Author: Editor

“මගේ කොණ්ඩය අසාමාන්‍ය විදිහට වැටෙන්න ගත්තා. ඒ වගේම ඇඟේ බර හොඳටම වැඩි වුණා. උසට හරියන බරට වඩා කිලෝ දහයක් වැඩි වුණා. මම මහා ගොඩක් කෑම කන කෙනෙක් නෙමෙයි. පීරියඩ්ස් හැදෙන එකත් මාස හතරකට නතර වුණා,” වෙනූ ලෙස හඳුන්වන මෙන් ඉල්ලීමක් කළ කාන්තාවක සිය අදහස් බෙදා ගත්තාය.

“අදාළ ටෙස්ට් කළ පසු මට පොලිසිස්ටික් ඕවරි සින්ඩ්‍රම් කියන රෝග තත්වය තියෙනවා කියලා දොස්තරලා හඳුනාගත්තා. මම ඊට කලින් එහෙම දෙයක් ගැන කවදාවත් අහල තිබුණේ නැහැ. නමුත් මේක කාන්තාවන් අතර අතිශය බහුල, ඒ වගේම උපදෙස්, ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය රෝගයක් කියලා පසුව දැනගත්තා.”

පොලිසිස්ටික් ඩිම්බ සින්ඩ්‍රෝමය (Polycystic ovary syndrome /PCOS) යනු කුමක්ද?

පොලිසිස්ටික් ඩිම්බ සින්ඩ්‍රෝමය (PCOS) යනු කාන්තාවන් තුළ ඇතිවන හෝමෝන අසමතුලිතතා තත්ත්වයකි.

කාන්තාවන් කොපමණ සංඛ්‍යාවකට PCOS ඇතිදැයි නියත වශයෙන් දැන ගැනීම අපහසුය. නමුත් සෞඛ්‍ය සේවා දත්තවලට අනුව එය ඉතා සුලභ යැයි සිතන අතර ලෝකයේ සෑම කාන්තාවන් 100 දෙනෙකුගෙන් හත් දෙනෙකු තුළම මෙම තත්වය දැකිය හැකිය.

ශ්‍රී ලංකාව තුළ මේ සම්බන්ධයෙන් නිසි ගණනයක් සිදු කර නොමැති නමුත්, සෑම කාන්තාවන් පස් දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු තුළවත් මෙම තත්වය දැකිය හැකි යැයි ප්‍රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ වෛද්‍ය එස් සිවසුමිත්‍රන් පැවසීය.

මෙම තත්වය දැරියක මල්වර වීමේ සිට ආර්ථව හරණය දක්වා ඕනෑම අවස්ථාවක ඇති විය හැකිය.

කෙසේනමුත්, මෙම කාන්තාවන්ගෙන් අඩකට වඩා පිරිසකට කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොමැත.

මෙහිදී සිදුවන්නේ ඩිම්බකෝෂ වල මිලිමීටර් 8 (දළ වශයෙන් අඟල් 0.3ක්) දක්වා වූ හානිකර නොවන කුඩා බිබිළි (follicles) විශාල ප්‍රමාණයක් අඩංගු වී තිබීමය.

මේ හේතුවෙන් ඩිම්බ මේරීම නිසි ලෙස සිදු නොවන අතර, නිසියාකාරව ඩිම්බ මෝචනය නොවේ.

‘ඩිම්බකෝෂවල ගෙඩි ඇතිවීම නැත්නම් ඉදිමීම’ යනුවෙන් ද මෙම තත්වය සාමාන්‍යය ව්‍යවහාරයේ හඳුන්වයි.

“බටහිර වෛද්‍ය විද්‍යාවේ Polycystic Ovary Syndrome/ Disease (PCOS/PCOD) යනුවෙන් සඳහන් රෝගී තත්ත්වය ඩිම්බ නොමේරීමේ රෝගී තත්වයක් වන අතර, ආයුර්වේද වෛද්‍ය ග්‍රන්ථ වල එක් නිශ්චිත නමක් සඳහන් කර නැහැ,” යැයි සීමාවාසික ආයුර්වේද වෛද්‍ය කේශානි රන්දිමා පැවසීය.

“මෙය ස්ත්‍රියකගේ ආර්තව චක්‍රය හා බැඳුනු රෝගී තත්වයක් නිසා ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේ සඳහන් “ආර්තව ව්‍යාපත්” අතර “ආර්තව ක්ෂය” යටතේ මෙම රෝගයට අදාල රෝග ලක්ෂණ පිළිබඳව විස්තර කෙරෙනවා.”

“ආයුර්වේදයේ ආර්තව යන වචනයෙන් ස්ත්‍රී බීජ (ඩිම්බ), ස්ත්‍රී අම්බු (හෝර්මෝන) සහ ඔසප් වීමේදී පිටවන රුධිරය නිරූපනය කරනවා. මෙම රෝගී තත්වයේදී ස්ත්‍රී බීජ, ස්ත්‍රී අම්බු සහ ඔසප් රුධිරය යන ත්‍රිත්වයේම වෙනස් කම් සිදුවන නිසා ආර්තව ව්‍යාපත් යටතේ සඳහන් කර තිබෙනවා,” ආයුර්වේද වෛද්‍යවරිය තවදුරටත් පැහැදිලි කළාය.

PCOS හි ප්‍රධාන ලක්ෂණ තුන නම්:

• අක්‍රමවත් ඔසප් වීම් හෝ ඔසප් වීම සිදු නොවීම – මෙයින් අදහස් වන්නේ ඩිම්බ මේරීම නිසි ලෙස සිදු නොවීම සහ නිසියාකාරව ඩිම්බ මෝචනය නොවීමය.
• ඇන්ඩ්‍රොජන් වැඩිවීම – ඔබේ ශරීරයේ “පිරිමි” හෝමෝන ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර එමඟින් මුහුණ හෝ ශරීරයේ අධික ලෙස රෝම වර්ධනය වීම වැනි ශාරීරික සංඥා ලබා දෙනු ඇත.
• පොලිසිස්ටික් ඩිම්බකෝෂ – ඔබේ ඩිම්බකෝෂ විශාල වී ඒවා මත දියර පිරුණු බිබිළි විශාල ප්‍රමාණයක් තිබීම (නමුත් මෙය ඩිම්බකෝෂවල ගෙඩි ඇතිවීමක් ලෙස හැඳින්විය නොහැකිය)

අවම වශයෙන් මෙම ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණවලින් දෙකක් හෝ තිබේ නම්, ඔබට PCOS යන රෝග තත්වය තිබෙන බවට වෛද්‍යවරුන් විනිශ්චය කරනු ඇත.

PCOS තවත් රෝග ලක්ෂණ තිබේ ද?

පොලිසිස්ටික් ඩිම්බ ප්‍රදාහය හේතුවෙන් කාන්තාවකට පහත සඳහන් රෝග ලක්ෂණ ද ඇතිවිය හැකිය:

• හිසකෙස් තුනී වීම හා ගැලවී යාම
• සිරුරේ බර වැඩිවීම
• මුහුණේ හෝ සිරුරේ අධික ලෙස රෝම වර්ධනය වීම

• කුරුලෑ ඇති වීම
• ගෙල මහත් වී කළු පැහැ ගැන්වීම
• භාවමය ගැටලු, සාංකාව හා විෂාදය වැනි තත්ත්වයන්
• ගැබ් ගැනීමට අපහසු වීම
• ගබ්සා වීම
• දෙවෙනි කාණ්ඩයේ දියවැඩියාව ඇති වීමේ ඉහළ අවදානම

කෙසේනමුත්, මෙම රෝග ලක්ෂණ පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් විය හැකි අතර, කාලයත් සමග ද රෝග ලක්ෂණවල වෙනස්කම් සිදු විය හැකිය.

එමෙන්ම, මේ කිසිදු ලක්ෂණයක් මතු නොවුණු PCOS රෝගීන් ද සිටින බව වෛද්‍ය එස් සිවසුමිත්‍රන් පැවසීය.

“දරුවෙක් හදාගන්න සෑහෙන වෙහෙසක් දරන්න වුණා. මට පොලිසිස්ටික් ඕවරි සින්ඩ්‍රම් තත්වය තියෙනවා කියලා වෛද්‍යවරු කිව්වා. මේක අපි සාමාන්‍යයෙන් කියනවා වගේ වඳ තත්වයක්ම නෙමෙයි, නමුත් දරුවෙක් පිළිසිඳ ගැනීම ටිකක් අපහසු වෙන තත්වයක් කියලා මට ඔවුන් පැහැදිලි කළා,” මීගමුව ප්‍රදේශයේ පදිංචි 37 හැවිදිරි කාන්තාවක පැවසුවාය.

“දැන් මට දරුවෝ දෙන්නෙක් ඉන්නවා. මට තියෙන රෝග ලක්ෂණය තමයි ඇඟ සහ මූණ පුරා මයිල් සෑහෙන්න වැවෙන එක. පීරියඩ්ස් වල දී ලේ පිට වුණේ බින්දුවක් වගේ. හැබැයි දරුවෝ හදන්න ලෑස්ති වෙනකම්ම මම දොස්තර කෙනෙකුට පෙන්නුවේ නැති නිසා තත්වය ටිකක් නරක අතට හැරුණා,” ඇය තවදුරටත් පැවසුවාය.

PCOS ඇතිවීමට හේතුව කුමක්ද?

PCOS ඇතිවීම සම්බන්ධයෙන් නිශ්චිත හේතුවක් නොදන්නා නමුත් එය බොහෝ විට පාරම්පරික ජානවලින් ඇති විය හැකියි.

මෙම තත්ත්වය ඇති කාන්තාවන්ගෙන් විශාල පිරිසට PCOS රෝගී තත්වය ඇති මවක්, ඥාතීවරියක් හෝ සහෝදරියන් සිටීමට ඉඩ ඇත.

එමෙන්ම, එය ශරීරයේ අසාමාන්‍යය හෝමෝන මට්ටම් සහ ඉන්සියුලින් ඉහළ යාම ද මෙම තත්වය ඇතිවීම හා සම්බන්ධ වේ. ඉන්සියුලින් යනු ශරීරයේ සීනි මට්ටම පාලනය කරන හෝමෝනයකි.

PCOS ඇති බොහෝ කාන්තාවන්ගේ ශරීරය ඉන්සියුලින් ක්‍රියාකාරිත්වයට ප්‍රතිරෝධී වන අතර මෙය මඟහරවා ගැනීම සඳහා ඉහළ ඉන්සියුලින් ප්‍රමාණයක් නිපදවීමක් සිදුවේ.

මෙය ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් වැනි හෝමෝන නිෂ්පාදනය හා ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි කිරීමට දායක වේ.

එමෙන්ම, අධික බර හෝ තරබාරු වීමෙන් ද ඔබේ ශරීරය නිපදවන ඉන්සියුලින් ප්‍රමාණය වැඩිවේ.

“තරබාරු කෙනෙක්ගේ ශරීරයේ කොටස්වල, විශේෂයෙන්ම උදරයේ මේදය තැන්පත් වෙනවා. එවිට වැඩි ඉන්සියුලින් ප්‍රමාණයක් ශරීරයට අවශ්‍ය වෙනවා. එහෙම ඉන්සියුලින් අවශ්‍යතාව වැඩි වෙනකොට එහි ක්‍රියාකාරිත්වයට ප්‍රතිරෝධයක් ඇතිවෙනවා. එතකොට ශරීරය තව ඉන්සියුලින් නිපදවන්න ගන්නවා. එයින් තවත් ශරීරය මහත් වෙනවා,” වෛද්‍ය එස් සිවසුමිත්‍රන් පැහැදිලි කළේය.

PCOS ඇත්දැයි දැනගන්නේ කෙසේද?

වෛද්‍යවරයා ඔබේ සිරුර සහ රෝග ඉතිහාසය ගැන අවධානය යොමු කරන අතර, රුධිරය පරීක්ෂාව සහ ‘අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් (ultrasound scan)’ පරීක්ෂණයක් ද සිදු කරනු ඇත.

“අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් එකක් කියන්නේ කිසිම සංකූලතා නැති පරීක්ෂණයක්. ඩිම්බකෝෂවල මෝරලා නැති, පිට වී නැති බිත්තර බිබිළි විදිහට තිබෙන ආකාරය මේ පරීක්ෂණයෙන් බලා ගන්න පුළුවන්. සමහර විට ඩිම්බකෝෂ මහත් වෙලා තියෙනවා නැත්නම් වතුර පිරිණු ගැටිති වගෙත් තියෙන්න පුළුවන්.”

“අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් එකෙන් අපිට ගොඩක් දුරට මේ රෝගී තත්වය විනිශ්චය කරන්න පුළුවන්, හැබැයි ඒක මතම තීරණයකට එන්න අපහසුයි. අපිට අනික් ලක්ෂණත් අනිවාර්යයෙන් සොයා බලන්න වෙනවා. හෝමෝන් පරීක්ෂණයක් ද සිදු කරන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ශරීරයේ ඉන්සියුලින් තත්වයේ බලපෑම නිසා ඉන්සියුලින් පරීක්ෂණයක් ද සිදු කර මේ රෝගය සොයා ගන්න පුළුවන්,” වෛද්‍ය එස් සිවසුමිත්‍රන් පැවසුවේය.

බුබුලු ලෙස පෙනෙන ගැටිති යම් ප්‍රමාණයක් තිබීම ගැටලුවක් නොවන අතර, ඔබේ වයසට සාපේක්ෂව වැඩිපුර ප්‍රමාණයක් තිබීම මෙම රෝගී තත්වය යැයි සැක කිරීමට ඉඩ ඇත.

PCOS සුව කළ හැකිද?

මෙය සුව කළ නොහැකිය. නමුත් එය පාලනය කර ගත හැකිය.

ඉහත සඳහන් කළ රෝග ලක්ෂණ ඇත්නම් ඔබ වෛද්‍යවරයෙකු හමු වී උපදෙස් ගැනීම ඉතා වැදගත්ය. එම උපදෙස් අනුව රෝගය පාලනය සඳහා යම් පියවර අනුගමනය කළ හැකිය:

• ඔබ උසට සාපේක්ෂව ශරීරයේ බර වැඩි නම්, එය අඩුකර ගැනීමෙන් රෝග ලක්ෂණ අවම කර ගත හැකිය. ඒ සඳහා නිසි ව්‍යායාම සහ ආහාර පාලනය අත්‍යවශ්‍ය වේ.
• අක්‍රමවත් ඔසප් වීම, හෝමෝන උපත් පාලන පෙති හා වෙනත් ඖෂධ මගින් කළමනාකරණය කළ හැකිය. නමුත්, මෙය ලබා ගත යුත්තේ වෛද්‍යවරයෙකුගේ නිර්දේශ මත පමණි.
• ශරීරයේ අධික රෝම ඉවත් කිරීමේ ක්‍රම භාවිත කළ හැකිය. උදාහරණ: වැක්ස් කිරීම, ලේසර් කිරීම හෝ වෙනත් රෝම ඉවත් කිරීමේ ක්‍රම. එමෙන්ම, මෙය ඖෂධ මගින්ද පාලනය කළ හැකිය.
• අධික ලෙස හටගන්නා කුරුලෑ බිබිලි ද ඖෂධ මගින් පාලනය කළ හැකිය.
• නිරෝගීමත් ජීවන රටාවක් අනුගමනය කිරීම, සමබර ආහාර වේලක් නිසි වෙලාවට ගැනීම.

“මට පොලිසිස්ටික් ඕවරි සින්ඩ්‍රම් කියලා දැනගත්තේ අවුරුදු දහ අටේදී. ඒ කාලේ දීපු කිසි බෙහෙතක් මම ගත්තේ නැහැ. ඒ වගේම කිසිම සෞඛ්‍ය උපදෙසක් පිළිපැද්දේ නැහැ. අද මට වයස 35ක්. ලෙඩේ සෑහෙන වැඩි වෙලා දැන් මට බොහොමයක් සෞඛ්‍ය ගැටළුවලට මුහුණ දෙන්න වෙලා. මම ඉල්ලන්නේ හැමෝගෙන්ම මේ ගැන දැනුවත් වෙන්න, සෞඛ්‍ය තත්වය හොඳින් පවත්වාගෙන යන්න කියලා,” මේ වන විට විදෙස් රටක දිවිගෙවන ශ්‍රී ලාංකික කාන්තාවක බීබීසී සිංහල සේවයට පැවසුවාය.

මෙය ‘වඳ’ තත්වයක් ද?

PCOS රෝගී තත්වය සහිත කාන්තාවෝද එවන් තත්ත්වයක් නොමැති කාන්තාවන් ලබන දරුවන් ගණනම ලබති.

එහෙත් ගර්භණී වීමේ දී ඔවුනට අතිරේක වෛද්‍ය උපදෙස්, ප්‍රතිකාර අවශ්‍යය වන බව වෛද්‍යවරු පවසති. එහෙයින්, රෝගය කළින් හඳුනාගෙන නිසි ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.

මේ පිළිබඳ තවදුරටත් පැහැදිලි කළ සීමාවාසික ආයුර්වේද වෛද්‍ය කේශානි රන්දිමා පැවසුවේ, “මේ රෝගය නොසලකා හැරියොත් හෝ නිසි ප්‍රතිකාර නොකලහොත් ඒ නිසා කෙනෙකුට මදසරුභාවය හෝ වන්ද්‍යභාවය (subfertility or infertility), ගර්භනී කාලයේ ඇතිවන දියවැඩියාව (Gestational diabetes), ගබ්සා වීම් හෝ නොමේරු දරු උපත් සිදුවීම (abortions or premature childbirths) මෙන්ම අධිරුධිර පීඩනය (Hypertension ), හෘද රෝග (Heart diseases) වැනි රෝග රාශියකට මුහුණ දීමට ද ඉඩ තිබෙනවා,” යනුවෙනි.

ආයුර්වේද උපදෙස් මොනවාද?

ආයුර්වේද වෛද්‍ය කේශානි රන්දිමා මේ පිළිබඳ වැඩිදුරටත් පැහැදිලි කළාය:

ඩිම්බ නොමේරීමේ රෝගයෙන් වැලකීමට පිළියම් වශයෙන්,

• දිනපතා සමබර ආහාර වේලක් ගැනීම
• ආහාර වේල සදහා වැඩිපුර එළවළු, පළා වර්ග සහ පලතුරු වර්ග එකතු කරගැනීම
• දිනපතා ව්‍යායාම කිරීමෙන් ශරීරයේ උසට සරිලන බරක් පවත්වා ගැනීම
• සතියකට වරක් වත් කොල කැද පානය කිරීම
• හැකිතරම් උෂ්ණ, අම්ල හා විදාහී ආහාරවලින් වැලකීම (ඉස්සෝ ,දැල්ලෝ ,බල මාලු, අන්නාසි, අච්චාරු වැනි)
• ශරීරය සිසිල් කරන ආහාර පාන ගැනීම
• හැකිතරම් මානසික නිදහස්බව සහ සුවතාවය පවත්වා ගැනීම
• ක්ෂණික ආහාර සහ පෙර පිසින ලද මස් වර්ග ආහාරයට ගැනීම හැකිතරම් සීමා කිරීම

“එක් එක් පුද්ගලයා සඳහා විශේෂිතවූ චිකිත්සා පද්ධතියකින් සමන්විත ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී මෙම රෝගය සඳහා සාර්ථක ප්‍රතිකාර පවතිනවා. ඒ අතර එක් එක් පුද්ගලයගේ ප්‍රකෘතිය, දෝෂ තත්ත්වය සහ රෝග ලක්ෂණ අනුව සිදුකරන මෘදු ශෝධන ප්‍රතිකාර, නස්‍ය ප්‍රතිකාර, වස්ති ප්‍රතිකාර, ශරීරයේ අග්නි දීපනය සදහා වන ප්‍රතිකාර, හෝමෝන අසමතුලිතතාවය නිවැරැදි කිරීම සඳහා ඖෂධ ලබාදීම, ඩිම්බ මේරීම සදහා ශරීරය තුළට ඖෂධ ලබා දීම හා බාහිරින් සිදුකරන ප්‍රතිකාර විශේෂ වෙනව,” වෛද්‍යවරිය පැවසුවාය.

Text by bbc

ලාදුරු රෝගය ශ්‍රී ලංකාවේ නැවත හිස ඔසවමින් පවතින බවටත් ඒ පිළිබඳව ජනතාව මෙන්ම වෛද්‍යවරුන් ද වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුව පවතින බවටත් ලාදුරු මර්දන ව්‍යාපාරයේ උපදේශක, ප්‍රජා සෞඛ්‍ය පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍ය කපිල පියසේන මහතා අනතුරු අඟවයි.

ශ්‍රී ලංකාවෙන් ලාදුරු රෝගය සදහටම තුරන් වී ඇතැයි ජනතාව අතර වැරදි මතයක් පවතින අතර වසරකට රට පුරා වාර්තා වන ලාදුරු රෝගීන්ගේ ගණන දෙදහසකට ආසන්න බව විශේෂඥ වෛද්‍ය කපිල පියසේන පැවසීය. ඉන් වැඩිම රෝගීන් පිරිසක් හමුවී ඇත්තේ බස්නාහිර පළාතෙනි.

“හැමෝම වගේ හිතාගෙන ඉන්නේ ලාදුරු ලංකාවේ නැහැ කියල. ඇතැම් වෛද්‍යවරුන් පවා හිතාගෙන ඉන්නේ ලංකාවේ දැන් ලාදුරු නැහැ කියල. 2019 වසර ඇතුළත රෝගීන් 1661ක් හිටියා. මේ වෙනකොට අවුරුද්දකට 2000ක් විතර රෝගීන් අපිට හමුවෙනවා. මගේ අත්දැකීම අනුව මමනම් හිතන්නේ මේ ගණන මීටවඩා වැඩි වෙන්න ඕනා. ජනතාවගේ සහ වෛද්‍යවරුන්ගේ දැනුවත්භාවය අඩු නිසා බොහෝ රෝගීන් වාර්තා වෙන්නේ නැහැ.”

2019 වසර තුළ වාර්තා වුණු සමස්ත ලාදුරු රෝගීන්ගෙන් 181 දෙනෙකුම ළමුන් වීම ඉතා අනතුරුදායක තත්ත්වයක් බව වෛද්‍යවරයා පැවසීය.

“මේක භයානක තත්ත්වයක්. මේ ළමයින්ගෙන් වැඩි ප්‍රතිශතය වයස අවුරුදු 10ත් 14ත් අතර සිටින ළමුන්. ළමයෙකුට වයස අවුරුදු පහේදී හෝ හයේදී රෝග ලක්ෂණ මතුවෙනවා කියන්නේ ඒ නිවසේ හෝ අවට තව රෝගීන් ඉන්නවා කියන එකයි. බොහෝ විට ළමයින්ට බෝවෙන්නේ නිවසින් ඈතක සිටින කෙනෙකුගෙන් නොවෙයි. අනෙක් අනතුර තමයි මේ ළමයින්ගෙන් තවත් ළමුන්ට බෝවෙන්න තියෙන ඉඩකඩ වැඩිවීම.”

මේ වන විට බොහෝ රෝගීන් පමා වී වාර්තා වීම ද බරපතල ප්‍රශ්නයක් වී ඇති බව වෛද්‍යවරයා තවදුරටත් කියා සිටියේය. පමා වී ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වන රෝගීන් රෝහලට පැමිණෙන්නේ “ආපස්සට හැරවිය නොහැකි” සංකූලතා ද සමඟයි. ලාදුරු රෝගය සුව කළ හැකි නමුත්, ප්‍රතිකාර ගැනීමට පමා වුවහොත් ඒ වනවිට ස්නායු පද්ධතියට සිදු වී ඇති හානි සමඟ එම රෝගියාට ජීවිත කාලයම ගත කරන්නට සිදුවනු ඇත.

“රෝගීන් හමුවෙන්නෙත් පමා වෙලා. 2019දී රෝගීන් 93 දෙනෙක් ම හමුවෙන්නේ බරපතල සංකුලතා එක්කමයි. සාමාන්‍යයෙන් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නිර්ණායකවලට අනුව මිනිසුන් දසලක්ෂයකට සිටිය හැක්කේ එවැනි එක් ලාදුරු රෝගියක් පමණයි. අපේ රටේ ජනගහනය මිලියන 22ක් නම් අපිට සංකුලතා සහිතව හමුවෙන්න ඕන ලාදුරු රෝගීන් 22ක් පමණයි. ඒත් 2019දී 93 දෙනෙක් හමු වුනා. ඒ කියන්නේ පමා වෙලා වැඩියි.”

“මේ රෝගය ඉක්මනින් හඳුනාගෙන නිසි ප්‍රතිකාර ගත්තොත් ඉක්මනින් ම සනීප වෙනවා. කිසිම සංකුලතාවයක් නැතිව.” විශේෂඥ වෛද්‍යවරයා ප්‍රකාශ කළේය.

“මේකේ තියෙන භයානක කම”

මෙම රෝගයේ ඇති “භයානක කම” සහ කාලය “තීරණාත්මක සාධකයක්” වන්නේ ඇයිදැයි විශේෂඥ වෛද්‍ය කපිල පියසේන පැහැදිලි කළේ මෙසේය.

“මුලින්ම රෝගියෙක් කරන්නේ සමේ රෝග විශේෂඥයෙකු හමුවීම. එයා අවම වශයෙන් තුන් වතාවක් වත් රෝගියා පරීක්ෂා කලාට පස්සේ තමයි ලාදුරු සඳහා පරීක්ෂාවකට යොමු කරන්නේ. මේ සඳහා ගතවන කාලය ඉතාම තීරණාත්මකයි. සාමාන්‍ය ක්‍රීම් එකක් මාසයක් දෙකක් ආලේප කරමින් සිටින අතරතුර මේ රෝගය සම ඇතුළෙන් පැතිරෙනවා. ඒ අතරතුර මේ බැක්ටීරියාව ස්නායු වලටත් හානි කරන්න පුළුවන්. ස්නායුවලට ගියාට පස්සේ තමයි මේකෙන් ඇතිවන අතුරු ආබාධ සියල්ල ම ඇතිවෙන්න පටන් ගන්නේ. අතපය කොරවීම, ඇඟිලි, ඇස්, කන්, නාසා වෙනස් වීම් වගේ දේවල්. රෝගය හඳුනාගන්න පමා වන තරමට එහි සංකුලතා වැඩිවෙනවා. ඒ නිසා කාලය ඉතාම තීරණාත්මක සාධකයක්.”

“ලාදුරු පවුලකින් කසාදයක්…?”

ලාදුරු යනු සුව කළ නොහැකි රෝගයක් යැයි සමාජගත වී ඇති දුර්මතය හේතුවෙන් බොහෝ දෙනා අනියත බියක් ඇතිකරගෙන ඇති බව වෛද්‍යවරයා පැවසීය.

“සමහරු හිතනවා ලාදුරු හැදුණු කෙනෙක් හිටිය පවුලකින් කසාදයක්වත් කරගන්න හොඳ නැහැ කියල.”

ලාදුරු මර්දන ව්‍යාපාරයේ විශේෂඥ වෛද්‍යවරයා තවදුරටත් කියා සිටියේ ලාදුරු රෝගය සඳහා ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමට අවශ්‍යනම් රජයේ රෝහලකට ම යායුතු බවය. ඒ වෙනුවෙන් කිසිදු මුදලක් අය නොකෙරේ.

“මේ රෝගයට බෙහෙත් තියෙන්නේ රජයේ රෝහල්වල පමණයි. පෞද්ගලික රෝහල්වල බෙහෙත නැහැ. ප්‍රයිවෙට් චැනල් කරලා බැලුවත් එයාව ලාදුරු ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු කරන්න වෙන්නේ රජයේ රෝහලට.”

ලාදුරු රෝගීන් කාණ්ඩ දෙකකට වර්ගීකරණය කළ හැකි බව ඔහු පැහැදිලි කළේය.

“ලාදුරු රෝගීන් වර්ග දෙකක් ඉන්නවා. බැක්ටීරියා වැඩි වශයෙන් ශරීරගත වී සිටින රෝගීන් සහ බැක්ටීරියා අඩු වශයෙන් ශරීරගත වී සිටින රෝගීන් ලෙස මේ කාණ්ඩ දෙක හඳුන්වන්න පුළුවන්. බැක්ටීරියා වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇඟේ ඉන්න අයගෙන් තමයි රෝගය පැතිරෙන්නේ. අඩු බැක්ටීරියා ප්‍රමාණයක් සිටින රෝගීන්ගෙන් ලාදුරු පැතිරෙන්නේ නැහැ. අපේ රටේ ලාදුරු රෝගීන්ගෙන් 60%කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඉන්නේ බැක්ටීරියා වැඩි කාණ්ඩය. ඒ නිසා මේ රෝගය රටේ ව්‍යප්තවෙන්න තියෙන ඉඩකඩ වැඩියි.”

ලාදුරු තුරන් කළ හැකි මට්ටමට ශ්‍රී ලංකාව පැමිණ ඇතැයි ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය වසර කීපයකට පෙර නිවේදනය කර තිබියදී මෙවැනි තත්ත්වයක් ඇතිවිය හැකිදැයි ප්‍රශ්න කළ විට වෛද්‍යවරයා කියා සිටියේ ජනතාව එම නිවේදනය වැරදි ලෙස තේරුම් ගෙන ඇති බවය.

“මිනිසුන් ලක්ෂයකට රෝගීන් 10කට වඩා අඩුනම් අපි කියනවා ලාදුරු රටින් තුරන් කිරීමේ මට්ටමට ඇවිත් කියල. ඒක තමයි ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නිර්ණායකය. 1995 දී ශ්‍රී ලංකාව ඒ මට්ටමට ඇවිත් හිටියා. එතකොට මිනිස්සු අතර මතයක් ඇතිවුණා දැන් ලංකාවේ ලාදුරු නැහැ කියල. ඒක වැරදි මතයක්. රටක් ලාදුරු තුරන් කළ හැකි මට්ටමට එනවා කියන්නේ ඒ රටේ ලාදුරු ඇත්තෙම නැහැ කියන එක නෙමෙයි.”

රෝගියා සමඟ වාසේ…?

ලාදුරු රෝගියෙකු සමඟ එකම නිවසක වාසය කළ හැකිද? නිවසේ සිට ප්‍රතිකාර ගත හැකිද? බැක්ටීරියාව ශරීරගත වීමෙන් අනතුරුව රෝග ලක්ෂණ පහළවීමට කෙතරම් කාලයක් ගත වේද? විශේෂඥ වෛද්‍ය කපිල පියසේන ඒ සියලු ප්‍රශ්නවලට ලබා දුන්නේ මෙවැනි පිළිතුරකි.

“මේ රෝගයේ තියෙන විශේෂත්වය තමයි, අද මම ඔයා ළඟින් වාඩිවෙලා හිටිය කියල හෙට ඔයාට ලාදුරු හැදෙන්නේ නැහැ. අද බැක්ටීරියාව ශරීරගත වුනත් අඩු තරමින් අවුරුදු දෙකක්වත් යනවා රෝග ලක්ෂණ මතුවෙන්න. රෝග ලක්ෂණය කියන්නෙත් ඇඟේ එන ලපයක් විතරයි. ඒ ලපය හඳුනා ගත්තේ නැත්නම් තවත් වසර තුනක්වත් ගිහින් තමයි ස්නායු ආබාධ ඇති වෙන්නේ. ඒකත් මුලින්ම ඇඟිලි හිරි වැටීමක් වගේ දෙයක් වෙන්න පුළුවන්.”

“ඒ වෙනකොට මේ පුද්ගලයා වයසට ගිහින් හිටියොත් එයා හිතනවා මේක වයසට එන ලෙඩක් වෙන්න ඇති කියල. එහෙම නැත්නම්, මේ පුද්ගලයාට දියවැඩියාව තිබුනොත් එයා හිතනවා මේක දියවැඩියාව නිසා හිරි වැටීමක් වෙන්න ඇති කියල. මේ වගේ දේවල් නිසා ලාදුරු කලින් හඳුනා ගැනීම තවදුරටත් අපහසු වෙනවා. ඒ වෙනකොට රෝගය සනීප කළත් අර හානිය ආපස්සට හැරෙන්නේ නැහැ.”

ලපයක් මතුවීමට පෙර රෝගය හඳුනා ගැනීම සඳහා මේ දක්වා සාර්ථක වෛද්‍ය පරීක්ෂණයක් සොයාගෙන නොමැති බව ඔහු පැවසීය.

ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීම ආරම්භ කළ මොහොතේ පටන් මෙම රෝගය තවත් කෙනෙකුට සම්ප්‍රේෂණය වීම නවතින හෙයින් නිවසේ සිටින අන් කිසිවෙකුට බිය වීමට කාරණයක් නොමැති බව වෛද්‍යවරයා අවධාරණය කරයි. එබැවින් රෝගියාට ද නිවසේ සිටම ප්‍රතිකාර කරගෙන යාමට හැකියාව පවතී.

ප්‍රථමයෙන් ලාදුරු සඳහා සාර්ථක ප්‍රතිකාරයක් සොයාගනු ලැබුවේ, 1940 වර්ෂයේය.

වර්තමානයේ ලාදුරු රෝගය සුව කිරීම සඳහා බහු ඖෂධ ප්‍රතිකාර (MDT) ලබා දෙන අතර ලාදුරු වර්ගය අනුව මාස 6ක් හෝ 12ක් වශයෙන් ප්‍රතිකාර ලබා දීම සිදුකරයි.

ලපය:

සිරුරේ ඇතිවන සෑම ලපයක්ම ලාදුරු ලපයක් නොවේ. නමුත් ලපයක් ඇතිවූ විට ඒ පිළිබඳව සැලකිලිමත් විය යුතුබව වෛද්‍ය උපදේශයයි. ලාදුරු ලපයක් හඳුනා ගන්නේ කෙසේදැයි විමසු විට වෛද්‍යවරයා එය පැහැදිලි කළේ මේ ආකාරයටය.

“හමේ පාටට වඩා අඩු පාටක් හෝ තද පාටක් විය හැකියි. පැතලි ලපයක් හෝ නෙරා පැමිණි බිබිලක් වැනි ලපයක් විය හැකියි. මුහුණේ එක පැත්තක හෝ දෙපැත්තේම වෙන්නත් පුළුවන්. ශරීරයේ ඕනෑම තැනක විය හැකියි.”

“මේ බැක්ටීරියාවෙන් එම ලපය මැද ඇති ස්නායු මරා දමන නිසා ලපය මත දැනීමක් නැහැ. ඒ ලපය ඇති ස්ථානවල රෝම කූප නැහැ, දාඩිය දමන්නේත් නැහැ.”

මේවා පොදු ලක්ෂණ වන නමුත් මීට වඩා වෙනස් වූ ලක්ෂණ සහිත ලපයක් ද ඇතිවීමට ඉඩ ඇති බව වෛද්‍යවරයා අවධාරණය කළේය. එම හේතුව නිසාම වෛද්‍යවරුන්ට පවා මෙය විනිශ්චය කර ගැනීම අපහසු විය හැකි බව ඔහු පැවසීය.

“ඒකයි අපි කියන්නේ, යන්තමින් හෝ සැකයක් පවතිනවානම් ලාදුරු රෝහල වෙත යොමු කරන්න කියල. එතැනදී අපට විශේෂ පරීක්ෂාවක් කරන්න පුළුවන්.”

දීර්ඝ ඉතිහාසයක්

ලාදුරු රෝගය ඇතිකරවන බැක්ටීරියාව මුලින්ම මිනිස් සිරුරට පැමිණියේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව තවමත් සොයාගෙන නොමැත. මෙම රෝගයට ඉතා දීර්ඝ ඉතිහාසයක් පවතී. එය වසර 5000ක් තරම් ඈතට දිව යන්නකි. වෛද්‍ය කපිල පියසේන එම ඉතිහාසය සංක්ෂිප්ත කළේ මෙලෙසිනි.

“බුදු දහමේත් මේක කියවිලා තියෙනවනේ. එක ජාතක කතාවක මට මතකයි මේ ගැන කියවෙනවා. එක්තරා රහතන් වහන්සේ නමකට දානේ බෙදනකොට ඒ මනුස්සයාගේ ඇඟිල්ලක් ගැලවිලා පාත්තරේට වැටුන කියනවනේ. මේ රෝගය එහෙම තමයි. ඇඟිලි පුරුක් ගැලවෙන්නේ කිසිම වේදනාවක් නැතිව.”

“අද කාලේ කොරෝනා නිසා සති දෙකක් නිරෝධායනය වෙන්න බැහැ කියල සමහරු මැසිවිලි නගනවා. ඒ කාලේ ලාදුරු හැදුනනම් මුළු ජීවිත කාලෙම හුදෙකලා කරනවා.”

“හැඳල රෝහල පටන් ගත්ත කාලේ රෝගීන් දහස් ගණනක් ඒ රෝහලේ ඉඳල තියනවා. ඇතුළට ආපු කෙනෙක් ආයේ එළියට ගිහින් නැහැ. මැරුණම පෙට්ටියෙන් තමයි එලියට ගෙනිච්චේ. ඒ දවස්වල තිබුණා ලාදුරු කොලනි කියල ස්ථාන වෙන්කරලා.”

හැඳල නගරයේ පිහිටා ඇති ලාදුරු රෝහලේ ඉතිහාසය ද ලන්දේසි යුගය දක්වා දිව යන බව වෛද්‍යවරයා පැවසීය.

“ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1700 ගණන්වලදී ලන්දේසි කුමාරයෙක් ලංකාවට ඇවිත් තියෙනවා. එයාට ලාදුරු රෝගය හැදිලා. එයාව හුදෙකලා කරලා තියන්න තමයි මේ ගොඩනැගිල්ල හදල තියෙන්නේ. 1708 දී තමයි මුල්ගල තියල තියෙන්නේ. කුමාරයෙක් තියන්න ඕන නිසා මේක ඉතා සුඛෝපභෝගී ලෙස තමයි හදල තියෙන්නේ. මෑතකදී අලුත්යාවැඩියාවක් කරද්දී වහලේ උළුකැට හම්බවුණා. ඒවා හදල තියෙන්නේ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1860දී. අද තියෙන උළුකැටවලට වඩා තවමත් ඒවා ශක්තිමත්.”

රෝගීන් මිය ගිය විට ඔවුන්ගේ සිරුරු ගෙන යාම සඳහා වෙන්වූ කරත්ත තිබුණු බවත් ඉන් කරත්ත දෙකක් දැනටත් රෝහල තුළ දක්නට හැකි බව වෛද්‍ය කපිල පියසේන පැවසීය.

ඈත අතීතයේ රෝගීන්ගේ රෙදි සේදීම සඳහා හැඳල ලාදුරු රෝහල තුළ යන්ත්‍රයක් සවිකර තිබුණු බවත් එය ලෝකයේ පැරණිතම රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයක් බවත් ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.

“මේක දැන් කාලේ වගේ පොඩි යන්ත්‍රයක් නොවෙයි. විශාල කාමරයක් වගේ යන්ත්‍රයක්. ඒක තමයි ලංකාවේ භාවිතා කළ පළමුවැනි රෙදි සෝදන යන්ත්‍රය.”

ලාදුරු ගැන ඔබ දත යුතු දේ:

• ලාදුරු යනු Mycobacterium leprae නමැති බැක්ටීරියාව මගින් බෝවන, නිදන්ගත රෝගයක් වන අතර එය සම සහ පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතියට බලපෑම් ඇති කරයි.
• ශ්වසන මාර්ගයෙන් නිකුත් වන ආසාදිත බිඳිති මගින් මෙම රෝගය ව්‍යාප්ත වීම සිදුවේ.
• මෙම රෝගය මිනිසෙකුගෙන් තවත් මිනිසෙකුට බෝවිය හැකි අතර මේ සඳහා නිශ්චිත වාහකයෙකු හඳුනාගෙන නොමැත.
• ප්‍රතිකාර ගන්නා රෝගියකුගෙන් මෙම රෝගය අන් අයට බෝ නොවේ.
• ලාදුරු රෝගය පහසුවෙන් හඳුනාගෙන ප්‍රතිකාර ලබා දීම හා සුව කිරීම කළ හැක.
• ලාදුරු රෝග විනිශ්චය ප්‍රධාන වශයෙන් සිදුකරනු ලබන්නේ සායනයේදී රෝග ලක්ෂණ හඳුනා ගැනීම මගිනි.
• ලාදුරු රෝගයේ ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණය වන්නේ හැඟීම් නොදැනෙන ලප කැළැල් ය.
• ලාදුරු රෝගයේ ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ දුබලතා ඇති වීම මගින් ඵලදායීතාව අහිමි වීමයි.
• මෙම දුබලතා ලාදුරු රෝගය නිසා ඇති වන ප්‍රතික්‍රියා හේතුවෙන් ඇති වන අතර ඕනෑ ම අවස්ථාවක, එනම් ප්‍රතිකාර සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු පවා ඇති විය හැක.
• කලින් රෝගය හඳුනාගෙන ප්‍රතිකාර කිරීම මගින් මෙම දුබලතා බොහෝ දුරට වළක්වා ගත හැක.

(මූලාශ්‍ර: ලාදුරු මර්දන ව්‍යාපාරය – බී.බී.සී සන්දේශය)

ලුණු භාවිතය පිළිබඳව ජනතාව දැනුවත් කිරිමේ සතිය මාර්තු අද (08) ආරම්භ වුණා. එය ලබන 14 වැනිදා දක්වා ක්‍රියාත්මක වෙනවා. මෙ වසරේ තේමාව “ලුණු අඩුවෙන් – රස වැඩියෙන්” යන්නයි.

ශ්‍රි ලංකාවේ සිදුවන මරණ වලින් 83%ක් බෝනොවන රෝග නිසා සිදුවේ. එයින් 34% සිදුවන්නේ හෘදය හා රුධිර වාහිනි සම්බන්ධ රෝග තත්ත්වයන් නිසා වන අධික රැධිර පිඩනය,හෘදයාබාධ සහ ආඝාතය (අංශභාගය) නිසාය. අධික රුධිර පිඩනය ඇතිවිමට ප්‍රධාන හේතුව ලෙස පර්යේෂණ වලින් තහවුරු වී ඇත්තේ අධික ලුණු භාවිතයයී.

අධික සිනි භාවිතය නිසා දියවැඩියාව ඇති වන බව බෝහෝ දෙනා දැනසිටියත්, අධික තෙල් සහිත ආහාර  හා අධික ලුණු භාවිතය නිසා අධික රුධිර පිඩනය ඇති වන බව බොහෝ දෙනා නොදනිති.

එමෙන්ම  ආහාර රස  කිරිමට ලුණු අධිකව භාවිතයේ අහිතකර ඵලවිපාක ගැන ප්‍රජාවට එතරම් අවබෝධයක් නැති බව පෙනී යයී. අධික රුධිර පීඩනයට ලක් වු පසුව ලුණු අඩු  ආහාර  ගැන අවධානය යොමු කළත් ඊට පෙර ඒ ගැන දක්වන සැලකිල්ල ඉතා අඩුය.ලෝකය පුරාවට මෙන්ම ලංකාවේ ද ජනතාව එක් පුද්ගලයෙක් සඳහා  දිනකට ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය නිර්දේශ කරන   ලුණු ප්‍රමාණය ග්‍රෑම් 5ට (කැපු තේ හැඳි 01 ක ප්‍රමාණය) වඩා දෙතුන්  ගුණයක ලුණු ආහාරයට ගනිති. ලංකාවේ එම ප්‍රමාණය දිනකට ග්‍රෑම් 9 සිට 12 දක්වා ප්‍රමාණයක් දක්වා වන ඉහළ අගයකි.

ලුණු භාවිතය අඩු කිරිම තුලින් වසරකට ලෝකයේ සිදුවන මරණ වලින් මිලියන 2.5ක් අඩුකර ගත හැකි බව පෙන්වා දී ඇත.

අප ලුණු වැඩිපුර ආහාරයට ගන්නේ කෙසේද ?

1. බත් පිසින විට ලුණු එකතු කිරිමෙන්
2. අධික ලෙස සකස් කල ආහාර (Ultra Processed Foods) එනම් රෝල්ස්, පැටිස්, ප්‍රේස්ටිස් සහ පීට්සා වැනි දේ ආහාරයට ගැනිමෙන්
3. බේකරි නිෂ්පාදන, බිස්කට් වැඩිපුර ආහාරයට ගැනිමෙන්
4. පෙර පිසින ලද ආහාර (pre-cooked) වන සොසේජස්, මීට් බෝල්ස්, චිප්ස් වැනි ආහාර වලින්
5.  “රයිස්”, කොත්තු, බිරියානි වැනි කැම වර්ග නිතර භාවිතයෙන්
6. කරවල, හාල්මැස්සන් චට්නි, ටින් කල ආහාර නිතර භාවිතයෙන්

අධික ලුණු භාවිතයේ අහිතකර ප්‍රතිඵල මොනවාද ?

1. අධික රුධිර පිඩනයට ඉතා අඩු වශයෙන් ගොදුරු විම නිසා හෘදයාබාධ ,ආඝාතය.කාලික වකුගඩු රෝග වලට ගොදුරු විමේ අවධානම වැඩිවීම.
2. අමාශයේ පිළිකාවන්ට ගොදුරුවිමේ අවධානම
3.  ඔස්ටියොපොරොසිස් නැතිනම් අස්ථි ගෙවීයාමේ තර්ජනයට ලක්විම (ඒ හේතුවෙන් අස්ථීවල ඇති කැල්සියම් දියවි‍ම නිසා අස්ථී තුනිවිම හේතුවෙන් භග්න ඇතිවිම)
4.  “ඇදුම” වැනි රෝගි තත්ත්වයන් ඇතිවිමට ඇති අවධානම හා ඇදුම රෝගින්ගේ රෝගි තත්ත්වය උත්සන්න වීමට ඇති අවධානම වැඩිවිම.

ආහාරයෙන් ගන්නා ලුණු ප්‍රමාණය අඩුකරන්නේ කෙසේද ?

•  බත් පිසින විට ලුණු එක් නොකිරිමෙන්.
• කෑම මේසයේදි ලුණු එකතු කිරිමෙන් වැලකිම. ඒ වෙනුවට ස්වභාවික රසකාරක
• ලෙස,මින්චි,කොත්තමල්ලි කොළ එකතු කිරිම හා කුරුඳු, කරපිංචා, රම්පෙ, සේර,     ඉඟුරු, කොත්තමල්ලි සුදුරු, සුදු ලුණු, සියඔලා, දෙහි වැනි දැ ආහාර පිසින විට එකතු කිරිම.
•  ලුණු එකතු කරන ලද කෙටි කෑම වර්ග වන චිප්ස්, ඇට වර්ග, බේකන්, චිස් හා පෙර සකස්  කල  ආහාර හැකිතාක් අවම කිරිම.
• එළවළු සහ පළතුරු වැඩිපුර අනුභව කිරිම (දිනකට එළවළු / පළතුරු 05 ක් වත්)05. හැකි තාක් දුරට  ලුණු අධික සෝස් වර්ග භාවිතය අඩු කිරිම.
• ආහාර ලේබලයේ ඇති වර්ණ සංඥා (රතු, කහ,කොළ) කියවා ආහාර මිළදි ගැනීමට හුරු කිරිම.

අපි ලුණු අඩුවෙන් – රස වැඩියෙන් ආහාර අනුභව කරන්නේ නෙසේද ?

• ලුණු එකතු කරනු වෙනුවට ස්වභාවික රසය දනවන සුදු ලූණු, ඉඟුරු, ලූණු , දෙහි , සියඔලා මෙන්ම කොත්තමල්ලි,  සූදුරු, උළුහාල්, ගම්මිරිස්, කුරුඳු, කරපිංචා, රම්පේ, සේර හා අබ ආහාර පිසින විට එකතු කරමු.
• විවිධ රස ඇති පළතුරු එලවළු සලාද පිළියෙල කරන විට එකතු කරමු

ඕනෑම පුරුද්දක් වෙනස් කරන්නට සති 2-3 ක කාලය ප්‍රමාණවත්

• ඒ නිසා වැඩිපුර ලුණු කැමට හුරු වු ඔබේ දිවට අඩුවෙන් ලුණු කැමට පුරුදු කරන්න.
• සිතන්න, වැඩිපුර ලුණු රසට ඇබ්බැහි වී අධික රුධිර පිඩනයට ගොදුරු වෙනවාද, නැතිනම් ජිවිත කාලය පුරාවට නියමිත සෞඛ්‍ය  ආරක්ෂිත රුධිර පිඩනය පවත්වාගෙන යනවාද යන්න පිළිබඳව.
• මවක, ගෘහනියක වන ඔබට, පවුලේ ආහාර වේලට ලුණු අඩු කිරිම තුලින් පවුලේ සියළු දෙනාම සෞඛ්‍ය  සම්පන්න කරවිමේ වගකීම, යුතුකම ඉටු කිරිමට හැකි බව.
• බල ගන්වන්න ඔබේ දරුවා, ලුණු අඩුවෙන් ආහාරයට ගන්න, ලුණු අඩු ආහාර ගන්න,අනාගතයේදි අධික රුධිර පිඩනය,හාදයාබාධ,ආඝාතය (අංශභාගය) අවධානම අඩු පුද්ගලයෙකු වන්නට.
•  ගෙදර හදන කෑම වේල තුලින් සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජිවන රටාවකට යොමු වෙමු.

බෝ නොවන රෝග ඒකකය – සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය – වෛද්‍ය ශාන්ති ගුණවර්ධන, ප්‍රජා වෛද්‍ය විශේෂඥ බෝ නොවන රෝග ඒකකය – සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය

ගෝලීය වශයෙන් ආහාර නිෂ්පාදනය මුහුණ දී ඇති අභියෝග හමුවේ වඩාත් ඵලදායී හා තිරසර කෘෂිකාර්මික භාවිතයන් වෙත ලෝකය වේගයෙන් ගමන් කරන ආකාරයක් දැකිය හැකිය. විශේෂයෙන් ලෝකයේ ප්‍රමුඛතම කෘෂිකාර්මික රටක් වන අප අසල්වැසි ඉන්දියාව ඒ අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් දිනාගෙන ඇත.

නිමක් නැති කෘෂිකාර්මික ගැටලු, ගොවි උද්ඝෝෂණ, සහනාධාර ලබාදීම් මැද දිනෙන් දින අර්බුදයට යන සම්ප්‍රදායික කෘෂිකාර්මාන්තය වෙනුවට වඩාත් නවීන, තාක්ෂණික කෘෂිකර්මාන්තය අනාගත ලෝකයේ ආහාර අර්බුදයට තිරසර විසදුමක් බව වත්මන් කෘෂි ආර්ථික හා පරිසර විද්‍යාඥයින් විසින් පිළිගෙන ඇත.

මේ ලිපිය ගෝලීය කෘෂිකර්මාන්තයේ නව ප්‍රවණතාවක් වන Urban hydroponic farming නැතහොත් නාගරික කෘෂිකර්මාන්තය ගැනය.

මුම්බායි හි අන්දරේ Andheri  ප්‍රදේශයේ නැගෙනහිර අසල්වැසි කාර්මික ගොඩනැගිල්ලක් මධ්‍යයේ පිහිටි ගොවිපළකි. එය වර්ග අඩි 1,000 ක් පුරා පැතිරී ඇති අතර පැළ 2,500 ක් වගා කර ඇත. 

එය සාමාන්‍ය ගොවිපළක් නොවේ. වායුසමීකරණ යන්ත‍්‍රයක් කාමරයට පැමිණෙන අමුත්තන්ට සුබ පතයි, නල විදුලි පහන් හිරු එළිය වෙනුවට ආදේශ කරයි. එහි වගාව සදහා පස් ඇත්තේම නැත.

Herbivore Farms ( මෙහි සරල සිංහල අදහස ශාකභක්ෂක ගොවිපල යනුයි. නිවැරදි සහ වඩාත් සුදුසු වචනයක් සොයා ගන්නා තෙක් ඉංග්‍රීසි වචනය වන Herbivore Farms යොදන බව කාරුණිකව සලකන්න) යනු අලුතින් ජනප්‍රිය හා සාර්ථක නාගරික ගොවිතැනකට (urban farming) උදාහරණයකි. –

හයිඩ්‍රොපොනික් hydroponics වගා ක්‍රමය යනු සරලව කිවහොත් ජලයේ පැලෑටි වැඩීමයි. පස් වෙනුවට නයිට්‍රජන්, පොටෑසියම්, පොස්පරස්, කැල්සියම් නයිට්රේට් සහ මැන්ගනීස්, සින්ක් වැනි ක්ෂුද්‍ර පෝෂක වලින් පොහොසත් වන ජල ද්‍රාවණයකින් එය ප්‍රතිස්ථාපනය වේ. ‘වර්ධන ක්‍රමයක් -grow system’ මගින් පෝෂණය, ආර්ද්‍රතාවය සහ උෂ්ණත්වයේ සමතුලිතතාවය පාලනය කරයි. පස පදනම් කරගත් ගොවිතැන මෙන් නොව ජල භාවිතය ඉතා අල්ප අතර රසායනික ද්‍රව්‍ය හෝ පළිබෝධනාශක නොමැතිව ඉහළ අස්වැන්නක් ලබා දෙයි.

නාගරික ගොවිතැනේ වාසි

පස මත පදනම් වූ සාමාන්‍ය ගොවිතැනට සාපේක්ෂව නාගරික ගොවිතැනට බොහෝ වාසි ඇත. ඒවා අතර,

1. ඉඩම් අවශ්‍යතාවය තරමක් අඩුය,
2. ජල පරිභෝජනය සියයට 80 කින් අඩුය,
3. ජලය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කර ඉතිරි කර ඇත,
4. එය පළිබෝධ නාශක රහිතය.
5. අධි තාක්‍ෂණික ගොවිපලවල කාලගුණය මත සැබෑ යැපීමක් නොමැත, යනුවෙන් ගෝවාහි සත්තාරි දිස්ත්‍රික්කයේ ලෙට්සෙට්‍රා ඇග්‍රිටෙක් හි හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවියෙකු වන අජේ නායික් පවසයි.

හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවිතැන ඉන්දියාව පුරා මුල් බැස ගෙන ඇත. 

Herbivore Farms හි සකිනා රාජ්කොට්වාලා සහ ජෝෂුවා ලුවිස් පසුගිය වසරේදී අවධානයට ලක්ව තිබේ. මනෝරි හි දී ලිනේෂ් පිල්ලෙයි Terra Farms නියමු ව්‍යාපෘතියක් ලෙස ආරම්භ කළේ මෙම අදහස රටපුරා ගෙන යාමට පෙර ය. 

චෙන්නායි හි ශ්‍රීරාම් ගෝපාල්ගේ Future Farms  සහ රාහුල් ධෝකාගේ  Acqua Farms ගුරුග්‍රම් පදනම් කරගත් බාර්ටන් බ්‍රීස් හි හර්යානා, රාජස්ථාන්, උත්තර් ප්‍රදේශ් සහ උත්තර්කන්ඩ් යන ප්‍රදේශවල Hydroponic ගොවිපල හයක් ඇත. සකීනා රාජ්කොට්වාලා රැකියාවෙන් ඉවත් වී Herbivore Farms ආරම්භ කළාය‍

“හයිඩ්‍රොපොනික් සහ වෙනත් පාංශු-අඩු ගොවිතැන් ක්‍රම (soil-less farming techniques) මගින් අපගේ කෘෂිකාර්මික හා ගොවි කර්මාන්තය ඊළඟ මට්ටමට ගෙනයාමට උපකාරී වේ” යැයි නායික් තවදුරටත් පවසයි.

නව ගොවියා

හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවිතැන සඳහා මාවත සකස් කර ඇත්තේ හොඳ චේතනාවෙනි. තිරසාර ගොවිතැන සහ නැවුම්, කාබනික, ශුන්‍ය කාබන් ආහාර අනුභව කිරීමට ඇති ආශාව ඒ අතර ප්‍රමුඛ වේ.

රාජ්කොට්වල සහ ලුවිස්ගේ ගමන ආරම්භ වූයේ රැකියාවෙන් ඉවත් වී ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ අරමුණ සෙවීමට තීරණය කිරීමෙන් පසුවය. 

‘අපි කවුරුන්ද’ යන ප්‍රශ්නය ඔවුන් අනුභව කරන්නේ කුමක්ද ? සහ එය වගා කරන්නේ කෙසේද ?යන්න පරීක්ෂා කිරීමට මඟ පෑදූ අතර, අරොවිල් ගොවිපලක වැඩ කිරීම සහ නැවුම් නිෂ්පාදන අනුභව කිරීම ඔවුන් බලාපොරොත්තු වූ වෙනස බවට පත්විය. 

ලුවිස් මෙසේ පවසයි. “එය හෙළි කිරීමේ අත්දැකීමක් විය. එය ආහාරයේ වැදගත්කම පිළිබඳව අපගේ මනස විවර කළේය. නාගරික අවකාශයේ එළවළු උදුරා ගෙන ඒවා නැවුම් ලෙස අනුභව කිරීමට අපට අවශ්‍ය විය‘‘

හයිඩ්‍රොපොනික්ස් වඩාත් අර්ථවත් වූ අතර, ඔවුන් 2017 දී ජුහු හි රාජ්කොට්වාලාගේ ටෙරස් මත කුඩා ගොවිපලකින් ආරම්භ කර 2018 දී අන්දරේ වෙත සංක්‍රමණය විය.

Herbivore Farms පිහිටුවීම හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවිපලක ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ හොඳ උදාහරණයකි. එය පැළෑටි පැළ කිරීම සඳහා ජෛව දිරාපත් කළ හැකි ස්පොන්ජියක් භාවිතා කරන ආවරණය කරන ලද ප්‍රරෝහණ කුටියක්, දැල් කෝප්ප (කුඩා වැවිලිකරුවන්) ආධාරක හා ව්‍යුහය සඳහා මැටි ගල් කැටවලින් පුරවා ඇති තවානක් සහ ශාක සම්පූර්ණයෙන්ම වැඩෙන වැඩෙන පද්ධති වලින් සමන්විත වේ. 

එයට ලෝහ නැවතුම්, පීවීසී පයිප්ප ආවරණය කර ඇති පෝෂක ටැංකියකට සවි කර ඇති අතර ශාකවලට ජලය පොම්ප කරයි. ශාකයේ මුල් වැඩුණු පසු එය ජලයේ වැඩි පෝෂ්‍ය පදාර්ථ සහිත පද්ධතියකට මාරු කරනු ලැබේ.

ආර්ද්‍රතාවය සහ උෂ්ණත්ව මට්ටම්වල සිට ආලෝකය, පෝෂ්‍ය පදාර්ථ හා ජලය ප්‍රමාණය දක්වා සියල්ල පාලනය වේ. බොහෝ හයිඩ්‍රොපොනික් පද්ධති ක්‍රියාත්මක වන්නේ සමාන ආකාරයකින් වුවද, සෑම ගොවියෙකුටම ඔහුගේ / ඇයගේ අභිමතකරණය කළ වර්ධන පද්ධති, විදුලි පහන්, බීජ සහ වැඩෙන ක්‍රම තිබේ. 

ගොවිපලවල් ගෘහස්ථ හෝ එළිමහනේ (හරිතාගාරයක්) විය හැකිය. සිරස් පද්ධතිය මඟින් නිෂ්පාදන බහුල බව සහතික කරන අතර ( සිරස්ව ඇති පැලෑටි වලින් අදහස් වන්නේ ඒවායින් වැඩි ප්‍රමාණයක් එකම ප්‍රදේශයක පවතින බවයි) වර්ධනය ඉක්මන් වේ.

සමහර විට දින හතක් ඇතුළත, ( ආලෝකය ලැබෙන විට) හර්බිවෝර් හි නිෂ්පාදිත වන සෝරල්, බැසිල්, මයික්‍රොග්‍රීන්, ආහාරයට ගතහැකි මල්, සලාද කොළ ප්‍රභේද, ස්විස් චාර්ඩ් සහ මිරිස් ඵලදැරීම ආරම්භ වේ.

බොහෝ ගොවීන් තම නිෂ්පාදන වෙළඳපල, සුපිරි වෙළඳසැල්, අවන්හල්, කැෆේ සහ සලාද බාර් සහ ව්‍යාපාර සඳහා විකුණති.

මනෝරි හි යූජීඑෆ් ෆාම්ස් (කලින් ටෙරා ෆාම්ස්) හි පිල්ලෙයි, තම නිෂ්පාදන මුම්බායි හි වෙළඳපලවල විකුණන්නේ නැත, ඔහු අවන්හල්, හෝටල් සහ ප්‍රජා අවකාශයන්හි අලෙවි සැල් පිහිටුවා ඇති අතර නගර පහක ස්ථාන 30 කට අධික සංඛ්‍යාවක ඒවා අලෙවි කරයි.  ඔහු මෙය කරන්නේ ගොවිපලෙන් පාරිභෝගිකයා වෙත ආහාර ගමන් කිරීම අඩු කිරීම සඳහා ය. 

වර්ග අඩි 500 ක මූලාකෘතියක් බවට පරිවර්තනය කරමින් පිල්ලෙයි 2014 දී තමාගේම ගොවි ගමනක් ආරම්භ කළ අතර එය දැන් බොහෝ දෙනෙක් ඔහු අනුකරණය කරයි. ඔහු පිහිටුවා ඇති ගොවිපලවල් මයික්‍රොග්‍රීන්, මයික්‍රොහර්බ් සහ කොළ වර්ග නිෂ්පාදනය කරයි. 

“අපේ ගොවිපොළ නිෂ්පාදන පාරිභෝගිකයින් අසලම වගා කරන නිසා ඒවා අලෙවිය මෝටර් රථ, ශීතාගාර, අලෙවි නියෝජිතයින් සහ වෙළෙදුන් අවශ්‍ය නැත. සාමාන්‍ය ක්‍රමවේදය අනුව වගා කරන එළවළු වර්ග වෙළෙදසැල් වෙත ළඟා වීමට බොහෝ කාලයක් ගත වන අතර එම ක්‍රියාවලිය තුළ ඒවා බොහෝ වටිනා පෝෂ්‍ය පදාර්ථ නැති වී යයි. අපගේ ගොවිපොළ ක්‍රමවේදය අනුව, අස්වැන්න නෙළූ වහාම ආහාර පරිභෝජනය කරයි… එයට නැවුම් බවක් ලබා ගත හැකිය‘‘ රාහුල් ඨෝකා කියයි.රාහුල් ධෝකා චෙන්නායි හි වර්ග අඩි 80 ක ටෙරස් terrace farm ගොවිපලක දී

චෙන්නායි හි රාහුල් ධෝකා වර්ග අඩි 80 ක ටෙරස් ගොවිපලක් ඇති අතර ඔහුගේ හයදෙනාගේ පවුල සඳහා කැලේ, බොක් චෝයි, ඉතාලි බැසිල්, සහ මින්ට් නිෂ්පාදනය කරයි. 

කාර්මික ජෛව තාක්‍ෂණ උපාධිධාරියෙකු වන ඔහු පසුගිය වසරේ හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවිතැනට යොමු වීමට පෙර කාබනික ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළේය. ඔහුට දැන් මිතුරන් හා පවුලේ අය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ගොවිපලවල් තුනක් ඇති නමුත් ඔහුගේ අවධානය යොමු වී ඇත්තේ ඔහුගේ hydroponic farming  ගොවි උපදේශනය වන ඇක්වා ෆාම්ස් වෙත ය.

ආහාර සමඟ අත්හදා බැලීම්

සමහර පාංශු රහිත ගොවීන්  soil-free farmers තමන්ගේම එළවළු වගා කර විකිණීමෙන් සෑහීමකට පත් නොවේ. වැඩමුළු, කට්ටල සහ පද්ධති විකිණීම සහ උපදෙස් මගින් හොඳ වචනය පතුරුවා හැරීමට ඔවුන්ට අවශ්‍යය. ගොවීන් වීමට වැඩි පිරිසක් ධෛර්යමත් කිරීම ධෝකා විශ්වාස කරයි. 

“අපි 2016 දී ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව, බැල්කනි සහ ටෙරස් වැනි සීමිත අවකාශයක වැඩ කළ හැකි පද්ධති තැනීමට මිනිසුන්ට උදව් කිරීම සඳහා අපට බොහෝ ඉල්ලීම් ලැබුණා,” ඔහු පවසයි. 

ඇක්වා ෆාම්ස් විසින් රුපියල් 750 ත් 7,500 ත් අතර දැරිය හැකි මිලකට සූදානම් කළ හැකි කට්ටල අලෙවි කරන අතර ඒවාට පයිප්ප, කෝප්ප, වැඩෙන මාධ්‍ය, බීජ වර්ග හතරක්, මාස තුනක් සඳහා පෝෂ්‍ය පදාර්ථ සහ උපදෙස් අත්පොතක් ඇතුළත් වේ. 

“අපි අස්වැන්න දෙකක් සඳහා උපදේශන ලබා දෙනවා. ගනුදෙනුකරුවන් සෑම සතියකම අපට යාවත්කාලීනයන් යවන අතර අපි උපදෙස් ලබා දී දේවල් වෙනස් කරනවා‘‘ 

ධෝකා සහ අනෙකුත් උපදේශකයින් ද විකුණන්නේ ‘ඕනෑම කෙනෙකුට මෙය කළ හැකිය – anyone can do this’ යන අදහසයි. එම මතයට අවාසියක් විය හැකිය. 

“අද, මිනිසුන් උපකරණ විකිණීම හා ගොවිපලවල් පිහිටුවීම කෙරෙහි වැඩි නැඹුරුවක් දක්වන නමුත් ඒවා වර්ධනය කිරීමට ඔබට උදව් කරන්නේ නෑ. එය නවීන හා පහසුවෙන් කළ හැකි බවට පොදු වැරදි වැටහීමක් ඇති අතර ඔබ පද්ධතියක් සැකසූ පසු සෑම දෙයක්ම තමන් ගැනම බලා ගැනීමට සිදුවෙනවා. එය යහපත් නෑ. ”රාජ්කොට් පවසයි. 

හර්බිවෝර් ෆාම්ස් ආරම්භ කරන විට, දෙදෙනාට බාහිර උපකාරයක් හෝ පළපුරුද්දක් නොතිබූ අතර, අත්හදා බැලීම් සහ වැරදි, මාර්ගගත නිබන්ධන, වීඩියෝ සහ ලිපි මගින් නොපසුබට උත්සාහයක් දැරීය. 

හයිඩ්‍රොපොනික්ස් යනු අඛණ්ඩ ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියක් බව ඇය විශ්වාස කරයි. එය එක් ප්‍රමාණයකට ගැළපෙන සංකල්පයක් නොවේ.

විජය යෙල්මලේ 2016 දී නවී මුම්බායි හි විකල්ප ගොවිතැන් තාක්ෂණ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය Center for Research in Alternative Farming Technologies (Craft) ආරම්භ කළ අතර, නාගරික ගොවීන් දෙදහසකට අධික පිරිසකට හයිඩ්‍රොපොනික් හා ජලජ විද්‍යාව පිළිබඳ පුහුණුව ලබා දුන්නේය.

දෙවැන්න මාළු ටැංකියකින් ජලය මුල්වලට පොම්ප කරන පද්ධතියකි. ඊට ඉහළින් වැඩෙන ශාක පෝෂණය වේ. යෙල්මලේ රයිගාඩ් හි අක්කර 15 ක ඉඩමක් ඇති අතර එහිදී ඔහු ජලධර හා හයිඩ්‍රොපොනික් සඳහා මූලාකෘතිකරණ ක්‍රමවේදයන් සකස් කරයි. 

ඔහුගේ සමාගම ඉන්දියානු කෘෂිකාර්මික පර්යේෂණ කවුන්සිලය Indian Council of Agricultural Research  (ICAR) විසින් පුර්ව ලියාපදිංචි තක්සේරු කරනු ලැබේ. පුහුණුව සති අන්තයේ සිදුවන අතර කෘෂිකර්මාන්තය, කාබනික ගොවිතැන, නිෂ්පාදන වෙළඳපොල සහ සැපයුම්කරුවන්, ජල හා ඇක්වා-පොනික්ස් සහ සරල පද්ධති ගොඩනඟන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ සාකච්ඡා ඇතුළත් වේ. 

ක්ෂේත්‍ර ප්‍රවීණයන් ඇතුළත් වන WhatsApp කණ්ඩායම් වලට පුහුණුවන්නන් පසුව එකතු කරනු ලැබේ. 

“මෙහි පැමිණෙන නාගරිකයන් හයිඩ්‍රොපොනික් ගැන කියවා තිබේ. ඔවුන්ට හිස් ඉඩමක් හෝ නිවාස ඇති අතර ඔවුන්ගේම ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කිරීමට අවශ්‍යයි. ඔවුන් සිතන්නේ කෘෂිකර්මාන්තය ඉතා පහසු බවයි. මගේ අභිප්‍රාය වන්නේ හොඳ සහ නරක යන සියලු අංශ පිළිබඳව ඔවුන් දැනුවත් කිරීම සහ ඔවුන්ට තීරණය කිරීමට ඉඩ දීමයි. ඔවුන් ඉදිරියට ගියොත් සියයට 40 ක් පමණ මම සහයෝගය ලබා දෙනවා. මෙය අර්ධකාලීන රැකියාවක් නොවන අතර ඔබට එය වෙනත් කෙනෙකුට පැවරිය නොහැක.”

බැරෑරුම් ගොවියා සඳහා, ඉගෙන ගැනීමට ස්ථාවර සැකිලි නොමැති අතර, බොහෝ දෙනා තමන්ගේම පර්යේෂණ හා අත්හදා බැලීම් කිරීමට කැමැත්තක් දක්වයි. 

නෛතික ගැටළු සහ අවසරයන් ගවේෂණය නොකළ ප්‍රදේශයකි. මෙම ක්‍රමය භාවිතා කරමින් ඉන්දියානු එළවළු වගා කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් තොරතුරු නොමැත, මේ නිසා බොහෝ ගොවීන් ආනයනික බීජ සමඟ ‘විදේශීය එළවළු’ වගා කිරීම මගින් අවසන් කරයි. මෙම කාබන් පද්ධති ගොඩනැගීමට අවශ්‍ය බොහෝ සංරචක ආනයනය කළ යුතු අතර, අඩු කාබන් වගා ක්‍රමයක් low-carbon cultivation method වන කාබන් අඩිපාර වැඩි කරයි increasing the carbon footprint. 

ගොවිපල සඳහා ආරම්භක ආයෝජනය තරමක් ඉහළ විය හැකිය; අක්කරයක ඉඩමක් සැකසීමේ පිරිවැය ඩොලර් ලක්ෂ 30-35 සිට ආරම්භ කළ හැකිය.

දිල්ලිහි Triton Foodworks හි ධරව් ඛන්නා පවසන්නේ “මෙම ක්‍රමයේ ඇති එකම අවාසිය නම් එය ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා ඇති බවයි. එහෙත්, ව්‍යාපාරික දෘෂ්ටි කෝණයකින්, ගතානුගතික සංඛ්‍යාලේඛන අනුව ඔබට වසර තුනක් හෝ ඊට අඩු කාලයකදී පවා බිඳ දැමිය හැකියි.” 

ඔහු සහ ඔහුගේ මිතුරන් තම නවතම ව්‍යාපාරය ආරම්භ කළේ 2014 දී දිල්ලිය අසල සයිනික් ෆාම්ස් හි වර්ග මීටර් 750 ක භූමි භාගයක ස්ට්රෝබෙරි වගා කිරීමෙනි. එතැන් සිට එය රෝලර්කෝස්ටර් සවාරියක් විය: ආයෝජකයෙකු පැමිණ ඉක්මනින් පිටත්ව ගියේය. මුල් ආරම්භකයින් සිව් දෙනාගෙන් එක් අයෙකු අතහැර දැමූ අතර, ඔවුන්ගේ පළමු හරිතාගාරය නාගරික බලධාරීන් විසින් පහතට ඇද දමනු ලැබුවේ ඔවුන් නිවසක් ඉදිකරන බව විශ්වාස කරමිනි. 

ට්‍රයිටන් පසුව ගොවිපල නිෂ්පාදන විකිණීමෙන් ලැබෙන ආදායමට අතිරේකව පිරිවැටුම් ව්‍යාපෘති ආරම්භ කළේය. 2018 දී ඔවුන් ගුරුග්‍රම් හි එළිමහන් හයිඩ්‍රොපොනික් ගොවිපලක් ආරම්භ කළ අතර ට්‍රයිටන්ස් විසින් Chop Chop ලේබලය යටතේ එළවළු අලෙවි කළහ. 

ඔවුන් දේශීය ද්‍රව්‍ය භාවිතා කරමින්, ඒවායේ විදුලි පහන්, නැවතුම් සහ පද්ධති අභිරුචිකරණය කිරීමෙන් පිරිවැය අඩු කරයි; ඔවුන් ආනයනය කරන්නේ හරිතාගාර සඳහා සිසිලන පද්ධති පමණි. 

“වසර හතරක් තුළ අපගේ තාක්ෂණය උපයෝගී කරගනිමින් ජලය ලීටර් බිලියන 2.5 කට වඩා ඉතිරි කර තිබෙනවා” යැයි ඛන්නා පවසයි. සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැන සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රදේශයෙන් අටෙන් එකක් පමණ අපගේ සිරස් ක්‍රම මගින් ආහාර වගා කෙරේ. ” 

ටෙරා ෆාම්ස්, ලිනේෂ් පිල්ලෙයි විසින් මුම්බායි හි මනෝරි හි පසුගිය වසරේ ආරම්භ කරන ලදී

විශාල පින්තූරය

හයිඩ්‍රොපොනික්ස් ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ පළිබෝධ නාශක රහිත, නැවුම් නිෂ්පාදන අනුභව කරන පාරිභෝගිකයාට පමණක් නොව, කාලගුණය, ස්වාභාවික ජල මට්ටම සහ පාංශු දූෂණය මත යැපෙන්නේ නැති ගොවීන්ට ය. 

“දේශගුණික විපර්යාස ආහාර නිෂ්පාදනයට විශාල අභියෝගයක්” යැයි නායික් පවසයි. පාලිත පරිසරවල සහ හරිතාගාරවල ආරක්ෂාව තුළ හයිඩ්‍රොපොනික් පැවැත්විය හැකිය. 

රාජ්කොට්වල සහ ලුවිස් විශ්වාස කරන්නේ මෙම තිරසාර ගොවිතැනට රටේ කෘෂිකාර්මික අංශය වෙනසක් කළ හැකි බවයි. 

හර්බිවෝර් ෆාම්ස් හයිඩ්‍රොපොනික් මගින් දේශීය ඉන්දියානු නිෂ්පාදන වගා කරන්නේ කෙසේද සහ ඔවුන්ගේ වර්තමාන නිෂ්පාදන ජනතාවට අදාළ කර ගන්නේ කෙසේද යන්න සොයා බැලීමට හෝ “පලක් පනීර් සෑදීමට ස්විස් චාර්ඩ් භාවිතා කරන ආකාරය ජනතාවට උගන්වයි”. 

මේ අතර, වෙනස සිදු කිරීම සඳහා පිල්ලෙයි නගරය, ප්‍රජාව සහ පුද්ගලයා මත වගකීම පැවරේ. වසරකට වර්ග අඩි 1,000 ක් වැනි සුළු ප්‍රමාණයක් තුළ මසකට කිලෝග්‍රෑම් 100ක් තරම් ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කළ හැකිය. නිවසක සාමාන්‍ය කවුළුවකට සෑම සතියකම කිලෝග්‍රෑම් 1ක් පමණ නිපදවිය හැකිය. 

‘සෑම නිවසකටම එතරම් වර්ධනය විය හැකි නම් අපට අත් කරගත හැකි දේ ගැන සිතා බලන්න. ”

2021 මාර්තු මස 06 වැනි දින Indian Forbes ඇසුරිණි – සකස් කළේ – තුෂාර වල්ගම

මුහුදේ යාත්‍රා කරන නැව් විනා මුහුදු ජලයට ඉහළින් පාවෙන නැවක් දකින්නට ලැබීම සැබවින් ම අමුත්තක්.

නමුත් දුර්ලභ දෘශ්‍ය මායාවක ප්‍රතිඵලයක් හැටියට එවැන්නක් දකින්නට ලැබුණේ එංගලන්තයේ වෙරළාසන්න ප්‍රදේශයක දී ගන්නා ලද ඡායාරූපයකයි.

කෝර්න්වෝල් හි ෆැල්මත් ප්‍රදේශයට ආසන්නයේදී ඩේවිඩ් මොරිස් නම් තැනැත්තා ගත් එම ඡායාරූපයේ පෙනුනේ මුහුදේ ඇති නැවක් ජලයට ඉහළින් පාවෙමින් තිබෙන ආකාරයක්.

බීබීසී හි කාලගුණ විද්‍යාඥ ඩේවිඩ් බ්‍රේන් පවසන ආකාරයට මේ “අති සුවිශේෂී මිරිඟුව” හටගන්නේ “ආලෝකයේ නැම්මක් ඇති කරන විශේෂ වූ වායුගෝලීය තත්ත්ව” හේතුවෙන් බවටයි.

ආර්ක්ටික් කලාපයේ සුලබව දැකිය හැකි මෙම මායාව බ්‍රිතාන්‍යයේද ශීත සෘතුව තුළදී “ඉතා දුර්ලභ” ලෙස දැකිය හැකි බවයි.

‘ගිලන්’ නම් කුඩා ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයේදී මුහුද දෙසට දෑස් යොමා සිටින අතරේ මෙම ඡායාරූපය ගැනීමෙන් පසු තමන් මහත් විමතියකට පත් වූ බව ඩේවිඩ් මොරිස් සඳහන් කළා.

මේ අතර ඩේවිඩ් බ්‍රේන් කියා සිටින්නේ, “සිසිල් වාතය මුහුදට ආසන්නව පවතිද්දී ඊට ඉහළින් උණුසුම් වාතය රැඳෙමින් හටගන්නා උෂ්ණත්ව අපවර්තනය නමින් හැඳින්වෙන කාලගුණ තත්ත්වයක් නිසා මේ අති සුවිශේෂ මිරිඟු ඇතිවනවා” යනුවෙනුයි.

“උණුසුම් වාතයට වඩා සිසිල් වාතය ඝනවීම හේතුවෙන් එයින්, භූමියේ හෝ වෙරළේ සිටගෙන ඉන්න කෙනෙකුගේ දෑස වෙත ආලෝකයේ නැම්මක් ඇති කරන්නේ වස්තුවක් පෙනෙන දුරස්ථභාවයේ වෙනසක් කරමින්” යැයි මේ අතර ඩේවිඩ් බ්‍රේන් පැහැදිලි කළා.

ඔහු තවදුරටත් මේ තත්ත්වය පැහැදිලි කළේ, “අති සුවිශේෂ මිරිඟු, ආකාර කිහිපයක සේයා මවනවා. මෙහිදී දකින්නට ලැබුනේ ඈතින් ඇති නැවක් එහි සැබෑ ස්ථානයට වඩා ඉහළින් පාවෙන ස්වභාවයක්. නමුත් සමහර විටෙක ක්ෂිතිජයට පහළින් ඇති වස්තුවක් පෙනෙන්නටත් ලැබේවි.” යනුවෙන්.

Text by – bbc