Category: සුපිරි Cases

ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි කර්මාන්තය ගොඩනැඟී ඇත්තේ ස්ථම්භ තුනකිනි. කුඩා කිරි ව්‍යවසායකයා, මධ්‍ය පරිමාණ කිරි ව්‍යවසායකයා සහ මහා පරිමාණ කිරි ව්‍යවසායකයා යන ත්‍රිත්වයේ එකතුවෙනි. මෙම සමස්ත නියෝජනයෙන් වසරකට නිපද වනුයේ කිරි ලීටර් මිලියන 420 ත් 450 ත් අතර ප්‍රමාණයකි.

දෙකෝටියකට වැඩි ජනතාවගෙන් නැවුම් කිරි පරිභෝජනය කරන කණ්ඩායම් සඳහා දිනකට අවම වශයෙන් මිලි ලීටර් 100කට වැඩි කිරි ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනයට ලබා දෙනවා නම් දළ වශයෙන් වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනයේ නිර්ණායක අනුව වසරකට කිරි ලීටර් මිලියන 780ක ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වේ.

බටර්, චීස්, යෝගට් ආදී සියල්ල එක් වූ විට, මෙරට පරිභෝජනය සඳහා වසරකට කිරි ලීටර් මිලියන 1300ක් පමණ අවශ්‍ය වේ. මෙම අවශ්‍යතාවයන්ගෙන් දැනට ලංකාවේ නිෂ්පාදනය වන්නේ 35%කි. ඉතිරි 65% පිටරටින් ගෙන්වනු ලබන අතර ඒ සඳහා වසරකට රුපියල් බිලියන 54-58 අතර මුදලක් වැය වේ. මේ අනුව ලංකාවේ කිරි කර්මාන්තය ගත හොත් එහි වටිනාකම දළ වශයෙන් බිලියන 35ක් පමණ වේ. මින් 90%ක් කිරි සපයනුයේ කුඩා පරිමාණයේ කිරි ව්‍යවසායකයන්ය. සතුන් 02 සිට සතුන් 20 දක්වා වන ව්‍යවසායකයන් මෙම මුළු නිෂ්පාදනයෙන් (ලීටර් මිලියන 420 න්) 90 % ක් සපයනු ලබයි. මහා පරිමාණ කිරි ගොවිපළවල් 3ක් පවතින අතර ජාතික පශු සම්පත් සංවර්ධන මණ්ඩල ගොවිපළ, අඹේවෙළ, නවසීලන්ත ගොවිපළ හා වටවල ගොවිපළ ඊට අයත් වේ.

සතුන් 1000 කට වැඩි ගොවිපොළ පවතින්නේ ඉහත කී ගොවිපළ තුන පමණක් වන අතර මුළු නිෂ්පාදනයට දායක වන්නේ 3.5% ක් පමණි. ඉතිරි 6.5% දායක කරනුයේ කිරි ගවයින් 25ත් 300ත් අතර ඇති මධ්‍ය පරිමාණයේ ව්‍යවසායකයන් විසිනි. මේ අනුව නිෂ්පාදනයෙන් 90% කට දායක වන කුඩා පරිමාණ කිරි ව්‍යවසායකයා ආරක්ෂා කිරීම ජාතික පශු සම්පත් සංවර්ධන මණ්ඩලයේ වගකීම බවට පත් වේ.

වැටුප් සහ නඩත්තුව

කුඩා පරිමාණ කිරි ව්‍යවසායකයාට අභිජනන සතුන් ලබා දීම පශු සම්පත් මණ්ඩලයේ මුලික වගකීමයි. සමහර අවස්ථාවලදී කිරි ගොවියාගේ කිරිදෙනුනට එක පිට පිරිමි සතුන් ජනනය වන බැවින් ඒ ගැහැනු සතුන්ගේ අඩුව සඳහා මණ්ඩලය එම අවශ්‍යතාවට උසස් ආරයේ ගැහැනු පැටවුන් දිය යුතුය.

පශු සම්පත් මණ්ඩලයට මහා භාණ්ඩාගාරයෙන් වැටුප් සහ නඩත්තුව සඳහා වාර්ෂික මුදල් වෙන් කිරීමක් සිදු නොවේ. මසකට ආයතනයේ වැටුප් සඳහා පමණක් ලක්ෂ 800ක් පමණ වැය වේ. වසරකට වැටුප් ගෙවීමට පමණක් බිලියනයක් වැයවන අතර සත්ව ආහාර සැපයීමට තවත් බිලියනයක් වැය වේ. ස්වයංව තිරසාර වීමට මණ්ඩලයට ඉලක්කයක් පවතින අතර එය කිරි, පොල් හා වෙනත් කෘෂි භෝග නිපදවීම තුළින් සපුරාගෙන ආයතනය පවත්වා ගත යුතුව තිබේ.

වාර්ෂික නිෂ්පාදන සියල්ලේ වටිනාකම බිලියන 2.1ක් පමණ වේ. ආයතනය උපයන වටිනාකම වැටුප් ගෙවීමටත් සත්ව ආහාර සඳහාත් වතු නඩත්තුවටත් වැය කළ යුතු වෙයි. මේ අනුව පශු සම්පත් මණ්ඩලය පවත්වා ගැනීම මිස අමතර ආයෝජන හා දියුණු කිරීම් කළ නොහැකි තත්ත්වයක් මෙවන් වාතාවරණයක පවතී. එම නිසා ආයතනය පසුගිය කාලය තුළ අර්බුදකාරී තත්ත්වයකට පත්ව ඇති බව නොරහසකි.

ලංකාවේ ගව ගහනය මිලියන 1.2ක් වන අතර ඉන් ලක්ෂ 6ක් පමණ ගැහැනු සතුන්ය. ඉතිරි ලක්ෂ 6 පිරිමි සතුන්යැයි උපකල්පනය කළ හැකිය. ලංකාවේ කිරි ගොවීන් තුන්ලක්ෂ විසි දහසක් සිටින අතර මෙම කිරි ගවයින් ලක්ෂ 6 අතරින් කිරි නිෂ්පාදනයට සෘජුව දායක වන ප්‍රමාණය ලක්ෂ 4 ක් පමණ වන බවට උපකල්පනය කළ හැකිය.

මෙහිදී හඳුනාගත හැකි ගැටලු කීපයක් වේ. වාර්ෂිකව එක දෙනකුට එක පැටවකු ලැබිය යුතු වුව ද එසේ නොලැබීමේ ප්‍රවණතාවක් පවතී. සත්ව ආහාර හිඟය සමඟ ඇති මන්දපෝෂණ තත්ත්වය මෙහි ප්‍රබල ගැටලුවකි. ගවයාගේ ආහාර ජීර්ණයට ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් වැදගත් වන අතර එම ක්ෂුද්‍ර ජීවින්ට ජීර්ණයට පහසු උපස්ථර තිබෙන කුඩා කැබලි ආහාර දිය යුතුය. මෙම ක්ෂුද්‍රජීවීන්ට පහසු උපස්ථරමය ආහාර අප ලබා නොදීම තුළ සහ ආහාරවල පවතින ගුණාත්මකභාවය අඩු වීමත් මත සතුන් මන්දපෝෂණ තත්ත්වයෙන් පෙළීම හැකි ඉක්මනින්ම විසඳා ගත යුතු තත්ත්වයකි.

ලංකාවේ සිටින ගවයින්ගෙන් 60 %-75 % මන්දපෝෂිත තත්වයෙන් පෙළෙයි. මිනිසුන්ගේ මන්දපෝෂණය ගැන කතා කළ ද සතුන්ගේ මන්දපෝෂණය ගැන මෙතෙක් කිසිවකු කතා කර නොමැත. ඉහළ ගුණාත්මකභාවයක් තිබෙන ආහාර මෙම සතුන්ට දීමේ වැඩපිළිවෙළක් හඳුන්වා දීම රජයට යෝජනාකර ඇත.

ක්ෂේත්‍රයන්හි දියුණුව ගැන සැළකීමේදී විවිධ අවස්ථාවන්හි සහනාධාර දීම ක්‍රියාත්මක වෙයි. උදාහරණ ලෙස වී ගොවියා සැලකීමේ දී පොහොර සහනාධාරය, වී සහතික මිල, වැනි සහනාධාර ක්‍රම අනුගමනය කිරීම දැකිය හැකිය. කිරි ව්‍යාපාරයේ එවැනි තත්ත්වයක් නොමැති හෙයින් කිරි ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ පුද්ගලයන්ට සතුන් සඳහා දෙන ආහාර සලාකය යම් කාලයකට සහනයක් (අඩු මිලට) දීම, පෞද්ගලික හා රාජ්‍ය අංශයේ සහභාගිත්වයෙන් ඉහළ ගණයේ තෘණ සෛලේජ් වැනි ආහාර සහ පැය 24 පුරා සතුන්ට පිරිසිදු ජලය ලැබෙන ක්‍ර‍මයක් සකසා දීම සහ කිරි එකතු කිරීම විධිමත් කිරීම තුළ වසරක කාලයකදී අද නිපදවන කිරි ප්‍රමාණයට අමතරව කිරි ලීටර් ලක්ෂයක් වැඩිකර ගැනීමට හැකියාව පවතී.

අභිජනන ප්‍රතිපත්තියක්

බොහෝ අය සිතනුයේ සතුන් පිටරටින් ගෙන්විය යුතු බව, දෙමුහුන් ඉහළ ගණයේ සතුන් අවශ්‍යයි යන්න මිස දැනට සිටින සතුන්ගෙන් උපරිම ඵලදායීතාවය ලබා ගැනීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කර නොමැත. විය යුත්තේ සිටින සතුන්ගෙන් උපරිම ධාරිතාවක් ගන්නා අතර ඉහළ ආරේ වඩා කාර්යක්ෂම හා ප්‍රතිඵලදායී අභිජනන ප්‍රතිපත්තියක් තුළින් දේශීය කිරි ගවයකු නිර්මාණය කිරීමයි.

ලංකාවේ සත්ව නිරෝධායන නීතිරීති අනුව ඉන්දියාවෙන් හා පකිස්ථානයෙන් සත්තු ගෙන ඒම එතරම් පහසු නොවේ. බොහෝ විට අවසරය ලැබෙන්නේ නවසීලන්තයෙන්, ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් මෙන්ම ඩෙන්මාර්කය වැනි රටවලින් පමණක් වන අතර එම සතුන් ඇතැම් දේශගුණික කලාපයන්ට පමණක් යෝග්‍ය වේ. අප රටට යෝග්‍ය පරිදි අභිජනනය ක්‍රියාවලිය තුළින් දේශීය කිරි ගවයකු නිර්මාණය කිරීම මෙහි දී වැදගත් වන්නේ ඒ නිසාය.

කිරි කර්මාන්තය හා බැඳුණ අනෙක් කර්මාන්තය නම් ගව මස් කර්මාන්තයයි. ගව මස් පරිභෝජනය කරන විශාල පිරිසක් රට තුළ සිටින අතර වාර්ෂික දේශීය ගව මස් අවශ්‍යතාවය මෙට්‍රික් ටොන් 30,000 කි. එම අවශ්‍යතාවයන් 98% ක් දේශීය කර්මාන්තයක් ලෙස පවතින අතර එහි විශාල අභියෝග සහ ගැටලු රාශියක් තිබේ. ඒවා නිරාකරණය කිරීම ඉදිරියේදී සිදු කළ යුතුය. සමස්තයක් ලෙස ඉහළ ගණයේ ආහාර නොමැතිවීම, නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක වන සත්ව රෝග සඳහා සහනදායි ලෙස දේශීය වශයෙන් නිෂ්පාදිත ඖෂධ දීම, නිසි කලට රෝග වැළැක්වීමේ එන්නත් දීමේ නිසි ක්‍රියාවලියක් නොමැතිවීම යන කරුණු ගැන වඩා වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය.

මුඛ හා කුර රෝග තත්වය නිසා වාර්ෂිකව කිරි සහ අනෙකුත් නිෂ්පාදන මඟින් රුපියල් මිලියන ගණනක් මෙම ව්‍යාපාරයට අහිමිවේ. සත්ව රෝග වැළැක්වීමට විදේශ රටවල් මූලික කර ගත් එන්නත් ගෙන්වීමේ ව්‍යපෘතිවලට මුල්තැන දීමත් දේශීය වශයෙන් නිපදවීමට උනන්දුවක් සහ අනුබලදීමක් හෝ දිරිගැන්වීමක් නොමැතිවීමද මීට බලපෑ හේතූන් අතර වේ. මේ සඳහා පශු පර්යේෂණ ආයතනයක් ගන්නොරුව පිහිටා ඇති අතර මෙරටට අවශ්‍ය ප්‍රතිකාර එන්නත් නිපදවීම හා බුරුළු ප්‍රදාහය සහ කිරිවැරීම සඳහා වන ඖෂධ නිපදවීමේ හැකියාව පවතින අතර දක්ෂ සැලකිය යුතු පර්යේෂකයන් පිරිසක් ද ඒ සතුව ඇති බව නොරහසකි.

2015 වසර වන විට මෙම ඖෂධ හා එන්නත් නිපදවීම සිදු කර ඇතත් මේ වන විට එය ඉතා පසුගාමී තත්ත්වයක පවතී. පිටරටින් එන්නත් ගෙන්වීම සිදු වන අතර එම එන්නත්වල සාර්ථකත්වය අවම මට්ටමක පවතින අතර මිල ද ඉතා අධිකය. මේ සා මෙම කර්මාන්තයේ නිරත පිරිසට වන වැය ඉතා අධිකය.

මේ අධික පිරි වැය නිසා සතුනට අවශ්‍ය බෙහෙත් සහ එන්නත් දීමට යම් ආකාරයක මැලිකමක් දැක්වීමේ ප්‍රවණතාවයක් ගොවි මහත්වරුන් අතර පවතී. මෙම ඖෂධ දේශීය වශයෙන් නිපදවා යම් සහනදායි පිළිවෙතකට සපයා දීමේ වැඩපිළිවෙළක් දියත් කළ හැකි නම් කිරි ව්‍යවසායකයාට සහනයක් සහ පිටිවහලක් වේ. වාර්ෂිකව 250,000ක් (දෙලක්ෂ පනස් දහසක්) සතුන්ගෙන් කිරි ගන්නවා යනු පැටවුන් ද එම ප්‍රමාණයක් බිහි වීමයි. ඉන් 50% ක් පිරිමි සතුන් වේ. මෙම උපදින පිරිමි සත්තු ඉවත් කළ යුතු අතර මීට අමතරව සෑම ගොවිපොළකම සිටින වැඩිහිටි සතුන්ගෙන් 20%ක් පරිභව ඝාතනය සඳහා (මස් පිණිස) ඉවත් කරනු ලබයි.

ගව මස් කර්මාන්තය

ලංකාවේ පවතින එක් ස්වයංපෝෂිත කර්මාන්තයක් ලෙස ගව මස් කර්මාන්තය සැලකේ. ලංකාවේ වාර්ෂික ගව මස් ඉල්ලුම මෙට්‍රික් ටොන් 30,000කි. 2019 වසරේ පිටරටින් ගෙන්වා ඇති ප්‍රමාණය මෙට්‍රික් ටොන් 119 කි.ඊට වැය වී ඇති මුදල රු.මිලියන 116 කි. දේශීයව මස් අනුභව කරන්නන්ට පිටරටින් මෙම මස් ආනයනයට වාර්ෂිකව රුපියල් බිලියන 30 ක් වැය වේ.

මෙම පිරිමි සතුන් සහ වාර්ෂිකව ඉවත් කරන සතුන්ගෙන් (සත්ව අපහරණ ආදායම නොලැබී යාමෙන්) කිරි ව්‍යවසායකයාට ආදායමක් නොලැබුණ හොත් එම ගොවිපොළ පාඩු ලබන තත්ත්වයට පත්වේ. නැතහොත් දේශීය සත්ව අපහරණ කර්මාන්තය බිඳ වැටීමත් සමඟ බිලියන 35 ක් වන දේශීය කිරි කර්මාන්තය කඩා වැටීමත් සිදු වේ. බිලියන 54 ක් කිරිපිටි ආනයනය සඳහා වැය කරන අතර දේශීය කිරි හා ගව අපහරණ කර්මාන්තය ලෙස ගත් කල මූළු වටිනාකම රුපියල් බිලියන 120 කි.

මෙම කර්මාන්තය සඳහා ප්‍රතිපත්ති සැකසීමේදී මෙම ආර්ථික දත්ත විශ්ලේෂණය නොකිරීම කනගාටුවට කරුණකි. ගව අපහරණය නතර කිරීම තුළ ආර්ථික හානිය එසේ වන විට වසරකට සතුන් ලක්ෂයක් අත්හැරී‍මෙන් සමාජ ගැටලුවක් ඇතිවේ. වසරකට සතුන් ලක්ෂයකට අභය දානය දීම සහ ඔවුන්ට ආහාර සපයන්නේ කෙසේ ද? කිරි සපයා දෙන සතුන් 250,000කට (දෙලක්ෂ පනස් දහසකට) ආහාර සලාකය දිය නොහැකි පසුබිමක පවතින රට වාර්ෂිකව තවත් අමතර අපහරණ සතුන් ලක්ෂයක් රැක බලා ගන්නට ‍මහා භාණ්ඩාගාර ආර්ථිකය ශක්තිමත් ද යන්න ප්‍රශ්නයකි. දළ වශයෙන් මේ සඳහා රුපියල් බිලියන 6ක් වැය වේ.

අලි ඇතුන් ගම් වැදීම

මෙම සතුන් කැලෑ වැදීම නිසා විශේෂයෙන් අලින් වැනි සතුන්ට අවශ්‍ය තෘණ හිඟ වීමෙන් අලි ඇතුන් ගම් වැදීමට හේතුවක් වේ. ගව අපහරණ කර්මාන්තය අඩපණ කිරීමට දීර්ඝකාලීන සැලසුම් සැකසිය යුතුය. උපදින පිරිමි සතුන් ප්‍රමාණය අඩු කිරීම (ලිංග නිර්මිත ශුක්‍රාණු කෘත්‍රිම සිංචනය සඳහා යොදා ගැනීම) එහෙත් මෙම ක්‍රමය යටතේ පිරිමි සතුන් ගහණය මෙරට පාලනය කර ගැනීමට වසර 05 ක කාලයක් අවම වශයෙන් ගත වනු ඇත.

පිරිමි සතුන් පාලනය කර ගත්ත ද ගොවිපළවලින් නිෂ්පාදනයට දායක නොවන සතුන් ගොම හා කාබනික පොහොර නිෂ්පාදනයට යොදා ගැනීමට යෝජනා වී ඇති අතර මහා පරිමාණ ලෙස වසරකට සතුන් ලක්ෂය බැගින් වසර 10 ක පමණ කාලයක් සතුන් මිලියනයකට අවශ්‍ය තෘණභූමි ප්‍රමාණය කොතරම් ද යන්න සිතා බැලිය යුතුය. කිරි කර්මාන්තයේ නිර්ණායක අනුව අක්කරයකට පෝෂණය සඳහා උපරිම ලෙස සතුන් 5 ත් 8 ත් අතර ප්‍රමාණයක් යොමු කළ හැකිය.

වාර්ෂිකව ඉවතලෑමට සිදුවන පිරිමි සතුන් ලක්ෂයක් නිෂ්පාදනයෙන් ඉවත් වන 35,000 ත් 135,000 ත් අතර සතුන් ප්‍රමාණයක් පෝෂණය කිරීමට තෘණ භූමි අක්කර 27000 ක් අවශ්‍ය වන අතර වසර 10 ක් තුළ මෙවැනි ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීම තුළින් රට කෙතරම් ආර්ථිකමය වශයෙන් ගැටලුවකට මුහුණ පානු ඇතැයිද සිතිය හැකිය.

තවත් විකල්පයක් ලෙස යෝජනාවි ඇති අපහරණ ගවයින් පිටරටට යැවීමේ ව්‍යාපෘතිය ඵලදායි ලෙස සිදු කිරීමට අවශ්‍ය තාක්ෂණය සහ මිනිස් බලය සත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව සතුව ඇත් දැයි නොදනිමි. අන්තර්ජාතික නියමයන්ට අනුකූලව සතුන් අපහරණ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටකට කෙතරම් ආර්ථික වාසියක් අත්වනු ඇත් දැයි ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් කල්පනා කර බැලිය යුතුය. කිරි කර්මාන්තය නංවාලීමට නම් කාරණා 3 ක් සම්පූර්ණ කළ යුතුය. සතුන්ට අවශ්‍ය පෝෂණය, ජලය සහ සැප පහසුව සපයා දීම, සත්ව රෝග නිවාරණය සහ ඖෂධ එන්නත් නිසි කලට සහනදායී ලෙස සපයා දීමට අවශ්‍ය උපරිම පහසුකම් සැලසීම, කෘත්‍රිම සිංචන ක්‍රියාවලිය යාවත්කාලීන කොට ලිංග නිර්මිත ශුක්‍රාණු භාවිතය, කලල බද්ධය වැනි ව්‍යාපෘති මගින් උසස් ආරයේ දේශීය කිරිගවයකු දේශීයව නිර්මාණය කිරීම සහ වසර අසූවකට අධික කාලයක් තුළ විවිධ අභිජනන මට්ටම්වලින් අභිජනනය සිදු කොට ඇති සතුන් සඳහා පුළුල් වශයෙන් ජානමය විශ්ලේෂණයක් (Gene Sequencing) කොට සියලු සත්ව නිෂ්පාදන දත්ත ඩිජිටල්කරණය කිරීම වැනි ක්‍රියාවලියක් හරහා මෙම සර්වකාලීන දැක්ම යථාර්ථයක් කිරීමෙන් පමණක් දේශීය කිරි නිෂ්පාදනය සෞභාග්‍යයේ දැක්මට අනුව කිරෙන් සපිරි රටක් යන්න සඵල කර ගැනීමට හැකි වනු ඇත.

සමන්තා කංකානම්ගේ

නිසි කලට පෙර සංවාසයේ යෙදීම, ලිංගික පිවිතුරු බව සිඳ ගත් තරුණ තරුණියන්ගේ විශාලතම පසුතැවිල්ල බව ලිංගික හැසිරීම් පිළිබඳ බ්‍රිතාන්‍යයේ සිදුකරන ලද සමීක්‍ෂණයකින් හෙළිවේ.

තමන් පළමු වරට සංවාසයේ යෙදුණේ, “නිසි කාලයේ නොවන” බව බ්‍රිතාන්‍යයේ වෙසෙන 20 වන වියේ පසුවන තරුණියන්ගෙන් තුනෙන් එකකට වැඩි පිරිසක් සහ තරුණයන්ගෙන් හතරෙන් එකක් පිළිගනිති.

බ්‍රිතාන්‍යයේ ලිංගික එක්වීමකට නිත්‍යනුකූල අනුමැතිය ලැබෙන්නේ, වයස 16 ක් සම්පුර්ණ වූ පුද්ගලයන්ටය.

ලිංගික ආකල්ප සහ ජීවන රටා පිළිබඳ මෑතකදී කරන ලද මත විමසුමට අනුව, එම වයසේදී තරුණ තරුණියන් ඊට සුදුසු මට්ටමක නොසිටිය හැකිය.

පර්යේෂණයෙන් අනාවරණය වූයේ කුමක්ද?

සමීක්ෂණය සඳහා සහභාගී වූ තරුණියන්ගෙන් 40% ක් සහ තරුණයන්ගෙන් 26% ක් තමන්ගේ මුල් ලිංගික අත්දැකීම සිදුවූයේ “සුදුසු කාලයේදී” නොවන බව ප්‍රකාශ කළහ.

තවදුරටත් කරුණු විමසීමේදී බොහෝ දෙනා ප්‍රකාශ කළේ, තව සුළු කාලයක් තමන්ගේ ලිංගික පිවිතුරුභාවය ආරක්ෂා කරගෙන සිටියා නම් මැනවි යැයි සිතෙන බවය.

අතලොස්සක් ප්‍රකාශ කළේ, ඊටත් පෙර සංවාසයේ යෙදිය යුතු බවය.

සමීක්ෂණයට භාජනය වූ බ්‍රිතාන්‍ය වාසී තරුණ තරුණියන්ගෙන් බහුතරය සංවාසයේ යෙදී ඇත්තේ, 17 – 18 වයස් සිමාවේ පසුවෙද්දීය.

තුනෙන් එකකට ආසන්න පිරිසක් වයස අවුරුදු 16 සම්පුර්ණ වීමට ප්‍රථම සංවාසයේ යෙදී තිබේ.

නිසි කාලය කුමක්ද?

සංවාසයේ යෙදිය යුතු යැයි ඔබට සිතෙන්නේ නම්, පළමුව ඔබ ඔබෙන් ම ඒ පිළිබඳව විමසන්න:

• එය නිවැරදි ද?
• මම මගේ සහකරුට ආදරෙයි ද?
• ඔහු හෝ ඇයත් එලෙස ම මට ආදරෙයි ද?
• සමාජ රෝග සහ ඒඩ්ස් වැනි රෝගවලින් ආරක්ෂා වීමටත් ගැබ් ගැනීම වැළැක්වීමටත් උපත් පාලන කොපු භාවිත කිරීමට අප සාකච්ඡා කළා ද?
• ඒ පිළිබඳව අප දෙදෙනා දරන්නේ එක ම මතයක් ද?
• මට හැඟුණ හොත් ඕනෑ ම මොහොතක “එපා” කියන්න අවස්ථාව තිබේ ද? අප දෙදෙනා ම ඊට එකඟ ද?

ඉහත ප්‍රශ්නවලට පිළිතුර “ඔව්” නම් සංවාසයේ යෙදීමට සුදුසු තත්ත්වයක ඔබ සිටිනවා විය හැකියි.

නමුත්, පහත දැක්වෙන කවර හෝ ප්‍රශ්නයකට ‘ඔව්’ යනුවෙන් පිළිතුරු දෙන්නේ නම්, ඔබ සංසර්ගය සඳහා සුදුසු අවස්ථාවක පසු නොවනවා විය හැකිය.

• මගේ මිතුරෙකුගෙන් හෝ සහකරුගෙන් මට පීඩනයක් එල්ල වෙනවා ද?
• මට පසුව කනගාටු වෙන්න සිදුවෙයි ද?
• මම ලිංගිකව හැසිරෙන්නේ මගේ මිතුරන්ගේ සිත් දිනා ගන්න ද? නැත්නම් ඔවුන් සමග කරට කර සිටින්න ද?
• මම ලිංගිකව හැසිරෙන්නේ මගේ සහකරු මා සමග ම තබා ගැනීමට ද?

දත්ත: බ්‍රිතාන්‍යයේ ජාතික සෞඛ්‍ය සේවයෙනි – උපුටා ගැනීම බී.බී.සී

රැඳවියකුගේ ඥාතියෙක් පොලිස් නිලධාරියෙක් ඉදිරියේ ආයාචනය කරන ආකාරය සමාජ මාධ්‍යවල සටහන්ව තිබූ අයුරු ඉහත ඡායාරූපයේ දැක්වේ.

මහර බන්ධනාගාරය තුළ හටගත් නොසන්සුන් වාතාවරණය තවදුරටත් පහව ගොස් නොමැති බව සිරකරු අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමේ කමිටුව පවසන අතර පොලිසිය පවසන්නේ, රැඳවියන් පිරිසක් බන්ධනාගාර පිවිසුමට පැමිණි නිසා ඔවුන් විසුරුවා හැරීම පිණිස අහසට වෙඩි තැබූ බවය.

“ආයිත් වෙඩි තැබීම් වෙනවා කියල අපිට ආරංචි වෙනවා. මේ වෙනකොට කිසිම නිලධාරියෙක් ඇතුළේ නෑ කියල තමයි අපිට ආරංචි. එළියේ ඉඳල ඇතුළට වෙඩි තියනවා ඇතුළේ ඉන්න රැඳවියන් අපිව මරන්න එපා කියල කෑගහනවා,” යනුවෙන් සිරකරු අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමේ කමිටුවේ සභාපති නිතීඥ සේනක පෙරේරා බීබීසී සිංහල සේවය සමඟ පැවසීය.

නියෝජ්‍ය පොලිස්පති අජිත් රෝහණ පවසන්නේ, මේ වන විට බන්ධනාගාරය තුළ තත්ත්වය පාලනය කර ඇති බවය.

“රැඳවියන් පිරිසක් ගේට්ටුව ලඟට ආපු නිසා ඔවුන්ව විසුරුවා හරින්න අහසට වෙඩි තියල තියෙනවා. ඒත් දැනට තත්වය පාලනය කරලා තියෙන්නේ,” නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයා පැවසීය.

ඉරිදා ඇති වූ ගැටුම හේතුවෙන් මියගිය පුද්ගලයින් අට දෙනෙකුගේ මළසිරුරු මේ වන විට රාගම රෝහලට රැගෙනවිත් ඇති අතර, තුවාල ලැබූ 63 දෙනෙකු ප්‍රතිකාර සඳහා රෝහල් ගතකර ඇති බවත් රාගම රෝහලේ අධ්‍යක්ෂ වෛද්‍ය ෂෙල්ටන් පෙරේරා මාධ්‍ය වෙත පැවසීය. ඔහු පවසන පරිදි ඉන් 10 දෙනෙකුගේ තත්ත්වය බරපතළය.

රාගම රෝහලට ඇතුළත් කරන ලද රැඳවියන් 71 දෙනෙකුගෙන් 48 දෙනෙකු මේ වන විට පී සී ආර් පරීක්ෂාව සඳහා යොමු කර ඇති අතර, ඔවුන් අතරින් රැඳවියන් 26 දෙනෙකු ම කොරෝනා ආසාදිතයන් බව තහවුරු වී ඇතැයි රාගම රෝහලේ ප්‍රකාශකයෙක් පැවසීය.

ඉරිදා ගැටුම හටගැනීමත් සමඟම රැඳවියන්ගේ ඥාතීන් මහර බන්ධනාගාරය ඉදිරිපිටට රැස්වී තම ඥාතීන් පිළිබඳව විස්තර විමසූහ. එහෙත් ඔවුනට තම ඥාතීන් පිළිබඳව කිසිදු තොරතුරක් ලබාගැනීමට නොහැකි වූ බව සමහර දෙමාපියෝ පැවසූහ.

සුජීවා ප්‍රනාන්දු බීබීසී සිංහල සේවය සමඟ පවසුවේ තම පුතා පිළිබඳව කිසිදු තොරතුරක් සොයාගැනීමට නොහැකි වූ බවයි.

“අපි අද උදේ ඉඳල බන්ධනාගාරය ඉස්සරහ හිටියට අපේ පුතා ගැන කිසිම තොරතුරක් ලැබුනේ නෑ. අනේ සර් අපේ පුතාට මොකද උනේ කියල හොයල දෙන්න,” යනුවෙන් ඇය හඬමින් බීබීසී සිංහල සේවයෙන් ඉල්ලා සිටියාය.

මවුවරුන් පොලිස් නිලධාරීන්ගේ දෙපා නමැද සිය දරුවන් බේරාදෙන ලෙසත් ඔවුන්ගේ ගැන තොරතුරු දන්වන ලෙසත් ආයාචනා කරන ඡායාරූප සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ සංසරණය විය.

මහර බන්ධනාගාරයේ නොසන්සුන්තාව පිළිබඳ විශේෂ පරීක්ෂණයක් කරන්නැයි, ආරක්ෂක ලේකම්වරයා පොලිස්පතිවරයාට උපදෙස් දුන් බව ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය නිවේදනයක් නිකුත්කරමින් පැවසීය. පොලිස් මාධ්‍ය ප්‍රකාශක අජිත් රෝහණ කියා සිටියේ, ඒ අනුව ඒ සම්බන්ධයෙන් වහාම විමර්ශනයක් ආරම්භ කිරීමට පොලිස්පතිවරයා අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට උපදෙස් දුන් බවය.

මේ අතර සිදුවීම විමර්ශනය කර නිර්දේශ ඇතුළත් පූර්ණ වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා අධිකරණ අමාත්‍ය, ජනාධිපති නීතිඥ අලි සබ්‍රි විසින් විශ්‍රාමික මහාධිකරණ විනිසුරු කුසලා සරෝජනී වීරවර්ධනගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් පංච පුද්ගල කමිටුවක් පත්කරනු ලැබ ඇති බව රජයේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුව නිවේදනය කළේය.

එම කමිටුවේ අනෙකුත් සාමාජිකයින් ලෙස අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රධාන නීති උපදේශක ජනාධිපති නීතිඥ යූ ආර් ද සිල්වා, අධිකරණයේ අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ලේකම් (පාලන) රෝහණ හපුගස්වත්ත, නියෝජ්‍ය පොලිස්පති නීතිඥ අජිත් රෝහණ, හිටපු බන්ධනාගාර කොමසාරිස් ගාමිණී ජයසිංහ පත්කොට තිබෙන අතර, බන්ධනාගාර ප්‍රතිසංස්කරණ හා සිරකරුවන් පුනරුත්ථාපන රාජ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ලේකම් නිශාන් ධනසිංහ කමිටුවේ ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කරයි.

අදාළ සිද්ධියට පාදක වූ කරුණු, ඒ සඳහා වගකිව යුතු පාර්ශවයන් හා ඒ සඳහා ගතයුතු ක්‍රියාමාර්ග හා මෙවැනි සිද්ධීන් වළක්වා ගැනීමට ගතයුතු නිර්දේශ ඇතුළත් වාර්තාවක් අධිකරණ අමාත්‍යවරයා වෙත ඉදිරිපත් කළ යුතු අතර, අදාළ කමිටුව විසින් සතියක් ඇතුළත අතුරු වාර්තාවක් ද, මාසයක් ඇතුළත කෙටි කාලීන හා දීර්ඝ කාලීනව ගතයුතු ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳ නිර්දේශ ඇතුළත් සම්පුර්ණ වාර්තාවක් ද ඉදිරිපත් කළ යුතු යයි අධිකරණ අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයා විසින් දන්වා තිබෙන බවත් රජයේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුව පැවසීය.

මේ අතර පවතින තත්ත්වය පිලිබඳව තම ට්විටර් ගිණුමේ සටහනක් තබමින් ඉසංක ජයසිංහ පැවසුවේ “සිරකරුවෝද මනුෂ්‍යයෝය යන්න මනුෂ්‍යයෝද සිරකරුවන් ය ලෙසින් වෙනස් වෙමින් පවතී. සූදානමින් සිටින්න,” යනුවෙනි.

බී.බී.සී. සන්දේශය වෙතින් කළ ඍජු උපුටා ගැනීමකි

2018 ඒ අවාසනාවන්ත පාස්කු ප්‍රහාරයෙන් පසුව අපේ ආණ්ඩුව නැවත පාසල් විවෘත කරන්න යන විට, ළමුන්ව දෙමව්පියන්ව බය කළා. රජය පාසල් විවෘත කළත් ළමයි පාසල් ඇවිත් නෑ කියලා හිස් පන්ති කාමර පෙන්නුවා. political – media agenda අනුව එදා ආණ්ඩුව අපකීර්තියට පත්කරන්න උත්සාහ කළා. ගුරුවරුන් දෙන සහතිකය අවිශ්වාස කරන තැනට වැඩ හැදුවා. ඒ නරක වැඩේ අද ආණ්ඩුවට “පාරාවළල්ලක්” වෙලා.      

ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනයේ තිත්ත ඇත්ත මෙන්න   පාස්කු ප්‍රහාරයේදී පාසල් ගැන ඇති කළ භීතිය ගැන ආණ්ඩුවට පරාවළලක් වෙලා   ජාතික සමගි ජනබලවේගයේ ජාතික ලැයිස්තු මන්ත්‍රී එරාන් වික්‍රමරත්න මහතා අද (01) අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ වැය ශීර්ෂයට අදාළ පාර්ලිමේන්තු විවාදයේ දී කළ සම්පූර්ණ කතාව.     රටක අධ්‍යාපනය සකස් විය යුත්තේ කොහොමද ? අද  වගේ කාලයක, අද වගේ දවසක මේක අහන්නම ඕන ප්‍රශ්නයක් ? ඇත්ත වශයෙන්ම අපි අද දවසේ අධ්‍යාපනය සකස් කරන්න අවශ්‍ය  අපේ දරුවන්ට හෙට ලෝකය දිනන්න අවශ්‍ය වන ලෙසයි. ඔවුන් අධ්‍යාපන සහතික දෙස බලමින් හූල්ලන, අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් තිබිය යුතු නෑ. තරුණ අසහනය වර්ධනය වීම නිසා, අපේ  පරම්පරා දෙකක්  වන්දි ගෙවා තිබෙනවා. ඒ නිසා දැන් ඇති. එහෙම නම් අද දවසේ අපි අපේ අධ්‍යාපන  ප්‍රතිපත්තිය සකසන්න අවශ්‍ය “හෙට” ලෝකය දිනන්නයි.      අද, අපි වාද විවාද කල යුතුව තිබෙන්නේ ඒ ගැනයි!  ලංකාවේ, 10-13 ශ්‍රේණි ආශ්‍රිත ද්විතියික අධ්‍යාපනය ගැන කතා කරනකොට, තවමත් (net enrollment rate ) ශුද්ධ බඳවා ගැනීමේ අනුපාතය 65% යි. ඉතුරු 35% ට මොකද වෙන්නේ ?     ඒ වගේම තමයි සෑම වසරකම පළමු ශ්‍රේණියට ඇතුළත් වන ළමුන්ගෙන් 6%ක් පමණයි, විශ්ව විද්‍යාලයට යාමට  අවස්ථා හිමිකර ගන්නේ. ඒ වගේම තමයි, නිසි අධ්‍යාපන හෝ නිපුණතාව, පුහුණුවකින් තොරව 33% ක් රටේ ශ්‍රම වෙළඳපොළට එකතු වෙනවා. ඒ නිසාම, අවුරුදු 15-24ත් අතර තරුණ විරැකියා අනුපාතය ඉහළ අගයක සඳහන් වෙනවා.     ඒ වගේම තමයි කොවිඩ් ගෝලීය වසංගතය අවස්ථාවේ “දුරස්ථ අධ්‍යාපනයට” ළමුන් යොමුකරනවා කිව්වා. අපි ඒ සඳහා රටක් ලෙස සූදානම්ව සිටියද? අපි අධ්‍යාපන කටයුතු සිදුකල ආකාරය සම්බන්ධව තෘප්තිමත් වෙන්න පුළුවන්ද ? පාසල් ළමුන් කීයෙන් කී දෙනාටද, laptop, ipads. computer, smartphone තිබුණේ ? තමන්ගේ පවුලේ ජීවන බර දරාගන්න බැරුව හිටපු මිනිස්සු කොවිඩ් හමුවේ තවත් දුෂ්කරතාවට පත්වුණා. ඒ මිනිස්සු කොහොමද දරුවන්ට මේ තාක්ෂණික මෙවළම් අරගෙන දෙන්නේ ? ආණ්ඩුව ඒ ගැන හොයලා බැලුවද ? අනුන්ගේ එකක් හරි ඉල්ලගත්තත් හැමෝටම 4G පහසුකම් තිබුණද ? internent speed සහ  signal ප්‍රශ්න කොච්චර තිබුණද ?      මේ වගේ ප්‍රශ්න රැසක් සමඟ තමයි අද මේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශ වැය ශීර්ෂය ගැන විවාදය සිදුකරන්න සිදුව තිබෙන්නේ.     ගරු කතානායකතුමනි,      අපි දන්නවා රටේ ආදායම් බෙදීයාමේ පරතරයක් තියෙනවා. අපේ වගේ රටවල එය බරපතල ලෙස තිබෙනවා. මේ ඇති නැති පරතරය නැති කරන මෙවලම තමයි අධ්‍යාපනය. සමාජ ඉණිමගේ ඉදිරියට යන්න ඕනෑම අයෙකුට හැකියාව තිබෙනවා. නමුත් ඒ සඳහා ඔහුට අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අවස්ථාව හිමිවෙන්න ඕන.        අපේ රටේ ද්විතියික අධ්‍යාපනය ලබමින් සිටි පිරිසගෙන් බහුතරයකට කොවිඩ් නිසා අධ්‍යාපන අවස්ථාව නිසි ලෙස හිමි වුණේ නෑ. තියෙන කෙනා ඉගෙන ගනී, නැති කෙනා “අතහැරපු” අධ්‍යාපන ක්‍රමයක්  තමයි, පසුගිය කාලයේම ලැබුණේ. විධිමත් ලෙස ළමුන් Online අධ්‍යාපනයට යොමුකරන්න ආණ්ඩුව මොනවද කලේ ?  මැදිරියක සිට සජීවීව ඉගැන්වූ පාඩමක් ඉගෙන ගන්න, ළමයි කීදෙනෙක් සම්බන්ධ වුණාද ? මොනවද ඒ සම්බන්ධව තියන දත්ත ? මොකුත් නෑ.  අවාසනාවන්ත තරුණ කැරළි තුනකට මුහුණදීපු රටක් එහෙමද රටේ අනාගතය සමඟ කටයුතු කරන්නේ ? කොවිඩ් කවදා හෝ අවසන් වෙනතුරු අහිංසක නැතිබැරි කෙනාගේ දරුවට අධ්‍යාපන අවස්ථාව අහිමි කරනවද ?   පුතාට tab එකක් අරගෙන දෙන්න තාත්තට සල්ලි නැති නිසා ඒ දරුවගේ  අධ්‍යාපනය කඩාකප්පල් වෙන්න ඉඩ හරිනවද ? ඔය ටික වෙන්න දෙන්න ආණ්ඩුවක් මොකටද ? අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයක් මොකටද ?     ගරු කතානායකතුමනි,     අපි අපේ ආණ්ඩුව සමයේ පාසල් සිසුන්ට tab පරිගණක දෙන්න යනකොට හැසිරුණු විදිය මතකද ?  ළමයින්ට tab දෙන්න එපා පිළිකා හැදෙයි කියලා මිනිසුන්ව බය කළා. පටු බල තණ්හාව මත අනාගත පරම්පරාව උකස් තිබ්බා. නමුත් අපේ ප්‍රතිපත්තිය වුණේ ළමුන්ට අධ්‍යාපන අවස්ථා උපරිම සමීප කිරීම. මේ කරදිය වළල්ලෙන් එහා ලෝකයේ දැනුම ලබන්න, “දරුවව” ඊට සමීප කරවීම. අපේ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය වුණේ 13 වසර දක්වාම “අධ්‍යාපනය”. අපේ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය වුණේ “හැම පාසලක්ම හොඳම පාසලක්” කිරීම.     ඒ වගේම වැදගත් කරුණක් කිවයුතුව තිබෙනවා. ඒ තමයි කොවිඩ් නිසා වහපු පාසල් විවෘත කළත් ළමයි පාසල් නොපැමිණීම. විදුහල්පතිවරු ගුරුවරු දෙයක් කිව්වාම එදා දරුවෝ ඔවුන්ව විශ්වාස කළා. දෙමාපියන් ගුරුතුමාගේ බසට ඇහුම්කන් දුන්නා. මොනවා නැතත් ගුරුවරයා සම්බන්ධ, පාසල සම්බන්ධ විශ්වාසය තිබුණා. නමුත් මෙවර ළමයින් පාසල් එන්න මැළි වුණා. ගුරුවරුන්ගේ වචනය දෙමාපියන් විශ්වාස කලේ නෑ. මේ දේ වෙනකොට විපක්ෂයේ අපි කිව්වේ නෑ “ළමයි පාසල් යවන්න එපා – කොවිඩ් හැදෙයි ” කියලා.  නමුත් 2018 ඒ අවාසනාවන්ත පාස්කු ප්‍රහාරයෙන් පසුව අපේ ආණ්ඩුව නැවත පාසල් විවෘත කරන්න යන විට, ළමුන්ව දෙමව්පියන්ව බය කළා. රජය පාසල් විවෘත කළත් ළමයි පාසල් ඇවිත් නෑ කියලා හිස් පන්ති කාමර පෙන්නුවා. political – media agenda අනුව එදා ආණ්ඩුව අපකීර්තියට පත්කරන්න උත්සාහ කළා. ගුරුවරුන් දෙන සහතිකය අවිශ්වාස කරන තැනට වැඩ හැදුවා. ඒ නරක වැඩේ අද ආණ්ඩුවට “පාරාවළල්ලක්” වෙලා.       ගරු කතානායකතුමනි, අපි බලය ගනියි, පරදියි, නැවත බලයට එයි. ඒත් ගුරු – සිසු විශ්වාසය බිඳීම ජාතික අපරාධයක්. රට බාරගන්න ඉන්න අනාගත පරම්පරාවේ අධ්‍යාපන කටයුතු ඇණහිටීම කියන්නේ ජාතික අවාසනාවක්. අපි නම් කොහොම වුනත් ඒ වගේ පහත් දේශපාලනයක් කරන්නේ නෑ. ඒ නිසා අපි කියනවා, අපේ රටටත් වඩා වසංගතයෙන් හානි වූ රටවල පවා පාසල් අධ්‍යාපන කටයුතු අඛණ්ඩව සිදුවෙනවා. බය නැතුව අවශ්‍ය තාක්ෂණික මෙවලම් භාවිත කරන්න. අධ්‍යාපන කටයුතු කඩාකප්පල් කරගන්න එපා. ගුරුවරුන්, විදුහල්පතිවරුන් දෙන උපදෙස්, සෞඛ්‍ය අංශ දෙන උපදෙස් අනුව කටයුතු කරමින් අධ්‍යාපන කටයුතු අඛණ්ඩව සිදුකරන්න. ඒ සඳහා දරුවන්ව යොමුකරන්න කියලා.     ගරු කතානායකතුමනි,      මම අවධානය යොමු කරන්නේ උසස් අධ්‍යාපනය සම්බන්ධවයි. 2018 වසරේ උසස් පෙළ විභාගය සඳහා අපේක්ෂකයන්  267,111ක් පෙනී සිටියා. එයින් විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රවේශය සඳහා 167,907ක් සුදුසුකම් ලැබුවා. ප්‍රතිශතයක් ලෙස එය 62.86% ක්. නමුත් විශ්ව විද්‍යාල සඳහා ඇතුළත්වීමට අවස්ථාව හිමිවුණේ 31,451 ක් සඳහා පමණයි. ලක්ෂ ගණනක් සිසුන්ට අවස්ථාව අහිමි වෙනවා.        ශ්‍රී ලංකාවේ තෘතික අධ්‍යාපනයට අදාළව gross enrollment ratio, බැලුවම  1970 දී 1.01%යි. 2014 දී 21%යි.  නමුත් අපි බැලුවොත් ජපානය,1971 දී 17%යි. 2013දී 62%යි.  දකුණු කොරියාව ගතහොත්  1971 දී 7%යි. 2013 දී 95% යි.  දැන් පේනවා නේද රටක් ලෙස අපි කොතනද ඉන්නේ කියලා.       ඊළඟට අපි බලමු ( gross expenditure on teritary education as % of GDP )  තෘතික අධ්‍යාපනය සදහා දරන දල වියදම, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙසද කොපමණද කියලා.      ලංකාවේ 2001 දී එය 0.37%යි. එය 2013 දී 0.34%යි.  නමුත් අපි ජපානය සැලකිල්ලට ගමු. ඔවුන් 1998 දී 0.41%යි. 2014දී 0.78%යි.  දකුණු කොරියාව බැලුවොත් 1998 දී 0.37යි. 2013 දී 0.86 යි. සිංගප්පුරුව 2008 දී 0.91%යි. 2013 දී 1.03% යි. මේ රටවල් එන්න එන්නම තෘතික අධ්‍යාපනය සඳහා වැඩි පංගුවක් වෙන්කරලා තිබෙනවා. නමුත් අපි එන්න එන්නම අඩු කරලා තියනවා. මම මේ දත්ත ඇතුලත් ලේඛනය සභාගත කරනවා.     ඒ වගේම තමයි  2016 ආදායම්-වියදම් සමීක්ෂණයට අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ higher education gross enrollment ratio  සැලකීමේදී,  බස්නාහිර සහ මධ්‍යම පළාතේ තමයි ඉහළම අගයක් පෙන්නුම් කරන්නේ. එය 18%ක්.  උතුරු මැද පළාත ගත්තාම 8%ක් , ඌව 11%ක්. පොඩි රටක් වුණත් පළාත් අනුව සැලකිය යුතු විෂමතාවයක් පෙන්වනවා.       මේ තවත් වැදගත් කරුණක්. 2016-2017 වර්ෂයට අදාළව බස්නාහිර පළාතේ විශ්ව විද්‍යාල වලින්  undergraduate ලා , පළමු උපාධිය ලැබුවන් 60,878ක් වාර්තා වෙනවා. ඒ වසරේ සමස්ථ රටේම පළමු උපාධිය ලැබූවන් 106,404යි. ඒ කියන්නේ 57%ක ප්‍රතිශතයක් බස්නාහිර විශ්ව විද්‍යාල වලින් උපාධිය ලබලා.       ඒ වගේම තමයි 2016-2017 පශ්චාත් උපාධිධාරීන් සමස්ථ රටේම 23,447ක් වන විට එයින් 20,010 ක් බස්නාහිර පළාත් විශ්ව විද්‍යාල වලින්. ඒ කියන්නේ 85%ක් බස්නාහිරින්. මේ වගේ දැඩි විෂමතාවක් උසස් අධ්‍යාපනයේ තිබෙනවා.     ගරු කතානායකතුමනි,     විශ්ව විද්‍යාල, නැත්නම් උසස් අධ්‍යාපනය සම්බන්ධව කාලයක් තිස්සේ තිබෙන බරපතල ප්‍රශ්නයක් තියනවා. ඒ quality සහ  relevance  සම්බන්ධව. අපේ උසස් අධ්‍යාපනයේ ගුණාත්මකභාවය සහ රැකියා අවස්ථා වෙනුවෙන් වන අදාලත්වය කොතරම්ද කියන ප්‍රශ්නය තියනවා.        අපි දන්න දෙයක් තමයි විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ උසස් අධ්‍යාපනය ලැබුවන්ට දෙස් විදෙස් රැකියා අවස්ථා තිබෙනවා. නමුත් බහුතරය  කලා විෂය ධාරාවේ සමාජීය විද්‍යා හැදෑරු උපාධිධාරීන්. මේ අයගේ රැකියා ප්‍රශ්නයක් තිබෙනවා. රැකියාවක් සඳහා අයදුම් කිරීමේදී නිපුණතාව සම්බන්ධව ප්‍රශ්න තියෙනවා.      සාමාන්‍ය සම්ප්‍රදාය තමයි ඔවුන්ව තොග වශයෙන් රජයේ රැකියා සඳහා එක්කර ගැනීම. නමුත් ඔවුන්ගේ වාර්ෂික රැකියා සැපයීමේ පමණක් නොවෙයි  උසස්වීම් පටිපාටියේ සිට ප්‍රශ්න රැසක් තිබෙනවා. එය නොවිසඳුණු ප්‍රශ්නයක්.       ඇත්තටම මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලය ගත්තොත් ලෝකයෙත් ඉහල පිළිගැනීමක් තියනවා. ඒ එහි ගුණාත්මක භාවය නිසා. ගුණාත්මකභාවය රැකගැනීම අත්‍යාවශ්‍ය කරුණක්. මගේ අදහස නම් විශ්ව විද්‍යාල වලට නිදහස තිබෙන්න ඕන ඔවුන්ගේ ගුණාත්මකභාවය රැකගැනීමට කටයුතු කරන්න.     නමුත් අපේ රටේ එහෙම ක්‍රමයක් නෑ. තීන්දු තීරණ හැමදෙයක්ම ගන්නේ ආණ්ඩුව සහ විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිසම. අදාළ විශ්ව විද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයාගේ අංකය පවා නිකුත් කරන්නේ UGC එක.      හරි නම් විශ්ව විද්‍යාලයක් සම්බන්ධව තීන්දුවක් ගන්නා විට එහි සෙනට් සභාවේ මතය විමසන්න ඕන. නමුත් එවැන්නක් සිදුවෙන්නේ නෑ. නිවැරදි ප්‍රතිපත්තිය විය යුත්තේ විශ්ව විද්‍යාල සෙනට් සභාවට අවස්ථාව තිබෙන්න ඕන තමන්ගේ ගුණාත්මක භාවය වැඩි කරගන්න. අපි උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා සිසුන්ට මූල්‍ය පහසුකම් සපයන විට එය නිකුත් කලේ ආදාළ විශ්ව විද්‍යාලයට හෝ උපාධි ආයතනයට නෙවෙයි. අපි දුන්නේ සිසුවාට. ඔහු තමයි විශ්ව විද්‍යාලය තීරණය කරන්නේ. නමුත් අද සිදුවන්නේ අදාළ විශ්ව විද්‍යාලයට හෝ උපාධි ආයතනයට තමයි මුදල් නිකුත් කරන්නේ. විශ්ව විද්‍යාල අතර තරගයක් ඇති වෙන්න ඕන ගුණාත්මක බැවින් ඉහලට ගොස් සිසුන් ආකර්ෂණය කර ගන්න. ඒ ගැන ආණ්ඩුවේ අවධානය යොමුකිරීම වැදගත්.     ගරු කතානායකතුමනි,      විශ්ව විද්‍යාලයක තීන්දු තීරණ සම්බන්ධව වැදගත් කාර්යයක් හිමිවෙන ආයතන 2ක් තිබෙනවා. එකක් සෙනට් සභාව. එහි තමයි අධ්‍යාපන කටයුතු විභාග සහ කාලසටහන් සම්බන්ධව තීන්දු තීරණ ගන්නේ.      අනෙක් ආයතනය කවුන්සිලය. එහි නියෝජනය සකස් වෙන්නේ, නිදර්ශනයක් ලෙස faculty හතරේ පීඨාධිපතිවරුන් 4 , කුලපති සහ උප කුලපති, සමඟ තවත් අධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයන් 2ක් ලෙසින්. ඒ ප්‍රමාණයට එකක් වැඩිපුර, එනම් තවත් නව දෙනෙකු කවුන්සිලයට පත්කිරීමේ අවස්ථාව උසස් අධ්‍යාපන ඇමතිට තිබෙනවා. ඒ ඇමති විසින් පත්කරන පිරිසට අදාළ අවම අධ්‍යාපන සුදුසුකමක් හෝ නිර්දේශ කර නෑ. ඔන්න අපේ විශ්ව විද්‍යාල තුළ තත්වය.     ඒ වගේම තමයි උපකුලපති පත්කිරීම. මීට පෙර තිබුණේ උප කුලපති ලෙස ඕනෑම අයෙකුට අයදුම් කරන්න පුළුවන්. තනතුර සඳහා අයදුම් කරන අය කවුන්සිලයට presentation එකක් කල යුතුයි. පසුව කවුන්සිලයේ ජන්ද විමසීමක් කරනවා. එයින් පළමු තිදෙනා ගේ නම් විෂය භාර අමාත්‍යවරයාගේ අනුදැනුම මත ජනාධිපතිට යවනවා. ජනාධිපති තමයි පත්වීම සිදුකරන්නේ.     ගරු කතානායකතුමනි,     වෙනසක් කරන්න කියලා 2020 මැයි නිකුත් කල චක්‍ර ලේකයක් නිකුත් කළා. ඒ මොකක්ද ? කළින් විදියම තමයි, නමුත් මෙතැන ලකුනුදීමේ පටිපාටියක් සිදුවෙනවා. වැඩිම ලකුණු ගත්ත තිදෙනාගේ නම් ඇමති දැනුවත්ව ජනාධිපතිට යවනවා. ජනාධිපති කෙනෙක්ව නම් කරනවා. මෙතන වෙනස අර ලකුණු දීමේ පටිපාටිය.     ආණ්ඩුව දැන් වෙනසක් කළා කියන නිසා මම අහනවා, වැඩිම ලකුණු ගත්ත අයද දැන් විශ්ව විද්‍යාල වල උප කුලපති කර තිබෙන්නේ ? ජනාධිපතිට නම් තුන යවනකොට ලකුණුත් යැව්වද ? ඉල්ලුම් කල පාර්ශව අතරින් ඉහලම ලකුණු ගත්ත කෙනා නම් උප කුලපති කරන්නේ, නම් 3ක් යවන්නේ මොකටද ? කියලා.     වෙනසක් කිව්වට කිසිම වෙනසක් නෑ. මේ නිසා තමයි විශ්ව විද්‍යාල ස්වාධීන ආයතන ලෙස වර්ධනය නොවන්නේ. එකතැන පල්වෙන ස්වභාවයක් තියෙන්නේ. ගුණාත්මකභාවය අඩුවෙලා පිළිගැනීම නැතිවෙලා තියෙන්නේ.     දැන් 2021 අයවැය යෝජනා අතර තිබෙනවා නගර විශ්වවිද්‍යාල city university 4 ක් ඇතිකරන්න. ඒ හරහා කළුතර, අම්පාර, පුත්තලම, නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්ක වෙත විශ්ව විද්‍යාල 4ක් හදන්න රුපියල් මිලියන 1000ක් වෙන්කර තිබෙනවා. එක විශ්ව විද්‍යාලයක් ආණ්ඩුව හදන්න යන්නේ රුපියල් මිලියන 250 කින්ද ? නවීන තත්වයන්ට ගැලපෙන විශ්ව විද්‍යාලයක් හදන්න පුළුවන්ද රුපියල් මිලියන 250 කින් ?     විශ්ව විද්‍යාලයක් කියන්නේ ගොඩනැගිලි නෙවෙයි. භෞතික වගේම දියුණු මානව සම්පතක් ඊට දායක කළ යුතුයි.     අපි පිලිගන්නවා අධ්‍යාපනය සැපයීමේ අවස්ථා පුළුල් කරන්න ඕන. ඒ සඳහා විශ්ව විද්‍යාල වැඩිපුර අවශ්‍යයි.  ඒක පැහැදිළි අභියෝගයක්.  තනියම රජයකට කරන්න බෑ. දැන් ලෝකයේ ඉහල පිළිගැනීමක් ඇති විශ්ව විද්‍යාල අරගෙන බලන්න. ඒවා ඒ ඒ රටවල රජයේ විශ්ව විද්‍යාල පමණක්  නෙවෙයි. පෞද්ගලික සමාගම් සතු ඒවත් නෙවෙයි, රජයෙන් ස්වාධීන ලාභ කොටස් කරුවන්ට නොබෙදෙන, non profit විශ්ව විද්‍යාලයක්. trust එකක් හරහා තමයි ඒවා පාලනය වෙන්නේ. අපි ඒ ගැනත් සලකා බලන්න ඕන.     රාජ්‍ය – පෞද්ගලික කියලා බෙදීම නෙවෙයි වැදගත්. අධ්‍යාපනයේ ගුණාත්මක භාවය රැකගෙන අධ්‍යාපන අවස්ථා පුළුල් කිරීමයි විය යුත්තේ. කෝ ——–ඇමතිතුමා ඉන්නවද ? ප්‍රශ්නයක් තියනවා අහන්න. දැන් ඔබතුමා ගියේ පෞද්ගලික පාසලකට. මම ගියේ රජයේ පාසලකට. ඔබ පෞද්ගලික පාසලකට ගියා කියා මොකුත් අඩුවක් වුණාද ?  නිදහසේ පියා රටේ පළමු අග්‍රාමාත්‍යවරයා DS සේනානායක, අග්‍රාමාත්‍ය SWRD බණ්ඩාරනායක, අධ්‍යාපනය ලැබුවේ පෞද්ගලික පාසලක. මොකුත් අඩුවක් වුණාද ? නෑ නේද ?        දැන් ප්‍රශ්නයක් තියනවා අහන්න. මොකක්ද ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්තිය. සයිටම් ගෙනාවේ අපි නෙවෙයි, මහින්ද රාජපක්ෂ රජය. සයිටම් වහන්න කියලා පාරට බැස්සෙත් ඒ පාර්ශවයම. එස්.බී ඇමතිතුමා සාක්ෂිදරයි. අපිට දැන් ආණ්ඩුවෙන් අහන්න වෙනවා ඔබලා තවදුරටත් දරුවන් පාවාදෙනවද කියලා.      ලංකාවේ අනාගතය තිබෙන්නේ දැනුම් ආර්ථිකයක් තුළ. අපි දැක්කේ නෑ අයවැය තුල දැනුම් ආර්ථිකයක්, අධ්‍යාපන කේන්ද්‍රස්ථානයක් ගොඩනැගීම සම්බන්ධව කිසිවක් නෑ. මට පෙන්නේ මෙහි වටිනාකම ආණ්ඩුව තේරුම් අරගෙන නෑ.    ඒ නිසා අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ විෂයේදී සරල, ලාභ පහසු දේ කරන්නන් වාලේ කිරීම නෙවෙයි වැදගත්. හොඳම දේ, හොඳම ප්‍රතිපත්තිය, ක්‍රියාවට නැංවීමයි වැදගත්.      ජනාධිපතිතුමා, අගමැතිතුමා, වගේම අපි ඕන කෙනෙක් තමන්ගේ දරුවට දෙන්න කැමති, හොඳම දේ නේද ?  අන්න ඒ නිසා අධ්‍යාපනය විෂයේ හොදම දේ, රටේම දරුවන්ට දීමයි සිදුකල යුත්තේ. රටේ දරුවන්ට අධ්‍යාපන සහතික දෙස බලා හඬාවැටෙන්න සිදුවන අනාගතයක් නම් එපා.

මිනුවන්ගොඩ ඇඟලුම් කම්හලෙන් සම්ප්‍රේෂණය වීමට පටන් ගත් කොරෝනා දෙවන රැල්ල ආරම්භයත් සමග බන්ධනාගාර අශ්‍රිතවද කොරෝනා රෝගීන් හමුවිය. ඒ සමඟම දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශයන් හි බන්ධනාගාර රැඳවියන් වහල මත නැගී පසුගිය සතියේ උද්ඝෝෂණ දියත් කළහ.

පවතින කොරෝනා වසංගත තත්ත්වය යටතේ උසාවි ක්‍රියාමාර්ග ඉක්මන් කිරීම, ඇප ලබාදිය හැකි අයට ඇප ලබාදීම, සිව්වස් සමාලෝචනය කිරීම යන ඉල්ලීම් හා තමන්ට අවශ්‍ය මූලික ආහාර පාන හා මූලික පහසුකම් ලබාදෙන ලෙස ඔවුහු ඉල්ලා සිටියහ.

මහර බන්ධනාගාරයේ රැඳවියන් පිරිසකට කොරෝනා වෛරසය ආසාදනය වීමත් සමඟ තවත් රැඳවියන් පිරිසක් බන්ධනාගාරයෙන් පළායාමට උත්සාහ දැරීමේ සිද්ධියක් මුල්කර ගනිමින් ඉරිදා (නොවැම්බර් 29) දහවල් මෙම නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වය හටගත් බවට පොලිස් ප්‍රකාශක නියෝජ්‍ය පොලිස්පති අජිත් රෝහණ බීබීසී සිංහල සේවයට පැවසීය.

ඉරිදා පස්වරුව වන විට මෙය ගැටුමක් දක්වා දුරදිග ගිය බවත් අනතුරුව තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා බන්ධනාගාර නිලධාරීන් අවම බලය පාවිච්චි කර ඇති අතර එහිදී වෙඩි ප්‍රහාර කිහිපයක් ද එල්ල කර තිබෙන බවත් ඔහු පැවසීය.

ඇති වූ නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා පොලිස් විශේෂ කාර්ය බලකාය කැඳවීමට ද පියවර ගත් බවත් බන්ධනාගාරයෙන් පිටත ආරක්ෂාව තර කිරීමට කැලණිය සහ රාගම පොලිස් ස්ථාන මගින් ද පොලිස් කණ්ඩායම් 5 ක් යෙදවීමට පොලිසිය පියවර ගත් බවත් නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයා පැවසීය.

මහර බන්ධනාගාරය තුළ ඇති වූ නොසන්සුන්කාරී තත්ත්වය හේතුවෙන් මියගිය පුද්ගලයින් අට දෙනෙකුගේ මළසිරුරු මේ වන විට රාගම රෝහලට රැගෙනවිත් තිබෙන බවත් සිද්ධියෙන් තුවාල ලැබූ 58 දෙනෙකු ප්‍රතිකාර සඳහා රෝහල් ගතකර ඇති බව රාගම රෝහලේ අධ්‍යක්ෂ වෛද්‍ය ෂෙල්ටන් පෙරේරා මාධ්‍ය වෙත පැවසීය.

බන්ධනාගාර නිලධාරියෙකු බීබීසී සිංහල සේවයට පැවසුවේ රාත්‍රීය වන විට සිරකරුවන් බන්ධනාගාරයේ සෞඛ්‍ය කාර්යාලයට, ගබඩාවකට සහ තවත් ස්ථාන කිහිපයකට ගිනි තබා තිබූ බවය.

ගින්න පාලනය කිරීම සඳහා ගිනි නිවීමේ රථ 6 ක් යෙදවීමටද පියවර ගත් අතර ගින්න අද උදැසන වනතුරුත් පැවති බවට ගිනි නිවීමේ දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරියෙක් සඳහන් කළේය. ඔහු සඳහන් කළේ මේ වන විට ගින්න සම්පූර්ණයෙන්ම මැඩපවත්වා ඇති බවය.

බන්ධනාගාර ප්‍රතිසංස්කරණ රාජ්‍ය අමාත්‍යවරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් මහර බන්ධනාගාරයේ ඇති වූ සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් සොයා බැලීම සඳහා කමිටුවක් පත්කර ඇති බව විෂය භාර රාජ්‍ය ඇමතිනී සුදර්ශනී ප්‍රනාන්දුපුල්ලේ සඳහන් කළාය.

සිරකරු අයිතිවාසිකම් සුරැකීමේ කමිටුවේ ප්‍රධාන ලේකම් සුදේශ් නන්දිමාල් ද සිල්වා විසින් මාධ්‍ය වෙත වීඩියෝවක් නිකුත්කරමින්, මහර බන්ධනාගාරයේ පාලකයින් රැඳවියන්ට අමානුෂික ආකාරයෙන් සැලකු බවට චෝදනා කර සිටියි.

“කොරෝනා දෙවෙනි රැල්ලත් එක්කම රැඳවියන්ට ඉතාමත් අමානුෂික විදිහට තමයි ඒ නිලධාරීන් සැලකුවේ. ඔවුන්ට ආහාරපාන වත් නිසි ආකාරව ලබාදෙන්නේ නෑ. ඒ විතරක් නෙමෙයි ඔවුනට බෙහෙත් හේත් වත් නිසි ආකාරයෙන් ලබාදෙන්නේ නෑ. ඒ වගේම ඔවුන්ව නිතරම විශාල වද හිංසන වලට ලක් කරනවා. පහර දීම නිතර නිතර මහර බන්ධනාගාරය තුළ සිද්ද වෙනවා. මෙවැනි රැඳවියන්ට ඉතාමත් ම අමානුෂිකව සලකන, තිරිසනුන්ට වගේ සලකන බන්ධනාගාරයක් තමයි මහර බන්ධනාගාරය,” යනුවෙන් සුදේශ් නන්දිමාල් ද සිල්වා පැවසීය.

ඔහු පැවසුවේ මහර බන්ධනාගාරයේ පාලකයින් මෙලෙස එකදිගටම ක්‍රියාත්මක කළ පීඩනය දරාගත නොහැකිව සිටි රැඳවියන් පිරිසක් ඉරිදා දිනයේ වහලක් මත නැඟ උද්ඝෝෂණයක් කර ඇති අතර එයට පිළිතුරු ලෙස ඔවුන්ට වෙඩි උණ්ඩවලින් ප්‍රතිචාර එල්ල වූ බවත් එසේ රැඳවියන් කුපිත කිරීම නිසා මහර බන්ධනාගාරයේ බරපතල අවුලක් හටගත් බවය.

මේ වන විට බන්ධනාගාර ආශ්‍රිතව 1091 කට කොරෝනා වෛරසය ආසාදනය වී ඇතැයි වාර්තාවන අතර මෙයින් 1033 ක් රැඳවියන් වන අතර 58 දෙනෙක් බන්ධනාගාර නිලධාරීන් වේ. ඔවුන් අතරින් දෙදෙනකු මියගොස් ඇත.

දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල බන්ධනාගාර පහකින් මෙම සිද්ධීන් මේ වන විට අනාවරණය වේ.

ශ්‍රී ලංකා බන්ධනාගාරවල අධික තදබදයක් ඇති අතර රැඳවියන් 26,000 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් අඩු පහසුකම් සහිත මෙම බන්ධනාගාරවල පිරී ඇති බව සිරකරු අයිතිවාසිකම් සුරැකීමේ කමිටුවේ සභාපති, නීතිඥ සේනක පෙරේරා පැවසීය.

ඔහු පවසන්නේ මහර බන්ධනාගාරය තුළ පහසුකම පවතින්නේ සිරකරුවන් 1000 ක් පමණ රැඳවීමට පමණක් වුවත්, මේ වන විට එහි රැඳවියන් 2300 ක් පමණ සිටින බවය. ඔහු තවදුරටත් පැවසුවේ ඉරිදා උදේ රැඳවියන් 200 කට පමණ පිරිසකට කොරෝනා වෛරසය ආසාදනය වී ඇතැයි වාර්තාවීමත් සමග මෙම නොසන්සුන්තාව හටගත් බවය.

පසුගිය මාසයේ සිට ශ්‍රී ලංකාව කොරෝනා රෝගයේ නැවුම් ප්‍රභේදයක් මිනුවන්ගොඩ බ්‍රැන්ඩික්ස් ඇඟලුම් කම්හල ආශ්‍රිතව වර්ධනය වූ අතර ඒ මගින් පොකුරු දෙකක්; එකක් ඇඟලුම් කම්හලක් කේන්ද්‍ර කර ගෙනත් අනෙක පෑලියගොඩ මාළු වෙළඳපොළේ ආශ්‍රිතයන්ගෙන් සම්ප්‍රේෂණය වීම ආරම්භ විය.

ඒ සමගම පොලිස් නිලධාරීන් සහ බන්ධනාගාර ආශ්‍රිතව මෙම රෝගය මේ වන විට පැතිරයමින් පවතී.

පොකුරු දෙකෙන් තහවුරු වූ සිද්ධීන් නොවැම්බර් 29 වන ඉරිදා වන විට 19946 දක්වා වර්ධනය වී තිබිණ. මාර්තු මාසයේ සිට ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත රෝගීන් සංඛ්‍යාව 23,484 කි. ශ්‍රී ලංකාව තුළ කෝවිඩ් 19 ආසාදිතයින් 116 දෙනකු මේ වන විට මරණයට පත් වී ඇත.

සිරකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමේ කමිටුවේ සභාපති නිතීඥ සේනක පෙරේරා බීබීසී සිංහල සේවය සමඟ කියා සිටියේ කොරෝනා අසාදිත රැදවියන් විශාල පරිසක් හමුවීමත් සමඟ ඔවුන් අනෙක් රැඳවියන්ගෙන් වෙන්කර තබන ලෙසට කළ ඉල්ලීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන් බන්ධනාගාර නිලධාරීන් විසින් මෙලෙස වෙඩි තබා ඇති බවය.

“නිලධාරීන් මිනිස්සුන්ට කන් දෙන්න ඕන ඒත් මේ අවාසනාවන්ත තත්ත්වය ඇතිවෙලා තියෙන්නේ නිලධාරීන් කන්දෙන්නේ නැතිව ක්‍රියා කළ නිසයි. දැන් ඉතින් රැඳවියන් ගිනිතිබ්බා, ගැහුවා කලහකරිව හැසුරුනා කියල වැඩක් නෑ. විරෝධතාවය වෙනත් මුහුණුවරක් අරගෙන තියෙනවා,” යනුවෙන් නිතීඥ සේනක පෙරේරා පැවසීය.

මේ විරෝධතා ඇතිවෙන්නේ නිසි කොරෝනා පාලන ක්‍රමවේදයක් බන්ධනාගාර තුළ නොමැති කම නිසා කොරෝනා වෛරසය බන්ධනාගාර තුළ ඉතා සීග්‍රයෙන් පැතිර යාම නිසා බවත් පවතින කොරෝනා වසංගත තත්වය තුළ පිටතින් අහාර පාන රැදවියන්ට නොලැබෙන තත්වයක් තුළ ඔවුන්ට බන්ධනාගාර තුළ ආහාරපාන හිඟකම නිසා බවත් ඔහු පැවසීය.

“ඔක්කොම තුවක්කුවට වෙඩිල්ලට කරන්න පුළුවන් කියල හිතන එක වැරදියි. අද මේක බන්ධනාගාර ඇතුළේ සිද්ද වුනාට මේක එළියටත් එනවා. මේක භයානක පෙරනිමිත්තක්. මේ කසකාරයෙක් විතරයි මේක එලියට එන්න වැඩිකාලයක් ගතවෙන්නේ නෑ,” යනුවෙන් නිතීඥ සේනක පෙරේරා වැඩිදුරටත් පැවසීය.

බී.බී.සී සන්දේශය වාර්තාවක් ඇසුරිණි

ලංකාවේ වෙබ් අඩවි බොහොමයක් සිතාගෙන සිටින්නේ දේශපාලනය හා දේශපාලන ඕපාදූප සන්නිවේදනය කිරීම තමන්ගේ ප්‍රධාන කාර්යභාරය බවයි. එහෙත් ලෝකයේ බලවත් සහ ජනප්‍රිය වෙබ් අඩවි ඉතා පුළුල්ව තම පාඨකයින් දැනුවත් කිරීමට ප්‍රවෘත්ති, ප්‍රවෘත්ති විශේෂාංග සහ විශේෂාංග පළ කරනවා. ඒ තුළ පරිසරය, ස්වභාවධර්මය, කෘෂිකර්මාන්තය වගේම විද්‍යාත්මක සෞඛ්‍ය ගැන ද අසීමිතව තොරතුරු තිබෙනවා.

මේ අතර ඡායාරූප විශේෂාංග පළ කිරීම ද මේ ප්‍රකට වෙබ්අඩවි විසින් අඛණ්ඩව සිදුකරන දෙයක්. ඒ අතරට දේශපාලන ඡායාරූප මෙන්ම ස්වභාවික සෞන්දර්ය ගැන, එහි අභියෝග සහ ප්‍රවණතා ගැන පළවන ඡායාරූප සුවිශේෂයි.

මේ ලෝ ප්‍රකට වෙබ් අඩවියක් වන ද ගාර්ඩියන් (The Guardian) පසුගිය 27 වැනි සිකුරා ද ප්‍රකාශයට පත්කළ The week in wildlife – in pictures ඡායාරූප විශේෂාංගයේ සියලුම ඡායාරූප එකතුවයි.

මෙවැනි සුවිශේෂ ඡායාරූප එකතුවක් සතිපතා ලංකාවේ අපටත් ගොනුකළ හැකි නම් කොපමණ හොදද ?

මේ සදහා අවස්ථාවක් ලබාදීමට අප සූදානම්. ඔබ කැමැති නම් ඔබ විසින් ඡායාරූපයට නැගූ සුවිශේෂ ප්‍රවෘත්තිමය වටිනාකමක් ඇති ඡායාරූප අපවෙත යොමු කරන්න. ඒවා මේ ආකාරයේ විශේෂාංග මගින් පළ කිරීමට අප සූදානම්. එම ඡායාරූප gajabanagaha1975@gmail.com වෙත යොමු කරන්න.

වල් පාත්තයින් ජර්මනියේ කොලෝන් නගරයට නුදුරින් පිහිටි උතුරු රයින්-වෙස්ට්ෆේලියා හි කෙත්වලට ඉහළින් පියාසර කරති

ස්කොට්ලන්තයේ ග්ලෙන් එටිව් හි හයිලන්ඩ්ස් හි රතු මුවන්.(Red deer graze in the Highlands in Glen Etive, Scotland) බ්‍රිතාන්‍යයේ විශාලතම වන සත්ව විශේෂය වන මොවුන් ගිම්හානයේදී විවෘත තෘණබිම්වල වල සැරිසරන අතර ස්කොට්ලන්තයේ ශීත ඍතුවේ දී නවාතැන් ගැනීම සඳහා වනාන්තර හා වනාන්තරවලට පහත් බිම් කරා ගමන් කරයි

රෝමයේ හිරු බැස යන විට කුරැළු රංචුවලින්  (murmuration) අහස වැසී යයි. සෑම ශීත කාලයකදීම ඉතාලි නගරයට ඉහළින් මෙම කුරුල්ලන් මිලියන 5ක් පමණ පියාසර කරන බව සොයා ගෙන ඇත.

ෆ්ලෙමින්ගෝස් Flamingos පක්ෂීන් සයිප්‍රසයේ ලාර්නාකා නගරයට ආසන්නයේ පිහිටි ලුණු විලක සැරිසරයි. සයිප්‍රසය යනු අප්‍රිකාවේ සිට සංක්‍රමණය වන ෆ්ලෙමින්ගෝ සඳහා ජනප්‍රිය නවාතැන් පොළකි.

ඉන්දියාවේ අහමදාබාද්හි කෝවිඩ් ඇඳිරි නීතිය අතරතුර වඳුරන් හිස් වීථියක් තරණය කරන අයුරු

තට්ට රාජාලියෙක්  bald eagle එක්සත් ජනපදයේ මේරිලන්ඩ් හි හැව්රේ ඩි ග්‍රේස්හි juvenile කුරුල්ලෙකුගෙන් මාළුවෙකු උදුරා ගැනීමට උත්සාහ කරන අයුරු

ඌටා කාන්තාරයේ ‘ලොකු අං බැටළුවන් Bighorn sheep ගිරිශිඛරයක් තරණය කරන අයුරු. මෙම විශේෂය එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්තයේ දකුණු ප්‍රදේශ වලට ආවේණිකය

මියගිය නියමු තල්මසුන් 100 දෙනාගෙන් සමහරක් නවසීලන්තයේ දුර බැහැර චැතම් දූපත් වල අතරමං වී ඇත. සමුද්‍ර ක්ෂීරපායීන් සති අන්තයේ දී මුහුදු වෙරළට පැමිණියද, දකුණු දූපතට සැතපුම් 500 ක් (කි.මී. 800) නැගෙනහිරින් පිහිටි හුදකලා ස්ථානයෙන් ගලවා ගැනීමේ කටයුතුවලට බාධා එල්ල වූ බව සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව පවසයි.

සාම්ප්‍රදායික චීන වෛද්‍ය විද්‍යාවේ භාවිතා වන ‘ෆ්‍රිට්ලරියා ඩෙලවායි‘ ශාකයක් මිනිසුන්ට නොපෙනෙන තරමට පරිණාමය වී ඇති බව පර්යේෂණවලින් හෙළි වී තිබේ. හෙන්ග්ඩුවාන් කඳුකරයේ පාෂාණ බෑවුම්වල පමණක් දැකගත හැකි ‘ෆ්‍රිට්ලරියා ඩෙලවායි‘ අධික ලෙස අස්වැන්න නෙළන ප්‍රදේශවල එහි පසුබිමට වඩාත් සමීපව ගැලපෙන බව විද්‍යාඥයින් විසින් සොයා ගත්හ. චීන විද්‍යා ඇකඩමියේ සහ එක්සත් රාජධානියේ එක්සෙටර් විශ්ව විද්‍යාලයේ කුන්මින් උද්භිද විද්‍යා ආයතනය විසින් මෙම අධ්‍යයනය සිදු කරන ලදී.

මාළුවෙකු ඩැහැගත් belted kingfisher පක්ෂියෙක් කැලිෆෝනියාවේ වෙන්චුරා හි ගසක අත්තක් මත වසා සිටී.

බ්‍රසීලයේ සෙරාඩෝහි maned wolf වෘකයෙකු නිදැල්ලේ හැසිරෙන අයුරු. ඔවුන් තර්ජනයට ආසන්නව ඇති සත්ත්ව විශේෂයක් ලෙස සලකනු ලැබේ. සෙරාඩෝහි (Cerrado) ප්‍රදේශයේ ශාක විසින් වාර්ෂිකව කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ටොන් බිලියන 13.7ක් උරා ගන්නා බව සදහන් වේ. එය චීනයේ වාර්ෂික විමෝචනයට වඩා සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකි. එය බොහෝ ගංගා වල මූලාරම්භය වන අතර එය ‘ජලයේ උපන් ස්ථානය – ‘the birthplace of waters’’ ලෙස හැඳින්වෙන අතර පක්ෂීන්, උරගයින් සහ ක්ෂීරපායින් විශේෂ 1,600 ක් (ජගුවර්, ආමඩිලෝස් සහ ඇන්ටීටර් ද ඇතුළුව) මෙන්ම ශාක වර්ග 10,000 ක් ද වාසය කරයි.

නැගෙනහිර දිල්ලියේ කසළ ගොඩබෑමේ ස්ථානයක ඇති වූ ගින්නක් අතරතුර කොකුන් හා සුනඛයන් රැස් වේ. ගාසිපූර් පහසුකම පුරා පැතිරී ඇති ඝන දුමාරය පිරිසිදු වාතය සඳහා වන රටපුරා ඇති තල්ලුවට තවත් තර්ජනයකි. ජනාකීර්ණ දිල්ලි නගරය මේ මාසයේ අඛණ්ඩව දින ගණනක් තිස්සේ ‘ඉතා දුර්වල’ වායු ගුණාත්මක කාණ්ඩයේ ‘very poor’ air quality category පවතී

යුක්රේනයේ අගනුවරදී ගත් මෙම ඡායාරූපය අතිෂයින් සංවේදීය. කපුටෙකු වවුලෙකුගේ පියාපතින් අල්ලා ගෙන සිටී. රොයිටර්ස් ඡායාරූප ශිල්පී ග්ලෙබ් ගරානිච් මෙසේ පවසයි. ‘‘මම යුක්රේන පාර්ලිමේන්තුව අසල විරෝධතාවක් ආවරණය කිරීමට යමින් සිටියදී අහඹු ලෙස මෙම අවස්ථාව දැක ගැනීමට ලැබුණ. වෙනසක් නැහැ. මෙයත් දේශපාලනඥයින් වගේම තමයි‘‘

තුර්කියේ ඉඩාර් පළාතෙන් හමුවූ මෙම වෘක පැටපුන් පස් දෙනා දැන් වනජීවි නිවස්නක ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටිති.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ කැන්බරා අසල ටිඩ්බින්බිලා සොබාදහම් රක්ෂිතයේ (Tidbinbilla nature reserve near Canberra) පොකුණක වාසය කරන නැගෙනහිර දිගු බෙල්ල කැස්බෑවාට (eastern long-neck turtle) ඉහළින් කූරෙකු පියාසර කරන අයුරු.

නැගෙනහිර ෆින්ලන්ත විශ්ව විද්‍යාලයේ පර්යේෂකයෙකු වන ඇල්වින් හාර්ඩන්බෝල් විසින් ඡායාරූපයට නැගූ මෙම අපූරු ඡායාරූපය නිසා ඔහු ‘ආර්ට් ඔෆ් ෆ්ලයිට් The Art of Flight ‘ බ්‍රිතාන්‍ය පාරිසරික සංගමයේ ඡායාරූප තරඟයේ සමස්ත ජයග්‍රාහකයා ලෙස නම් කර තිබේ. ග්‍රීසියේ කර්කිනි විල මතින් පියාසර කිරීමට සූදානම් වන ඩල්මැටියානු පෙලිකන් (dalmatian pelican) කොතරම් අපූරු දැයි සිතා බලන්න.

එංගලන්තයේ බ්ලැකේනි පොයින්ට් (Blakeney Point) හි ඡායාරූපයට හසු වූ මෙම අළු සීල් (grey seal) මව සහ පැටවා සැබෑ ආදරයේ ප්‍රතිමූර්තියක් බදුය. නොර්ෆොක් ස්වභාව රක්ෂිතය (The National Trust’s Norfolk nature reserve) එංගලන්තයේ විශාලතම අළු සීල් ජනපදයක් බවට පත්වී ඇත්තේ 1988 දී පළමු පැටවා දුටු දා සිට ය. 2001 දී මෙහි නව උපත් 25ක් සිදු වූ අතර 2019දී එය 3,399 දක්වා වැඩි විය. ජීවිතයේ මුල් සති කිහිපය තුළ සිදුවන මරණ මෙන්ම ස්වාභාවික විලෝපිකයන් නොමැතිකම මෙම වර්ධනයට හේතුවයි.

Goldfinch පක්ෂියෙක් තරුණ ගේ කුරුල්ලන් දෙදෙනෙකු බලා සිටී. හිටපු ගාඩියන් ඡායාරූප ශිල්පී ඩෙනිස් තෝර්ප්, කොවිඩ් වසංගතය අතරතුර නිවසේ ගත කරන අතරතුර ඔහුගේ වත්තට පැමිණෙන අමුත්තන් ඡායාරූප ගත කිරීම විනෝදාංශය කරගෙන සිටී.

ඡායාරූප The Guardian  ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

“සෙක්ස්” (sex)”ඕනෑම ජීවියෙකුට ජීවත් වෙන්න ආහාරපාන අවශ්‍ය වෙන තරමට ලිංගික ක්‍රියාකාරකම්වල යෙදීම ද අවශ්‍ය වෙනවා. ලෝකයේ පැවැත්ම සඳහා එය ස්වභාවධර්මයෙන් ලබා දුන් දෙයක්.”

“හැබැයි අසාමාන්‍ය ලිංගික ක්‍රියාකාරකම්වල යෙදිලා අනික් අයට හිරිහැර කරනවානම්, ඒ පුද්ගලයා සම්පූර්ණ විකෘතියක් විදියටයි මට පෙනෙන්නේ” යැයි කේ හේවාවිතාරණ පැවසුවාය.

වසර තිහක් සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ රැකියාවක නියැලී විශ්‍රාම සුවයෙන් කල් ගෙවන ඇය දිවිගමනේ අත්දැකීම් බහුල තැනැත්තියකි.

පසුගිය දශකය පුරාවට සිදු වූ තාක්ෂණයේ දියුණුවත් සමග අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ලිංගික දර්ශන නැරඹීම විශාල වශයෙන් ඉහළ ගොස් තිබෙන බව වාර්තාවල දැක්වේ.

“Sex (සෙක්ස්)” යන වචනය වැඩි වශයෙන් ගූගල් ඔස්සේ සොයා ඇති රටවල් අතරින් 2012 සිට 2016 දක්වා ශ්‍රී ලංකාව ඉහළින්ම සිටින බව ‘ගූගල් ට්‍රෙන්ඩ්ස්’ සෙවුම් යන්ත්‍රය ඔස්සේ ලැබෙන දත්ත අනුව පෙනී යයි.

මේ වන විට ශ්‍රී ලංකාව තෙවෙනි ස්ථානයේ පසු වන අතර, පසුගිය වසර කිහිපය පුරා ද ලිංගිකත්වය පිළිබඳ ලෝකයේ දෙවෙනියට වැඩිම සෙවීම් සිදු කරන රට බවට පත් විය.

‘නුසුදුසු ඇබ්බැහිවීම්’

සැමියා අසභ්‍ය ලිංගික දර්ශන නැරඹීමට ඇබ්බැහි වීම නිසා පවුල් ජීවිතයට බාධා එල්ල වූ අවස්ථා පිළිබඳ ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් අසන්නට ලැබේ. ඒ අතරින් කාන්තාවන් තිදෙනෙකුගේ ජීවන අත්දැකීම් මෙම ලිපියට ඇතුළත් කර තිබේ. කෙසේවෙතත්, මේ කිසිදු කාන්තාවක් සිය අනන්‍යතාව හෙළි කිරීමට කැමැත්ත පළ නොකළහ.

“මම විවාහයට පෙර රැකියාවක් කරා. පසුව පූර්ණ කාලීන ගෘහණියක් වුනා. මගේ විවාහ ජීවිතය බොහෝම සුන්දර විදිහට තමයි ගත වුණේ. මම එක් දරු මවක්. දරුවා ලැබෙන්න ඉන්න කාලයේ අපි දෙන්නා අතර කායික සම්බන්ධයක් කොහෙත්ම ඇති වුණේ නැහැ. ඊට හේතුව මට ගර්භණී කාලයේ දී ඇති වුණ ගැටලු.”

“කාලයත් සමග දරුවගේ වැඩ සහ ගෙදර දොරේ වැඩත් සමග අපේ කායික සම්බන්ධයක් නැතිම තරම් වුනා,” ඇය පැවසීය.

“එහෙම දෙයක් ඇති වුනත් බොහෝ වෙලාවට වුණේ මගේ වුමනාවට විතරයි. ඒත් මට ලොකු විශේෂත්වයක් දැනුණේ නැහැ. දින විදිහට කිව්වොත් වසරකට දෙපාරක් වගේ තමයි කායික සම්බන්ධතාවක් ඇතිවෙන්නෙ.”

“මගේ සැමියා මහ රෑටත් නිදි වරාගෙන ජංගම දුරකතනය දිහා බලාගෙන ඉන්නවා. එයා නිල් චිත්‍රපට බලනවා කියලා ඒ වෙනකොට මට දැනිලා තිබුණේ. ඒත් එය මේ තරම් විනාශයක් පවුලට කරන්න පුළුවන් ද කියලා මම දැනගෙන හිටියෙ නෑ.”

“මට මේ සම්බන්ධව තිබුණේ අල්ප දැනුමක්. පසුව මම අන්තර්ජාලය හරහා වැඩි වැඩි වැඩියෙන් තොරතුරු හොයන්න පටන් ගත්තා. මගේ මහත්තයගෙ දුරකතනය පරික්ෂා කිරීමේදී තමයි දැනගන්න ලැබුණේ පැය ගණන් එයා එවා බලන්න පෙලඹිලා කියලා.”

“පසුව මම එයා එක්ක සාකච්ඡා කළා. ඒ ගැන පළ වූ ලිපි සොයාගෙන එයාට ඒවා කියවන්න සැලැස්සුවා. එයා නොදැනුවත්ව සිදු වුණ ඇබ්බැහි වීම නිසා පවුලට වෙන හානිය අපේ ජීවිත වලට වෙන හානිය, දරුවන්ට වන හානිය පෙන්වලා දුන්නා. එයා තේරුම් ගත්ත නිසා මට පුළුවන් වුනා ඒ ඇබ්බැහි වීමෙන් එයාව ගලවා ගන්න.

“බිරිඳ සහ සැමියා විදියට කායික සම්බන්ධතාවට අගයක් නොදීමෙන් ඔහු මේ ඇබ්බැහි වීමට ලක් වුණා කියලායි මට හිතෙන්නෙ,” ඇය තවදුරටත් පැවසුවාය.

‘ශරීර සෞඛ්‍යයට හොඳ නැහැ’

අන්තර්ජාලයේ අසභ්‍ය ලිංගික වීඩියෝ පට නැරඹීම හේතුවෙන් පවුල් සම්බන්ධතා පළුදු වීම පමණක් නොව ලිංගික සෞඛ්‍යය ගැටලුවලට ගොදුරු වන තරුණයන්ගේ වැඩි වීමක් ද පෙන්නුම් කරන බවට ප්‍රමුඛ පෙළ මනෝ චිකිත්සකවරියක් වන බ්‍රිතාන්‍යයේ නොටින්හැම් විශ්වවිද්‍යලයට අනුබද්ධ ශික්ෂණ රෝහලේ වෛද්‍යවරියක වන ඇන්ජෙලා ග්‍රෙගරි බීබීසී සේවයට පැවසීය.

අවුරුදු 18 ත් 25 ත් අතර වයස් ඛාණ්ඩයේ පසු වන තරුණයන් විශාල වශයෙන් ලිංගික අකර්මණ්‍යතාවට ගොදුරු වී ඇති බව ඇය පැවසීය.

මීට වසර දහයකට පෙර එවැනි බරපතළ සෞඛ්‍යය ගැටලුවලට මුහුණ දුන් ඉහත කී වයස් ඛාණ්ඩවලට අයත් පුරුෂයන් වාර්තා වීම දුර්ලභ තත්වයක් වූ බවත් වෛද්‍යවරිය කියා සිටියාය.

සැමියාගේ අසාමාන්‍ය ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් ගැන තවත් ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවක් සිය අත්දැකීම් හෙළි කළාය.

“මගේ සැමියා මට මුණගැහෙන කොට එයා විදේශ රැකියාවක් කරමින් සිටියා. අපි ආදරය කරන කාලයේ අන්තර්ජාලය හරහා මගේ ශරීර අවයව පෙන්නන්න කියලා එයා මට කියනවා. ඒ වෙනකොට අපි විවාහ වෙන්න ගිවිසගෙන සිටි නිසා මට අමුත්තක් දැනුණේ නැහැ.”

“විවාහයෙන් පසු සාමාන්‍ය විදිහට ජීවිතය ගලාගෙන ගියත් මමත් ඔහු සමග විදේශ ගත වුණාම එය තරමක් වෙනස් වුනා. විවාහ වෙන විට මගේ වයස අවුරුදු 22යි. එයා හැමවෙලාවෙම මාව මග අරිනවා කියලා මට තේරුණා.”

“වැඩ නිසා මහන්සියි කිව්වත් නිවාඩු දවසට ඕන කමින් එළියට ගිහින් රෑ වෙලා ආපසු එන්නෙ. ටික කාලයක් යනකොට මට ඒක මානසික වදයක් වුනා. මම තනියම රෑට අඬනවා. විදේශ රටක තට්ටුගානක් උඩට වෙලා කරපු එකම දේ අඬන එක” යැයි ඇය ඉතා හැඟුම්බරව සිය කතාව පැවසුවාය.

“බොහෝ වෙලාවට මම බලෙන් එයා ළඟට ගියත් එයා කායිකව එක්වෙන්න කැමති නෑ. එයාට වෙන සම්බන්ධයක් තියෙනවද කියලත් මට සැකයක් ආවා. දවසක් මම එයාට කිව්වා මට අම්මා කෙනෙක් වෙන්න ඕනෙ, නමුත් ඒකට මේ වගේ සම්බන්ධයක් තිබිලා බෑ. අපි සැලසුම් කරන්න ඕනෙ කියලා.”

“මගේ කරදරයෙන් ගැලවෙන්න අවසානයේ එයා කැමති වුනා. දරුවා ලැබුණට පසුව මට තේරුණා එයාට මම ගැන හැගීමක් නෑ කියලා.. බොහෝ වෙලාවට එයා කැමති වුනේ මම දිහා බලාගෙන ඉඳලා විතරක් එයාගෙ ලිංගික අවශ්‍යතාව සපුරාගන්න.”

“බිරිඳක් විදිහට මම ඒ දෙයට කැමති වුණේ නැහැ. පසුව එයා උපරිම උත්සහ කළා මම සමග කායිකව එකතු වෙන්න. ඒත් එයාට ඒ හැඟීම් දැනෙන්නෙ නෑ. අවසානයේ මම දරුවත් සමග ලංකාවට ආවා. එතකොට එයා මගෙන් ඉල්ලීම් කරනවා වීඩියෝ ඇමතුම් ඔස්සේ එයාට මගේ අවයව පෙන්නන්න කියලා.”

“මම දවසක් උත්සහ කරලා බැලුවා. එතකොට එයාට හොදටම හැගීම් දැනෙනවා. එයා නිවාඩුවට ලංකාවට ආපු වෙලාවක මගේ සැකය ඔප්පු වුනා. එයා අන්තර්ජාලයේ සජීවී විකාශනය වන ලිංගික වීඩීයෝ බලන්න පෙලඹිලා.”

“අවුරුදු ගණනක් තනියම විදේශ රටක හිටපු නිසා ඔහු ඒකට ඇබ්බැහි වෙලා. දැන් අපි අතර බැදීමක් නෑ. දරුවා නිසා අමාරුවෙන් එකට ඉන්නවා” ඇය තවදුරටත් පැවසුවාය.

“අස්වාභාවික දේ ඔලුවේ තැන්පත් වුණාම ස්වභාවික දෙයින් සතුටක් ලබන්නේ නැහැ”

අස්වාභාවික ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් දරුවන්ගේ මනෝ ලෝකය තුළ තැන්පත් වීමත් විවාහ දිවියට පත් වූ පසු ඒවා ස්වභාවික ලෝකය තුළින් නොලැබීමත් නිසා ඔවුන් අතරමං වන බව මානසික රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍ය රමණි රත්නවීර බීබීසී සිංහල සේවයට පැවසීය.

“අස්වාභාවික දේ තමයි හරි දේ කියල ඔලුවේ තැන්පත් වුනාම නිසි වයසට පැමිණි පසු ස්වභාවික දෙයින් ඔවුන්ට සතුටක් ලබා ගන්න අපහසු වෙනවා. ඔවුන් ලෝක දෙකක අතරමං වෙනවා. ඒ නිසා ඇතැම් විට ඔවුන්ගේ ලිංගික අවයවවල අකර්මණ්‍යතා පවා ඇති වීමට ඉඩ කඩ තියෙනවා,” වෛද්‍යවරිය පැවසුවාය.

“ලිංගික දර්ශන නැරඹීමේ දී උත්තේජනය වීමෙන් නිකුත් වන රසායන මොළයේ ව්‍යුහයට බලපානවා. ඒ අනුව මෙය ඉතා සතුට දනවන දෙයක් බවට පත් වී අසභ්‍ය ලිංගික දර්ශන නැරඹීමට ඉතා පහසුවෙන් ඇබ්බැහි වෙනවා” ඇය පැවසුවාය.

සිය සැමියා ලිංගික දර්ශන නැරඹීමට ඇබ්බැහි වීම හේතුවෙන් දික්කසාද වීමට තීරණය කළ කාන්තාවක් සිය අත්දැකීම් මෙසේ පැවසුවාය.

“මම ඉපදුණේ විදේශ රටක. මගේ සැමියා මට හමුවෙන්නේ ඒ රටේ අධ්‍යාපනය හදාරලා රැකියාවක් කරනකොට. එයා හරිම අහිංසක කෙනෙක්. විවාහ වෙලා කෙටිකාලයක් තුළ එයාට වෙන ප්‍රාන්තයකට මාරුවක් ලැබුණා. ඊට පස්සේ අපි දෙන්නා හිටියෙ දෙතැනක.”

“සති අන්තයේ තමයි මුණ ගැහෙන්නෙ. ඒ ආවත් එයා දවසම නිදියනවා. රෑටත් වැටුණ ගමන් නිදියනවා. කාලයත් එක්ක සති අන්තයේ එන එකත් සීමා වුණා. විවාහ වෙලා අවුරුදු කිහිපයක් යනකොට සම්පූර්ණයෙන් එයා මගෙත් එක්ක තියෙන කායික සම්බන්ධකම් නැවැත්තුවා,” ඇය පැවසුවාය.

“ඒකට එයා හේතුවක් කියන්නෙ නෑ. මගේ ඇඟට අතක්වත් තියන්නෙ නැති තැනට පත්වුණා. මම හිතුවා එයා සමලිංගික කෙනෙක් කියලා. ඒත් හොයලා බැලුවම එහෙම දෙයක් නැහැ. වෙන කාන්තාවන් සමග සම්බන්ධයක් තිබුණෙත් නැහැ.”

“නමුත් තවදුරටත් සොයා බලද්දී ඔහු නිල් චිත්‍රපටි බලන්න ඇබ්බැහි වෙලා හිටියා. මේ ගැන එයා එක්ක කතා කළාම කිව්වේ එයාට හැඟීම් නැතිවුනාට හිතේ ආදරේ අඩුවෙලා නැහැ කියලා. අපි බොහොම තරුණ වයසේ ඉන්නේ. විවාහ වෙලා අවුරුදු තුනයි. ඒ නිසා තීරණය කළා දික්කසාද වෙන්න.”

“මේ වගේ දේකට ඇබ්බැහි වුණ කෙනෙක් සමග මගේ ජීවිතය නාස්ති කරන්න මට උවමනාවක් නැහැ,” ඇය පැවසුවාය.

“ජීවිතයම අවුල් ජාලයක් බවට පත් වෙනවා”

“සමහර පුද්ගලයන් නිල් චිත්‍රපට බලන්න ඇබ්බැහි වෙලා ඉන්නවා. එම චිත්‍රපටවල අසාමාන්‍ය ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් පෙන්වනවා. මේ දේවල් අනුකරණය කරන්න උත්සාහ කිරීම බොහෝ විට ලිංගික අප්‍රාණික බවට හේතු වෙනවා,” පවුල් සෞඛ්‍ය‍ විශේෂඥ වෛද්‍ය ශ්‍රීන් විලත්ගමුව බීබීසී සිංහල සේවයට පැවසුවාය.

“ඒ ඇබ්බැහිවීම් නිසා ලිඟුව අප්‍රාණික වීම මානසික රෝගයක ප්‍රතිවිපාකයක් නොව පුද්ගලයකු තුළ වර්ධනය වන එක්තරා මානසික තත්වයක්. නමුත් සමහර පුද්ගලයන් මානසික රෝගීන් වශයෙන් හඳුනා ගැනෙන අතර, ඔවුන්ට ප්‍රතිකාර කරනු ලබන්නේ ද වෙනස් ආකාරයකට” යැයි වෛද්‍යවරිය පැවසුවාය.

මේ අතර, අසභ්‍ය ‘නිල් චිත්‍රපට’ ලෝකය පුරා දරණු ලෙස පැතිරී තිබෙන විශාල ජාවාරමක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති බව මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිනියක වන නීතිඥ එන්.එස් ප්‍රනාන්දු පැවසුවාය.

“අන්තර්ජාලය කාන්තාවන් වගේම පුරුෂයනුත් ප්‍රසිද්ධියේ විකිණෙන මහා අප්‍රසන්න තැනක් බවට පත් වෙලා. සමාජ, දේශපාලන සහ සංස්කෘතික ගැටලුවලට නිතර මුහුණ දෙන ශ්‍රී ලාංකිකයන් තමන්ගේ අසහනකාරී මනස පිනවන්න සිතාගෙන ලිංගික දර්ශන නරඹන්න පුරුදු වෙලා.”

“කිසිම පාලනයක් නැතුව, ලිංගික අසහනයෙන් පෙළෙමින් ගූගල් සෙවීම්වල අදාළ වචන යොදලා රටක් වශයෙන් අපි ලැජ්ජාවට පත් වෙලා තිබෙනවා. ඒ වගේම බොහෝ දෙනෙක් පෞද්ගලික ජීවිත අවුල් කරගෙන.”

“මෙයට පිළියම් සොයන කොට ශ්‍රී ලාංකීය සමාජයෙන් මත දෙකක් ඉදිරිපත් වෙනවා. එකක් තමයි, ලිංගික දර්ශන ඇතුළත් වෙබ් අඩවි සම්පූර්ණයෙන් තහනම් කිරීම, අනෙක තමයි නිසි ලිංගික අධ්‍යාපනය ලබා දෙමින් ලිංගිකත්වය ගැන විවෘතව කතා කිරීම,” නීතිඥවරිය තවදුරටත් පැවසුවාය.

බී.බී.සී. සන්දේශය වාර්තාවකි – කාලීනභාවය සලකා යළි ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදි – ප්‍රධාන සංස්කාරක

මේ තවත් අලි කතාවක් නොවේ !

‘මැණිකා‘ ගැන කතාව ඔබට මතක ඇති. ඒ වගේම දෛනිකව සිදුවන අලි මරණ ගැනත් ඔබට යම් අවබෝධයක් ඇති. ඒත් යුද්ධයට දැක් වූ සහායට කෘතගුණ සැලකීමක් ලෙස 1985දී පාකිස්ථානයට තෑගි දුන්න අලි පැටවා වින්ද දහදුක් ගැන ඔබ කිසිම දෙයක් නොදන්නවා විය හැකිය. මේ වසර 35ක් පුරා ‘කාවන්‘ නම් මේ අලියා පාකිස්ථානයේදී විදි අපමණ දුක් කන්දරාව පිළිබද සත්‍ය කතාවයි.

මෙය තවත් එක් අලි කතාවක් නොවේ.

‘‘දශක ගණනාවක් තිස්සේ ලෝකයේ හුදකලාම අලියා පාකිස්තාන සත්වෝද්‍යානයක පිහිටි ඔහුගේ කුඩා, නිසරු බිම් කැබැල්ල තුළ වාසය කරමින් සත්වෝද්‍යානයට පැමිණෙන ජනතාව විනෝදයට පත් කර තිබේ.

ඔහු ඔවුන්ට ආචාර කරන විට අමුත්තන් වැඩි යමක් ඉල්ලා සිටිනු ඇත. හසුරුවන්නන් විසින් ඇණ ගසන ලද ගොන්කොකු වලින් (nailed bull hooks) ඔහුට පහර දුන් අතර, අමුත්තන්ගේ සාක්කුවල පිරී ඇති මුදල් වෙනුවෙන් ඔහු රංගනය ඉදිරිපත් කළේය.

ඔහු වටා සිටි සමහර සතුන් දිනපතා උන්හිටි ගමන් අතුරුදහන් වූ අතර, ධනවතුන්ගේ රසමසවුළු බවට ඔවුන් පත්වූ බවට විශ්වාස කළ හැකි පුවත් පැතිර ගියේය. ඔහුගේ එකම සහකාරිය මිය ගියේ ඇත්ගොව්වන්ගේ පහරදීම්වලින් සිදුවූ තුවාල ආසාදනය වීම නිසාය.

අවුරුදු ගණනාවක් තිස්සේ කිසිවෙකු මේ ඔහුගේ හුදකලා ඉරණම ගැන තැකීමක් නොකළ බව පෙනේ. ඔහුගේ තුවාල ආසාදනය වූ අතර ඔහුගේ කකුල් වටා දම්වැල් වලින් ඇති වූ තුවාල නිසා ස්ථිර කැළැල් ඇති විය. ඔහු සෙමෙන් මනෝ ව්‍යාධිය හා තරබාරුකම කරා ගමන් කළේය.

එහෙත් හදිසියේ සියල්ල වෙනස් විය. හෙට (29) දිනට එළිය වන විට ලෝකයේ හුදකලා අලියා මහාද්වීපයේ අනෙක් පැත්තේ නව ජීවිතයක් සඳහා ඔහුගේ පාළු කොටුව අතහැර යනු ඇත. ස්වේච්ඡා සේවකයින්ගේ සන්ධානයක් සහ ඇමරිකානු පොප් නිරූපකයෙකු වන චර්ට ස්තුති වන්න එය සිදුවන්නේය.

ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ගික යුද්ධය වෙනුවෙන් පාකිස්ථානය දැක්වූ සහයෝගයට කෘතගුණ සැලකීමක් ලෙස 1985දී ශ්‍රී ලංකාවෙන් පාකිස්ථානයට තෑගි දුන්න ‘කවාන්ගේ කතාව‘ මෙයයි එය යාඥාවකින් ආරම්භ වී ගීතයකින් අවසන් වීම විස්මය ජනකය.

ඒකාධිපතියාගේ දියණියගේ යාඥාව

බොලිවුඩ් චිත්‍රපටයක්, කිසියම් සියුම් ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවයක් සහ එක් කුඩා දැරියකගේ අභිලාෂයන් නොතිබුණි නම් කවාන් මෙවැනි ඉරණමකට මුහුණ නොදෙනු ඇත.

පාකිස්තානයේ එවකට හමුදා පාලක ජෙනරාල් සියාඋල් හක්ගේ දියණිය වන සයින් සියා – Zain Zia ‘හති මේරේ සාති Haathi Mere Saathi – අලි ඇතුන්ගේ මිත්‍රයන්‘ නම් බොලිවුඩ් චිත්‍රපටය නැරඹීමෙන් පසු අලි පැටවුන් සමඟ ආදරයෙන් බැඳී සිටියාය. ඉතින් ඇය යාඥාවක් කළාය.

“මම අහස දෙස බලා යාඥා කළා. අල්ලාහ් දෙවියනි ! මට හතී මේරා සාතියක් දෙන්න (ආදරණීය දෙවියනි, මගේ මිතුරෙකු වීමට අලියෙකු මට දෙන්න),” සයින් මෑතකදී බීබීසීයට පැවසුවාය.

ඇගේ යාඥාව ඇසුණි. ඒ තම පියාටය. වැඩි වේලාවක් යන්නට මත්තෙන්, (සයින් පාසලට සූදානම් වෙමින් සිටියදී) ජෙනරාල් හක් ඇයට නවත්වන්නැයි ඉල්ලා, ඇයගේ ඇස් වසා ගෙන නිවස පිටුපස වූ උද්‍යානය වෙත කැදවා ගෙන ගියේය.

“ඔහු කිව්වා මට පුදුමයක් තියෙනවා කියලා” ඇය සිහිපත් කළාය. 

“ඔහු පසුව මට කීවා දැන් ඔබ ඇස් අරින්න කියලා. මම චකිතයකින් යුතුව එය කළා. මා ඉදිරිපිට සිටියේ අලි පැටියෙක් ! ඔහු හරිම ආදරණීයයි. මම තරයේ කියා සිටියේ අපි ඔහුව නිවසේ තබා ගනිමු කියලා‘

නමුත් මගේ පියා කිව්වා ‘ඔහු අයිති රජයටයි. ඒ නිසා අපි ඔහුව සත්වෝද්‍යානයට භාරදිය යුතුයි. අපිට ඔහුව හොඳින් බලාගන්න බැහැ. විශේෂයෙන්ම ඉක්මනින් ලොකු වේවි. ලොකු අලියෙක් බලා ගන්න ඔබට බැහැ‘

කුඩා අලියාට දුන් අපූරු නම ‘කවාන් Kaavan ය. ඔහු එතෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ පින්නවල අලි අනාථාගාරයේ (පීඊඕ) රඳවාගෙන සිටි බව එක්සත් ජනපදයේ ජීවත් වන, ශ්‍රී ලංකාවේ අලි පුනරුත්ථාපන විශේෂඥ රවී කොරයා පවසයි.

කොටි සංවිධානයට එරෙහිව කළ යුද්ධයේදී පාකිස්ථානය ශ්‍රී ලංකා හමුදාවට සහාය දැක්වීම ගැන කෘතඥවීමට අවුරුද්දක් වයසැති පැටවා ජෙනරාල් හක්ගේ රජයට තෑගි කර ඇතැයි සැලකේ.

කවාන් සැබවින්ම අනාථ දරුවෙක් ද ? යන ප්‍රශ්නයට නිශ්චිත හේතු දැක්වීම අසීරුය. එහෙත් 1985 දී තරුණ අලියා ඉස්ලාමාබාද්හි සත්වෝද්‍යානයකට පැමිණි බව අපි දනිමු.

රන් ආකරයක්

මාගුසාර් සත්ව උද්‍යානය (Marghuzar Zoo) ඉදිකර ඇත්තේ මීට වසර හතකට පෙරය, නමුත් ඒ වන විටත් බල රික්තයක් මතුවී ඇති අතර, ඒ සඳහා “ව්‍යාපාරික මාෆියාවන්” හේතු වී තිබේ.

සරලව කිවහොත්, සත්වෝද්‍යානයේ සිදු වූ දේ හෝ එහි සතුන් ගැන බලධාරීන් සැලකිලිමත් වූ බවක් නොපෙනුණි.

එසේම, බලගතු සත්වෝද්‍යාන සේවකයින් ගණනාවක් පවුලේ සාමාජිකයින්ට කොන්ත්‍රාත් ලබා දීමට පටන් ගත් අතර, ආකර්ශනීය භූමිය තුළ මෙන්ම අවට හරිත පටි මත ආහාර වෙළඳසැල් සහ ළමා ක්‍රීඩා පිටි පවත්වාගෙන යාමට ඔවුන්ට ඉඩ ලබා දෙන ලදී.

ඔවුන්ට මුදල් ඉපයීමේ වෙනත් ක්‍රම ද තිබුණි.

විවිධ කාලවලදී කලාපයේ බලගතු පුද්ගලයින් විසින් පවත්වනු ලබන බාබකියු සාද සඳහා සතුන්, ප්‍රධාන වශයෙන් කළු තාරාවුන් රහසිගතව සපයා ඇති බවට සාක්ෂි තිබේ.

2019 දී සත්වෝද්‍යානයේ වරින් වර සමීක්ෂණ පැවැත්වීමට Friends of Islamabad Zoo (FIZ) නම් ස්වේච්ඡා සේවකයින් පිරිසක් කටයුතු කළ විට සත්ව සංඛ්‍යාව උච්චාවචනය වී ඇති බව ඔවුන්ට පෙනී ගියේය. මෙම විෂමතා පෙන්වා දුන් විට හදිසියේම නව සතුන් කොටු තුළ දර්ශනය විය.

කණ්ඩායම සොයාගත් එකම දෙය එය නොවේ.

“සත්වෝද්‍යානයේ කිසිදු පශු වෛද්‍ය පහසුකමක් සහ ඖෂධ සැපයුම් නොමැත” යනුවෙන් FIZ ස්වේච්ඡා සේවකයෙකු වන මොහොමඩ් බින් නවීඩ් පවසයි. 

“මෙහි සත්ව සෞඛ්‍ය පහසුකමක් නොමැත; ශල්‍යකර්මයක් කිරීමට ඉඩක් නැත. රෝගී සතෙකු හුදෙකලා කර තැබිය හැකි ඉඩක් නොමැත.”

මේ සියල්ල මධ්‍යයේ සත්වෝද්‍යානයේ තාරකාව වන කවාන් විය.

කවාන්ගේ රාජකාරිය වූයේ විවෘත වේලාවේදී සෙනගට විනෝදාස්වාදය ලබා දීම සඳහා වැටෙහි සිටගෙන සිටීම, ඔහුගේ කඳ, හිඟමනේ පාත්‍රයක් ලෙස ඔසවා තැබීම ය.

කවාන්ගේ රාත්‍රීන් ගත කළේ කුඩා අක්කර භාගයක් පමණ වන කොන්ක්‍රීට් තට්ටුවක් සහිත පැල්පතක ය.  එහි කිසිම පහසුකමක් හෝ නොවූ බව වාර්තාවල සදහන්ය.

එහෙත් වාසනාවකට මෙන් කවාන් තනිකමක් නොවීය. වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඔහුගේ නිරන්තර සහකාරිය වූයේ ‘සහේලි‘ ය. 1990 ගණන්වල මුල් භාගයේදී බංග්ලාදේශයේ සිට ගෙන එන ලද කෙනෙරක් වූ ඇය කවාන්ට සැබවින්ම ලෙන්ගතු වූවාය.

එවැනි මිත්‍රත්වයේ අවශ්‍යතාවය අවතක්සේරු කළ නොහැකිය. වනජීවී විශේෂඥයන් පවසන්නේ අලි ඇතුන් සංජානනීය නවීන හා බුද්ධිමත් බවයි. ඔවුන්ට අවුරුදු 60 ත් 70ක ආයු කාලයක් ඇති අතර සමාන හැඟීම් ඇති අතර ශක්තිමත් පවුල් බැඳීමක් ඇති කරයි. ඔවුන් ඔවුන්ගේ මළවුන් ගැන ද වැලපෙති.

සහලි 2012 දී මිය ගියාය. මරණය ගැන නිල වාර්තාවල සදහන් වන්නේ උණුසුම් කාලගුණය හේතුවෙන් ඇය හෘදයාබාධයකින් මිය ගිය බවයි. නමුත් FIZ ස්වේච්ඡා සේවිකාවක් වන මොහොමඩ් බින් නවීඩ් චෝදනා කරන්නේ ‘එය සැබවින්ම සමතුළ ඇති වූ ගැඹුරු තුවාල ආසාදනයක් මගින් සිදු වූ බව‘යි.

“ඇයට නිරන්තරයෙන් මුහුණ දීමට සිදු වූ පහරදීම් හේතු වෙන් ඇති වූ ගැඹුරු තුවාල තිබුණා. ඇය ගැන්ග්‍රීන් රෝගයට ගොදුරු වී සෙප්ටික් කම්පනයකින් මිය ගියාය. සෑම දෙනාම මෙය දන්නා නමුත් එය පිළිගන්නේ නැත,” ඇය පවසයි.

කවාන් – ඔහුට අවශ්‍ය ස්වාභාවික පරිසරය මේ වන විටත් අහිමි වී ඇත. ඇයගේ මරණයට පෙර වසර කිහිපය තුළ වැඩි වැඩියෙන් ආක්‍රමණශීලීව ක්‍රියා කර ඇත. ඔහු 2000 සිට දම්වැල්වල දීර්ඝ කාලයක් ගත කළේය.

ඇය මිය ගිය පසු ඔහු නරක අතට හැරුණේය. ඔහු භයානක බවට අනතුරු ඇඟවූ අතර කිසිවෙකුට හුදකලා අලියාට සමීප වීමට ඉඩ නොදුනි.

එෆ්පීඅයි හි කණ්ඩායම 2016 දී පැමිණෙන විට, ඔවුන් සත්වෝද්යානයෙන් “ආක්‍රමණශීලී” සතෙකු සොයා ගත්හ. ඔහුට “සමහර හිඟමන හැරෙන්නට” මිනිසුන් කෙරෙහි පූර්ණ උදාසීනත්වයක් තිබුණි. ඔහුගේ ශාරීරික තත්වය ද පිරිහෙමින් පැවතුණි.

කවාන් අසනීපයෙන් සිටි බව එතරම් පැහැදිලිය. ඔහු අධික ලෙස බරින් යුක්ත වූ අතර, ඔහුගේ පාලකයන් ඔහු ලබා දුන් අධික සීනි සහිත ආහාර එයට හේතුව විය. නමුත් සත්වෝද්‍යානයේ තරු ආකර්ෂණය නැති කර ගැනීමට කිසිවෙකුට අවශ්‍ය නොවීය.

ගීතය

ඔස්කා සම්මානලාබභී නිළියක් හා ගායිකාවක් වන Cher මුලින්ම කවාන්ගේ දුක්ඛිත තත්වය ගැන දැනගත්තේ 2016 දී ය. වනජීවී ආරක්ෂණ පුණ්‍යායතනයක් වන ෆ්‍රී ද වයිල්ඩ් Free the Wild සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කළ ඔස්කාර් සම්මානලාභී නිළිය සහ ගායිකාව කාවන්ගේ නිදහස උදෙසා නීතිඥ කණ්ඩායමකගේ සේවය මිලට ලබා ගත්තාය.

ඔහුව නිදහස් කිරීමේ අධිකරණ නියෝගය මැයි මාසයේදී ප්‍රකාශයට පත් කළ විට, ගායිකාව එය ඇගේ ජීවිතයේ “ශ්‍රේෂ්ඨතම අවස්ථාව” ලෙස නම් කළාය. එතැන් සිට මාස කිහිපය තුළ ඇය සිය ට්විටර් ගිණුමේ ඔහුගේ ප්‍රගතිය විස්තර කර ඇති අතර එහිදී ඇයට මිලියන 3.8 ක් අනුගාමිකයන් සිටී.

නමුත් කවාන් සහ සත්වෝද්‍යානයේ අනෙක් සතුන් සඳහා වූ සටන අවසන් නොවීය. ඉස්ලාමාබාද්හි මහාධිකරණයේ නඩුව අවසන් වීමට පෙර ගැටළුව එක් දෙපාර්තමේන්තුවකින් තවත් දෙපාර්තමේන්තුවකට විසි කරන ලදී. ජුනි මාසයේදී සත්වෝද්‍යානය වසා දැමීමට නියෝගයක් ලැබුණි. එහෙත් කවාන්ගේ ඉරණම අවිනිශ්චිතව පැවතුනි.

මොහමඩ් බින් නවීඩ් පවසන්නේ කාවන්ට විදේශගත වීමට ඉඩ දීම ප්‍රතික්ෂේප කරන බවත්, “ඔහු රැකබලා ගන්නා බවත්” පවසමින් නිලධාරීන් බාධා කළ බවයි.

එහෙත් ලෝක වනජීවී අරමුදලේ ආචාර්ය උස්මා ඛාන් World Wildlife Fund’s Dr Uzma Kha මෑත කාලීන රූපවාහිනී සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී පෙන්වා දුන් පරිදි, කසාන් සත්වෝද්‍යානය පමණක් ගැටලු ඇති එකම ස්ථානය නොවේ. සතුන් තබා ගැනීමේදී පාකිස්තානයට ඒකාකාරී ප්‍රමිතීන් නොමැත. එහි සත්වෝද්‍යාන කිසිවක් ලෝක සත්වෝද්‍යාන හා මින්මැදුරේ සංගමයේ (WAZA) සාමාජිකයෙක් නොවේ.

එබැවින් ෆෝ පව්ස් ඉන්ටර්නැෂනල් වෙත දෙවන වරටත් ආරාධනා කරන ලද අතර නව සැලසුමක් දියත් කරන ලදි. කවාන් ආසියාව හරහා කාම්බෝජයට පියාසර කිරීම. එහිදී ඔහුට ඉතිරි වසරවල “ආරක්ෂිත සම්බන්ධතා” අභය භූමියක ජීවත් විය හැකිය.

තිබුණේ එක ගැටලුවක් පමණි. කවාන් කෝපයට පත්වන අලියෙක් වූ අතර අභය භූමිය තුළ ඔහුට වඩා වයසින් අඩු අලි 30ක් පමණ වාසය කළහ. අනෙක් අතට කාබ්බෝජයට යන ගමන ද පහසු නොවීය.

අවසානයේදී, එෆ්පීඅයි කණ්ඩායමේ ප්‍රධානී ආචාර්ය අමීර් කලීල් විසඳුමකට පිවිසියේය.

කවාන්ගේ ශාරීරික සෞඛ්‍යය ආරක්ෂිතව තක්සේරු කිරීම සඳහා කණ්ඩායමට ආරක්ෂක විධිවිධාන යෙදීමය. මේ සදහා අලියා අසල පැය ගණනක් ගත කිරීමට සිදු වූ අතර එය කම්මැලි රැකියාවක් බව ඔහු පවසයි.

“ඒ නිසා මම ගායනා කරන්න පටන් ගත්තා. ටික කලකට පසු, අලියා මගේ කටහඩ කෙරෙහි උනන්දුවක් ඇති කර ගැනීමට පටන් ගත් බව මම දුටුවා. ඔහුට කිසිවෙකු හෝ ආදරය නොකළ නිසා මම ලැජ්ජාවට පත් වූණා. නමුත් විශාල රසිකයෙක් හමුවීම ගැන මම සතුටු වුණා. මම ඔහුට ගායනා කරන්න පටන් ගත්තා‘

වැඩි කල් යන්නට මත්තෙන් කවාන් වෛද්‍ය කලීල්ගේ දෑතින් ආහාර ගනිමින් ඔහුව හොඩවැලෙන් බදාගෙන පොකුණ අසල ස්නානය කරමින් සිටීමට ප්‍රිය කළේය. සබදතාව තව දුරටත් තහවුරු වූ අතර ගීත ගායනය සහ ශ්‍රවණය ද අඛණ්ඩව සිදුවිය.

වැඩි කලක් යන්නට මත්තෙන්, කලහකාරී මෙම අලියා වෛද්‍ය කලීල් සහ ඔහුගේ සගයන් සතුටින් පසුපස ලුහුබැඳ ගියේ ඔහුව ප්‍රවාහනය සදහා සූදානම් කර ඇති කූඩුව තුළටය. එය ටොන් පහමාරක් වන කවාන් ද රැගෙන කාම්බෝජයට පැය අටක ගුවන් ගමනක් සඳහා රැගෙන යාමට විශේෂයෙන් නිර්මාණය කර තිබුණි.

“වැරදි කළමනාකරණය, පළපුරුදු කාර්ය මණ්ඩලයේ හිඟකම, ව්‍යාපාර හා මුදල් සමඟ මනුෂ්‍යත්වය මුසු වීම සහ සතුන්ගේ සුභසාධනය කෙරෙහි අඩු අවධානයක්” යන සංකලනයක් ලෙස වසර 35 ක් කවාන් අපමණ දුක්වින්ද බව ආචාර්යය කලීල් පවසයි.

කවාන්ගේ නිදහස සදහා සදහා ඔහුව කාම්බෝජයට රැගෙන යා හැකි බවට මැයි මාසයේ දී නියෝග කළ දින සිට චර් ට්විටර් වෙබ් අඩවියේ ඉඟි කළාය. මේ අතර ඇය ඊයේ (සිකුරාදා) පාකිස්තානයට ගොඩ බැස්සේ ඇගේ ගමනට සූදානම්වීම සදහාය. ආරක්ෂක හේතූන් මත ඇගේ නිශ්චිත කාලසටහන රහසිගතව තබා ඇති නමුත් ඇය සිකුරාදා අගමැති ඉම්රාන් ඛාන් හමුවූ බව වාර්තා වේ.

කාම්බෝජයේ පිහිටි අක්කර මිලියනයක කුලන්-ප්‍රොම්ටෙප් වනජීවී අභයභූමිය (Kulen-Promtep Wildlife Sanctuary) කවාන්ගේ නව නිවස වෙත ඇය පාකිස්තානයේ සිට සංචාරය කිරීමට අපේක්ෂා කරයි.

කවාන්ට තවමත් ඔහුගේ මානසික ගැටලු මඟහරවා ස්වාභාවික පරිසරයකට හැඩගැසීමට ගැටළු ඇති විය හැකි බව ඔහුගේ මිතුරා ආචාර්ය කලීල් පවසයි, නමුත් ඔහුට “අවසානයේ අලියෙකු වීමට අවස්ථාවක් තිබේ”

2020 නොවැම්බර් 28 වැනි දින බී.බී.සී වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

ආහාර සම්බන්ධ මිත්‍යාවන් ඕනෑම සමාජයක බහුල අතර උගත් – නූගත්, දුප්පත් – පොහොසත්, තරුණ – මහළු පමණක් නොව ගැහැනු පිරිමි වශයෙන් ද ඒවා බහුලව විශ්වාස කරනවා.

මීට කලකට පෙර මේ මිත්‍යාවන් පැවත ආවේ හෝ පැතිරුණේ පාරම්පරික විශ්වාස, ජනමාධ්‍ය සහ සංස්කෘතික තත්ත්වයන් මත වුණත් දැන් ආහාර සම්බන්ධ මිත්‍යාවන්ට ගෝලීය වශයෙන් පවා පැතිරයාමට ගත වන්නේ මොහොතක් පමණයි. ඒකට අවශ්‍ය බූස්ටර් එක බවට පත්ව තිබෙන්නේ කිසිම පාලනයක් හෝ දොරටුපාලකයෙක් නැති සමාජමාධ්‍ය සහ ඇතැම් බ්ලොග් බවයි කියන්නේ.

රසවත් කරමින්, භීතිය අවුලවමින් සිදුවන මේ වාර්තාකරණය නිසා ඒවා විශ්වාස කිරීමට අප පෙළඹවීම පුදුමයක් නොවේ. (කැරට් ඔබට අඳුරේ දැකීමට උදව් කිරීම හෝ චොකලට් යනු කාමාශාව වර්ධනය කරන්නකි) ඒ අපගේ දෛනික ආහාර වේලට වඩා විශාල බලපෑමක් ඇති කරන මිථ්‍යාවන් ගැන වන අතර බොහෝ විට ඔවුන්ට තම මතය තහවුරු කිරීමට විස්මිත සාධක සහ අත්දැකීම් තිබේ.

ස්වාභාවික සීනි (natural sugars) සෞඛ්‍ය සම්පන්න බව, ඔබ ව්‍යායාම කරන්නේ නම් ප්‍රෝටීන් ෂේක් (protein shakes) පානය කිරීම වැදගත් බව ඔබ අවසන් වරට අසා ඇත්තේ කවදාද?

මම ලීඩ්ස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් (2020) පෝෂණය පිළිබඳ උපාධියක් ලබා තිබේ. එබැවින් බොහෝ විට මට ප්‍රබන්ධයෙන් සත්‍යය වෙන් කළ හැකිය (මම විනිශ්චය නොකළත් – මිතුරන් මට කියන සෑම දෙයක්ම විශ්වාස කිරීම ගැන මම ප්‍රසිද්ධයි). මෙන්න මට බොහෝ විට ඇසෙන ආහාර පිළිබද සුලභ මිථ්‍යාවන් …

‘කාබෝහයිඩ්රේට / Carbohydrate නරකයි’

Carbs හෝ Carbohydrate කාබෝහයිඩ්රේට – පෝෂණයේදී “ කාබෝහයිඩ්රේට ” යනු සාර්ව පෝෂක තුනෙන් එකකි. අනෙක් දෙක වන්නේ ප්‍රෝටීන් සහ මේදයයි. කාබෝහයිඩ්‍රේට් යනු කාබන්, හයිඩ්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් පරමාණු වලින් සමන්විත ජෛව අණුවකි, සාමාන්‍යයෙන් හයිඩ්‍රජන්-ඔක්සිජන් පරමාණු අනුපාතය 2: 1 කි. ආහාර කාබෝහයිඩ්‍රේට් ප්‍රධාන කොටස් තුනකට බෙදිය හැකිය: සීනි: ආහාරවල දක්නට ලැබෙන පැණිරස, කෙටි දාම කාබෝහයිඩ්‍රේට් යනු ඒ තුනයි

සාමාන්‍යයෙන් බර අඩු කර ගැනීමට උත්සාහ කරන මිතුරියන්ගෙන් මම මෙය වසර ගණනාවක් තිස්සේ අසා ඇත්තෙමි. නමුත් අප සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් අනුගමනය කිරීමට අවශ්‍යය. ඇත්ත වශයෙන්ම  කාබෝහයිඩ්රේට යනු කුමන ආහාරයක් ද යන්න පිළිබදව ව්‍යාකූලත්වයක් ඇත. එක් මිතුරියක් මෑතකදී ඇයගේ දිවා ආහාරය සඳහා සුප් සමඟ පාන් ආහාරයට ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළාය.

කාබෝහයිඩ්රේට පාලනයට විවිධ ස්වරූප ඇත, එය නිශ්චිත වේලාවකට පසු ඒවා අනුභව නොකිරීම විය හැකිය.

කාබෝහයිඩ්රේට යනු අපගේ ප්‍රධාන බලශක්ති සැපයුමයි. නමුත් දුඹුරු සහල්, පාන් සහ පැස්ටා වැනි සම්පූර්ණ ධාන්‍ය වර්ග සහ සම්පූර්ණ පළතුරු සහ එළවළු ඇතුළු අනෙකුත් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ හා තන්තු ලබා දෙන ආහාර ද තෝරා ගැනීම වැදගත්ය.

එක්සත් රාජධානියේ මහජන සෞඛ්‍ය සේවය විසින් වැඩිහිටියන් සඳහා නිර්දේශිත දිනකට තන්තු ග්‍රෑම් 30 ක් අපගෙන් බොහෝ දෙනෙකුට නොලැබේ. 

කෙඳි සහිත ආහාර ගැන ඇති වැදගත්කම කුමක්ද? එය ආහාර ජීර්ණයට සහ බඩවැල්වල ජීවත්වන හොඳ බැක්ටීරියා පෝෂණය කිරීමට උපකාරී වන අතර එමඟින් ඔබේ සෞඛ්‍යයට යහපත් බලපෑමක් සිදුවේ.

‘කැලරි සියල්ලම එක හා සමානයි’

ආහාර ඒවායේ කැලරි අන්තර්ගතයට කොටු වී ඇති සංවාදයක් මම අසා ඇත්තෙමි. ආහාර සංඛ්‍යා දත්ත බවට පත් වූ පසු, මිනිසුන් ඒවා සංසන්දනය කිරීමට පටන් ගනී. 

“මම කිරි චොකලට් කැබලි කිහිපයක් හෝ ඒ වෙනුවට කෙසෙල් ගෙඩියක් (එකම කැලරි ප්‍රමාණයක්) අනුභව කරන්නේ නම් එයින් කිසිදු වෙනසක් සිදු නොවේ”, මම අසා ඇත්තෙමි.

පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු දිනකට එකම කැලරි ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනය කරන්නේ නම්, එක් අයෙකු පෝෂ්‍යදායී ආහාර (කෙසෙල්) අනුභව කරන අතර, අනෙකා කුණු ආහාර (කිරි චොක්ලට්) අනුභව කරන්නේ නම්, ඔවුන්ගේ ශරීරයට ඇති බලපෑම බෙහෙවින් වෙනස් වනු ඇත.

අපි චොකලට් සහ කෙසෙල් උදාහරණය ගනිමු. ඒවා දෙකම ආහාරයට ගැනීමෙන් කැලරි 90ක් පමණ එකතු කළ හැකි නමුත් චොකලට් වල මේදය අධික විය හැකිය. විශේෂයෙන් සංතෘප්ත මේදය කොලෙස්ටරෝල් වැඩි කිරීමට අනුබල දෙයි. ඒවා රුධිරයේ සීනි මට්ටම වැඩිවීමට හේතු වන අතර ඔබට නැවතත් බඩගිනි දැනේ. එමගින් ඔබට නැවත නැවත කිරි චොක්ලට් කෑමට සිදුවනු ඇත.

සංසන්දනාත්මකව බලන කල, කෙසෙල් වල ඇති තන්තු එහි සීනි මුදා හැරීම මන්දගාමී කිරීමට උපකාරී වන අතර, රුධිරයේ සීනි ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් ඉහළ යාමට ඉඩ සලසයි. කෙසෙල් වල ඇති අතිරේක විටමින් සහ ඛනිජ ලවණ ගැන සඳහන් නොකරමු.

කැලරි වලට වඩා පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ගැන සිතීම වැදගත් වන අතර ආහාර සමඟ ඇති ඔබේ සම්බන්ධතාවයට ඍණාත්මක බලපෑමක් ඇති කළ හැකි කැලරි ගණනය කිරීමෙන් වළකින්න.

මිහිරි සංග්‍රහයකට අකමැති කවුද? අපි කවුරුත් දන්නවා ඕනෑවට වඩා සීනි ආහාරයට ගැනීම අපට නරක බව, එබැවින් ස්වාභාවික සීනි (Natural sugar) විකල්ප සෞඛ්‍ය සම්පන්න බව අප ඒත්තු ගැන්වීම පුදුමයක් නොවේ. 

“මම මගේ තේ වලට සුදු සීනි  (refined sugar) වෙනුවට මී පැණි දැමුවේ එය ස්වභාවික නිසයි. එය මට වඩා හොඳයි”, මිතුරෙක් මට පැවසීය. නමුත් ශරීරය තවමත් එය සීනි ලෙස දකී.

අග්ගිස් සිරප් සහ මේපල් සිරප් ද බොහෝ විට මිතුරන්ගේ කබඩ් වල දක්නට ලැබේ. කවුරුහරි මෑතකදී මගෙන් ඇහුවා ‘ඔබ සතුව මී පැණි හෝ අග්ගිස් සිරප් තියෙනවාද ?‘ කියලා. මම ‘නැහැ‘ කිව්වම ඔවුන් දුඹුරු සීනි ඉල්ලුවා. නමුත් දුඹුරු සීනි සාදනු ලබන්නේ සුදු සීනි වලට මොලස් එකතු කිරීමෙනි.

සමහර ස්වාභාවික සීනිවල විකල්ප වල පිරිපහදු කළ සීනි වලට වඩා ක්ෂුද්‍ර පෝෂක කිහිපයක් අඩංගු විය හැකි නමුත් ඒවා ඉතා කුඩා ප්‍රමාණවලින් යුක්ත වන අතර ඒවා අතර සුළු වෙනසක් නොමැත. ඒවා තවමත් ‘සීනි‘මය.

උදෑසන ආහාරයට බහුල වශයෙන් එක්වන ‘ධාන්‍ය‘ වර්ග සමඟ ද ගැටළුව ආරම්භ වේ. මී පැණි බොහෝ විට ග්‍රැනෝලා සහ ධන්‍ය බාර් සඳහා අමුද්‍රව්‍ය ලැයිස්තුවේ ඉහළ මට්ටමක පවතී, ඒවා සෞඛ්‍ය සම්පන්න විකල්පයක් ලෙස විකුණනු ලැබේ.

අප විසින් එකතු කරන ලද සීනි ප්‍රමාණය අප නිර්දේශිත බලශක්ති පරිභෝජනයෙන් 5% වඩා සීමා කිරීමට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය නිර්දේශ කරයි. පලතුරු යුෂ සහ සූදානම් කළ නිෂ්පාදන (Readymade products) ඇතුළුව දිනකට එකතු කළ සීනි තේ හැඳි 6-7 කි. එබැවින් එම ලේබල පිළිබඳව විමසිල්ලෙන් සිටීම වැදගත්ය.

‘නිර්මාංශ ආහාර වේලක් මගින් ඔබට ප්‍රමාණවත් තරම් ප්‍රෝටීන් නොලැබෙනු ඇත’

මට බොහෝ විට බීම කිහිපයකින් පසු කුකුළු මස් යොදා සකස් කළ කෙටි ආහාරයක් ලැබේ. 

“ඔබ මස් හෝ මාළු අනුභව නොකරන්නේ නම් ඔබේ ආහාර වේලෙන් ප්‍රමාණවත් තරම් ප්‍රෝටීන් නොලැබේ” යැයි මිතුරන් පවසති. මම ටික කාලයක් සත්ත්ව ආහාර වලින් තොර වූ විට, උපදෙස් වහලය හරහා ගියේය!

නමුත් බොහෝ නිර්මාංශිකයින්ට කිරි, බිත්තර, ධාන්‍ය හා ඇට වර්ග වැනි ආහාර වලින් ප්‍රමාණවත් තරම් ප්‍රෝටීන් ලැබේ. සෛල සෑදීම හා අළුත්වැඩියා කිරීම සඳහා අවශ්‍ය විවිධ ප්‍රෝටීන ලබා ගැනීම සහතික කිරීම සඳහා මෙම ප්‍රභවයන් රාශියක් ඔබේ ආහාර වේලට ඇතුළත් කිරීම හොඳය. 

ප්‍රෝටීන සෑදී ඇත්තේ ඇමයිනෝ අම්ල වලින් වන අතර ශරීරයට සෑදිය නොහැකි ප්‍රෝටීන් වර්ග නවයක් ඇත, එබැවින් ඒවා අපගේ ආහාර වේලෙන් පැමිණිය යුතුය. 

කිරි සහ බිත්තර ඇතුළු සත්ව ප්‍රෝටීන් (Animal protein sources) ප්‍රභවයන්හි මෙම ඇමයිනෝ අම්ල සියල්ලම අඩංගු වන අතර ශාක ප්‍රභවයන්හි සම්පූර්ණ ප්‍රමාණය නොමැති බැවින් ඒවා සියල්ලම සැපයීම සඳහා අපි ඒවා අනුපූරක ප්‍රෝටීන සමඟ සම්බන්ධ කරමු.

නමුත් විටමින් බී 12 සහ යකඩ ඇතුළු ක්ෂුද්‍ර පෝෂක කිහිපයක් නිර්මාංශ ආහාර වේලක් මගින් ඔබට නොලැබීමට ඉඩ තිබේ. නමුත් මෙම පෝෂ්‍ය පදාර්ථ දෙක සොයා ගැනීමට තවත් බොහෝ ස්ථාන තිබේ. ඔබට කිරි, ධාන්‍ය වර්ග සහ තද කොළ එළවළු වලින් යකඩ සහ විටමින් බී 12 ලබා ගත හැකිය. 

‘සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් ගැනීම මිල අධිකයි’

සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් (healthy diet) ගැනීම මිල අධික විය හැකි බව මිථ්‍යාවක් නොවේ. නමුත් එය එසේ විය යුතු නැත. 

‘සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක්’ සදහා  vegan meat (සොයා වැනි ධාන්‍ය වර්ගවලින් නිෂ්පාදනය කරන – සෝයාමීට් වැනි) වැනි විශේෂ අමුද්‍රව්‍ය මත සතිපතා ආහාර අයවැය ඉදිරිපත් කරන බොහෝ පුද්ගලයින් මට හමු වේ. සමහර විට එය මූලික කරුණු වෙත ආපසු යාමට උපකාරී වේ. නිදසුනක් ලෙස (බොහෝ විට) සීනි වලින් පිරී ඇති උදෑසන ධාන්‍ය මිශ්‍ර ආහාර වේල වෙනුවට ඕට්ස් මිලදී ගැනීම (ලාභදායී හා සතුටුදායක උදෑසන කැඳකට තල්ලු කිරීම) දැක්විය හැකිය.

පළතුරු සහ එළවළු ලාභදායී විය හැකි අතර ධාන්‍ය වර්ග ද සැමවිටම මස් සහ මාළුවලට වඩා මිලෙන් අඩුය.

‘Freefrom products සැමවිටම සෞඛ්‍ය සම්පන්නයි’

“මම Freefrom products බිස්කට් මිලදී ගන්නම්, ඒවායේ කිරි හෝ තිරිඟු අඩංගු නොවන නිසා ඒවා සෞඛ්‍ය සම්පන්නයි”, මට ඇසේ. නැතහොත් “මම මේ මොහොතේ ග්ලූටන් වලින් වැළකී සිටින බැවින් ග්ලූටන් (Gluten) රහිත පැස්ටා ලබා ගනිමි”,

ග්ලූටන් යනු තිරිඟු වල අඩංගු ප්‍රෝටීනයක් වන එමගින් යම් යම් ආසාත්මිකතා ඇතිවිය හැකිය. (එසේම ලැක්ටෝස් නොඉවසීම ඇති අය (කිරි වල ප්‍රධාන සීනි ලැක්ටෝස් වන බැවින්) කිරි වලින් වැළකීම වැදගත්ය). 

ඔබට ආහාර නොඉවසීමක් හෝ ආසාත්මිකතාවයක් ඇතිවිය හැකි යැයි ඔබ සිතන්නේ නම්, ඔබේ විශ්වාසය සමාජමාධ්‍යවල පරීක්ෂණයකට යොමු කරනවාට වඩා ඔබේ GP (General practitioner – සාමාන්‍ය වෘත්තික පරීක්ෂණ) පරීක්‍ෂා කිරීම වඩාත් සුදුසුය. විකල්පයක් ලෙස, ග්ලූටන් හෝ ලැක්ටෝස් වළක්වා ගැනීමෙන් ඔබට හොඳක් දැනෙනවාද යන්න පරීක්ෂා කරන්න.

මෙම ලිපියේ සම්පාදිතාව වන ලොටි සැවේජ් 2020 දී ලීඩ්ස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් පෝෂණය පිළිබඳ උපාධියක් ලබා තිබේ.)

බී.බී.සී (2020 නොවැම්බර් 27) දින වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

සනීපාරක්ෂක තුවා සඳහා බද්ද 2018 සැප්තැම්බර් වන තෙක් පැවති බදු ප්‍රමාණය 101.2% ක් විය. ඒ 30% ක අනයන බද්දක් 15% ක වැට්, 7.5% ක පැල් (PAL), 2% ක ජාතිය ගොඩනැගීමේ බදු (NBT) සහ 30% හෝ කිලෝග්‍රැමයකට රුපියල් 300 ක සෙස් යනාදිය ද ඇතුළත් සියලු බදු වල එකතුවක් ලෙසිනි.

ලංකාවේ සිසුවියන්ගෙන් 60% ක් ඔසප් දිනවල පාසලට පැමිණෙන්නේ නෑ

ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන සඳහා මාසික පිරිවැය ඔවුන්ගේ වියදමෙන් 3.5%ක්

ගැබ්ගෙල පිළිකා වර්ධනය හා සම්බන්ධ වන එක් හේතුවක්

සනීපාරක්ෂක තුවා හා ඒ ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන සැමට නොමිලේ ලබා දෙන ලොව පළමු රට බවට ස්කොට්ලන්තය පත්ව ඇතැයි මාධ්‍ය වාර්තා කරන්නේ වර්තමානයේදී කාන්තාවන් ඔසප් දුගී බවින් මුදවාගැනීමට ලෝකයේ නොයෙකුත් රටවල් ගනු ලබන ක්‍රියාමාර්ගයන් හි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් හා එහි වැදගත්කම ලොවට කියාපාමිනි.

එහෙත් ශ්‍රී ලංකාව තුළ නැවතත් සනීපාරක්ෂක තුවා හා ඒ ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන දැඩි කතාබහට ලක්වන්නේ ඒ සඳහා අධික බදු අයකරන රටක් බවට පත් වී ඇති බව හා එම බදු අයකිරීම අසාධාරණ බවට චෝදනා නැගෙන පසුබිමක ය.

එහෙත් රාජ්‍ය අමාත්‍ය ෂෙහාන් සේමසිංහ පවසන්නේ සනීපාරක්ෂක තුවාවල බදු වැඩිකිරිමක් සිදු කර නොමැති බවය.

සනිපාරක්ෂක තුවාවල අදාළ බදු වැඩි කර ඇතැයි යන්න වැරදි තොරතුරක් බව පවසන ඔහු අයවැය ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර මේ සම්බන්ධව පැවති “රේගු ආනයන බද්ද” 30% ක් බව පෙන්වා දෙයි. අයවැය ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසුව එම බදු ප්‍රමාණය 15% දක්වා අඩු කර 15% ක ” සෙස් බද්දක්” එකතු කර ඇති බව රාජ්‍ය අමාත්‍යවරයා කියා සිටී.

“ඒ අනුව කිසිදු බදු වැඩි කිරීමක් සිදුව නැහැ. ආනයන බදු ප්‍රමාණය රඳවා ගැනීමේ අවශ්‍යතාව වන්නේ දේශීය කර්මාන්තකරුවන් දිරිගැන්වීම සඳහායි. ඒ අනුව රජය විසින් මිල වැඩිවන වෙනසක් සිදුකර නැහැ,” යනුවෙන් රාජ්‍ය අමාත්‍ය ෂෙහාන් සේමසිංහ පවසා තිබිණි.

එහෙත් මෙම තත්ත්වයට ප්‍රතිචාර ලෙස නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් මාතලේ දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීනි රෝහිණී කවිරත්න පැවසුවේ, සනීපාරක්ෂක තුවා යනු අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩයක් මිස සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් නොවන බව ය. ශ්‍රී ලංකාවේ සනිපාරක්ෂක තුවා මත 51% ක බද්දක් පටවා ඇති බව පවසන ඇය, “සෞභාග්‍යයේ ආණ්ඩුවේ 15% ‘මෙන්සන් බද්ද’ සාධාරණීකරණය කරන්න නරුමයින් පිරිසක් උත්සහ දරනවා” යැයි කියා සිටියාය.

2018 වන විට සනීපාරක්ෂක තුවා මත 101.2% ක බද්දක් අයකළ බවත් යහපාලන ආණ්ඩුව එම බදු අඩු කළේ සමාජ ක්‍රියාකාරීන්ගේ ඉල්ලීමක් ඉටු කිරීමක් මෙන්ම කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍ය ආරක්ෂාව සඳහා ගන්න පියවරක් ලෙස සළකා යැයි ද ඇය සඳහන් කළාය.

කාන්තාවන් සියලු දෙනාට දැරිය හැකි මිලකට සනීපාරක්ෂක තුවා මිලදී ගැනීමට පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම ශිෂ්ඨ සමාජයක වගකීමක් යැයි පෙන්වා දෙන ඇය ලංකාවේ දරුවන්ගෙන් 60% ක් ඔසප් දිනවල පාසලට පැමිණෙන්නේ නැති බව ගුරුවරියක ලෙස තමන් හොඳින් දන්නේ යැයි ද කියා සිටී.

“ළමා ඩයපර් විතරක් නෙවෙයි රෝගී වැඩිහිටියන්ගේ අවශ්‍යතා සඳහා භාවිත කරන ඩයපර් පවා නව සෙස් බද්දට යටත් කොට තිබෙනවා. ‘මෙන්සස් බද්ද’ වගේම රෝගීන් ගේ මල මුත්‍ර ටිකෙනුත් බදු ගන්න ආණ්ඩුවක් බවට රජය පත්වී තිබෙනවා,” යැයි ද මන්ත්‍රීවරිය සිය නිවේදනයෙන් කියා සිටී.

“වැට්, සෙස්, රේගු, ජාතික ගොඩනැගීම ආදී වශයෙන් සනීපාරක්ෂක තුවායකට 51% ක් දැනට බදු ගහනවා. ‘මෙන්සස් බද්ද’ අශිෂ්ඨත්වයේ ප්‍රතිමූර්තිය වන්නේ ඒ නිසයි.” යැයි ද ඇය වැඩිදුරටත් සඳහන් කරන්නීය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනයෙන් 52% ක්ම කාන්තාවන් වන අතර දළ වශයෙන් ඉන් මිලියන 5.7 ක් ඔසප් වන කාන්තාවන් බව ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තු සංඛ්‍යාලේඛන පෙන්නුම්කරයි.

කෙසේ වෙතත්, ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ වී තිබීම තුළ බොහෝ ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන් සඳහා, ආරක්ෂිත හා දැරිය හැකි ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන අත්කරගැනීම සඳහා ඇති ප්‍රවේශය ඉතා අඩුවී ඇති බව මේ පිළිබඳ නිරීක්ෂණයේ යෙදෙන්නෝ පවසති.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන අත්පත් කරගැනීමට නොහැකි වීමට ප්‍රධාන හේතුව නම් ආනයනික ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන සඳහා අය කරනුලබන අධික බදු බවට ඔවුන්ගේ අදහස වී තිබේ.

සනීපාරක්ෂක තුවා සහ ටැම්පොන් සඳහා එච්එස් කේතය (HS 96190010) යටතේ බදු අය කෙරේ. ඒ සඳහා අය කරන ආනයන ගාස්තු මේ වන විට 53.7% ක් වන අතර අයවැයට පෙර එය 52% ක් විණි.

සනීපාරක්ෂක තුවා සඳහා බද්ද 2018 සැප්තැම්බර් වන තෙක් පැවති බදු ප්‍රමාණය 101.2% ක් විය. ඒ 30% ක අනයන බද්දක් 15% ක වැට්, 7.5% ක පැල් (PAL), 2% ක ජාතිය ගොඩනැගීමේ බදු (NBT) සහ 30% හෝ කිලෝග්‍රැමයකට රුපියල් 300 ක සෙස් යනාදිය ද ඇතුළත් සියලු බදු වල එකතුවක් ලෙසිනි.

එහෙත් ඊට සමාජයෙන් එල්ල වූ විරෝධය හමුවේ 2018 සැප්තැම්බර් මාසයේදී මෙම බද්දෙහි සෙස් ප්‍රමාණය එවක සිටි මුදල් අමාත්‍යවරයා විසින් අවලංගු කරනු ලැබීය. ඒ අනුව සමස්ත බදු ප්‍රමාණය 62% විය. තවද, 2019 නොවැම්බරයේදී අලුතින් තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයා විසින් බදු අඩු කිරීමේ වැඩපිළිවෙලක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ වැට් බදු අඩු කිරීම සහ සනීපාරක්ෂක තුවා මත ජාතිය ගොඩනැගීමේ බද්ද අහෝසි කිරීමය. ඒ මගින් සනීපාරක්ෂක තුවා සඳහා වන මුලු ගාස්තුව 52% දක්වා අඩු කළේය.

එවැනි බදු අඩු කිරීමක දී වුවද සනීපාරක්ෂක තුවා සහ ටැම්පොන් ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයකට දැරිය නොහැකි මට්ටමක පවතින බවට විශ්ලේෂකයන් ගේ අදහස වී තිබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ වෙළෙඳපොළේ සනීපාරක්ෂක තුවා අලෙවි කෙරෙන්නේ රු. 120 – 175 ත් අතර මිලකට ය. ආනයනික වෙළෙඳනාම රු. 350 දක්වා මිලකට අලෙවි කෙරේ. එම නිසා ආනයනික සනීපාරක්ෂක තුවා මිලදී ගැනීම බහුතර කාන්තවන්ට ඉතා අසීරු කරුණක් සේ ම එයින් එය සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් බවට පත් කර තීබෙන බව විශ්ලේෂකයෝ පවසති.

සාමාන්‍ය කාන්තාවකගේ ඔසප් කාල සීමාව දින 5 ක් පමණ වන අතර දිනකට සාමාන්‍යයෙන් සනීපාරක්ෂක තුවා 4 ක් භාවිත කරනු ඇත. ඒ අනුව පෙර බදු ක්‍රමය යටතේ කාන්තාවකට මසකට රුපියල් 520 ක් ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන සදහා වැය කිරීමට සිදුවන බවට ගණන් බලා ඇතැයි ඔවුහු පෙන්වා දෙති.

“ඔසප් සනීපාරක්ෂාවෙන් දුගීවීම කියන්නෙ කාන්තාවන්ගේ සනීපාරක්ෂාවට වියදම් කිරීම මිල අධික වීම සහ එම වියදම් දරා ගැනීමට අපහසු වීමයි,” ඇඩ්වෝකටා පර්යේෂණ ආයතනයේ පර්යේෂණ කළමනාකාරිනී අනීතා වරුසවිතාරණ බීබීසී සිංහල සේවය සමඟ පැවසීය. ආනයනික සනීපාරක්ෂක තුවා එතරම් මිල අධික වීමට ප්‍රධාන හේතුව රජය අයකරන අසීමාන්තික සහ අසාධාරණ බදු ප්‍රමාණය බව ඇය කියා සිටී.

“වෙළෙඳපොළෙන් කැමති භාණ්ඩයක් මිලදී ගැනීමට ඇති අයිතිය කාන්තාවන්ට ලැබිය යුතුයි,” අනීතා වරුසවිතාරණ සඳහන් කළාය.

ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තු දත්ත අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ දුගී ම කුටුම්භයන්ගේ ඇස්තමේන්තුගත සාමාන්‍ය මාසික කුටුම්භ ආදායම රුපියල් 14,843 කි. මෙම කුටුම්භයන්හි, ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන සඳහා මාසික පිරිවැය ඔවුන්ගේ වියදමෙන් 3.5% කි. සාපේක්ෂව, ඇඳුම් සඳහා මෙම ආදායම් කාණ්ඩයේ වියදම් ප්‍රතිශතය 4.4% කි.

අන්තර්ජාතික වශයෙන්, ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන බදුකරණය අවලංගු කිරීමේ නැඹුරුවක් පවතින අතර ඔසප් නිෂ්පාදන සඳහා විකුණුම් බද්ද අහෝසි කළ පළමු රට බවට කෙන්යාව පත්වූයේ 2004 දී ය. ඕස්ට්‍රේලියාව, කැනඩාව, ඉන්දියාව, අයර්ලන්තය සහ මැලේසියාව ඇතුළු රටවල් මෑත වසරවලදී එය අනුගමනය කර ඇත.

ඔසප් සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදන ලබාගැනීමට ඇති නොහැකියාවෙන් බොහෝ විට සිදුවන්නේ තාවකාලික, සනීපාරක්ෂක නොවන ආදේශන භාවිත කිරීම ය. එමගින් ඔසප් සනීපාරක්ෂක කළමනාකරණය කෙරෙහි සෘජු බලපෑමක් එල්ල කරන අපිරිසිදු ආදේශන භාවිතයට ගැනීමේ ප්‍රවණතා ද වේ.

අද වන විට ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන් අතර දෙවැනි තැන ලා සැලකෙන වඩාත් සුලභ පිළිකා වර්ගය වන ගැබ්ගෙල පිළිකා වර්ධනය හා සම්බන්ධ වන එක් හේතුවක් ලෙස දුර්වල ඔසප් සනීපාරක්ෂක කළමනාකරණය ද සැළකෙන බව පර්යේෂකයෝ පවසති.

වර්තමාන ඇස්තමේන්තුවලට අනුව සෑම වසරකදී ම ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන් 1136 ක් පමණ ගැබ්ගෙල පිළිකා ඇති බවට හඳුනාගෙන ඇති අතර සෑම වසරකම 643 ක් පමණ එම රෝගයෙන් මිය යති.

ඔසප් වීම සහ ඔසප් සනීපාරක්ෂාව පිළිබඳ අධ්‍යාපනය අඩු වීම, සමාජයේ ඔසප් වීම පිළිබඳ තිබෙන මිථ්‍යා මත මෙන් ම විවෘතව මෙවැනි මාතෘකාව සාකච්ඡා කිරීමට බිය වීම දුර්වල ඔසප් සනීපාරක්ෂාව සඳහා හේතු වන බව ඒ පිළිබඳ අධ්‍යයනයක යෙදුනු අනුකි ප්‍රේමචන්ද්‍ර පැවසීය.

“දුර්වල ඔසප් සනීපාරක්ෂාව නිසා බොහෝ ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවන් අනෙක් රටවල් වල කාන්තාවන්ට වඩා සිටින්නේ පිටුපසින්. ශ්‍රී ලංකාවේ සනීපාරක්ෂක තුවා භාවිතය සලකන්නේ සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් විදියටයි. එහෙමත් නැත්තම් කලු වෙළෙඳපොළේ විකිනෙන භාණ්ඩයක් ලෙසටයි. ශ්‍රී ලංකාව තුළ සනීපාරක්ෂක තුවා සහ කාන්තා සනීපාරක්ෂාව පිළිබඳ මිත්‍යා මත සහ සමාජ පීඩනය නිසා දිනපතාම සනීපාරක්ෂාව අතින් අපි අත්ත දුප්පත් තත්ත්වයට පත්වෙමින් තිබෙනවා,” යනුවෙන් ඇය පැවසීය.

සාමාන්‍යයෙන් කාන්තාවක් සිය ජීවිත කාලය තුළ දින 2535 ක ආර්තව කාලයක් නැතහොත් ඔසප් කාලයක් ගත කරයි. එක්වර බැලූ බැල්මට එය එතරම් දීර්ඝ කාලයෙක් ලෙස නොපෙනුණ ද එය වසර හතක පමණ කාලයකි. කාන්තාවකට ඉතා අවම සනීපාරක්ෂක තත්ත්ව යටතේ ඔසප් කාලවලදී සනීපාරක්ෂකතුවා වල මිල අධික වීම නිසා රෙදි කඩවල් භාවිතයට තල්ලු කිරීම කෙතරම් සාධාරණ දැයි ඇය ප්‍රශ්ණ කළේය.

සනීපාරක්ෂක තුවා සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් බවට පත්වීම ඉතා කණගාටුදායක තත්ත්වයක් බව කී ඈ, මිලෙන් වැඩි අත් ඔරලෝසු සහ සුවඳ විලවුන් සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ ලෙස සැලකෙන්නේ එම භාණ්ඩ සමාජයේ ඉහළ ආදායමක් උපයන පිරිසට පමණක් මිලදී ගත හැකි වීම නිසා යැයි සඳහන් කළාය. ඒ අනුව පවතින බදු ක්‍රමය අනුව සනීපාරක්ෂක තුවා ද සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් බවට පත් කර තිබෙන බව අනුකි ප්‍රේමචන්ද්‍ර කීවාය.

“මම පසුගිය දිනක නුවර සිට නැවත කොළඹ පැමිණෙන අතර මඟ සාමාන්‍ය සිල්ලර කඩයෙකින් සනීපාරක්ෂක තුවායක් මිලදී ගත්විට කඩයේ මුදලාලි මෙම සනීපාරක්ෂක තුවාය කඩදාසි ගණාවකින් ඔතා ඉතාම රහසිගතව ලබාදුන්නේ හරියට මම ඔසප් කාලයක් පසුකිරීම මහා අපරාධයක් ලෙස සලකමිනුයි. ඔසප්භාවය ගැන කථාකරන විට සමහරු සංස්කෘතියට බනිනවා. සමහරු සමාජයේ තිබෙන මිථ්‍යා මතවලට දොස් නගනවා. නමුත් අවසාන ප්‍රතිඵලය මිලියන 10.5 තරම් කාන්තාවන් ආර්ථව චක්‍ර දිළිඳුභාවයට පත්වීමයි.

අසල්වැසි ඉන්දියාව සමඟ සැසඳීමෙදී ශ්‍රී ලංකාවේ අලෙවි කෙරෙන සනීපාරක්ෂක තුවාවල විවිධත්වය ඉතා අවම මට්ටමක පවතින බව විශ්ලේෂකයන්ගේ අදහස ය. එක් එක් කාන්තාවට අවශ්‍යා සනීපාරක්ෂක තුවා වර්ග එකිනෙකට වෙනස් සහ එය තීරණය වන්නේ එම කාන්තාවගේ කායික ස්වභාවය සහ ලක්ෂණ අනුව බව ඔවුහු පවසති.

ශ්‍රී ලංකාවේ සනීපාරක්ෂක තුවා වෙළෙඳපොළ දේශීය වශයෙන් නිපදවන සන්නාම කිහිපයක් මඟින් අත්පත් කරගෙන තිබෙන බවත් එම දේශීය වෙළෙඳනාමවලට ආරක්ෂාව සැපයීම සඳහා ආනයනික සනීපාරක්ෂක තුවා මත ඉතා ඉහළ ආනයනික බද්දක් අය කරනු ලබන බවත් ඔවුහු කියා සිටිති.

“සනීපාරක්ෂකතුවා කලු වෙළඳපොළේ විකිනෙණ භාණ්ඩයක් ලෙස සැලකෙන නිසා ලෝකයේ අනිත් වෙළෙඳපොළවල්වල දක්නට ලැබෙන නැවත සේදිය හැකි සනීපාරක්ෂක තුවා, කාබනික කපු වලින් නිපදවෙන සනීපාරක්ෂක තුවා, නැවත භාවිත කළ හැකි සනීපාරක්ෂක තුවා ලෙස ඇති විවිධ නිෂ්පාදන කාණ්ඩ දැක ගැනීමට නොහැකියි. අපිට උදාවී තිබෙන තත්ත්වය තමයි අපිට නොගැලපෙන, අපි අකමැති සනීපාරක්ෂක තුවා වැඩි මිලකට මිලට ගැනීම. මේ පිළිබඳව හඩක් නගන්නටවත් කවුරුවත් එක්නොවෙන තරමට සමාජ මතය සනීපාරක්ෂක තුවා මහා රහසිගත කලුකඩ භාණ්ඩයක් කර හමාරයි,” යනුවෙන් අනුකි ප්‍රේමචන්ද්‍ර පැවසීය.

“නැහැ, ඔබ මිලදීගන්නා සනීපාරක්ෂක තුවා පැකැට්ටුව කොලවලින් ඔතා ලබාගැනීමට තරම් රහසිගත සහ භයානක මත්කුඩු වර්ගයක් නොවෙයි. නැහැ, අසීමිත ලෙස බදු ගසා සමාජයේ කිහිපදෙනෙකුට පමණක් මිලදී ගැනීමට හැකිවන ලෙස ඉතා ඉහල මිලකට අලෙවි කලයුතු භාණ්ඩයක් නොවේ සනීපාරක්ෂක තුවා.” යැයි ඇය අවධාරණය කළා ය.

කාලීනභාවය සලකා බී.බී.සී සන්දේශය වෙතින් කළ සම්පූර්ණ උපුටා ගැනීමකි – ප්‍රධාන සංස්කාරක

අනවසර ඉදිකිරීම්, පාරිසරික බලපත්‍ර රහිත කර්මාන්තශාලා, ආපනශාලා සහ හෝටල් හේතුවෙන් කොළඔට ජලය සපයන හා මෙරට ප්‍රධාන ගංගාවක් වන කැලණි ගඟ දැඩි ලෙස දූෂණය වී ඇති බව කෝප් කමිටුවේදී අනාවරණය විය.  

මෙම දූෂණය වීම වැලැක්වීම සඳහා පරිසර අමාත්‍යංශය, ජලසම්පාදන අමාත්‍යංශය, රාජ්‍ය සේවා, පළාත් සභා හා පළාත් පාලන අමාත්‍යාංශය එක්ව යාන්ත්‍රණයක් සකස් කිරීමට ඉක්මනින් කටයුතු කළ යුතු බව කොප් කමිටුව ඊයේ ( 26 ) නිර්දේශ කළේය.

විශේෂයෙන් පානීය ජල සැපයුම, සංචාරක ව්‍යාපාරය, නාගරික සංවර්ධනය ආදී රටටම බලපාන කරුණු කිහිපයක් සම්බන්ධයෙන් කැලණි ගඟ සෘජුවම සම්බන්ධ වන බැවින්  කැලණි ගඟ දූෂණය වීම වැලැක්වීමේ අවශ්‍යතාවය ඉතා වැදගත් වන බව ද කොප් කමිටුවේ අවධානය යොමු විය.

කැලණි ග‌ගේ ජල දූෂණය පිළිබඳ පාරිසරික විගණන වාර්තාව ආශ්‍රිතව කරුණු සාකච්ඡා කිරීමට මහාචාර්ය චරිත හේරත් මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් කොප් කම්ටුව  ඊයේ ( 26 ) පාර්ලිමේන්තුවේදී රැස් වූ අවස්ථාවේදී කමිටුව මෙසේ මෙම නිර්දේශය නිකුත් කළේය.

රාජ්‍ය අමාත්‍ය සුසිල් ප්‍රේමජයන්ත, රාජ්‍ය අමාත්‍ය අජිත් නිවාඩ් කබ්‍රාල්, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරු වන එරාන් වික්‍රමරත්න, ජගත් පුෂ්පකුමාර, ප්‍රේම්නාත් සී. දොලවත්ත, එස්.එම්. මරික්කාර්, යන මහත්වරු මීට සහභාගී වුහ.

ඊයේ කෝප් සභාව රැස්වීස්වීම සඳහා පළමු වතාවට ඔන්ලයින් තාක්ෂණය යොදාගැනීමද සුවිශේෂත්වයක් විය. මේ අනුව පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණි නිලධාරීන්ට අමතරව  සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් වෛද්‍ය එස්. එච්. මුණසිංහ මහතා, කර්මාන්ත අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ඩබ්ලිව්. ඒ. චූලානන්ද පෙරේරා මහතා සහ රාජ්‍ය සේවා, පළාත් සභා සහ පළාත් පාලන අමාත්‍යංශයේ ලේකම් ජේ. ජේ. රත්නසිරි මහතා ප්‍රථම වතාවට ඔන්ලයින් තාක්ෂණය හරහා ( Zoom ) මෙසේ  සම්බන්ධ කරගැනුණි.

එසේම පරිසර අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් වෛද්‍ය අනිල් ජාසිංහ මහතා, ජලසම්පාදන අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ආචාර්ය ප්‍රියත් බන්දු වික්‍රම මහතා යන අමාත්‍යාංශ ලේකම් වරුන් කෝප් කමිටුවට පැමිණ සිටි අතර මෙසේ අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරුන් 5 දෙනෙකු එක් වර කෝප් රුස්වීමකට සම්බන්ධ වීමද විශේෂත්වයක් විය.  

කැලණි ගඟ ආශ්‍රිතව කර්මාන්ත 2946 ක් පවතින බවත් මේ අතුරින් කර්මාන්ත 41 ක් පාරිසරික බලපත්‍ර රහිත බවත්, කර්මාන්ත 205ක පාරිසරික බලපත්‍ර නවතා ඇති බවත්, මේ අතුරින් ඉහළ අවදානමක් සහිත කර්මාන්ත 17ක් පවතින බවත් කෝප් කමිටු සභාපතිවරයා මෙහිදී අනාවරණය කළේය. මේ නිසා ඉක්මනින් මේ සඳහා ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය කෝප් කමිටුව විසින් අවධාරණය කරන ලදි.

සීතාවක අපනයන සැලසුම් කලාපයේ අපජලය පිරිපහදු මධ්‍යස්ථානයේ ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ කොප් කමිටුවේ අවදානය යොමු වූ අතර ධාරිතාවය ඉක්මවමින් පිරිපහදුව සිදුවන බව මෙහිදී අනාවරණය විය. නමුත් මෙහි ධාරිතාවය වැඩි කිරීමට මේ වන විටත් සැලසුම් කොට ඇති බව මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියේ නිලධාරීනහු පැවසූහ. මේ පිළිබඳ වගකීමක් සහිතව කටයුතු කරන ලෙස කොප් කමිටු සභාපතිවරයා නිර්දේශ කළේය.

කැලණි ගඟ දෙපස ඉදිකොට ඇති අනවසර ඉදිකිරීම් ඉවත්කිරීමේ වැදගත්කම පිළිබඳවද කෝප් කමිටුවේ අවධානය යොමු විය. විශේෂයෙන් මෙම අනවසර ඉදිකිරීම් නිසා මළ අපද්‍රව්‍ය ගංගාවට බැහැර වන බවත් ජලය දූෂණය වන බවත් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී එස්.එම්. මරික්කාර් මහතා පෙන්වා දුන්නේය. මෙම ඉදිකිරීම්  එක් වරම ඉවත් කිරීම තරමක් අපහසු කාරයයක් නිසා හැකි ඉක්මනින් මේ සඳහා පිළියම් යෙදීමේ අවශ්‍යතාවය කොප් කමිටුව විසින් පෙන්වා දෙන ලදි.

එසේම කැලණි ගඟ ආශ්‍රිතව පවත්වාගෙන යන හොටල් සහ ආපනශාලා කිහිපයකම අනවසර ඉදිකිරීම් පවතින බවත් පරිසර ආරක්ෂණ බලපත්‍ර ලබාගෙන නොමැති බවත් කෝප් කමිටුව හමුවේ අනාවරණය විය. විශේෂයෙන් කිතුල්ගල ප්‍රදේශයේ කැලණි ගඟ ආශිතව පරිසර ආරක්ෂණ බලපත්‍ර රහිතව වසර 18 ක් තිස්සේ ආපනශාලාවක් ක්‍රියාත්මක වන බවත් ඒ පිළිබඳ වහාම ක්‍රියාමාර්ගයක් ගන්නා ලෙසත් කෝප් කමිටුව නිර්දේශ කළේය.

සීතාවක කලාපයේ ගණ අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම පිළිබඳව ද මෙම ප්‍රදේශයේ භූ ගත ජලය පිළිබඳ  සොයා බැලීමේ අවශ්‍යතාවයද කොප් කමිටුවේ අවධානය යොමු විය. විශේෂයෙන් මෙම ප්‍රදේශයේ භූගත ජලය පිළිබඳ  සොයා බලා වහාම වාර්තාවක් කමිටුවට ලබාදෙන ලෙස කෝප් කමිටුව විසින් නිර්දේශ කරන ලදි.

තවද බියගම අපනය සැලසුම් කලාපය ආශ්‍රිතව සිදුවන  ක්‍රියාකාරකම් නිසා කැලණි ගඟ දූෂණය වීම පිළිබඳව ද කිතුල්ගල ප්‍රදේශයේ පවත්වාගෙන යන වාහන සේවා ස්ථාන 7ක ජලය පිරිපහදු කිරීමකින් තොරව ගඟට නිකුත් වීම පිළිබඳව ද කොහිලවත්ත සුසාන භූමියේ බැම්ම ගඟ දෙසට කඩාවැටීම පිළිබඳව ද  ඊයේ කෝප් කමිටුවේදී සාකච්ඡා කෙරුණි.

සැපසුම්දාම තවම අඩාලයි – ඒත් සැපයුම ඉහළ ගිහින්

ව්‍යාජ නිෂ්පාදන සොයා ගන්න digital “food fingerprinting” technology එයි

කහ ආනයනය නවතා දැමීම සමග එහි මිල අහස උසට ගියේය. ඒ අතර ඇතැමුන්ගෙන් එල්ල වන බරපතළ චෝදනාවක් වන්නේ ‘ව්‍යාජ නිෂ්පාදන‘ මේ වන විට බහුල බවය.

මෙය ලංකාවට පමණක් සීමා වී ඇති අර්බුදයක් නොවේ. කොවිඩ් වසංගතය සමග ගෝලීය වශයෙන් කුළුබඩු ඉල්ලුම ඉහළ ගියත් සැපයුම්දාම තවමත් යථාතත්ත්වයට පත්ව නැත. එතුළ නිර්මාණය වන ‘සැපයුම් හිගය‘ පියවනු ලබන්නේ ‘ව්‍යාජ නිෂ්පාදන‘වලින් බවට බරපතළ සැකයක් සාක්ෂි සහිතව ඉදිරිපත් වී තිබේ.

මේ සම්බන්ධයෙන් සිදුකළ අධ්‍යනයවලින් හෙළිවී ඇත්තේ වත්මන් ගෝලීය කුළුබඩු වෙළෙදපොලේ ඇතැම් නිෂ්පාදවලින් 40%කට අධික ප්‍රමාණයක් ‘ව්‍යාජ‘ නිෂ්පාදන බවයි. පර්යේෂකයින් පවසන්නේ මේ වන විට එම අගය තවත් ඉහළ ගොස් තිබිය හැකි බවයි.

මේ ලිපිය ඉහත කරුණ ද සහිතව කුළුබඩු වෙළෙදාම කොවිඩ්-19 වසංගය හමුවේ මුහුණ දෙන ප්‍රවණතා ගැනයි.

ලෝකය අගුලු දමා යත්ම, කුළුබඩු නිෂ්පාදනය, ප්‍රවාහනය, සැකසීම සහ ඇසුරුම් කරන සංකීර්ණ ජාල අවුල් ජාලයකට ඇද වැටුණි. භෝග අස්වැන්න සැකසුම් කරන්නේ කවුද? සැකසුම් කම්හල් පවත්වාගෙන යන්නේ කවුද? කුළුබඩු වරාය වෙත ගෙන යන්නේ කෙසේද? ආරක්ෂාව සඳහා භාණ්ඩ පරීක්ෂා කරන්නේ කවුද? මෙමැනි ගැටලුවලට කුළුබඩු නිෂ්පාදන ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ සියලු පාර්ශ්වයෝ මුහුණ දුන්හ.

ඒ අතරම, කුළුබඩු සඳහා ගෝලීය ඉල්ලුම අහස උසට නැඟෙමින් පැවතුනි. කුරුඳු, දුරු සහ කළු ගම්මිරිස් වැනි කුළුබඩු හදිසියේම අත්‍යවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය බවට පත්විය. කහ සහ ඉඟුරු වැනි සාම්ප්‍රදායික කුළුබඩුවල කොවිඩ්-19 එරෙහිව සටන් කිරීම සදහා ප්‍රතිශක්තිකරණය ඇතුළු ඖෂධීය ප්‍රතිලාභ ඇතැයි සිතන අයද වැඩි වැඩියෙන් මේ ඉල්ලුම්කරුවන් අතරට එක්වූහ. එය සාම්ප්‍රදායික පාරිභෝගිකයින් විසින් දෛනිකව හෝ මාසිකව සිදුකරන ඉල්ලුම ඉක්මවා ගිය ඉල්ලුම් තත්ත්වයකි.

ලොව විශාලතම කුළුබඩු නිෂ්පාදකයා, පාරිභෝගිකයා සහ අපනයන කරුවෙකු වන ඉන්දියාව, මාර්තු අග දී රට පුරා අගුලු දැමීමට මුහුණ දුන් අතර, සංක්‍රමණික කම්කරුවන් මත යැපෙන ගොවීන්ට සහ සකසනයන්ට දාමය ඔස්සේ භාණ්ඩ ගෙනයාම දුෂ්කර විය. තවත් ප්‍රධාන කුළුබඩු වගා කරන්නෙකු වන වියට්නාමය ද ඇතැම් ආහාර අපනයනය කිරීම සදහා ඔවුන්ගේ දේශසීමා තාවකාලිකව වසා දැමීමට පියවර ගත්තේය.

මේ සමග වරායවල සහ දේශීය වෙළඳපලවල කුළුබඩු ගොඩ ගැසුණ අතර, ඉන්දියානු කරදමුංගු මිල 50% කින් සහ වියට්නාම ගම්මිරිස් 10% කින් පහත වැටුණි. මෙය තාවකාලික වුවත්, ඉතා ඉක්මනින් ජාත්‍යන්තර කුළුබඩු වෙළඳාම නැවත ආරම්භ විය.

ඉන්දියාවට කුළුබඩු වගා කිරීමේ පොහොසත් ඉතිහාසයක් ඇතිවා පමණක් නොව, එහි විවිධ දේශගුණය සහ භූමි ප්‍රදේශ විශේෂයෙන් සුවඳවත් බෝග නිපදවන බව මුළු ලෝකයම දන්නා කරුණකි.

ජුනි මාසය වන විට ඉන්දියානු කුළුබඩු අපනයන අලෙවිය 2019 ජුනි හා සසඳන විට ඩොලර් මිලියන 67 කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් මිලියන 359 ක්  දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව ඉන්දියාවේ වාණිජ මණ්ඩලය (Associated Chambers of Commerce of India) පවසයි.

වසංගත අගුලු දැමීම ආරම්භ වන විටත් කුළුබඩු සඳහා පාරිභෝගික ඉල්ලුම ඉහළ ගියේය

ඉන්දියාවේ සුළුපරිමාණ කුළුබඩු ගොවීන් දස දහස් ගණනකට එය හොඳ ආරංචියක් විය යුතුය. කේරළයේ සාධාරණ වෙළඳ සන්ධානයේ කුළුබඩු වගාකරුවන්ගේ සමුපකාරයේ (Fair Trade Alliance of Kerala) නිර්මාතෘ ටොමී මැතිව්ට අනුව, ඉල්ලුමේ වැඩිවීම තවමත් ගොවීන්ට ලැබෙන මිල ඉහළ යාමට හේතු වී නොමැත.

අගුළු දැමීමත් සමග අවිධිමත් ආර්ථිකයේ රැකියා කළ නොහැකි වූ විට කම්කරුවන් නැවත ගම්බිම් බලා පිටත්ව යාමත් සමඟ බොහෝ වගාකරුවන් මූල්‍යමය වශයෙන් පීඩාවට පත්ව ඇත.

“කුළුබඩු සඳහා ඇති ඉල්ලුම ගොවිපල මිලෙන් පිළිබිඹු වූයේ නම්, එය විශාල වෙනසක් කරනු ඇත. වෙළඳ යුක්තිය වැදගත් (trade justice)  බව මෙම අර්බුදය වෙන කවරදාටත් වඩා ඔප්පු කරයි.”

කෙසේ වෙතත්, කුළුබඩු වෙළඳාමේ යෙදී සිටින අනෙක් අයට, වසංගතය විසින් ගෙන එන අභියෝගයන්ට සාර්ථකව මුහුණ දීමට මෙම උත්පාතය ඉවහල් වී තිබේ.

“අපේ කුළුබඩු සඳහා ඉල්ලුම අප්‍රේල් සහ මැයි මාසවලදී 15% කින් ඉහළ ගොස් තිබෙනවා” යැයි ඉන්දියාවේ විශාලතම කුළුබඩු සැකසුම් කරුවන්ගෙන් එකක් වන Synthite Industries හි කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ විජු ජේකොබ් පවසයි.

“දෙවියන්ට ස්තූතිවන්ත වෙන්න අපි දැන් හොඳ ක්ෂේත්‍රයක යෙදී සිටිමු [මේ මොහොතේ] එය ක්‍රියාවලිය සිදු කිරීමට අසීරු කාලයකි.”

ඉන්දියාවේ බොහෝ කුළුබඩු වගා කරන්නන් කුඩා පරිමාණ පවුල් ගොවීන් වන බැවින්, එම ක්‍රියාවලියට ගොවීන් 10,000 කින් Synthite Industries මිල දී ගැනීම සිදු වේ. (උතුරේ උත්තර් ප්‍රදේශ්හි මිරිස් නිෂ්පාදකයින්ගේ සිට දකුණේ කේරළයේ කුරුඳු වගා කරන්නන් දක්වා)

සාමාන්‍යයෙන් ගොවීන් තම භෝග Synthite Industries දේශීය සැකසුම් කම්හල් වෙත ගෙන යන අතර එහිදී ඒවා ගුණාත්මක බව පරීක්ෂා කර, සැකසූ හා ඇසුරුම් කර ගබඩාවලට ප්‍රවාහනය කර ගෝලීය වශයෙන් බෙදාහැරීමේ මධ්‍යස්ථාන වෙත යවනු ලැබේ.

විද්‍යාත්මක සාක්ෂි තවමත් නොමැති වුවද කහ සෞඛ්‍යමය ප්‍රතිලාභ ඇති බවට පිළිගැනේ

නමුත් වසංගතය මෙම ශක්තිමත් දාමය කඩාකප්පල් කර ඇත. “ඉන්දියාවේ සමහර ප්‍රදේශවලට සීමාවන් තිබෙන නිසා ප්‍රවාහනය ප්‍රශ්නයක් වී තිබෙනවා” යැයි විජු පවසයි.

“කර්මාන්තශාලාවලින් වරායට භාණ්ඩ ලබා ගැනීමේදී අපට යම් යම් ගැටළු සහගත තත්ත්වයන් ඇති වූ අතර සති කිහිපයකට පෙර කොළඹ සිට පැමිණීමට නියමිතව තිබූ [ශ්‍රී ලංකාවේ] නැවක් ප්‍රමාද වුණා. අපට අර්බුදයක් තිබුණේ නැහැ. නමුත් එය අභියෝගයක්.”

කෙසේ වෙතත්, මෙම තත්වය යහපත් අතට හැරී ඇති බව විජු පවසයි. සමාගම ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා වියට්නාමයෙන් හා ඉන්දුනීසියාවෙන් කහ හා ගම්මිරිස් ආනයනය කර ඇති අතර Synthite Industries සමඟ වැඩ කරන ඉන්දියානු ගොවීන්ගේ සංඛ්‍යාව 5-10% කින් වැඩි කර තිබේ.

මුහුණු ආවරණ සහ කුළුබඩු පරිත්‍යාග කරමින් දේශීය පවුල් 6,000-7,000 ක් සඳහා ආධාර කිරීම සඳහා Synthite Industries සිය පරිමාණය භාවිතා කර ඇති අතර පීපීඊ සහ අත් සනීපාරක්ෂක යන්ත්‍ර පවා නිෂ්පාදනය කර ඇත.

විජු මෙසේ පවසයි. “අපට [උදව් කිරීමට] කළ හැකි දේ ගැන අපි කල්පනා කරනවා. අප වර්ධනය වන සෑම අවස්ථාවකම අපගේ ප්‍රජාව වර්ධනය වීමට අපට අවශ්‍යයි”

කුළුබඩු Synthite Industries වෙත පැමිණි පසු, ඒවා එක් යන්ත්‍රයකින් ඇතුළුව පරිස්සමින් පරීක්ෂා කරනු ලැබේ. (එය ඡායා පිටපත් යන්ත්‍රයක් මෙන් පෙනේ) අපද්‍රව්‍ය සඳහා එක් එක් නියැදිය පරීක්ෂා කරයි.

“අපට පැහැදිලි 100% පරිපූර්ණ නිෂ්පාදනයක් තිබිය යුතුයි,” විජු පවසයි. “අමුද්‍රව්‍ය, ගුණාත්මකභාවය, පළිබෝධනාශක යනු කුමක්ද, කාර්මික ද්‍රාවණය කුමක්ද – සියල්ල පරීක්ෂා කර බැලිය යුතුයි.”

කුළුබඩු වල අපිරිසිදුකම බරපතල ආහාර සුරක්ෂිතතා ගැටළුවක් වන නමුත් නව පරීක්ෂණ තාක්ෂණයන් ඒවා අඩු කිරීමට උපකාරී වේ

සැකසුම් කම්හල්වල තත්ත්ව පාලනය වසංගතයේ ඊටත් වඩා වැදගත් වී තිබේ. කුළුබඩු වෙළඳාමේ සෑම විටම වංචනික ක්‍රියාකාරකම් සිදුවී ඇත. කුළුබඩු සම්බන්ධ එක් අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ,40% ක් පමණ ව්‍යාජ ඒවා බවයි. එම අධ්‍යයනයට නායකත්වය දුන් ක්වීන්ස් විශ්ව විද්‍යාලයේ බෙල්ෆාස්ට් හි ආහාර සුරක්‍ෂිතතාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු වන ක්‍රිස් එලියට් විශ්වාස කරන්නේ පසුගිය මාස හය තුළ වංචාව ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.

“කොවිඩ් නිසා පැහැදිලිවම සැපයුම්දාම අවහිර වී තිබෙනවා. ඒක පැහැදිලි තත්ත්වයක්. ඒත් ඉල්ලුම අඛණ්ඩව ඉහළ යනවා. ඒත් දැන් අනපේක්ෂිත සැපයුමක් ද තිබෙනවා. ඒත් ඇත්තටම ඒවා පැමිණෙන්නේ කොහෙන්ද ? ”

සාමාන්‍යයෙන්, පාරිභෝගිකයින් වෙත ළඟා වන වැරදි නිෂ්පාදන අවම කිරීම සඳහා කුළුබඩු දාමය ඔස්සේ බහු තත්ත්ව පාලන පරීක්ෂණ සිදු වේ. පරීක්ෂකවරුන්ට මෙම පරීක්ෂණ පෞද්ගලිකව කිරීමට නොහැකි වීමත් සමඟ, සින්ටයිට් භාවිතා කරන තාක්ෂණයන් වැනි වෙනත් තත්ත්ව පාලන ක්‍රියාවලීන් ඊටත් වඩා වැදගත් වී තිබේ.

බොහෝ කුළුබඩු ආනයනකරුවන්ට වසංගතය තුළ නව ප්‍රභවයන් සෙවීමට සිදුවී ඇත්තේ සීමාවන් නිසා ප්‍රවාහන ජාලයන් කඩාකප්පල් වී ඇති බැවිනි

එලියට් එවැනි එක් තාක්ෂණයක් මතම කටයුතු කරයි: ‘‘ඩිජිටල් ආහාර ඇඟිලි සලකුණු තාක්ෂණය (digital food fingerprinting technology) කුළුබඩු පරීක්ෂා කිරීම සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳ විප්ලවීය වෙනසක් සිදු කරනු ඇතැයි ඔහු පවසයි.

සාම්ප්‍රදායික පරීක්ෂණයේදී, සාම්පල විද්‍යාගාරයකදී පරීක්‍ෂා කළ යුතු අතර, එයින් අදහස් වන්නේ ප්‍රතිඵල නැවත පැමිණෙන විට නිෂ්පාදනයක් රටවල් කිහිපයකට ළඟා විය හැකි බවයි. digital “food fingerprinting” technology සමඟ ප්‍රතිඵල එම ස්ථානයේදීම ලබා දෙනු ලැබේ.

“අපට මෙම තාක්ෂණය මගින් ලොව පුරා සාම්පල දහස් ගණනක් එකතු කර වංචනික ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ සිතියම් නිර්මාණය කිරීමට හැකි වනු ඇත,” එලියට් පවසයි.

Covid-19 වසංගතය ඉක්මනින් අවසන් වන බවට සුළු සලකුණු පෙන්නුම් කිරීමත් සමඟ, කුළුබඩු සඳහා ඉහළ ඉල්ලුම දිගටම පැවතිය හැකිය. එහි ප්‍රතිලාභ ගොවීන්ට ලැබේද යන්න තවමත් දැකගත නො හැකි නමුත් නව තාක්‍ෂණය මඟින් අවම වශයෙන් වඩාත් විනිවිද පෙනෙන දාමයක් නිර්මාණය කළ හැකි අතර විශ්වාසදායක වෙළෙඳුන්ට ත්‍යාග ලැබේ.

බී.බී.සී. වාර්තාවකි – සැකසුම – තීක්ෂණ වෙළෙන්එගොඩ

අල ගහට මොනවා තිබ්බත් වැඩක් නැහැ අල පොහොර නැත්නම්.  ඉතිං මේ පාර තියෙන අවුල තමයි අල පොහොර නැතිකම. එකට දහයකවත් අස්වැන්නක් නැත්නම් වවලා වැඩක් නැහැ.

“අල පොහොර” නමින් හඳුන්වන මිශ්‍ර පොහොර වර්ගය වෙළඳසැල්වල නෑ

කොරෝනා වසංගතය හමුවේ නිර්මාණය වූ විදේශ විනියම අර්බුදය හමුවේ ආණ්ඩුව ගත් එක් පියවරක් වූයේ අත්‍යවශ්‍ය ආහාර ද්‍රව්‍ය ආනයනය නවතා දැමීමයි. මේ සමග බෝග 16 විප්ලවය ද ආරම්භ කළ ආණ්ඩුව ගොවීන්ගෙන් පමණක් නොව මිරිස් පැළවක්, මෑ වැළක් වවා ගන්න බිම් අගලක්වත් නැති ජනතාවගෙන් පවා ඉල්ලා සිටිනේ ‘ගෙවතු වගා කරන‘ ලෙසයි.

මුළු ලෝකයම ආහාර සැපයුම් දාම බිද වැටීම නිසා අර්බුදයක ගිලී සිටියදී ගෙවතු වගා කිරීම පමණක් නොව වගා කළ හැකි සෑම බිම් අගලක්ම වගා කිරීම ‘ජාතිමාමක‘ පුරවැසියෙකුගේ වගකීමක් මෙන්ම වගවීමක් ද වෙයි. ඒ ගැන කිසිවෙකුට කිසිම අරෝවක් නැත.

එහෙත් ප්‍රශ්නය වන්නේ ‘අදාළ බලධාරීන්‘ කටින් බතලකොළ සිටවමින් සංඛ්‍යා ලේඛන හරඹයක නිරතවීමය. නැතහොත් ලිපිගොනුවලින් විජ්ඡා පෙන්වීමට යාමය. මේ හරහා සිදුව ඇත්තේ ලක්ෂ ගණනනින් වැටුප් ද, තවත් ප්‍රවාහන වියදම් ද ලබන නිලධාරීන්ට සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වලට කෙසේ වෙතත් වසංගතය හමුවේ සෑම ආකාරයකින්ම ආදායම් අහිමි වී සිටින පාරිභෝගිකයින් සහ වගාකරුවන් අර්බුදයකට පත්වීමය.

වගාකරුවා සහ පාරිභෝගිකයා යන එකිනෙකට වෙනස් අරමුණු ඇති පාර්ශ්ව දෙකක් එකවර තෘප්තිමත් කිරීම අසීරු වුවත් එය කළ හැකි බව මේ ගැන උනන්දුවක් දක්වන පාර්ශ්වයන්ගේ අදහසයි. එය ඔවුන් දකින ආකාරයට Win – Win මූලධර්මය අනුව සිදුවිය යුතුය.

එහෙත් මේ සියල්ල සිදුවීමට බීජයක් පැළ වී අතුඉති දරා ඵලදාව ලබාදිය යුතුය. ඒ සදහා ගසට වැලට පෝෂණය ලබාදිය යුතුය. ගොවීන්ගේ භාෂාවෙන් ‘පෝර දැමිය යුතුය‘ එහෙත් දැන් ප්‍රශ්නය වන්නේ නීති, චක්‍ර ලේඛන, උපදෙස්, ඉල්ලීම් සියල්ල තිබියදී වගාවට අත්‍යවශ්‍ය පොහොර හිගවීමය. ඇතැම් පොහොර වර්ග නැත්තටම නැත්තටම නැතිවීමය.

මේ තත්ත්වය තුළ නිලධාරීන්ගේ පොතේ සංඛ්‍යා ලේඛන නම් වචන හරඹය තුළින් එහා මෙහා කර ‘කිතුලට නැග්ග මිනිහාගේ න්‍යාය‘ භාවිතා කළ හැකිය. එහෙත් එය ගොවියාටත් – පාරිභෝගිකයාටත් කිසිසේත් හිතකර තත්ත්වයක් නොවේ.

අපි මේ සියලු කතා කීමේ මේ වන විට උඩරට අල සහ එළවළු ගොවීන් මුහුණ දී සිටින බරපතළම අර්බුදය වන ‘පොහොර හිගය‘ ගැන සත්‍ය කතා, ගොවීන්ගේම කතා ඇසීමට සූදානම් වීමය.

මේවා කියවා හෝ අසා පමණක් පළක් නැති බව අවධාරණයෙන් සටහන් කළ යුතුය.

“කඳු කන්නය” අල වෙන හැඩ

“අල ගහට මොනවා තිබ්බත් වැඩක් නැහැ අල පොහොර නැත්නම්.  ඉතිං මේ පාර තියෙන අවුල තමයි අල පොහොර නැතිකම. එකට දහයකවත් අස්වැන්නක් නැත්නම් වවලා වැඩක් නැහැ. එහෙම ගන්න බැහැ පොහොර නැතිව.  අනික මේ බීජ අලවලට කොම්පෝස්ට් කියල ප්‍රමිතියක් නැති කුණු ගොඩවල් දැම්මම අංකුර ඇදෙන්න කලිං කුණු වෙලා යනවා.’ඌව පරණගම බන්දුල අප හා පැවසුවේ කඳු කන්නයේ අල වගාවට බිම් සකස් කළ තමන් අමාරුවේ වැටී ඇති බවයි

බණ්ඩාරවෙල එළවලු තොග වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය ඉදිරිපිට දැවැන්ත වාහන පෝලිමකි. ත්‍රිරෝද රථවල සිට ට්‍රක්රථ දක්වා වාහනවල සිය නිෂ්පාදන පටවාගත් කඳුකරයේ ගොවීන් සිය අස්වනු අලෙවි කර ගැනීම සඳහා පැමිණෙමින් සිටින අතර අගනුවරින් හා දිවයිනේ තවත් ප්‍රදේශ ගණනාවකින් පැමිණි වෙළෙඳුන්ද තම අවශ්‍යතාවයේ පරිදි නැවුම් අස්වනු මිළට ගැනීමට බලාපොරොත්තුවෙන් රැඳී සිටිති. වෙනදා සිය අස්වැන්න අලෙවි කිරීමෙන් අනතුරුව ගොවීන් පොදිකන්නේ වගාවට අවශ්‍ය පොහොර හා වෙනත් යෙදවුම් අලෙවි කරන වෙළඳසැල් අවට ය. එහෙත් අද එම වෙළඳසැල්වල කිසිම තදබදයක් නැත. ඒ ගොවීන්ට මිලදී ගැනීමට අවශ්‍ය පොහොර වර්ග කිහිපයක්ම විකිණීම පිණිස අවශ්‍ය තොග නැතැයි වෙළඳසැල් හිමියන් දන්වා ඇති බැවිනි.

එළවලු මිල ඉහළට

කොළඹ ඇතුළු තදාසන්න ප්‍රදේශවල උඩරට එළවලු මිළ ගණන් සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යද්දී හපුතල, බණ්ඩාරවෙල, නුවරඑළිය ප්‍රදේශවල ලීක්ස් වැනි වෙනදා තරමක් ඉහළ මිලකට අලෙවි වන එළවලු සමහරක සිල්ලර මිල කිලෝව රුපියල් හතළිහක් පමණ දක්වා පසුගිය දිනවල පහත වැටුණු අතර ඉන් ලැබුණු සංඥාව වන්නේ ලීක්ස්, බීට්රූට් වැනි එළවලු වර්ගවල තොග මිල රුපියල් 20ක් පමණ දක්වා අඩුව ඇති බවයි. පවතින විෂම වෙළඳපොළ රටාව නිසා මෙවැනි අඩු මිළකට එළවලු තොග විකිණීමට සිදුවද්දී ගොවි ජනයාගේ ආර්ථිකයට එය දැඩිව බලපෑවේ නිෂ්පාදන වියදමට සාපේක්ෂව ආදායම ඉතා අවම නිසා වන අතර එහිදී පාරිභෝගික ජනයාටද අත් වූ වාසියක් නැත්තේ කොළඹ හා සෙසු ප්‍රදේශවල එළවලු මිළ ගණන් ඉතාමත් ඉහළ මට්ටමක පැවතීම නිසාය.

කොවිඞ් 19 වසංගතය නිසා යාවත්කාලීන කරන ලද සීමා හේතුවෙන් මෙම අර්බුදය උද්ගත වූ බව පැහැදිලි නමුත් නිසි නියාමන යාන්ත්‍රණයක් ක්‍රියාත්මක වී නම් ගොවියා හා පාරිභෝගිකයා යන දෙදෙනාටම ජය-ජය මාදිලියේ විසඳුමක් ලබා දීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව තිබුණි. පත්වන හැම රජයක්ම සීතාගාර ඉදිකිරීම වැනි පොරොන්දු අහසේ පැල කර තිබූ අතර ඉදිකෙරුණු සීතාගාරයක් නැති නිසා අස්වැන්න වැඩි සමයේ අතිරික්තය පාරවල් අයිනේ අතහැර දමන්නට සිදු ව තිබේ. 

මෙහි ප්‍රතිපක්ෂය උදාවන්නේ මිල ගණන් ඉහළ යන සමයේය. එහිදී පාරිභෝගිකයා අන්ත අසරණ වන්නේ සමහර එළවලු වර්ග පරිභෝජනය අතහැර දමන්නට සිදු වේ. එහෙත් ඉන් වාසි අත්වන්නේ ස්වල්පයක් ගොවීන්ට පමණක් වන අතර ජලසම්පාදන පහසුකම් නැති මාස් කන්නයට වගා කටයුතු කරන ගොවීන් ණයකාරයින් බවට පත් වේ.

වර්ෂා සමය උදාවීම නිසා  දැන් නැවතත් එළවලු මිළ ගණන් ඉහළ යන්නට පටන් ගෙන ඇති අතර බණ්ඩාරවෙලදී පවා අර්තාපල් සිල්ලර මිල රුපියල් දෙසියයක් වෙද්දී ඉතා සුළු මිලකට අලෙවි වූ තක්කාලි රුපියල් අසුවක් හා බෝංචි රුපියල් එකසිය හැටක්ද සෙසු එළවලු මිලද සාපේක්ෂව ඉහළ යන්නට පටන් ගෙන තිබේ. 

ඉදිරි දින කිහිපයේ තවත් මිල ඉහළ යන අතර පාරිභෝගිකයා අපහසුවට පත්වන නමුත් ගොවියාට ඉන් වාසියක්ද සැළසේ. කොවිඞ් වසංගතයට අදාල ඉදිරි රෙගුලාසි සමග කුමක් සිදුවිය හැකිද යන්න ගැන අනාවැකි කීම අසීරු වුවත් ගොවීන් පවසන්නේ වෙනත් කරුණක් නිසා තමන්ගේ ආදායම අවිනිශ්චිත විය හැකි අතර එළවළු මිල වැඩිවීමෙන් පාරිභෝගිකයාද අපහසුවට පත්වන බවයි. ඔවුන් පෙන්වා දෙන මෙම අතුරු කාරණය වන්නේ පසුගිය ජනවාරියේ සිට පැවති හා දැන් අර්බුදයක් බවට පත්ව ඇති පොහොර හිඟයයි.

වියදමත් වැඩියි

කලාපයේ ආහාර ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදන මිල හා පාරිභෝගිකයන්ට දරන්නට සිදුවන මිලදී ගැනීමේ වැය බර වැඩිම රට ශ්‍රී ලංකාවයි.  ගොවීන් පවසන්නේ බීජවල සිට වගාවට අවශ්‍ය සියලු යෙදවුම්වල මිල ගණන් දරාගන්නට බැරි තරම් ඉහළ මට්ටමක පවතින බවයි. ඒ නිසා ආහාර මිල ගණන් ඉහළ යාම ස්වභාවිකය.   මේ වනවිට බණ්ඩාරවෙල වැලිමඩ ප්‍රදේශවල ගොවීන් ඉම්පෝර්ටඞ් ලෙස හඳුන්වන ආනයනික අර්තාපල් බීජ හොණ්ඩරයක මිල රුපියල් 18,500ක් පමණ වේ.  අල වගාවෙන් ලාභයක් ලැබීමට නම් අල හොණ්ඩර හෙවත් පෙට්ටි දහයක්වත් සිටුවිය යුතුය.  එවැනි පසුබිමක බීජවලට පමණක් ප්‍රවාහන හා වෙනත් වියදම් ඇතුළුව  රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් වැය වේ.

වැඩකුලී හා සෙසු යෙදවුම්වලට තවත් රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් වියදම් වී නම් සමස්ත නිෂ්පාදන පිරිවැය රුපියල් ලක්ෂ හතරකි.  එකට දහය අනුපාතයට අස්වැන්න ලද විටක අල පෙට්ටි සියයක් හෙවත් කිලෝ පන්දහසක් නිපදවීමට ගොවියා සමත් වේ. සාමාන්‍යයෙන් තොග මිල රුපියල් එකසිය හැටක් පමණ වුවහොත් ගොවියාගේ සමස්ත ආදායම ලක්ෂ අටක් වී රුපියල් ලක්ෂ හතරක පමණ ආදායමක් ලැබේ. එසේ සියල්ල යහපත් අයුරින් සිදුවීමට තිබෙන ඉඩ අඩුය. බීජවල ගැටලුවල සිට බොහෝ හේතු නිසා ගොවියා බොහෝ විට සිටින්නේ පරාජිත කඳවුරේය.

වියගසට බඳින ලද ගවයා මෙන් ඔහුට ඉවත යා නොහැකිව ගොවිතැනේ රැඳී සිටින්නට සිදුවන්නේ කළ හැකි වෙනත් කර්මාන්තයක් නැති බැවිනි. එසේම ගොවියා ගොවිතැනෙන් ඉවත්වීම රට වෙනත් අර්බුදයකට ඇදගෙන යන අතර දැනටමත් දුලබ විදේශ විනිමය සංචිත ආහාර ආනයනය සඳහා වැය කරන්නට සිදුවේ. 

මේ වැසි සමය සමග උදාව ඇත්තේ බහුලව අර්තාපල් වවන කන්නයයි.  අහස්දියෙන් කඳුවල අල වවන ගොවීන්ට වසරේ එකම අර්තාපල් වගා කන්නය වන මෙය “කඳු කන්නය”යි. එහෙත් මෙවර අල වවන බලාපොරොත්තුවෙන් දෑස් දල්වාගෙන සිටි ගොවීන් පවසන්නේ පොහොර හිඟය නිසා තමන් අමාරුවේ වැටී සිටින බවයි.

ඔවුන්ට අනුව අල වගාවට අවශ්‍ය “අල පොහොර” නමින් හඳුන්වන මිශ්‍ර පොහොර වර්ගය වෙළඳසැල්වල නැත. අවශ්‍ය පොහොර මිලට ගැනීම සඳහා බණ්ඩාරවෙලට පැමිණ හිස් අතින් යාමට සූදානම්ව සිටි ඌව පරණගම බන්දුල අප හා පැවසුවේ කඳු කන්නයේ අල වගාවට බිම් සකස් කළ තමන් අමාරුවේ වැටී ඇති බවයි.

“මං ගත්තේ ඉම්පෝටඞ් අල. පෙට්ටිය රුපියල් 18,500 ගණනෙ. වැඩ කුලිත් ගියා.  ඒත් තවම පැළ කරගන්න විදියක් නැහැ. මොකද පැළ කරලා දාන්න පොහොර නැහැ.  අල පොහොර නොදා අල හදන්න බැහැ. ලොක්කො කියන විදියට මේවා ගොම පොහොර කොම්පෝස්ට් විතරක් දාලා කරන්න පුලුවන් වැඩ නෙවෙයි. දිගින් දිගට වැවුවම නිසරු වෙන පස පොහොර දාලා සරු කරන්න ඕන. ඒකට රසායනික පොහොරත් ඕනෑ.” යනුවෙන් ආවේගශීලීව අදහස් දැක්වූ ඔහු කිසියම් දැනමුතුකමක්ද බලධාරීන්ට දෙන්නේය. 

සිය අස්වනු අලෙවි කිරීමට පැමිණි සමීරද මිළඟ කන්නයේ අල වැවීමට සූදානම් වන වැලිමඩ පදිංචි තරුණ ගොවියෙකි. ඔහු පවසන්නේ අල පොහොර නැතිව අල වැවීම අනවශ්‍ය අවදානමක් ගැනීමක් බවයි.

“අල ගහට මොනවා තිබ්බත් වැඩක් නැහැ අල පොහොර නැත්නම්.  ඉතිං මේ පාර තියෙන අවුල තමයි අල පොහොර නැතිකම. එකට දහයකවත් අස්වැන්නක් නැත්නම් වවලා වැඩක් නැහැ. එහෙම ගන්න බැහැ පොහොර නැතිව.  අනික මේ බීජ අලවලට කොම්පෝස්ට් කියල ප්‍රමිතියක් නැති කුණු ගොඩවල් දැම්මම අංකුර ඇදෙන්න කලිං කුණු වෙලා යනවා.’ යැයිද ඔහු පැවසුවේය.

ගැටලුව අලවලට පමණක් නොවේ

උඩරට එළවලු වගාවේදී මිශ්‍ර පොහොර භාවිතය අවශ්‍ය වන්නේ අර්තාපල් සඳහා පමණක් නොවේ.  සෙසු එළවලු වගා සඳහාද එළවලු පොහොර, කොළ පොහොර හා සුපර් 02 පොහොර භාවිතා කරන අතර ඒවා මෙන්ම උඩරට තේ කලාපයට අවශ්‍ය තේ පොහොරද මේ දිනවල හිඟය. ඇතැම් ප්‍රදේශවල මේ පොහොර සොයාගන්නට ඇත්තේම නැත.  බල්ලකැටුව නාවෙලගම පදිංචි මහා පරිමාණයෙන් බෝංචි වගා කරන ගොවියෙකු වන උපුල් ප්‍රියන්ත පවසන්නේ පසුගිය ජනවාරි මාසයේ සිට යූරියා පොහොර හිඟයක්ද තිබූ නමුත් දැන් වෙළඳපොළෙහි යූරියා තිබෙන බවයි.

“යූරියා තිබුණ කියල මේ වැහි කන්නෙ වැඩි ප්‍රයෝජනයක් නැහැ. මොකද අපි වැස්ස කාලේ යූරියා පාවිච්චි කරන්නෙ අඩුවෙන්. මේ දවස්වල අපිට වුවමනාම පොහොර වර්ග දෙක එළවලු පොහොරයි, සුපර් 02 පොහොරයි තමා. මහත්තුරු ටීවී එකට ඇවිල්ල කටින් බතල හිටෙව්වුට වැඩක් නැහැ.  ඇත්ත තත්ත්වෙ දන්නෙ වගා කරන අපිනෙ.” යනුවෙන් ඔහු පවසයි.

ප්‍රියන්ත පවසන අන්දමට සිය ප්‍රදේශයේ ගොවීන් බෝංචි වගාවේදී තේ පොහොරද භාවිතා කරයි.  ඒ කෘෂිකර්ම උපදේශකවරුන්ගේ උපදෙස් අනුව නොවේ.  සිය අත්දැකීම් වපසරිය මතය.

“වගාවෙ පස පෙරලද්දි අපි තේ පොහොර දාන්නෙ බෝංචිවැල්වල කොළ ඉවෙන්න. එතකොට තමයි කරල් වැඩි වෙන්නෙ. දැන් අපිට ඒක කරන්න විදියක් නැහැ. තේ වවන මිනිස්සුන්ටවත් තේ පොහොර නැතිව ඉද්දි බෝංචිවලට මොන තේ පොහොරද?” යනුවෙන් ඔහු ප්‍රශ්න කරයි. මෙවර අස්වැන්න අඩුවිය හැකි බවද එහි ප්‍රථීඵලයක් ලෙස එළවලු මිළ ඉහළ යා හැකි බවද අනාවැකියක් ලෙස පවසන ඔහු හේතුව සේ දක්වන්නේ පවතින පොහොර හිඟයයි.

බණ්ඩාරවෙල ඉරෝෂා ඇග්රෝ වෙත පැමිණ සිටි අභයපුර පදිංචි ගොවියෙක් පැවසුවේ  වැසි සමයේ පොහොර හිඟ වීම ඉතා දැඩිව ගොවිතැනට බලපාන බවයි.  ඔහුට අනුව එළඹෙන වසරේ මුල් කාර්තුවේ ජීවන වියදම ඉහළ යාමට මෙම තත්ත්වය අහිතකර ලෙස බලපානු ඇත. ඒ නිසා බලධාරීන් කළ යුත්තේ වහා පිළියම් යෙදීමයි. 

බණ්ඩාරවෙල තල්දෙන ඇග්‍රෝහී අධිපති සුසිල් තල්දෙනට අනුව දැන් යූරියා හිඟයක් නැත.  එහෙත් වැසි සමයේ ගොවීන් යූරියා භාවිතා කරන්නේ අඩුවෙනි. 

“දැන් හිඟ තේ පොහොර සහ මිශ්‍ර පොහොර. අපි  හිතමු එළවලු වගාවට අල පොහොර දානවා කියලා එළවලු පොහොර වෙනුවට. ඒක කරන්න පුලුවන් වුණාට ඵලදායකත්වය අඩුයි.  නිසි වෙලාවට අවශ්‍යම පොහොර වර්ගය නොදා වැඩක් නැහැ.  තක්කාලිවල ගෙඩි වැඩිවෙන්න නම් සුපර් 02 දාන්නම වෙනනවා. නැත්නම් වැඩක් නැහැ. ඉතිං මේ දවස්වල ඔය කිසි එකක් ගන්න  නැහැ හිඟයි.  මේක ගොවියාගේ ආදායමට බලපාන්න පුලුවන්. මොකද වැස්ස නිසා එළවලුවල ඩිමාන්ඞ් එක වැඩිවෙන කාලෙක බඩු අඩුවෙනවා කියන්නෙ පාඩුවක්. අපරාධයක්” යනුවෙන්ද සුසිල් අදහස් දක්වමින් පැවසුවේය.

නම හෙළි නොකළ පොහොර සමාගමක අලෙවි නියෝජිතයෙකු පැවසුවේ උද්ගතව ඇති තත්ත්වයට හේතුව  පසුගිය කාලයේ ආනයනය කළ පොහොරවලට අදාල සහන මිල ලබාදීම් වෙනුවෙන් ගෙවිය යුතු රාජ්‍ය භාග නිසි පරිදි ගෙවා නැති වීම බවයි. ඔහුට අනුව පොහොර සමාගම් වෙත ගෙවිය යුතු සමස්ත මුදල ගෙවා නොමැති නිසා ඇතැම් සමාගම් විදේශවලින් අවශ්‍ය තරම් පොහොර ගෙන්වීමට ඇණවුම් ලබා දී නැත.  ඒ අතර පවතින කොවිඞ් තත්ත්වය නිසා ඇතැම් රටවල නාවික මෙහෙයුම් ඇතුළු අපනයන සීමා වීමද මෙරට පොහොර සම්බන්ධ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තිය වරින්වර වෙනස්වීමද ගැටලුවට බලපා ඇති බව ඔහු පවසයි.

කෙසේවෙතත් පොහොර හිඟයෙන් ගොවීන් දැනටමත් බැට කන අතර ඉක්මන් පිළියමක් නොයෙදුවහොත් පාරිභෝගිකයාටද කබලෙන් ලිපට වැටෙන්නට සිදු වීම නියතය.

සටහන – ලසන්ත ද සිල්වා

ක්‍රීඩාව සහ ජනප්‍රියත්වය කියන්නේ ගසට පොත්ත වාගේ දෙයක්. ජනප්‍රිය පුද්ගලයින් යන යන තැන රූපරාමුවලට කොටුවෙන අතර ඒවා මොහොතකින් වෛරස් වෙනවා. ඒ නිසා ජනප්‍රිය පුද්ගලයෙකුට හොර රහසේ පුංචි සතුටක් පවා ගන්න බැහැ. මේ ඡායාරූප එකතුව මගින් කියන්නේ එවැනි විශේෂ අවස්ථා 12ක්.

දැන් කතාවට එමු. ඔබ සිතන්නේ චියර්ලීඩර්වරුන්  cheerleaders ගැන දන්නවා. දැන් දැන් ලංකාවෙත් ක්‍රීඩා තරග පැවැත්වෙන විට මේ සුන්දර යුවතියන්ගේ සේවය ලබා ගන්නවා. ලංකාවේ තත්ත්වය ගැන අපට වැටහීමක් නැතත් යුරෝපයේ නම් ඔවුන් උසස් පාසල් ශිෂ්‍යාවන්. ඔවුන් අමතර ආදායමක් ලබා ගැනීමට වගේම සතුට වෙනුවෙන් තමයි මෙය කරන්නේ.

ඉතිං, මාධ්‍ය වාර්තාකරන ආකාරයට මේ යුවතියන්ට පිරිමි ළමයි වශී වී සිටින අතර කාන්තාවන් නම් ඔවුන් දෙස බලන්නේ කෝපයෙන්. (හිතා ගන්න පුළුවන්නේ) ගැහැනු ළමයින් ඔවුන්ට ඊර්ෂ්‍යා කරන අතර ඔවුන් ඔවුන් හා සමාන වීමට කැමතිද යන්න තීරණය කිරීමට අරගල කරනවා. 

වැඩිහිටි පිරිමින් පමණක් නොව තරුණයින් පවා මේ යුවතියන්ට කොතරම් කැමති ද යන්න වගේම ලෝප්‍රකට කීර්තිමත් පුද්ගලයින් තමන්ගේ බිරිද හෝ පෙම්වතිය ළග සිටින විටදී පවා ඔවුන් දෙස කෑදර දෑසින් බලන අයුරු දැන් ඔබට සාක්ෂි සහිතව ඔප්පු කිරීමට අප සූදානම්.

1. ඩේවිඩ් බෙකම්

ඩේවිඩ් බෙකම් ගැන නොදන්න කෙනෙක් මේ ලෝකයේ නැහැ. එංගලන්තයෙන් බිහි වූ මේ පාපන්දු සුපිරිතරුව විවාහ වෙලා ඉන්නෙත් අති සුරූපිනියක් වන වික්ටෝරියා සමග. ඒත් මේ ඡායාරූප දෙක දකින ඔබට සිතෙන්නේ කුමක්ද ?

2. රොබට් පැටින්සන්

ඔහු එඩ්වඩ් කලන් චරිතයට රඟපාන විට බෙලාගේ දෑස් පමණක් ඔහු වෙත යොමුවී තිබෙන්නට ඇති. ඒත් මේ සුරූපී  cheerleaders යුවතිය දෙස පැටින්සන් බලාසිටින විට ඔබට සිතෙන්නේ කුමක්ද ? ‘ෂා මෙයා එක්ක බලන කොට බෙලා කැලේනේ !

3. රිහානා

ඉහතින් සදහන් කළේ පිරිමි ගැනනේ. අපි මුලින් කිව්වා වාගේ ප්‍රීතිඝෝෂා කරන යුවතියන්ගේ සුන්දරත්වයෙන් වශී නොවන කිසිවෙක් මේ මිහිපිට නැහැ. සුපිරි ගායිකා රිහානා දිරියෙන් සිටින මේ  cheerleaders යුවතිය ඊට කදිම උදාහරණයක්. බලන්න රිහානා ඇය දෙස බලා සිටින ආකාරය.

4. ඇෂ්ටන් කුචර්

ඇෂ්ටන් කුචර් කියන්නේ සුපිරි තරුවක්. ඔහුගේ පෙම්වතියත් අති සුරූපිනියක්. ඒත් හොදින් බලන්න ඇෂ්ටන් තම පෙම්වතිය නැති විටදී පමණක් නොව ඇය සිටින විටද මේ යුවතියන්ට දක්වන ප්‍රතිචාරය.

5. ඩ්‍රේක්

ඩ්‍රේක් ඇය දෙස බලන බැල්ම ඔබට දරා ගන්න පුළුවන් ද ?

6. හේලී බෝල්ඩ්වින්

සුපිරි ගායිකා රිහානා cheerleaders යුවතින් දෙස ධනාත්මක වුව ද හේලී බෝල්ඩ්වින් නම් මේ cheerleaders යුවතිය බලන්නේ එතරම් පැහැදීමකින් නොව බව සහතිකයි. බලන්න ඇයගේ ඇස් දෙස. ඒවා කෝපයෙන් පිරිලා නේද ?

7. කැනී වෙස්ට්

ලෝ ප්‍රකට සුපිරි නිරූපිකාවක් වන කිම් කාඩේෂ්යන් වෙස්ට්ගේ සැමියා තමයි කැනී වෙස්ට්. බලන්න ඔහු සහ ඔහුගේ මිතුරා මේ  cheerleaders යුවතිය දෙස බලන අයුරු. කිසිම සිනහවක් නැති ඒ මුහුණ හරිම කැතයි නේද ? ඒත් දෙවැනි ඡායාරූපය කොහොමද ? ඔහු කිම් සමඟ සිටින විට හරිම සතුටින් නේද ?

8. ටේලර් ලොට්නර්

තරුණ වියේ පසුවන තවත් සුපිරි තරුවක් වන ටේලර් ලොට්නර් මේ සුන්දර යුවතියන් දෙස බලන බැල්ම කෑදරයි කියල ද හිතෙන්නේ ? නැහැ නේද ?

9. ජස්ටින් බීබර්

මේ දිනවල ජස්ටින් බීබර් ප්‍රසිද්ධියේ දක්නට ලැබෙන්නේ නැහැ. ඒත් පැසිපන්දු තරගවලදී නම් ඔහුව නිතර නිතර දැකගත හැකියි. මේ එවැනි අවස්ථා දෙකක්. හොදයි කියන්න බලන්න බීඩර් බලන්නේ කුමක් දෙසද ?

10. ජේ-ඉසෙඩ්

සුපිරි ගායිකාවක් වන බියොන්ස්ගේ පෙම්වතා තමයි ජේ. ඔහු ඇයත් සමග මේ ඉන්නේ ප්‍රකට පැසිපන්දු තරගයක් නරඹමින්. බලන්න ඔහු ප්‍රීතිඝෝෂා කරන යුවතිය ‘එක තඹ සතේකට ගණන් නොගෙන ඉන්න අයුරු. බය නිසා නෙමෙයි හොදද ?

11. ඇන්ටෝනියෝ බන්ඩරස්

ඇන්ටෝනියෝ බන්ඩරස් බොහෝ කාන්තාවන්ගේ සිහිනය විය හැකියි. නමුත් දැන් එය අදාළ නැති පාටයි. ඔහුගේ සිහිනය ඔහු ඉදිරියෙහි ඇති බවයි පේන්නේ. 

12. කෙන්ඩල් ජෙනර්

තවත් සුපිරි තරුවක් වන කෙන්ඩල් ජෙනර් ඉදිරිපිට සිටින මේ ප්‍රීතිඝෝෂා කරන්නියන් ගැන කුමක් සිතනවා විය හැකිද ? ‘අනේ අපි නොදන්න චෙස් !‘

ඉහළ ඡායාරූපය – ඩියාගෝ මරඩෝනා – 1986 දී පුහුණු සැසියකදී සහ ඔහුගේ හිටපු බිරිඳ ක්ලෝඩියා සහ ඔවුන්ගේ දියණියන් වන ඩල්මා සහ ජියානා සමඟ ලෝක කුසලානය ප්‍රදර්ශනය කිරීම

ඩියාගෝ මරඩෝනා පාපන්දු පිටියේ දක්ෂයෙක් වූ අතර ඔහු මතභේදාත්මක චරිතයකි. ඔහුගේ මව්බිම වන ආර්ජන්ටිනාවේ සිට ඉතාලිය දක්වා පාපන්දු ලෝකයේ සාර්ථකත්වය, ලෝක කුසලාන කීර්තිය සහ ඔහුගේ කීර්තිය පහත වැටීම දක්වා ඡායාරූපවලින් ඔහුගේ ජීවිතය දෙස බලන්න.

සැකසුම – තුෂාර වල්ගම විසිනි.

2019 ජනාධිපතිවරණ ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය අතරතුර කාන්තා සනීපාරක්ෂක තුවා සම්බන්ධයෙන් මතු වූ සංවාදය මේ වන විට යළි කරලියට පැමිණ තිබේ.

එම සංවාදය සමාජ ජාල තුළ යළි උණුසුම් මාතෘකාවක් බවට පත්ව ඇත්තේ ආණ්ඩුව විසින් ආනයනික කාන්තා සනීපාරක්ෂක තුවා මත අලුතින් බද්දක් පනවනු ලැබ ඇති බවට එල්ල වන චෝදනාවත් සමගය. ආණ්ඩුව පවසන්නේ සනීපාරක්ෂක තුවා සඳහා තිබුණු 30% වැට් බද්ද 15% දක්වා අඩු කර ඒ වෙනුවට, ඒ හා සමාන ප්‍රතිශතයකින් සෙස් බද්දක් පනවා ඇති බවය. එබැවින් ආනයනික කාන්තා සනීපාරක්ෂක තුවාවල මිලෙහි සැලකිය යුතු වෙනසක් සිදු නොවන බව ඔවුන්ගේ තර්කය වී තිබේ.

කරුණු එසේ තිබියදී සනීපාරක්ෂක තුවා සඳහා සහන මිලක් හඳුන්වා දෙනවා වෙනුවට ශ්‍රී ලංකාව ඒ මත “විශාල බද්දක්” පනවා ඇති බව ඇතැම් ක්‍රියාකාරිනියෝ පෙන්වා දෙති.

“සනීපාරක්ෂක තුවා මත අදටත් 51% ක බද්දක් පැනවෙනවා. සනීපාරක්ෂක තුවා කියන්නේ සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් නෙමෙයි, අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩයක්. තමන් කැමති සන්නාමයකින් සනීපාරක්ෂක තුවා තෝරාගන්න කාන්තාවකට අයිතිය තිබෙනවා. ලංකාවෙ නිශ්පාදිත මිල අඩු සන්නාමයන් තිබුණත්, ආනයනික සනීපාරක්ෂක තුවා වර්ග බොහොමයක් ඊට වඩා සැපපහසුයි. උරාගැනීම වැඩි නිසා වැඩි වේලාවක් අඳින්නට හැකියි. රටේ සනීපාරක්ෂක තුවා නිෂ්පාදන දියුණු කිරීම, සනීපාරක්ෂක තුවා අඳින කාන්තාවන්ගේ වැඩක් නෙවෙයි. රටේ නිෂ්පාදන රැකීමට ගහනා බදුවලින් ඔවුන් පීඩාවට පත්විය යුතු නැහැ.” යනුවෙන් ෆේස්බුක් හි සටහනක් තබමින් අමන්දා අබේසූරිය සඳහන් කර තිබිණි.

කාන්තාවන්ට ඔසප් දිනයන්හි නිවාඩු හෝ සහන ලබා දීමට ලොව ඇතැම් රටවල් මේ වන විටත් පියවර ගනිමින් සිටිති. මේ අතර ශ්‍රී ලංකාව තුළ සනීපාරක්ෂක තුවා භාවිතය සහ ඒවායේ මිල සම්බන්ධයෙන් සංවාදයක් මතුව ඇත්තේ එම නිෂ්පාදන භාවිතය දිරි ගැන්වීමට ලොව බොහෝ රටවල් විවිධ ක්‍රියාමාර්ග ගෙන ඇති පසුබිමකදීය.

උදාහරණයක් වශයෙන් ඔසප් දිනයන්හි භාවිතයට ගැනෙන සියලූම නිෂ්පාදන නොමිලේ ලබා දීම සඳහා වූ පනත් කෙටුම්පත අඟහරුවාදා (නොවැම්බර් 24) ස්කොට්ලන්ත පාර්ලිමේන්තුවේදී ඒකමතිකව සම්මත විය. ඒ අනුව ලොව සනීපාරක්ෂක තුවා ඇතුළු ඔසප් දිනයන්හි භාවිතයට ගැනෙන සියලුම නිෂ්පාදන නොමිලේ ලබා දෙන පළමු රට ලෙස ස්කොට්ලන්තය ඉතිහාස ගත වෙයි.

පහත දැක්වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාව සහ කලාපයේ රටවල ඔසප් වීම සහ කාන්තා සනීපාරක්ෂක තුවා භාවිතය සම්බන්ධයෙන් කෙරුණු කෙටි විමසුමකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්වලින්

• 88% කට ජලයලබා දී ඇත. (මූලාශ්‍ර: අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය 2017)
• 98% ක සනීපාරක්ෂකපහසුකම් ඇත. (මූලාශ්‍ර: අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය 2017)

• වැසිකිලි එකකට දැරියන් (මූලාශ්‍ර: අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය 2010)1:66

මූලාශ්‍ර: අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය, පාසල් පෝෂණ සහ සෞඛ්‍ය සමීක්ෂණය

දකුණු ආසියාවේ පාසල් තුළ ඔසප් සනීපාරක්ෂක කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් වෝටර්ඒඩ් (WaterAid) සහ යුනිසෙෆ් සංවිධානය නිකුත් කළ වාර්තාවකට අනුව:

දුගීභාවය හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ දැරියන් වැඩි දෙනෙක් සනීපාරක්ෂක තුවා වෙනුවට ඒ සඳහා රෙදිකඩක් භාවිත කරති.

ශ්‍රී ලංකාව තුළ පාසල් දැරියන් සඳහා වෙන ම වැසිකිළි පැවතියත් සනීපාරක්ෂක තුවා ඇතුළු ඒ සඳහා යොදා ගනු ලබන දේ මාරු කිරීම සඳහා වැසිකිළි භාවිත කරන්නේ 34% ක් පමණක් බව වාර්තා වේ. ඔසප් කාලය තුළ දෙමව්පියන්ගෙන් 60% ක් සිය දියණියන් පාසල් නොයවති.

මිථ්‍යාව සහ තහනම් මාතෘකා

යොවුන් දැරියන් 720 ක් සහ ගුරුවරියන් 282 ක් යොදා ගත් සමීක්ෂණයකින් හෙළි වූ කරුණු:

• ගුරුවරියන්ගෙන් 60% කවිශ්වාසය වී ඇත්තේ ඔසප් රුධිරය
• අපිරිසිදුබවය.

• 66%ක් සිසුවියන්වැඩිවියට පත් වන තෙක් ඔසප් වීම පිළිබඳ දැන සිට නැත.

මුලාශ්‍ර: වෝටර්ඒඩ් (WaterAid) සහ යුනිසෙෆ් සංවිධානය 2015

සිංහල සහ හින්දු චාරිත්‍ර අනුව ගැහැණු දරුවෙකු වැඩිවියට පත් වීම පවුලේ සමීපතමයන් පමණක් නොව අසල්වැසියන්ට ද රහසක් නොවන්නේ එකී ස්වභාවික සංසිද්ධිය උත්සවාකාරයෙන් සමරනු ලබන නිසාය.

නමුත් ඔසප් වීම, සනීපාරක්ෂාව, උපත් පාලනය වැනි ලිංගික අධ්‍යාපනයට ඇතුළත් වන බොහෝ කරුණු ශ්‍රී ලංකාව මෙන්ම අසල්වැසි රටවල ද තහනම් මාතෘකා (Taboo) බවට පත්ව ඇත.

ඔසප් රුධිර පැල්ලමක් දැක කෝපයට පත් ගුරුවරියකගේ අපහාස කිරීම් නිසා සිත් තැවුලට පත් දැරියක් සියදිවි හානි කර ගැනීමේ පුවතක් 2017 වසරේදී දකුණු ඉන්දියාවෙන් වාර්තා විය.

එමෙන්ම කෙදිනක හෝ කාන්තාවන්ගේ ශාරීරික පවිත්‍රතාව මැන බැලිය හැකි උපකරණයක් සොයා ගතහොත් පමණක් සිය කෝවිලට ඇතුළු වීම සඳහා කාන්තාවන්ට අවසර දෙන බවට කේරළයේ සබරිමලෙයි කෝවිලේ ප්‍රධාන පරිපාලකයා කළ ප්‍රකාශයක් 2015 වසරේදී දැඩි ආන්දෝලනයකට ලක් විය.

ඔසප් සමයේ භාවිත කෙරෙන සනීපාරක්ෂක ක්‍රමවේද සම්බන්ධයෙන් පවතින ඉහත කී ආකාරයේ ආකල්ප ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් නොව කලාපයේ සෙසු රටවලට ද පොදු බව වාර්තා දෙස බැලීමේදී පෙනී යයි.

ඒ හා සබැඳි සම්මතයන් සහ මිථ්‍යා මෙන්ම එය සමාජය තුළ තහනම් මාතෘකාවක් වීම නිසා දැරියන්ගේ පාසල් පැමිණීමට බලපෑම් එල්ල වන බවත් ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් සීමා වන බවත් වෝටර්ඒඩ් (WaterAid) සහ යුනිසෙෆ් සංවිධානය කළ අධ්‍යනයකින් හෙළි වී ඇත.

ඔසප් වීම සහ සනීපාරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් පවතින දැනුම, ආකල්ප සහ භාවිතය පිළිබඳ සොයා බැලීම සඳහා කළුතර දිස්ත්‍රික්කයට අයත් යොවුන් දැරියන් 720 දෙනෙකු සහ ගුරුවරියන් 282 දෙනෙකු යොදා ගනු ලැබ ඇත්තේ 2015 වසරේදීය.

එහිදී සොයා ගත් මූලික කරුණු:

• ඔසප් සනීපාරක්ෂක කළමනාකරණය සඳහා අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය තිබී ඇත්තේ පාසල් කීපයක පමණි.
• ගුරුවරියන්ගෙන් 60% ක විශ්වාසය වී ඇත්තේ ඔසප් රුධිරය අපිරිසිදු බවය.
• නෑමෙන් වැළකී සිටිය යුතු බව ගුරුවරියන් 80% කගේ විශ්වාසය වී ඇත.
• යෝනි මාර්ගය තුළට ඇතුළු කරන ටැම්පුන් (Tampon) භාවිතයෙන් අතුරු ආබාධ ඇති වෙතැයි ගුරුවරියන්ගෙන් 40% කගේ විශ්වාසය වී තිබේ.
• රජයේ පාසල්වලින් සබන් තිබී ඇත්තේ 41% ක පමණි.
• හදිසියකදී ප්‍රයෝජනයට ගැනීම සඳහා සනීපාරක්ෂක තුවා ඇතැයි සඳහන් කර ඇත්තේ විදුහල්පතිවරුන්ගෙන් 1% ක් සහ ගුරුවරියන්ගෙන් 6% ක් පමණි.

පාසල් දැරියන්

(දත්තවලට අදාළ වසර ශ්‍රී ලංකාව 2014, පාකිස්තානය 2017, නේපාලය 2016, ඉන්දියාව 2016, බංග්ලාදේශය 2014, ඇෆ්ගනිස්තානය 2010)

• ඔසප් කාලය තුළ ස්නානය කළ යුතු බව පාසල් සිසුවියන්ගෙන් 80% ක් දැන සිටියහ.
• ඔසප් රෙදිකඩ සබන් යොදා සේදිය යුතු බවත් විෂබීජ නැසීම සඳහා යළි භාවිතයට පෙර වියළා ගත යුතු බවත් පාසල් සිසුවියන්ගෙන් 70% ක් දැන සිටියහ.
• සෑම මසක ම ඔසප් සමයේ දිනක් හෝ දෙකක් පාසල මගහැරෙන බව පාසල් දැරියන්ගෙන් 37% ක් පවසා තිබේ.
• 66%ක් පාසල් සිසුවියන් වැඩිවියට පත් වන තෙක් ඔසප් වීම පිළිබඳව දැන සිට නැත.

කලාපයේ වෙනත් රටවල්

නිල වාර්තාවලට අනුව කලාපයේ වැඩි වශයෙන් ම සනීපාරක්ෂක තුවා භාවිත කරන රට භූතානයයි. එරට කාන්තාවන්ගෙන් 90% ක් සනීපාරක්ෂක තුවා භාවිත කරන බව යුනිසෙෆ් සංවිධානයේ වාර්තා පෙන්වා දෙයි.

ඉහත කී වාර්තාවට අනුව ඉන්දියාවේ 58% ක් පිරිසිදු ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද (සකසා ගත් රෙදිකඩ, සනීපාරක්ෂක තුවා, ටැම්පුන්) භාවිත කරති. කෙසේ නමුත් මිල අඩු සනීපාරක්ෂක තුවාවල ගුණාත්මකභාවය සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු වේ.

පාකිස්තානයේ දැරියන්/කාන්තාවන් 66% ක් කපු රෙදි භාවිත කරන අතර ඉන් 49% ක් ඒවා යළි භාවිත කරති. 17% ක් සනීපාරක්ෂක තුවා භාවිත කරති.

බංග්ලාදේශයේ 10% ක් ඉවතලන සනීපාරක්ෂක තුවා භාවිත කරති.

ඔසප් කාලය තුළ කාන්තාවන් බලහත්කාරයෙන් නිවසින් පිටත රඳවා තැබීමේ චාරිත්‍රයක් නේපාලයේ පැවතෙයි.

එය සාපරාධී වරදක් කෙරෙන නීතියක් නේපාල පාර්ලිමේන්තුව විසින් 2017 වසරේදී සම්මත කරනු ලැබීය.

ඔසප් වූ කාන්තාවක නිවසින් පිටත රඳවන පුද්ගලයන්ට මාස තුනක සිර දඬුවමක් හෝ පවුම් විසි තුනක (ඇමෙරිකානු ඩොලර් 30 ක) දඩයක් නියම කිරීමට එම නව නීතිය යටතේ බලය ලබා දී ඇත.

ඔසප් නිවාඩු

මේ අතර ඔසප් කාලය තුළ කාන්තාවන්ට යම් කිසි ආකාරයක සහනයක් ලබා දීම සඳහා ඇතැම් රටවල් සහ ආයතන පියවර ගනිමින් සිටිති.

ඔසප් වීම ආරම්භයත් සමග දරාගත නොහැකි වේදනාවක් දැනෙන්නේ නම් එවැනි කාන්තාවන්ට මසකට දිනක් හෝ දෙකක් නිවාඩු ලබා ගැනීමට චීනයේ පළාත් ගණනාවක් තුළ නීතියෙන් අවස්ථාව හිමි වේ.

සැම්බියාවේ රැකියා කරන කාන්තාවන්ට මාසයකට එක් වතාවක් තමන් කැමති දිනක නිවාඩුවක් ලබා ගැනීමේ අයිතිය නීති මගින් හිමිකර දී තිබේ.

බී.බී.සී. ඇසුරිණි