ලක්විය හැකිද යන්න කොවිඩ් වසංගතය විසින් හෙළි කළා. අපගේ සැපයුම් පද්ධතිය කෙතරම් බිඳෙනසුලුද යන්න එයින් හෙළි වුණා” යනුවෙන් Plenty නම් එක්සත් ජනපද සමාගමක සම-නිර්මාතෘ සහ ප්‍රධාන විද්‍යා නිලධාරි ආචාර්ය නේට් ස්ටෝරි පවසයි.

ඔහුගේ සමාගම AI සහ මෘදුකාංග උපයෝගී කරගනිමින් උස බිත්ති මත එළවළු භෝග බහුලව වගා කළ හැකි ගෘහස්ථ “සිරස් ගොවිපලවල් – indoor “vertical farms” නිර්මාණය කරයි.

පවතින කෘෂිකාර්මික ඉඩම් ප්‍රමාණය අඩු වන විට සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැනට ඇති පීඩනය සමනය කිරීමට ප්ලෙන්ටි අරමුණු කර ඇත.

ලෝක ජනගහනය වේගයෙන් ඉහළ යාම සමග ආහාර සඳහා ඇති ඉල්ලුම වේගයෙන් ඉහළ යමින් පවතී. එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාවට අනුව ලෝක ජනගහනය දැනට බිලියන 7.7 සිට 2050 දී බිලියන 9.7 දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ .

“අවසානයේදී, කෘෂිකර්මාන්තය අසීමිත ලෙස තිරසාර වීමට අවශ්‍ය වනු ඇත,” මූකාල්ගේ ෆැගන් මහතා පවසයි. 

“මම හිතන්නේ මිනිසුන් පෘථිවියේ ජීවත් වන තාක් කල් මානව පැවැත්මේ මූලික ආහාර වීම බැහැර නොවනු ඇති බවයි. එහිදී ආහාර සැපයුමේ මූලික වගකීම ගොවිතැන විසින් දරනු ඇති නමුත් අනාගත අභියෝගයන්ට සහ අවශ්‍යතාවන්ට ගැළපෙන ආකාරයට ගොවිපලවල් ශක්‍ය විය යුතුයි.”

දිගු කාලීනව, වැඩිදියුණු කළ ගොවිතැන් ක්‍රමවල හදිසිභාවය සහ කෘෂිකාර්මික ශ්‍රම හිගය සම්බන්ධ ගැටළු විසඳීම සඳහා නවීන තාක්‍ෂණය වෙත හැරීම තවත් වැදගත් ආර්ථික ප්‍රතිලාභයක් විය හැකිය.

“මම හිතන්නේ අනාගත කෘෂිකර්මාන්තයට නව ජනකායක් පැමිණෙනු ඇති බවයි” ආචාර්ය ස්ටෝරි පවසයි. 

“කෘෂිකර්මාන්තය යල්පැන ගිය බවක් පෙනුන ද එය එසේ වී නැත. යාන්ත්‍රීකරණය, නවීන තාක්ෂණය සහ රොබෝකරණය සමග එයට තරුණයින් වැඩි වැඩියෙන් ආකර්ෂණය විය හැකියි. ගොවිබිම කර්මාන්ත ශාලාවක් හෝ කාර්යාලයක් ලෙස දැනීම ඔවුන්ට ආස්වාදයක් මෙන්ම ආකර්ෂණයක් ද වනු ඇති ‘‘

“ආහාර නිෂ්පාදනය කිරීම ඔබට මේ ලෝකයට කළ හැකි වඩාත්ම අවංක දෙයයි. සංකීර්ණ ලෝකයක එය සංකීර්ණ නොවන ක්‍රියාවකි‘ ආචාර්ය ස්ටෝරි පවසයි. 

“තාක්‍ෂණය සමඟ එය කිරීමට මිනිසුන් බල ගැන්වීම මගින් පාරිභෝගිකයින්ගේ ජීවන තත්ත්වය සහ නිෂ්පාදකයින්ගේ ජීවන තත්ත්වය යන දෙකටම සැබවින්ම අර්ථවත් කිරීමට උපකාරී වනු ඇති”

පරිවර්තක සටහන – ලංකාව තවමත් කෘෂිකර්මාන්තය ‘ගොවිතැන්බත්‘ කිරීමක් ලෙස දකින අතර මීහරක් සමග වගා කටයුතු කළ හැකි කුඹුරු ගැන කතා කරති. ඒ අතර සියවස් ගණනක පැරණි යල්පැන ගිය වගාක්‍රම සහ අස්වනු කල්තබා ගැනීම ගැන කාලය නාස්තිකරමින් සිටිති. මේ ලිපිය එවැනි ප්‍රාථමික ආකල්ප සහ ඌණ දැනුමින් යුතු පාර්ශ්වයන්ගේ ඇස් ඇරීමට උපකාරයක් වේවා.

බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

කොවිඩ් වසංගතයෙන් මියගිය පුද්ගලයින්ගෙන් 90%කට ආසන්න පිරිසක් අධික තරබාරු පුද්ගලයින් බව ලෝක ස්ඨුලතා සම්මේලනය විසින් නිකුත් කළ වාර්තාව සදහන් වෙනවා. ඔවුන් දක්වන ආකාරයට කොවිඩ් මරණ වැඩි වශයෙන් වාර්තා වූ ඇමෙරිකාව, බ්‍රසීලය, එංගලන්තය, ඉතාලිය ආදි රටවල් මෙවැනි අවදානම් තත්ත්වයකට පත් වුණේ එම රටවල අධික ස්ඨුලභාවයෙන් පෙළෙන ජනගහන ප්‍රතිශතය ඉහළ මට්ටමක පවතින නිසයි.

මේ සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කරන විශේෂඥයින් ලෝක ස්ඨුලතා සම්මේලනයේ අදහස ගැන දක්වන්නේ ධනාත්මක ආකල්පයක්. විශේෂයෙන් මිලියන 10කට අධික කොවිඩ් ආසාදිතයින් වාර්තා වූ ඉන්දියාවේ මරණ අනුපාතය අසාමාන්‍ය ලෙස පහළ අගයක පවතින්නේ ඉන්දීය ජනතාව අතර අධික ස්ඨුලතාවය ප්‍රශ්නයක් නොවන නිසා බවයි ඔවුන් පවසන්නේ.

අපට විද්‍යාත්මක සාක්ෂි තිබේ නම් ලංකාවේ තත්ත්වය සමග ද මේ සොයා ගැනීම සසදා බැලිය හැකියි.

ඒ කෙසේ වෙතත් ලංකාවේ වියපත් වැඩිහිටියන් අතර අධික ස්ඨුලභාවය ප්‍රශ්නයක් නොවුණත් අපේ තරුණ හා මැදි වයස් ජනගහණය තුළ සැලකිය යුතු පිරිසක් අධි ස්ඨුලභාවයෙන් පීඩාවට පත්ව සිටිනවා.

මෙනිසා අපි මේ පුවත ගැන වැඩි දුරටත් කරුණු සොයා බැලීමට තැත් කළා.

අධි ස්ඨුලභාවය – Over fat යනු කුමක්ද?

පාඨකයෙකු ලෙස, ඔබ වැඩිපුර බර Overweight හා තරබාරු Obese යන යෙදුම ගැන වැඩි අවබෝධයක් ලබා නැතිවා විය හැකිය. මේවා බොහෝ විද්‍යාඥයින් සහ වෘත්තිකයන් විසින් භාවිතා කරන ප්‍රධාන ධාරාවේ යෙදුම් වේ. 

ස්කන්ධ දර්ශකයෙන් – Body Mass Index (BMI) පැන නගින මෙම නියමයන් මඟින් පුද්ගලයෙකුට තමන්ගේ තත්ත්වය ගැන පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබාගත හැකියි.

පහත දැක්වෙන කාණ්ඩවලට අනුව (වර්ග මීටරයකට කිලෝග්‍රෑම් වලින්) පුද්ගලයෙකුගේ බර කිලෝග්‍රෑම් වලින් උසින් වර්ගීකරණය කරන ලද, සම්මත කැපුම් ලකුණු මඟින් පෙන්නුම් කරන්නේ අඩු බර, සාමාන්‍ය බර, අධික බර හෝ තරබාරු බව පිළිබඳ සායනික රෝග විනිශ්චයයි:

• <18.5 = අඩු බර
• 18.5–24.9 = සාමාන්‍ය බර
• 25–29.9 = අධික බර (පෙර තරබාරු)
• > 30 = තරබාරු.

කෙසේ වෙතත්, ඇත්ත වශයෙන්ම අපගේ මාංශ පේශි හා සෞඛ්‍ය සම්පන්න ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සමඟ මිනුම් හා ගණිතය කරන අය, මෙම සූත්‍රයට අනුව ඔවුන් අධික බර (සහ සමහර විට තරබාරු) කාණ්ඩවලට වැටෙන බව ඉක්මනින් සොයා ගනී. මෙය පැහැදිලිවම වැරදිය. 

මෙය ක්‍රමයේ සාවද්‍යතාවය සහ නව තක්සේරු කිරීම් සහ නියමයන්හි අවශ්‍යතාවය ඉස්මතු කරයි (රූපය 1 බලන්න).

රූපය 1. වත්මන් නියමයන් සහ යෝජිත නියමයන් අතර සංසන්දනය

HIIT විද්‍යාවේ අප සැමවිටම පවසන පරිදි, වැදගත් දේ මැනිය යුතුය.

ඉතින්, සෞඛ්‍යය පිළිබඳ සන්දර්භය තුළ මෙහි වැදගත් වන්නේ කුමක්ද? එය පුද්ගලයෙකු රැගෙන යන දෘශ්‍ය මේදය visceral fat හෝ බඩ මේදය tummy fat මට්ටමයි. මෙම මට්ටම නුසුදුසු වූ විට, එය අධික ලෙස ආහාර ගැනීමේ සංඥාවකි – නැතහොත් සෞඛ්‍යයට හානියක් වන අතිරික්ත ශරීර මේදය තිබීමයි. 

යමෙකුට එය මැනිය හැක්කේ කෙසේද? අපි HIIT විද්‍යාවේ සදහන් කරන පරිදි, අපි ඉණ සිට උස අනුපාතය මැන බලමු – ඔබේ ඉණ ඔබේ උසින් අඩකට වඩා අඩු විය යුතුය.

රූපය 2. අධික බර තක්සේරු කිරීම සඳහා ඉණ සිට උස අනුපාතය මැනීම

ලොව පුරා සිටින බිලියන සංඛ්‍යාත ජනයා අධික ලෙස වෙහෙසට පත්ව සිටිති. කම්පන සහගත මෑත ඇස්තමේන්තු වලට අනුව ලෝකයේ වැඩිහිටියන්ගෙන් සියයට 80 කට අධික ප්‍රමාණයක් අධික ලෙස ආහාර ගනිති. 

වර්තමාන COVID-19 වසංගතය මැද මෙම සංඛ්‍යා ගැන වෛද්‍යවරු දැඩි කනස්සල්ලට පත්ව ඇති අතර, අධික ලෙස ආහාර ගැනීම සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති වන සහසම්බන්ධතාවන් COVID-19 රෝගීන් තුළ දුර්වල සායනික ප්‍රතිඵල පෙන්නුම් කර ඇත. 

කොමෝර්බිටීස් වලට දියවැඩියාව, අධි රුධිර පීඩනය සහ හෘද රෝග ඇතුළත් වේ. මේ සියල්ලම අධික ලෙස ආහාර ගැනීමේ තත්වයට සම්බන්ධ වේ. එක්සත් රාජධානිය , ප්‍රංශය සහ එක්සත් ජනපදය වෙතින් දැනටමත් අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් වී තිබේ.

COVID-19 සඳහා අවදානම් සාධකයක් ලෙස අධික ලෙස ආහාර ගැනීම සඳහා ඇති සාක්ෂි මොනවාද?

2009 සූකර උණ (H1N1) වසංගතයෙන් පසුව, තරබාරුකම ආසාදන හා මරණ සඳහා ස්වාධීන අවදානම් සාධකයක් බව සොයා ගන්නා ලදී. මෙම COVID-19 වසංගතය අතරතුර, ඒ හා සමාන රටාවක් දැනටමත් මතු වී තිබේ. නිව් යෝර්ක් සහ නිව් ඕර්ලියන්ස් හි මෑත කාලීන සිදුවීම් එක් උදාහරණයක් ලෙස සසඳා බලන්න. ඒක පුද්ගල පදනමක් මත, නිව් ඕර්ලියන්ස් හි නිව්යෝර්ක් වලට වඩා අවම වශයෙන් 7x වැඩි සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර මරණ අනුපාතය 2x ගුණයකින් වැඩි ය . 

සංඛ්‍යාලේඛන පෙන්වා දෙන පරිදි බොහෝ නිව් ඕර්ලියන්ස් වැසියන් අධික ලෙස ආහාර ගැනීමේ අවදානමක් ඇති අතර දියවැඩියාව හා අධි රුධිර පීඩනය ඇතුළු රෝගාබාධ ජාතික සාමාන්‍යයට වඩා ඉහළ අගයක් ගනී. 

COVID-19 වලට රෝගීන් වඩාත් අවදානමට ලක්විය හැකි කොන්දේසි. මෙම වඩාත් ම මෑත CDC දත්ත COVID-19 සහිත රෝහල්ගත රෝගීන්ගෙන් ආසන්න වශයෙන් 90% ක් පමණ අධික ලෙස ආහාර ගැනීම හා සම්බන්ධ මූලික තත්වයන් එකක් හෝ කිහිපයක් ඇති බව පෙන්නුම් කරයි.

රූපය 3. අධික බර හා තරබාරුකම පිළිබඳ වාර්තා වී ඇති ව්‍යාප්තිය මත පදනම්ව, අධික ලෙස වැඩෙන වැඩිහිටියන්ගේ (2013–14) රාජ්‍ය අනුව ඇස්තමේන්තුගත ව්‍යාප්තිය. 

මෙම අවස්ථා වැඩිවීමට හේතුව කුමක්ද?

සූකර උණ වසංගතයෙන් වසර 10 කට වඩා වැඩි කාලයක් ගතවී ඇත. විශේෂයෙන් උදර ප්‍රදේශයේ අතිරික්ත මේදය තිබීම ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ සමස්ත සෞඛ්‍යය අඩපණ කළ හැකි බව අපි දැන් දනිමු. මන්ද? ශරීරයේ අතිරික්ත මේදය විවිධ ප්‍රතිශක්තිකරණ සෛල අඩංගු වන අතර එය සෞඛ්‍ය සම්පන්න මේදය මෙන් නොව ශරීරය ආසාදනයෙන් ආරක්ෂා කිරීමට නිසි ලෙස ක්‍රියා නොකරයි. 

පහත දැක්වෙන රූප සටහන 4, අපගේ ලිපියේ දැක්වෙන පරිදි, ගැටලුවේ සාරාංශයක් සහ ශරීරයේ මේද සාමාන්‍ය (සෞඛ්‍ය සම්පන්න) මට්ටම්වල වැදගත්කම අපට ලබා දෙයි.

රූපය 4. ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ පරිවෘත්තීය (අක්‍රීය) නියාමනය සහ සහාය සඳහා මේද සෛල ක්‍රියා කරන කාර්යභාරය. 

සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවන රටා හැසිරීම් අනාගතයේ ආසාදන අවදානම අවම කිරීමට උපකාරී වේ

පැරණි කියමනට අනුව, “පසු විපරම සැමවිටම 20/20 වේ”. මෙම අර්බුදයේ දී ඩේවිඩ් ලුඩ්විග් සහ රිචඩ් මලීගේ හඩ ප්‍රතිරාවය කරමින්, දැන් පැහැදිලි විය යුතු කාරණය නම්, COVID-19 වැනි දරුණු වෛරස් ආසාදන වලට ප්‍රතිකාර කිරීමට වඩා ඒවා වළක්වා ගැනීම පහසු වනු ඇති බවයි. 

කෙටිකාලීනව, පුද්ගලයන් සහ රජයන් අත් සේදීම, ශ්වසන ආචාර විධි සහ ආරක්ෂිත සමාජ දුරස්ථභාවය වැනි වර්තමාන අවම කිරීමේ උපාය මාර්ග අනුගමනය කළ යුතුය. 

කෙසේවෙතත්, අනාගතයේ දී, අධික ලෙස ආහාර ගැනීම අවම කිරීම ඇතුළුව සමස්ත සෞඛ්‍යය වැඩි දියුණු කිරීම කෙරෙහි අප වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. COVID-19 සඳහා වන පරීක්‍ෂණය නොපැහැදිලි වන අතර, ඉණ වට ප්‍රමාණය මැනීමෙන් පුද්ගලයන්ට අධික ලෙස ආහාර ගැනීම පරීක්ෂා කළ හැකිය (රූපය 2). කෙසේ වෙතත්, පුද්ගලයෙකු කෙසග නොසිටීම ද වැදගත් ය, මෙය ද වෛරස් ආසාදන අවදානම වැඩි කරයි (රූපය 5).

රූපය 5. මේද තත්ත්වය සහ ආසාදන අනුපාතය අතර සම්බන්ධතාවය.

ඔබ අධික ලෙස හෝ අඩු බරින් යුක්ත බව ඔබ සොයා ගන්නේ නම්, ගත යුතු හොඳම පියවර ගැන ඔබේ වෛද්‍යවරයා සමඟ කතා කරන්න. සෑම කෙනෙකුටම, ඔබේ මේද තත්ත්වය කුමක් වුවත්, ඔබේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ඔබට නිවසේදී භාවිතා කළ හැකි උපාය මාර්ග තිබේ. 

සීනි ඉවත් කිරීම සහ ක්‍රියාකාරකම් මට්ටම ඉහළ නැංවීම, උදාහරණයක් ලෙස වැඩිපුර ඇවිදීම එක් ප්‍රවේශයක් පමණි.

ශරීරයේ අතිරික්ත මේදය, නිදන්ගත රෝග සහ ප්‍රතිශක්තිය අඩපණ කිරීමට දායක වන ප්‍රධාන හැසිරීම් කිහිපයක සාරාංශයක් රූප සටහන 6 මඟින් සපයයි.

රූපය 6. අධික ලෙස ආහාර ගැනීම, නිදන්ගත රෝග සහ ප්‍රතිශක්තිය දුර්වල වීම.

hiitscience.com ඇසුරිණි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට ලබා දෙන දායකත්වය 7% (2020දී) පමණ වන නමුත් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු වාර්ෂික වාර්තාව අනුව ‘කෘෂිකර්මාන්තය‘ යනු පුළුල් අංශයක්. ඒ තුළ ධීවර කර්මාන්තය, වැවිලි කර්මාන්තය, අපනයන බෝග වගාව, පශු සම්පත්, වනජ පමණක් නොව පතල් හා කැනීම් පවා තිබෙනවා.

ඒ අනුව ලංකාවේ ප්‍රමුඛ වගාව වන (ලංකාව කෘෂිකාර්මික රටක් බවට සහතික කරන) වී වගාව දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට දක්වන දායකත්වය 0.7%ක් වන අතර එළවළු වගාව දක්වන දායකත්වය 0.6%ක්. ඒ අනුව අප පොදුවේ කෘෂිකර්මාන්තය ලෙසත්, ප්‍රමුඛ රාජ්‍ය අවධානය යොමු කරන අංශය ලෙසත් දැක්විය හැකි වී සහ එළවළු වගාව දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට දක්වන දායකත්වය 1.1%ක් වැනි අල්පයක්.

ඒ සමග ලංකාවේ සමස්ත දේශපාලන යාන්ත්‍රණය ද කෘෂිකර්මාන්තය ලෙස දක්වමින් වී වගාවට දක්වන දායකත්වය කොතරම් වුවත් ලංකාව ලෝකයේ අඩුම වී නිෂ්පාදනයකට හිමිකම් කියන රටක්. ඒ වගේම වී – සහල් වලට ඉහළම මිලක් තිබෙන රටක්. පොදුවේ ගත්විට ලංකාවේ සියලුම කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනවල මිල ඉතා අධිකයි. ඊට හේතුව පැහැදිලිව පෙනී ගියත් ඒ ගැන කිසිවෙක් අවංක උනන්දුවක් දක්වන බවක් දැකිය නොහැකියි.

මේ සියලු තත්ත්වයන් තුළ අපේ පාලකයින් හා නිලධාරීන් තවමත් දැඩි අවධානයක් යොමු කරන්නේ පුරන් වූ කුඹුරු අස්වැද්දීම වැනි සරල සහ පහසු කාරණා ගැන පමණයි. වී වගාවේ ඵලදායිතාවය, එළවළු වගාවේ ඵලදායීතාවය වැඩිකර ගැනීම ගැන කිසිම අවධානයක් නැහැ.

මේ ගැන අවධානය යොමු කරන කෘෂිකාර්මික නොවන විද්වතුන් කියන්නේ ලංකාව තවමත් පරාක්‍රමබාහු යුගයේ, සේනානායක යුගයේ සේ ‘ගොවිතැන් බත් කරන‘ පසුගාමී කෘෂිකර්මාන්තයක් ඇති ඌණ උපයෝගී රටක් බවයි.

‘ලෝකයේ කෘෂිකර්මාන්තය මේ වන විට දැවැන්ත නවීකරණයකට ලක්වෙලා තිබෙනවා. එය දැන් තාක්ෂණික බවත් ඉක්මවා ගිය ‘සුහුරු – ඩිජිටල් කෘෂිකර්මාන්තයක් බවට පත්වෙලා තිබෙනවා. ඒත් ලංකාවේ අපි තාමත් පුරන් කුඹුරු ගැනයි, වී ටික ගැනයි වෙහෙසෙනවා. කෘෂිකාර්මික නවීකරණය තියෙන්නේ පොතේ පමණයි. අපි තාම හරකයි – නගුලයි ගැන සිහින දකින ජාතියක් ‘ දේශපාලන ආර්ථික විශ්ලේෂකයෙකු වන ආචාර්ය ඉන්ද්‍රජිත් හේවාවිතාරණ කියනවා.

මේ සියලු කරුණු මැද අප ඔබට විශේෂ ලිපියක් ඉදිරිපත් කරනවා. බලන්න ලංකාව ගොවිතැන් බත් කරද්දී ලෝකයේ කෘෂිකර්මාන්තය ගමන්කර ඇති දුර ! ඇතැම් විට ඔබ මෙම ලිපියේ සදහන් වන කෘෂිකර්මාන්තයට සම්බන්ධ නව ප්‍රවණතා ගැන අසාවත් නැතිව ඇති.

වර්ෂ කිහිපයකට පමණ පෙර නගර මධ්‍යයේ සමෘධිමත් ගොවිපලවල් තැනීම මනෝරාජික මනංකල්පිතයක් විය. නමුත් දැන් එය වර්ධනය වන ලෝක ජනගහනය පෝෂණය කළ හැකි ස්මාර්ට්, විවිධාංගීකෘත ආහාර පද්ධතියක් සංවර්ධනය කිරීමේ වැදගත් පියවරකි.

ගුයිලූම් ෆෝර්ඩිනියර් Guillaume Fourdinier පැරීසියේ වසර හයක් ජීවත් වූ නමුත් වර්ටන්හි පිහිටි ඔහුගේ පවුලේ ගොවිපොළේ වැඩෙන නැවුම් ධාන්‍ය වර්ග, බීට්, කැරට් සහ තවත් දේවල රසය ඔහුට තවමත් මග හැරී නැත. 

“ඔබ ගම්බද ප්‍රදේශවල සිටින විට සෑම තැනකම දේශීය ආහාර තිබේ. ඔබට පලතුරු හා එළවළු ලැබෙන්නේ වඩා හොඳ රසයකින් හා පෝෂණ ගුණයකින් ”යැයි ඔහු පවසයි. 

“ඔබ පැරීසියේ සිටින විට දේශීය ගොවිපලකින් එන කිසිවක් එහි නැත. විශාල නගරවල වෙසෙන ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය සඳහා මෙය විශාල ගැටලුවක් යැයි මම සිතමි. ”

2015 දී ෆෝර්ඩිනියර් (Fourdinier) විසින් සම හවුල්කාරීත්වය යටතේ ආරම්භ කරන ලද ‘ඇග්‍රිකූල් – Agricool නාගරික ගොවිපලක් (Urban farm) වන අතර එය දැන් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කරන ලද නැව් බහාලුම් 11 කින් සමන්විතය. 

ගොවීන් අට දෙනෙකු පළිබෝධ නාශක රහිත සලාද කොළ, ඖෂධ පැළෑටි සහ ස්ට්‍රෝබෙරි වගාකරන අතර ඒවා සුපිරි වෙළඳසැල් 60 කට අලෙවි කෙරේ. 2021 අවසන් වන විට එම සංඛ්‍යාව අවම වශයෙන් සිල්ලර වෙළෙන්දන් 200 ක් දක්වා වර්ධනය වනු ඇතැයි ෆෝර්ඩිනියර් අපේක්ෂා කරයි.

ඇග්‍රිකූල් වැනි නාගරික ගොවිපළවල් (Metropolitan agricultural) යනු සිරස් ගොවිපලවල සිට හරිතාගාර දක්වා ජලධරවල සිට ප්‍රජා උද්‍යාන දක්වා වූ (Vertical farms to greenhouses to quadraphonic to community gardens) අගනගර කෘෂිකාර්මික ප්‍රයත්නයන් හි එකතුවකි. 

නගරවල හෝ ඒ අවට ආහාර වගා කිරීමේ අදහස අලුත් දෙයක් නොවේ ( උදාහරණයක් ලෙස ලෝක යුද්ධ දෙකෙහිම Victory Garden ජයග්‍රාහී උද්‍යාන බලන්න), නමුත් දේශීය ආහාර ව්‍යාපාරය ශක්තිමත් වන විට මෑත වසරවලදී මෙම ව්‍යාපාර වැඩි වැඩියෙන් ජනප්‍රිය වී තිබේ. සුපිරි වෙළඳසැල්වල නැගීමෙන් පසු බොහෝ දෙනෙකුට ආහාර නිෂ්පාදනයෙන් විසන්ධි වී ඇති බවක් හැඟී ගිය අතර, පාරිභෝගිකයින් නැවතත් ඔවුන්ගේ ආහාර වගා කරන්නේ කෙසේද සහ කොතැනද යන්න පිළිබඳව අවධානය යොමු කරයි. 

බ්‍රසල්ස් සිට නයිජීරියාව දක්වා ව්‍යවසායකයින් සහ ගොවීන් ගොවිපලවල් යනු කුමක්දැයි යළිත් සිතා බලා කුඩා අවකාශයන්හි සහ වඩා තිරසාර ආකාරයකින් ආහාර වගා කිරීමට උපකාරී වන නව්‍ය තාක්‍ෂණය උපයෝගී කර ගනී. ඔවුන් උත්සාහ කරන්නේ පවත්නා ආහාර සැපයුම් දාම ගැටළු නිරාකරණය කිරීමට ය.

‘‘අප සියල්ලන්ම පසුගිය වසර තුළ ඊට ඉතා හොඳින් හුරු පුරුදු වී සිටිමු. හිස් වූ සිල්ලර බඩු රාක්කවල පින්තූර සහ ගොවීන් කොවිඩ් -19 වසංගතයේ මුල් අවධියේදී නිෂ්පාදන ඉවතට විසි කිරීම අපගේ වර්තමාන පද්ධතිවල අසාර්ථකත්වයන් හා අස්ථාවරත්වය මනාව ප්‍රදර්ශනය කරයි‘ ෆෝර්ඩිනියර් පවසයි.

2050 වන විට ලෝක ජනගහනය බිලියන 10ක් වනු ඇති අතර ඔවුන්ගෙන් 68%ක නගරවල ජීවත් වනු ඇත. එයින් අදහස් කරන්නේ බොහෝ භෝග හා සතුන් වගා කරන ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවලින් ඈත්ව ජීවත් වන ජනතාව පෝෂණය කිරීම සඳහා වෙන කවරදාටත් වඩා වැඩි ආහාර ප්‍රමාණයක් අපට නිෂ්පාදනය කිරීමට සිදුවනු ඇති බවයි. 

නිෂ්පාදනය පරිභෝජනය සිදුවන ස්ථානයට සමීප කරවීම ආහාර සුරක්‍ෂිතතාව ඉහළ නැංවීමටත්, අපගේ සෞඛ්‍යය වැඩි දියුණු කිරීමටත්, කර්මාන්තය පෘථිවිය කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කිරීමටත් හේතු වේ.

එක්සත් ජනපදයේ, නාගරික හා පෙර-නාගරික ගොවිපලවල් රටේ ගොවිපලවලින් 15% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ඇති බවට ගණන් බලා ඇත. ඒවා අතර අක්කර 80 ගොවිපලවල් ද තිබේ.

ඔහියෝහි සිරස් ගොවිතැන (Vertical farming) ජනප්‍රිය වෙමින් හා ව්‍යාප්ත වෙමින් තිබෙන අතර තවත් නගර රැසක ඒවා අලුතින් ස්ථාපිත වෙමින් තිබේ. ඒ සියල්ලම පළිබෝධනාශක ශුන්‍ය  Zero pesticides ඒවා වන අතර සාම්ප්‍රදායික ගොවිපලවලට සාපේක්ෂව 97% අඩු ජල පරිභෝජනයක් සිදුවේ.

(සිරස් ගොවිතැන යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ පාලිත පරිසරයක සිරස් ඇති ස්ථර වල බෝග වගා කිරීමයි. Vertical farming refers to growing crops in vertically stacked layers in a controlled environment, often incorporating soilless techniques)

ඩොලර් බිලියන ගණනක මෙම කර්මාන්තයේ විභවය තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යාමට Agricool සම-නිර්මාතෘවරුන් වන මයික් සෙල්කින්ඩ් සහ ටිෂා ලිවිංස්ටන් උත්සාහ කරයි. අද වන විට, ඔවුන් වැනි ව්‍යවසායන් මූලික වශයෙන් අවධානය යොමු කර ඇත්තේ පහසුවෙන් වගා කළ හැකි සලාද කොළ වර්ග වගා කිරීම වෙතය. නමුත් තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමඟ මිරිස්, තක්කාලි වැනි සැලකිය යුතු භෝග එකතු කිරීමට සෙල්කින්ඩ් සහ ලිවිංස්ටන්ට හැකි වී තිබෙන අතර ඔවුන් පිපිඤාඤා ද සාර්ථකව වගා කර තිබේ.

Agricool නිර්මාතෘ පැස්කල් හාඩි පවසන්නේ “එය නව මාදිලියක් වශයෙන් සැලකිය හැකියි. ගුණවත් සහ නැවුම් දේශීය එළවළු වගාවට එය අවස්ථාවක වී තිබෙනවා. අපේ නාගරික කෘෂිකර්මාන්තයේ අරමුණ මුළු නගරයම පෝෂණය කිරීමයි. එය දායකත්වයක් පමණයි. සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකර්මාන්තයට සාපේක්ෂව එය අතිරේක දීමනාවක්. ” 

මෙය තනි අත්දැකීමක් නොවේ. ලොව පුරා මෙවැනි සාර්ථක කතා රැසක් තිබේ. පැරිසියේ හෙක්ටයාර් 600 කට ආසන්න රථ ගාල් තුළ Cycloponics  වගා කටයුතු සිදුවේ. එම අවකාශයෙන් සමහරක් ප්‍රෝටීන් බහුල හතු නිෂ්පාදනය කිරීමට සහ වෙනත් නව්‍ය ආහාර ආරම්භකයින් සඳහා ඉඩ ලබා දේ.

“මිනිස්සු හොඳ කෑම හොයනවා. එය පැමිණෙන්නේ කොහෙන්දැයි දැන ගැනීමට ඔවුන්ට අවශ්‍යයි‘‘ තාප ඉංජිනේරුවෙකු වන ප්‍රධාන විධායක ජීන් නොයෙල් ගර්ට්ස් පවසයි. 

වර්තමානයේ, සයික්ලොපොනික්ස් වලට දිනකට හතු කිලෝග්‍රෑම් 100ක් දක්වා නිෂ්පාදනය කිරීමට හැකි වන්නේ වර්ග අඩි 38,000ක වපසරියක් තුළය. එය ලයිට්ස් නගරයේ ඇති මුළු රථගාල ප්‍රමාණයෙන් 0.1% ට අඩුය. 

මේ සියල්ල යහපත් සහ ආකර්ෂණීය බවක් පෙනෙන්නට තිබුණද, විසඳිය යුතු අභියෝග ඕනෑ තරම් තිබේ. එම බාධාවන්ට ඉඩම් හා පුහුණු ශ්‍රමිකයින්ට ප්‍රවේශය මෙන්ම පරිමාණයන් ද ඇතුළත් ය.

නවෝත්පාදන නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය (Topsoil Innovative Urban Agriculture) යනු බ්‍රිතාන්‍ය කොලොම්බියාවේ වික්ටෝරියා නගරයට ආසන්නයේ වර්ග මීටර් 1,850ක භූමි භාගයක පිහිටි එළිමහන් ගොවිපළකි. එහි නිර්මාතෘ ක්‍රිස් හිල්ඩ්‍රෙට් පවසන්නේ “ඔබට මූල්‍යමය වශයෙන් තිරසාර ලෙස ගොවිතැන් කළ හැකි” බවයි. 

රෙදිපිළි සාප්පුවල පිළිවෙළට සලාද කොළ, රාබු, ඖෂධ පැළෑටි සහ පිපිඤ්ඤා වැනි විවිධ භෝග රඳවා තබා ගැනීම එහි ක්‍රමවේදයයි. පාසැල් අවට වහලවල් හෝ බොරළු බිම් වැනි වෙනත් භාවිතයට නොගත් නාගරික අවකාශයන් මෙවැනි වගාබිම් බවට අනුවර්තනය කළ හැකිය. 

“අපට සතියකට අඩු කාලයකදී වර්ග අඩි 20,000 ක භූමියක් සැකසිය හැකි අතර එය රෝපණය කර වර්ධනය කර ගත හැකියි. ඒ කාලය තුළත් අපට එය පහත් කළ හැකියි. ඒ සියල්ල අඩි 20ක කන්ටේනර් බහාලුමකට මනාව ගැළපේ. දැන් අපට පෙට්ටියක ගොවිපලක් ඇති අතර අපට ඕනෑම නගරයකට නැව්ගත කර ඕනෑම නගරයක එය ක්‍රියාත්මක කළ හැකියි” හිල්ඩ්‍රෙත් පවසයි. 

දැරිය හැකි මිල සහ ප්‍රවේශය අනෙකුත් අඛණ්ඩ කරදර වේ. නගරවල හෝ ඒ අවට වගා කරන නිෂ්පාදන වලින් බොහොමයක් කාබනික ආහාර මිල ගණන් යටතේ මිල කර ඇති අතර ඒවා අයවැය හිතකාමී යැයි නොදනී. 

LED විදුලි පහන් සහ AI සංවේදක වැනි තාක්‍ෂණය වඩාත් දැරිය හැකි මට්ටමකට පත්වීමත් සමඟම එම ඉතිරිකිරීම් පාරිභෝගිකයා වෙතට තල්ලු වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. දැනුම හා උපකරණවල දියුණුව නිසා අනාගත ජනගහනය පෝෂණය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ඉහළ ජෛව ස්කන්ධ භෝග කාර්යක්ෂමව වගා කිරීමට මෙමගින් අවකාශය උදාවේ. (මේවා පරිසර හිතකාමී ඒවා ලෙස සඳහන් නොකිරීමට ඉඩ ඇත)

මිදි වැලෙන් කඩා ගත් ගෙඩියක් යම්කිසි අවස්ථාවක ඔබ අනුභව කර ඇත්නම් එහි නැවුම් බව සහ මිහිරි රසය ඔබවට අමතක විය නොහැකිය. එය නැවුම් සහ මිහිරි වන්නේ ඒවා ශීතකරණයේ හෝ ඇසුරුම් පෙට්ටියක දීර්ඝ කාලයක් ගත නොකළ නිසා බව ඔබට දැන් සිහිපත් විය යුතුය.

මෙහිදී වඩාත් වැදගත් වන්නේ එළවළු හෝ පලතුරු ගොවිපොළේ සිට ඔබ අතට පත් වූ කාලය හා දුර කොපමණ ද යන්නයි.

මෙය රසය සහ පෙනුම සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොව පෝෂණය සම්බන්ධයෙන් ද අදාළය. නිදසුනක් වශයෙන්, සමහර එළවළු (ශීත කළ විට පවා) අස්වැන්න නෙළා සතියක් ඇතුළත විටමින් සී වලින් 10% ත් 77% ත් අතර ප්‍රමාණයක් අහිමි වේ. 

නාගරික ගොවිපොළ මේ ගැටලුව සදහා ද මනා පිළිතුරක් වන්නේ ඒවායේ නිෂ්පාදන කාබනික වීම නිසා පමණක් නොවන ඉතා කෙටි කාලයක් තුළ ඒවා ඔබ අතට පත් කිරීමට හැකියාව ලැබෙන නිසාය.

සෞඛ්‍යමය වාසි භෞතික විද්‍යාවෙන් ඔබ්බට විහිදේ. නාගරික ගොවිපලවලට රැකියා සහ අධ්‍යාපන අවස්ථා ලබා දීම සිදුකළ හැකි අතර වාතයේ ගුණාත්මකභාවය ද වැඩි දියුණු කළ හැකිය. ඒවා දේපල වටිනාකම් කෙරෙහි පවා බලපෑම් කරයි.

ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔවුන්ට එය තනිවම කළ නොහැකිය. නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය සමන්විත වන්නේ තිරසාර හා විශ්වාසදායක ආහාර පරිසර පද්ධතියක එක් කොටසක් ලෙස පමණි. 

“මෙය ගොවිතැනම පමණක් නොවේ” යැයි ඇග්‍රිකූල් සම නිර්මාතෘෘ ෆෝඩිනියර් පවසයි. 

“එය අපට වඩා හොඳින් කළ හැකි දේ පිළිබඳව තවත් අත්හදා බැලීමක් වන අතර එය පරිසරයට ද වාසිදායකය. ඒ සමග පාරිභෝගිකයින්ට ද එය වඩා හොඳ අවස්ථාවක් වනු ඇත.”

තවද පාරිභෝගිකයින්ට ද ඔවුන්ගේම කාර්යභාරයක් ඇත. ඔවුන් නාගරික ගොවිපොළවල නිෂ්පාදනය වන දේශීය ආහාර මිලදී ගැනීමට උනන්දු විය යුතු අතර ඒවා ප්‍රවර්ධනයට ද දායක විය යුතුය.

වර්තමානයේ ගෝලීය කැලරි අවශ්‍යතාවයෙන් 2%ක් සාගරයෙන් උකහා ගන්නා අතර එයින් ද වැඩි ප්‍රමාණය මසුන් වේ. එහෙත් වර්තමානය වන විට ගෝලීය වශයෙන් මත්ස්‍ය නිෂ්පාදනය විශාල වශයෙන් ක්ෂය වීමකට ලක්ව ඇත.

නමුත් ලෝකයේ මෙගා නගරවලින් අටක් පිහිටා ඇත්තේ (සාඕ පාවුලෝ, ෂැංහයි සහ නිව්යෝර්ක් නගරය ඇතුළු) වෙරළ තීරයේ ය. එංගලන්තයේ බ්‍රික්ස්හැම් හි දීර්ඝ කාලීන වාණිජ ධීවරයෙකු වූ ජෝන් හොල්මියාර්ඩ්ට වඩාත් තිරසාර ප්‍රෝටීන් විකල්පයක් සොයා ගැනීමට අවශ්‍ය වූ නිසා ඔහු විකල්පයක් වෙත යොමු විය. 

ඔහුගේ සමාගම වන ඕෆ්ෂෝර් ෂෙල්ෆිෂ්, වරාය නගරයේ සිට සැතපුම් හයක් දුරින් බෙල්ලන් වගා කරයි. දිය යට ගොවිපලෙන් ඔහුට වාර්ෂිකව බෙල්ලන් ටොන් 11,023ක් නිෂ්පාදනය කළ හැකිය. 

“ දිය යට ගොවිතැන ඔබට ලබා ගත හැකි තරම් පිරිසිදු ගොවිතැන් ක්‍රමයක්” යැයි ඔහු පවසයි. 

“බෙල්ලන් තණකොළ වගෙයි. ඔවුන් මුහුදේ ඇති ස්වාභාවික ආහාර ගනී. අපි කරන්නෙ ඔවුන්ට ජීවත් වෙන්න කොහේ හරි තැනක් තනාදීමයි ”

බෙල්ලන් ආහාරයක් වශයෙන් පෝෂණීය වුව ද (බෙල්ලන් ග්‍රෑම් 100ක ප්‍රෝටීන් ග්‍රෑම් 24ක් අඩංගුවේ) ඔවුන් බැර ලෝහ සහ අනෙකුත් දූෂක ද්‍රව්‍ය ඇතුළු අවට ජලයෙහි ඇති සෑම දෙයක්ම ශරීරගත කරයි. මුහුදු ආහාර විශ්වාසදායක හා සෞඛ්‍ය සම්පන්න විකල්පයක් බවට පත් කිරීම සඳහා අනාගතයේ ජල මාර්ග පිරිසිදු විය යුතුය.

මේ වන විට විවිධාකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක වන නාගරික කෘෂිකර්මාන්තයට වේගයෙන් වර්ධනය වන ආහාර අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට සිදුවනු ඇත. 

කෘෂි කර්මාන්තය බුද්ධිමත් හා නිර්මාණශීලී විය යුතු අතර, නිසි ආකාරයේ ගොවිතැන් ක්‍රමයක් සමඟ පිරිවැය අඩු, ඵලදායී හොඳම නිෂ්පාදනයක් ලබා දිය යුතුය. සමහරවිට නිවසින් බැහැරව ඇතැම් ආහාර අඛණ්ඩව නිෂ්පාදනය කිරීම පවා එයින් අදහස් විය හැකිය.

 “කාර්මික ආහාර ක්‍රමය එක් දැවැන්ත විසඳුමකින් පමණක් විසඳන්නේ නැත” හිල්ඩ්‍රෙත් පවසයි. 

නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය යනු වෙනත් විකල්ප ඇති බව පෙන්වීමට ඇති අවස්ථාවයි ”

බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ